Lòng yêu nước, nỗi đau đớn khi đất nước lầm than nô lệ và khát vọng mãnh liệt của mỗi tâm hồn Việt đối với chủ quyền dân tộc đã trở thành một cảm hứng chủ đạo, dồi dào xuyên suốt lịch sử[r]
Trang 1Ngày soạn Ngày dạy
Tuần 13 Bài 13,14 Tiết 49
Văn bản
Bài toán dân số
Kết quả cần đạt:
1 Kiến thức: Thấy việc hạn chế gia tăng dân số là một đòi hỏi tất yếu của sự phát triển nhân loại nói chung, đối với dân tộc Việt Nam nói riêng, từ đó có ý thức góp phần mình vào việc tuyên truyền, vận động cho quốc sách của Đảng và Nhà 1 ta về dân số Qua văn bản nhật dụng, củng cố thêm kiến thức về văn bản nghị luận
2 Tích hợp với Tiêng Việt và Tập làm văn các bài ,1 ở những phần liên quan
3 rèn kỹ năng đọc và phân tích lập luận chứng minh – giải thích trong một văn bản nhật dụng
4 Gv chuẩn bị; Làm sơ đồ mô hình hoặc tranh minh hoạ Bài toán cổ cấp sô nhân, phóng ta bảng thống kê và dự báo sự phát triển của dân số thế giới
Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy – học:
Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ:
GV kiểm tra phần thống kê hs đã thực hành tại nhà Nhận xét về thái độ làm bài tốt của những em nghiêm túc
? Suy nghĩ của em về ván đề hút thuốc của các bạn học sinh hiện nay? Biện pháp nào theo em có tác dụng hữu hiệu với các bạn để chấm dứt tệ nẹn hút thuốc tràn lan trong nhà
,_ [
Hoạt động 2: Dẫn vào bài:
? EM biết những câu tục ngữ, ca dao nào của dân gian nói về sinh đẻ, về dân số hoặc trái 0 hoặc rất gần với quan điểm về dân số hiện nay?
3_ Việt nam W rất quý _0 vì vậy mà _ mong 1 đông con nhiều cháu Con đàn cháu đống xem là một phúc lớn của mỗi dòng họ Đó cũng là quất phát từ tập quán sinh hoạt của _ dân sống bằng nông nghiệp, mong có nhiều sức lao động trong gia
đình Tuy nhiên, tập quán ấy ngày một cần thay đổi khi dân số 1 ta đang trên đà tăng nhanh vào hàng đầu trong khu vực và trên thế giới, là một trong những nguyên nhân của đối nghèo và lạ hậu Chính sách dân số đã từ lâu trở thành quốc + Chính phủ hết quan tâm Đó là bài toán hóc búa đối với VN nói riêng và các 1 đang phát triển nói chung Bài học hôm nay…
Hoạt động 3: T1 dẫn đọc – Chú thích:
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò
? Đề cập đến một vấn đề có tính thời sự,
cộng đồng quan tâm, văn bản này
thuộc loại nào?
? Vậy, cần đọc thế nào đối với loại văn
bản này?
Y/c HS đọc nối tiếp các phần văn bản
1 Đọc:
Văn bản nhật dụng
Đọc rõ ràng, mạch lạc, chú ý các câu cảm, giọng phần kết hợp tự sự cần chú ý thay đổi ngữ điệu
Đọc đúng các từ phiên âm
? Trong văn bản nhật dụng vừa đọc, em thấy
*N thức biểu đạt nào là chính?
? Văn bản có thể chia bố cục thế nào?
2 Chú thích:
lập luận kết hợp với thuyết minh và biểu cảm
Trang 2Nêu nội dung mỗi phần?
? Ngoài các Chú thích trong SGK đã có, các
em còn có từ ngữ nào chứa hiểu hết ý nghĩa
?
GV bình, chuyển
+ Từ đầu đến “sáng mắt ra”:Nêu vấn đề dân
số và kế hoạch hoá gia đình
+ Tiếp đến “ô thứ 31 của bàn cờ”: Làm rõ vấn đề dân số và kế hoạch hoá gia đình
+ Còn lại: bày tỏ thái độ đối với vấn đề này
HS nêu, Gv có thể giải thích hoặc chỉ định các em khác giải thích hộ
+ Chàng Ađam và nàng Eva: theo kinh thánh
đạo Thiên Chúa, đó là cặp vợ chồng đầu tiên trên trái đất chúa tạo ra và sai xuống để hình thành và phát triển loài _
+ Tồn tại hay không tồn tại: câu nói nổi tiếng của nhân vật Hămlét trong kịch cùng tên của Sêcxpia
Hoạt động 4: Đọc - hiểu văn bản
1 Sáng mắt ra về bài toán dân số
Y/c HS đọc lại phần mở bài
? Tác giả sáng mắt ra vì điều gì?
