sống trong tủi cực, song có tình yêu thương và lßng tin bÒn bØ, s©u s¾c dµnh cho mÑ, lu«n => Đó là nhân vật để lại nhiều ấn tượng đối khao khát đợc yêu thương với người đọc, khơi dậy nhữ[r]
Trang 1Ngày soạn: tháng năm 2005 Ngày dạy: tháng năm 2005
Tuần 1 - Bài 1, tiết 1
Văn bản
A Mục tiêu cần đạt:
Giúp học sinh cảm nhận được:
1 Những cảm xúc chân thật, trong sáng của tuổi thơ ngày đầu cắp sách đến trường Đó
là những kỷ niệm được nhớ mãi trong cuộc đời mỗi con người
- Tình cảm tha thiết của tác giả đối với tuổi thơ, bạn bè, mái trường quê hương thân yêu
2 Trong truyện hiện đại, có thể gia tăng các yếu tố miêu tả, biểu cảm để tạo nên sức gợi cảm nhẹ nhàng, thấm thía như tác phẩm của Thanh Tịnh
B Tiến trình thực hiện các hoạt động dạy- học:
I Kiểm tra về nền nếp chuẩn bị bài đầu năm của học sinh
II Bài mới: Lời vào bài:
II Tiến trình tổ chức các hoạt động:
Hoạt động 1: Đọc - Chú thích văn bản.
Gv gọi Hs đọc chú thích (*) SGK
? Em hãy cho biết đôi điều đáng
chú ý về tác giả văn bản?
? Văn bản chúng ta học hôm nay
được rút từ tác phẩm nào của nhà
văn?
? Nhan đề tập truyện ngắn ấy có
đem đến cho em ấn tượng chung
như thế nào?
GV bổ sung:
Sinh ra và lớn lên giữa thiên nhiên
Huế thơ mộng và trầm lặng, tâm
hồn được nuôi dưỡng bởi âm điệu
da diết, ngọt ngào của những điệu
hò mái nhì, mái đẩy, của những
khúc dân ca trữ tình đằm thắm Nam
ai, Nam bình , bởi thế chăng mà
những sáng tác của Thanh Tịnh đều
thấm đẫm chất thơ, chất nhạc Bên
cạnh thơ, văn xuôi Thanh Tịnh đem
đến cho người đọc những tình cảm
trong trẻo và êm dịu, gieo vào tâm
hồn chúng ta những xúc cảm thanh
lành, vừa ngậm ngùi buồn thương
vừa ngọt ngào quyến luyến Tất cả
bắt nguồn từ một tấm tình lai láng
mến yêu dối với làng quê êm đềm,
với những con người thôn quê rất
HS đọc SGK phần chú thích
- Thanh Tịnh: (1911 - 1988), quê tại Huế, từng dạy học rồi tham gia làm báo, viết văn
- Sáng tác của ông toát lên vẻ đẹp
đằm thắm, tình cảm êm dịu trong trẻo
- Tập Quê mẹ (1941)
- Hs có thể nói được: viết về kỷ niệm thân thiết, gắn bó đối với tuổi thơ, gia đình, quê hương
I Đọc - Chú thích:
1 Tác giả:
2 Văn bản:
- Xuất xứ: Quê mẹ
Lop8.net
Trang 2mực hiền hoà mộc mạc Tôi đi học
là một văn bản như thế
Gv cùng học sinh đọc văn bản
Trước khi đọc, lưu ý các em đặc
điểm của văn Thanh Tịnh đòi hỏi
một giọng đọc nhẹ nhàng, trầm
bổng và da diết
Hs đọc văn bản theo ba phần
? Sau khi đọc văn bản em hãy cho
biết, câu chuyện kể về sự việc gì?
? Vậy, câu chuyện gần với một thể
loại văn bản nào? (Gợi ý: kể về
những kỷ niệm sâu sắc )
? Như vậy, truyện được kể theo lời
kể của ai? Ai là nhân vật chính?
? Bên cạnh nhân vật này, còn có
những nhân vật nào khác?
? Diễn biến câu chuyện đã được kể
lại theo trình tự nào?
? Phần trọng tâm là phần nào? Phần
đó được diễn đạt bằng phương thực
biểu đạt nào là chính?
Gv nhấn mạnh: đấy là một đặc
điểm nổi bật của các sáng tác thuộc
truyện hiện đại Sự gặp gỡ hoà điệu
của nhiều phương thức biểu đạt sẽ
tạo nên sức lôi cuốn của tác phẩm
và tạo được những dư âm, ấn tượng
đẹp đẽ trong tâm tưởng người đọc
- Kỷ niệm ngày đầu tiên đi học của chính bản thân nhà văn
- Hồi ký, tự truyện
- Nhân vật tôi, đồng thời là nhân
vật chính, vì sự việc xảy ra đối với nhân vật chính và những cảm xúc
được nhắc lại cũng là của nhân vật này
- Bà mẹ, ông đốc, những cậu học trò khác
- Theo dòng hồi tưởng của nhân vật Tôi:
+ Đoạn 1: từ đầu đến buổi tựu trường: Hoàn cảnh khơi dậy hồi ức
về thời nhỏ dại
+ Đoạn 2: Tiếp đến hết: diễn biến những kỷ niệm của tuổi thơ ngày
đầu đi học
- Phần 2, phương thức biểu đạt chính là tự sự
- Bên cạnh đó, còn có sự hỗ trợ của miêu tả và biểu cảm
- thể loại: truyện ngắn mang yếu tố hồi ký
- Bố cục: 2 phần
Hoạt động 2: Đọc - Hiểu văn bản:
1 Hoàn cảnh gọi về kỷ niệm tuổi thơ.
? Hoàn cảnh nào đã khơi dậy những
cảm xúc trong lòng người?
- Cảnh vật thiên nhiên:Hằng năm,
cứ vào cuối thu, lá ngoài đường rụng nhiều và trên không có những
đám mây bàng bạc
- Cảnh sinh hoạt: Mấy em bé rụt rè theo mẹ đến trường
1 Hoàn cảnh gọi
về tuổi thơ
- Cảnh thiên nhiên: đẹp, trong trẻo, dễ gợi cảm xúc
Lop8.net
Trang 3? Đó là một cảnh như thế nào trong
cảm nhận của em?
? Cùng với cảnh vật, theo em yếu tố
nào của câu văn mở đầu góp phần
tác động đến tình cảm của người
đọc?
? Câu văn ngân nga tạo nền nhạc trữ
tình dẫn người đọc được nhập tâm
vào dòng hồi ức của nhân vật Tôi
Đối với Tôi, kỷ niệm buổi tựu trường
đầu tiên ấy có ý nghĩa ra sao?
? Em cảm nhận được gì từ hình ảnh
này?
? Cách viết câu giàu chất nhạc chất
thơ ấy gần gũi với giọng văn của
một tác giả nào các em đã học trong
chương trình Ngữ Văn 7? (Một bài
tuỳ bút ) Lối viết ấy theo em có tác
động ra sao đến người đọc?
=> Đó là nét dễ nhận thấy trong các
nhà văn lãng mạn của văn học hiện
đại Việt Nam hồi đầu thế kỷ XX, lối
viết đề cao cảm xúc, chú trọng tới
nhạc điệu của lời văn, đặc biệt thích
hợp trong việc diễn tả những tình
cảm, cảm xúc tinh tế và nhạy cảm
của tâm hồn con người Lối viết này
cũng nhanh chóng tạo được sợi dây
tình cảm nối kết người đọc đến với
tâm hồn người viết để sẻ chia, đồng
điệu
- Cảnh đẹp, trong trẻo và đặc biệt
là thơ mộng, đáng yêu dễ khơi gợi những tình cảm, cảm xúc trong lòng người
- Câu văn dài hơi, âm điệu dàn trải, mênh mang rất phù hợp với cách biểu đạt tâm trạng và khơi gợi sự đồng cảm của người đọc
- Những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi như mấy cánh hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng
- đây là hình ảnh so sánh góp phần
cụ thể hoá một cảm xúc về kỷ niệm ấu thơ vừa trong sáng, vừa
đẹp đẽ, kỷ niệm dường như làm sáng bừng lên trong tâm tưởng của con người dẫu đã trưởng thành
- HS nhận thấy: gần gũi với lối viết của Thạch Lam
- HS tự bộc lộ ý kiến riêng
- Tâm trạng: nao nức: xôn xao, vui sướng, cảm động
2 Kỷ niệm về ngày đầu tiên đi học.
? Theo em, hồi ức về quá khứ đã được
kể lại theo trình tự nào? Chỉ ra các
đoạn văn tương ứng với các trình tự
ấy?
- Đoạn 1: Buổi mai hôm ấy trên ngọn núi: cảm nhận trên đường tới trường
- Đoạn tiếp đến được nghỉ cả
ngày nữa: cảm nhận khi ở sân trường
- Đoạn còn lại: Cảm nhận khi vào trong lớp học
Lop8.net
Trang 4? Kỷ niệm ngày đầu đến trường của
nhân vật tôi gắn liền với không gian,
thời gian nào?
? Vì sao không gian và thời gian ấy
lại trở thành kỷ niệm trong tâm trí
của nhân vật?
- Thời gian: Buổi sáng cuối thu
- Không gian: trên con đường làng dài và hẹp
- Đó là thời điểm và nơi chốn thân thuộc, gần gũi, gắn liền với tuổi thơ của tác giả ở quê hương
- Đó là thời điểm và không gian chứng kiến giây phút lần đầu
được cắp sách tới trường
- Tác giả yêu mến quê hương tha thiết
? Đi trong không gian và thời gian
quen thuộc ấy, cảm giác của cậu bé
Tôi ra sao?
? Còn có những chi tiết nào tương tự
như thế cho chúng ta thấy được sự đổi
thay đáng chú ý ở nhân vật Tôi?