? EM hiểu thế nào vấn đề dân số và
kế hoạch hoá gia đình?
? Khi nói mình sáng mắt ra, tác giả
muốn điều gì ở _ đọc?
? Đoạn văn mở bài có cách diễn đạt
thế nào?
HS đọc phần mở bài
Vấn đề dân số và kế hoạch hoá gia dình đã ra từ thời kỳ cổ đại
(thảo luận nhóm để trả lời):
+ Dân số là số _ sinh sống trên phạm vi một quốc gia, châu lục và toàn cầu
+ Gia tăng dân số ảnh B đến tiến bộ xã hội, là nguyên nhân của đối nghèo và lạc hậu
+ Dân số gắn liền với kế hoạch hoá gia đình, tức là vấn đề sinh sản
+ Dân số và kế hoạch hoá gia đình đã và đang là vấn
đề sự quan tâm của toàn thế giới
Cũng mong muốn _ dọc sáng mắt ra mình
về vấn đề dân số và kế hoạch hoá gia đình
Giản dị, nhẹ nhàng, thân mật và tình cảm., tạo sự gần gũi, lôi cuốn với _ đọc
2 Làm rõ vấn đề dân số và kế hoạch hoá gia đình
Y/c HS theo dõi phần thân bài
? Em hãy kể tóm tắt lại câu chuyện
kén rể của nhà thông thái?
?Em hiểu bản chất của bài toán cổ là
thế nào?
? Bàn về vấn đề dân số từ một bài
HS đọc thầm phần thân bài
Kể lại ngắn gọn nội dung câu chuyện bài toán cổ
+ có một bàn cờ gồm 64 ô
+ đặt 1 hạt thóc vào ô thứ nhất, 2 hạt ô thứ hai và các
ô kế tiếp cứ thế nhân đôi
+ Tổng số thóc thu có thể phủ khắp mặt trái đất
Câu chuyện ngụ ngôn thông minh, trí tuệ để nhằm dẫn đến việc so sánh với vấn đề gia tăng dân số của loài _ Con số siệu lớn trong kết quả của bài toán
cổ khiến không chỉ _ W mà cả _ nay cũng phải kinh ngạc
Trang 3toán cổ, điều đó có tác dụng gì/ Gây hứng thú, dễ hiểu với _ đọc.
? bài toán dân số ấy khién tác giả
suy nghĩ đến vấn đề dân số từ khởi
điểm trong câu chuyện Kinh Thánh
thế nào?
+ lúc đầu Trái đát chỉ có ha _
+ Nếu mỗi gia đình chỉ sinhhai con thì đến năm 1995 dấn sô trái đất sẽ là 5,63 tỉ _
+ so với bài toán cổ, con số này đã xấp xỉ ô thứ 31 của bàn cờ
? các liệu thuyết minh về dân số ở
đây có tác dụng gì? cách dùng dẫn
chứng thuyết minh ấy tác động ra
sao đén _ đọc?
Cho mọi _ thấy và cũng không khỏi giật mình
“sáng mắt” về mức độ gia tăng dân sô trên toàn cầu Cách diễn đạt vì thế gây lòng tin, dễ hiểu, tăng sức thuyết phục đối với _ đọc
Y/c HS đọc phần thứ ba
? Dùng phép thống kê để thuyết
minh dân số tăng từ khả năng sinh
sản cả phụ nữ, tác giả đạt tới mục
đích gì?
? theo thông báo của Hội nghị
cai-rô, các 1 có tỉ lệ sinh con cao
thuộc châu lục nào?
? Kiến thức địa lý cho em nhận xét
gì về sự gia tăng dân số của hai châu
lục này?
? Còn thực trạng kinh tế và văn hoá
của hai châu lục này thì sao? Có tỉ lệ
thuần với mức độ gia tăng dân số?
HS đọc
+ cắt nghĩa vấn đề gia tăng dân số từ năng lực sinh sản tự nhiên của phụ nữ
+ Cảnh báo nguy cơ tiềm ẩn của việc gia tăng dân số + cho thấy cái gốc của vấn đề hạn chế gia tăng dân
số là sinh đẻ có kế hoạch
- Châu Phi, châu á (trong đó có Việt Nam)
+ Đông dân nhất
+ Tốc độ gia tăng dân sô lớn nhất so với châu Âu và châu Mỹ
Rất nhiều 1 trong tình trạng đối nghèo và lạc hậu
? Từ sự so sánh nhận xét đo, em rút
ra điều gì về mối quan hệ giữa dân
số và sự phát triển xã hội?
? Em học tập điều gì về cách
lập luận của tác giả trong phần
chứng minh này?
Tăng dân số quá cao và nhanh là kìm hãm sự phát triển xã hội, là nguyên nhân dãn đến đói nghèo và lạc hậu
+ lý lẽ đơn giản, chứng cớ đầy đủ, cụ thể
+ Vận dụng hợp lý các *N pháp thuyết minh: thống kê, so sánh, phân tích…
+ Kết hợp việc sử dụng các dấu câu một cách hợp lý
3 Thái độ của tác giả về vấn đề dân số và kế hoạch hoá gia đình
Y/c HS đọc đoạn két
?Em hiểu thế nào về câu văn
tác giả dành cho _ đọc: Đừng để
cho mỗi con _ trên trái đất này
chỉ còn diện tích là một hạt thóc…
càng tốt.?
? Việc trích dẫn câu nói nổi tiếng
của nhân vật Hăm lét trong vở bi
kịch cùng tên của Sêcxpia có tác
dụng ra sao đối với lời keu gọi?
HS đọc
+ Nếu con O sinh sôi trên Trái đất theo cấp sô nhân của bài toán cổ thì sẽ đến lúc con _ không còn đất sống
+ Muốn còn đất sống, phải sinh đẻ kế hoạch để hạn chế việc gia tăng dân số trên trái đất
Khẳng định rõ ràng: con _ muốn sóng cần có đất
đai đất đai không sinh ra song con _ lại ngày một đông lên Do đó, con _ phải biết điều chỉnh, hạn chế sự gia tăng dân số Đây là vấn đề nghiêm túc, có tính sống còn của cả nhân loại
Trang 4? Qua những lời lẽ đó, tác giả đã bộc
lộ quan diểm thế nào về vấn đề dân
số và kế hoạch hoá gia đình?
Gv bình, chuyển
+ Nhận thứ rõ vấn đề gia tăng dân số và hiểm hoạ của nó
+ Có trách nhiệm đối với đời sống cộng đồng, muốn chia sẻ nỗi lo lắng quan tâm của cả cộng đồng + Trân trọng và mong muốn cuộc sống tốt đẹp cho con _
Hoạt động 5: Đọc – Hiểu ý nghĩa văn bản:
? Bài văn đem lại cho em những hiểu biết gì
về vấn đề dan số và kế hoạch hoá gia đình?
? HS dọc phần đọc thêm, cho biết con _
tốt nhất để hạn chế gia tăng dân số là gì?
+ Sự gia tăng dân số là một thực trạng đáng
lo ngại của thế giới, là nguyên nhân dẫn con _ đến đói nghèo và lạc hậu, bần cùng, chiến tranh
+ hạn chế gia tăng dân số là đòi hỏi sống còn của toàn thể nhân loại
+ đẩy mạnh giáo dục cho phụ nữ, thoát khỏi
áp bức và ngu dốt, không còn phụ thuộc vào quyền lực cả kẻ khác
+ Việc này cần đến vai trò của nhà ,_ 0 gia đình và đặc biệt là _ mẹ
? Vì sao sự gia tăng dân số có tầm quan
trọng hết to lớn đối với nhân loại, đặc
biệt là các 1 đối nghèo, lạc hậu?
+ dân số tăng, thu hẹp dần môi ,_ sống của con _0 con _ sẽ thiếu đất sống + dân số tăng đi liền hiểm hoạ về đạo đức, kinh tế, văn hoá, kìm hãm sự phát triển của cá nhân và đồng loại
? Em học tập gì về cách viết văn bản
thuýet minh của tác giả? + Kết hợp nhiều *N pháp để tăng tính thuyết phục cho vấn đề thuyết minh
+ Cách diễn đạt giản dị,dễ hiểu, gần gũi với _ đọc
…
? EM biết gì về sự gia tăng dân số của địa
*N em và ảnh B của nó đến đời
sống kinh tế văn hoá địa *N i
HS tự bộc lộ
Hoạt động 6: Luyện tập – Dặn dò:
- Thực hành bài tập 3
- Chuẩn bị bài: vào nhà ngục Quảng Đông cảm tác
Trang 5Ngày soạn Ngày dạy
Tuần 15 Bài 15 Tiết 58
Văn bản
Vào nhà ngục Quảng Đông
cảm tác
Kết quả cần đạt:
1 Kiến thức: Giúp học sinh cảm nhận từ bài thơ phong thái ung dung, khí phách kiên _ và lòng tin vào sự nghiệp cứu 1 của nhà yêu 1 PBC
+ Thấy nghệ thuật: cách biểu cảm trực tiếp với khẩu kí hào hùng trong thể thơ TNBC :_ luật là vẻ đẹp của thơ ca yêu 1 cách mạng những năm đầu thế kỷ XX
2 Tích hợp với Tiêng Việt và Tập làm văn các bài ,1 ở những phần liên quan
3 Rèn kỹ năng đọc và phân tích văn bản thơ ca cách mạng
Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học:
Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ:
Các văn bản nhật dụng vừa qua dã đề cạp đến những vấn đề nào? Có ý nghĩa ra sao
đoói với cuộc sống của chúng ta?
? Muốn thực hiện có hiệu quả chính sách dân số, chúng ta cần phải làm gì?
Hoạt động 2: Dẫn vào bài mới:
Hoạt động 3: T1 dẫn đọc – Chú thích:
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò
? Văn bản chúng ta học hôm nay viết
theo thể thơ nào?
? Em hãy trình bày lại những hiểu biết cơ
bản về luật thơ thất ngôn bát cú?
? Khi đọc thể thơ này, chúng ta cần " ý
điều gì?
? Ngoài nhịp ngắt, bài thơ còn cần đọc với
giọng thế nào?
Gv đọc mẫu lần 1, HS đọc các lần tiếp 2 – 3
em GV nhận xét, góp ý
1 đọc:
thất ngôn bát cú
HS nêu những nhận xét chính về thể thơ này Ngắt nhịp đúng: nhịp chính: 4/3
Giọng hào hùng, vang to, những câu cuối giọng trở nên dứt khoát, thanh thản
? SGK giúp em biết gì về tác giả của bài thơ
này?
GV bổ sung: Không xây dựng sự nghiệp văn
N 0 song cụ Phan là _ sớm hiểu vai
trò to lớn của văn học trên con _ đấu
tranh giải phóng dân tộc, vì vậy mỗi trang
văn, mỗi bài thơ đều chứa chan nhiệt huyết
cách mạng, đều bộc lộ hùng tâm tráng chí
của “bậc anh hùng, vị thiên sứ hai $N
lăm triệu đồng bào Việt Nam tôn kính”
(NAQ) Cụ Huỳnh Thúc Kháng, nhà chí sỹ
cách mạng cùng thời với PBC cũng đã từng
ca ngợi:
2 Chú thích:
Phan Bội Châu (1867 – 1940), hiệu Sào Nam, quê Nam Đàn, Nghệ An Đỗ đạt song không làm quan, PBC ấp ủ sự nghiệp cứu 1 0 giải phóng dân tộc và là nhà yêu 1 0 nhà cách mạng nổi tiếng hồi đầu thế kỷ XX + Tác phẩm gồm nhiều thể loại, tất cả đều thể hiện lòng yêu 1 thiết tha, khát vọng
độc lập, tự do và ý chí chiến đấu bền bỉ, kiên _
Trang 6Miệng giọng cuốc vạch trời kêu giật một…
đầy mặt giấy $ tuôn sấm nổ”…
? Nằm trong mạch cảm hứng chung của thơ
PBC, em hãy nêu nội dung chủ yếu của bài
thơ?
? Qua đó cho biết nó thuộc thể loại gì? Dùng
*N thức biểu đạt nào là chủ đạo?
? Nếu là biểu cảm thì đây là trực tiếp hay
gián tiếp? Vì sao?
? Trong thơ trữ tình, tác giả _ nhân
danh bản thân mà bộc lộ Vậy, nhân vật trữ
tình trong bài thơ này là ai?
? Cảm tác nghĩa là cảm xúc viết ra
thành sáng tác Vậy, em hiểu nhan đề bài thơ
thế nào? Nó cho biết hoàn cảnh ra đời của
bài thơ có gì đặc biệt?
GV bình, chuyển
Bài thơ bộc lộ cảm xúc và suy nghĩ của một nhà yêu 1 bị tù đầy
Thể loại trữ tình, *N thức biểu cảm
Trực tiếp vì tâm con _ nói lên cụ thể, không cần dựa vào một sự việc hay môt ngoại cảnh nào
Là nhà yêu 1 PBC trong cảnh ngục tù
- Cảm xúc viết khi bị bắt giam vào nhà ngục Quảng Đông
- Bài thơ nhà yêu 1 PBC viết khi
ông bị thực dân bắt giam vào nhà ngục Quảng Đông, Trung Quốc
Hoạt động 4: Đọc – Hiểu nội dung văn bản:
1 Y/c HS đọc hai câu đề của bài thơ
? Các từ hào kiệt và phong lưu cho ta hình
dung về một con _ thế nào?
? Điệp từ vẫn đem lại ý nghĩa nào cho câu
thơ mở đầu?
Câu thơ thứ hai biểu thị quan niệm sống và
đấu tranh của _ yêu 1 Em hiểu thế
nào về quan niệm ấy?
? 3_ W quan niệm “nhất nhật tại tù,
thiên thu tại ngoại”, còn PBC lại xem chuyện
vào tù trạm dừng chân Em có nhận xét
gì về quan niệm ấy của ông? Qua cách diễn
đạt, ta thấy đềi gì về tnh thần và bản
lĩnh của cụ Phan?
HS đọc 2 câu đề 3_ có tài, có chí bậc anh hùng, phong thái ung dung, đàng hoàng sang trọng
Khẳng định cách sống đàng hoàng, sang trọng của bậc anh hùng không bao giờ thay
đổi trong bất kỳ hoàn cảnh nào
Con _ đấu tranh của mình là con _ dài nhiều chông gai, đòi hỏi có quyết tâm, không ngừng nghỉ Do những khó khăn khách quan, nhà tù chẳng qua chỉ là nơi dừng chan tậm thời, giống trạm nghỉ tạm của _ lữ hành khi thấy mình chân mỏi
Tù đầy là bị giam hãm, mất tự do, bị thiếu thốn gian khổ giày vò Song những câu thơ không hề thể hiện thái độ khó chịu, bực bội
mà trái lại nhẹ nhàng, ung dung, mềm mại Chính điều đó lại làm sáng lên bản lĩnh $ cỏi, mạnh mẽ, phẩm chất hào kiệt, quật _ của nhà yêu 1 PBC Đó là bản lĩnh vừa bất khuất, ngang tàng, vừa ung dung, tự tại ngay trong chốn ngục tù, một nội tâm cân bằng, bình thản, không căng thẳng hay u uất Tiếp nối tinh thần ấy, sau
Trang 7? Hai câu thơ phảng phất nét _ hóm hỉnh
Nét _ ấy cùng với quan niệm, khẩu khí ấy
đã nói lên đặc điểm tính cách ra sao của cụ
Phan?
này các chiến sỹ cách mạng còn xem nhà tù
là ,_ học cách mạng…
Bình tĩnh, tự chủ ngay trong nguy nan, gian khổ
Y/c HS đọc hai câu thực
? Khi tạm dừng chân trên chặng _
tranh đấu, nhà yêu 1 đã có suy nghĩ ra
sao về bản thân mình trong thời gian qua?
? Em hiểu thế nào về hình ảnh Khách không
nhà trong bốn bể?
? Câu thơ thứ lại thấy nhà thơ tự nhận
mình là 3_ có tội giữa năm châu? Vì sao
thế?
? Đó là cách mói mỉa mai tác giả dành cho
ai? Cách nói ấy có ý nghĩa thâm thuý gì?
? hai câu thơ đã cho ta biết thêm điều gì về
tính cách của nhà yêu 1 [
? Nghệ thuật đối đã thể hiện thế nào
trong hai câu thơ?
GV bổ sung:
Câu thơ lại _ có tội giữa năm châu còn
có thể hiểu là cụ phandùng để nói về chính
mình Cả cuộc đời xả thân cứu 1 song cụ
phan lại luôn day dứt vì những thất bại của
mình khiến việc cứu 1 cứu dân đạt
kết quả Nỗi đau đớn ấy sau này
cụ Phan bộc lộ một cách sâu sắc và cụ thể
2 Hai câu thực
Thấy mình là khách không nhà trong bốn bể
và là _ có tội giữa năm châu
Là _ tự do đi đây đi đó trong thế gian rộng lớn vô cùng, không bị ràng buộc bởi
điều gì
=> tâm hồn phóng khoáng, yêu chuộng tự
do Tâm hồn ấy khiến Phan hiểu sâu sắc hơn
ai hết nỗi đau khổ của _ dân nô lệ mất 1 0 vì vậy mà quyết tâm lên _ tìm giải phóng dân tộc
Vì hoạt động cách mạng, PBC bị trục xuất khỏi Nhật Bản, đang sống không hợp pháp tại Trung Quốc, lại bị thực dân Pháp kết án
tử hình vắng mặt tại Việt Nam, cho nên
_ đi đến đâu ông cũng bị xua đuổi một tội phạm
- Mỉa mai đối với thực dân Pháp, khủng bố _ Việt nam yêu 1 3_ yêu tự do,
đấu tranh cho tự do của dân tộc lại bị xem là
có tội, bị săn đuổi, bị đầy đoạ trong tù ngục 3 vậy, chính thực dân Pháp mới là kẻ
đáng chê _0 đáng lên án khi chúng vi phạm trắng trợn nhân quyền và chà đạp lên khát vọng tự do chính đáng của con _
Không khuất phục kẻ thù, tin mình là một nhà yêu 1 chân chính, phản đối mạnh mẽ
đối với kẻ thù
- Đối xứng hài hoà cả về thanh và ý, hình
ảnh thơ đăng đối, tạo âm B vừa dứt khoát, vừa mỉa mai của cặp thơ, làm nổi bật khí phách hiên ngang của nhà cách mạng trong cảnh ngục tù
Trang 8“Thẹn cùng sông, buồn cùng núi…đã từng
chua với xót” khi đã trở thành ông già Bến
Ngự Nỗi đau buồn không khiến _ anh
hùng bị rơi vào bé nhỏ mà trái lại càng trở
nên đáng quý, vĩ đại Hiểu theo cách này
khiến âm B hai câu thơ thêm phần sâu
lắng,suy
? Từ thái độ ung dung, bình thản ,1 thử
thách của kẻ thù, vẻ đẹp nhân cách của cụ
Phan còn bộc lộ thế nào trong hai
câu tiếp theo?
? Theo em, tiếng _ làm tan cuộc oán thù,
có thể hiểu theo ý nghĩa nào trong các cách
hiểu sau:
- Tiếng _ làm tan mọi hận thù
- Tiếng _ của _ yêu 1 ,1 kẻ thù
có sức mạnh chiến thắng mọi âm $ của kẻ
thù
- Tiếng _ của _ yêu 1 trong cảnh
ngục tù mang sức mạnh đấu tranh
- Có ý nghĩa khác mà em tìm ra
(GV sử dụng bảng phụ để học sinh đánh
dấu)
? Nghệ thuật nào đã sử dụng kết hợp
với phép đói trong hai câu này? tác dụng ra
sao trong diễn đạt?
(Liên hệ với bài thơ Xuất N " biệt của
PBC để hiểu hơn về chí 1 phi _ 0
lớn lao của ông)
3 Hai câu luận
Ôm ấp hoài bão cứu 1 0 mở mang và phát
triển đất 1 Bồ kinh tế hiểu là kinh bang
tế tế: lý B đem tâm sức tài chí của mình
để mở mang và phát triển đất 1 0 đem lại cuộc sống tốt đẹp cho dân Đấy không chỉ là quan niệm về trách nhiệm của kẻ làm trai
1 thời đại phong kiến mà là chí 1 và hoài bão lớn lao của bất kỳ nhà yêu 1 nào, trong đó có PBC
HS đọc bảng phụ, lựa chọn và một em lên bảng đánh dấu Các em có thể suy nghĩ, bổ sung thêm cách hiểu khác Nếu hợp lý, Gv nên động viên khuyến khích
=> Tiếng _ hào sảng lạc quan của ngừô yêu 1 trong cảnh lao tù có sức mạnh chiến thắng mọi âm $0 thủ đoạn thâm độc của kẻ thù
Cách nói quá đã có tác dụng hỗ trợ cho việc bộc lộ nhân cách và khí phách phi _ của _ anh hùng Nó khiến câu thơ thêm phần cứng cỏi, hơi thơ mạnh mẽ tràn đầy hào khí, khiến tầm vóc và thế _ cách mạng càng trở nên cao lớn, lẫm liệt, lên
sự tăm tối, tù túng tầm _ của hoàn cảnh
tù đầy
? Xuất phát từ chí 1 và bản lĩnh, từ
phong thái và quan niệm đúng đắn và cao
đẹp ấy, cụ phan đã khẳng định điều gì trong
hai câu thơ kết?
? Điệp ngữ Còn trong câu thơ có tác dụng gì
trong việc thể hiện thái độ của nhà chí sỹ
4 hai câu kết
Thân ấy hãy còn, còn sự nghiệp: Thân ấy chỉ bản thân mình, sự nghiệp chỉ sự nghiệp cứu 1 mà cụ Phan hằng theo đuổi Sự sóng
đôi của hai khái niệm ấy toát lên quyết tâm cao độ của nhà yêu 1 nguyện đem cả cuộc đời của mình để cống hiến cho dân cho 1 0 tận hiến cho một giá trị còn lớn lao hơn sự sống của bản thân : vận mệnh dân tộc, sự sống muôn dân
Khẳng định mạnh mẽ, không gì có thể lay chuyển, suy suyển một quan niệm sống đẹp
Trang 9? Cho nên câu thơ kết góp phần hoàn thiên
chí khí của _ anh hùng ra sao?
(GV liên hệ với những câu thơ tràn đầy lạc
quan của Hồ Chí Minh trong nhà tù TGT:
“Nghĩ mình… thêm hăng” hoặc của Tố Hữu
“Sỗng đã vì cách mạng…chẳng phiền hà” =>
Mở rộng giá trị và ảnh B của thơ PBC
đối với tinh thần của các nhà cách mạng, âm
B chung của thơ ca yêu nứơc cách
mạng)
đẽ hiếm có: còn sống, còn tranh đấu để giải phong dân tộc, cứu 1 cứu nhà
Thừa nhận con _ đấu tranh là còn nhiều khó khăn, thách thức, nhiều chông gai nguy hiểm Song không có bất cứ trở ngại nào cản
<1 _ đấu tranh, sờn nhụt ý chí của _ cách mạng Sẵn sàng N đầu với thử thách, N lên hoàn cảnh tranh đấu đến cùng, tin B mãnh liệt vaog sự nghiệp yêu 1 Đó là vẻ đẹp khí phách, vẻ đẹp nhân cáchvà bản lĩnh cao cả chỉ có thể tâhý ở PBC, ở những con _ yêu 1 đến mức quên mình
Đọc – Hiểu ý nghĩa văn bản:
? bài thơ đã đem lại cho em cảm xúc và suy
nghĩ gì?
? Nội dung mạnh mẽ và tràn đày hào khí ấy
diễn đạt trong một hình thức có gì đặc
sắc?
Phản ánh phong thái lạc quan,ung dung tự tạicũng khí phách kiên _ 0 lòng tin mãnh liệt vào sự nghiệp cứu 1 của nhà yêu 1 PBC trong hoàn cảnh tùđày
Lời thơ là lời biểu cảm trực tiếp, mang giọng
điệu hào hùng trong thể thất ngôn bát cú luật _ 0 vừa trang nghiêm cổ kính vừa mới
mẻ hiện đại., khơi gợi cảm xcs cao cả ở _ đọc
? Bài thơ giúp em biết thêm diều gì về chân
dung tinh thần nhà yêu 1 PBC cũng
các nhà yêu 1 cách mạng Việt nam hồi
đầu thế kỷ XX?
HS bộc lộ
Trang 10Ngày soạn Ngày dạy
Tuần 17 Bài 17 Tiết 65, 66
Văn bản
Hai chữ nước nhà
Kết quả cần đạt:
1 Qua việc $ đề tài lịch sử, lựa chọn thể thơ song thất lục bát rất thíhc hợp tạo dựng không khí, tâm trạng, giọng thơ thống thiết, cảm nhận nội dung yêu 1 trong
đoạn trích: nỗi đâu mất 1 và ý chí phục thù cứu 1
2 Tích hợp với Tiêng Việt và Tập làm văn các bài ,1 ở những phần liên quan; với lịch sử Việt nam ở giai đoạn đầu thế kỷ XV và đầu thế kỷ XX
3 Rèn kỹ năng đọc và phân tích thơ song thất lục bát, so sánh với đoạn trích Chinh phụ ngâm khác đã học
Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học:
Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ:
* Đọc thuộc lòng diễn cảm bài thơ Muốn làm thằng Cuội Em thích câu thơ nào nhất? Vì sao?
* Đọc bài thơ và nhận xét về thằng Cuội – Tàn đà trong nụ _ ở hai câu cuối? Vì sao có thể nói tâm trạng trong bài thơ không chỉ đơn thuần là tâm trạng chán đời?
Hoạt động 2: Dẫn vào bài mới:
GV có thể treo bản đồ hoặc ảnh chụp về Mục Nam Quan, giới thiệu:
Qua Mục Nam Quan, bây giờ Hữu nghị quan – cửa khẩu biên giới Việt Trung ở Lạng Sơn, nhớ lại chuyện Nguyễn Trãi tiễn cha là Nguyễn Phi Khanh bị giặc Minh bắt về Trung Quốc, nhà thơ Tố Hữu đã viết:
Ai lên ải Bắc ngày xưa ấy Khóc tiễn cha đi mấy dặm trường Hôm nay biên giới mùa xuân dậy Núi trắng hoa mơ, cờ đỏ đường
Còn Trần Tuấn Khải – một nhà thơ yêu 1 hồi đầu thế kỷ XX – lại $ hẳn câu chuyện lịch sử cảm động này để giãi bày tâm sự yêu 1 N nòi và khích lệ tinh thần yêu 1 của nhân dân ta khi đất 1 bị lầm than nô lệ bởi thực dân Pháp
Hoạt động 3: T1 dẫn đọc – Chú thích:
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò
? SGK cho biết gì về nhà
thơ Trần Tuấn Khải?
GV giới thiẹu với học sinh
ảnh chân dung Trần Tuấn
Khải
HS tóm tắt, nêu các nét lớn Gv nhấn mạnh và bổ sung: + Trần Tuấn Khải (1895 – 1983), hiệu á Nam, quê Nam
Định Là nhà thơ trữ tình nổi tiếng hồi đầu thế kỷ XX Cùng với Tản đà, ông là _ có công làn gió mới vào thơ ca dân tộc, tạo tiền đề vững chắc cho coôg cuộc cách tân thơ ca rầm rộ và thành công rực rỡ ngay sau đó
+ Thơ TTK truyền tụng rộng rãi hồi đầu thế kỷ XX
,1 hết bởi phần lớn các sáng tác _ rất trong sáng, nhẹ nhàng, gần gũi với dân ca, ca dao:
Anh đi anh nhớ quê nhà… Nhà thơ _ $ những đề tài lịch sử hoặc những biểu
nghệ thuật bóng gió để nói lên nỗi đau mất 1 0 niềm căm giận bè lũ bán 1 và 1* 1 0 bày tỏ khát vọng độc lập, tự do cho dân tộc, khích lệ tinh thần yêu 1 của _ dân Việt
? văn bản chúng ta học nằm
trong tác phẩm nào? Hãy
+ Xuất xứ: bài thơ mở đầu tập Bút quan hoài I (1924), Là tác phẩm lấy đề tài lịch sử thời giặc Minh đô hộ 1 ta Nhà thơ
... nhân vật Hămlét kịch tên SêcxpiaHoạt động 4: Đọc - hiểu văn
1 Sáng mắt toán dân số
Y/c HS đọc lại phần mở
? Tác giả sáng mắt điều gì?
? EM hiểu vấn đề dân số...
cộng đồng quan tâm, văn
thuộc loại nào?
? Vậy, cần đọc loại văn
bản này?
Y/c HS đọc nối tiếp phần văn
1 Đọc:
Văn nhật dụng
Đọc... thức góp phần vào việc tuyên truyền, vận động cho quốc sách Đảng Nhà 1 ta dân số Qua văn nhật dụng, củng cố thêm kiến thức văn nghị luận
2 Tích hợp với Tiêng Việt Tập làm văn ,1 phần liên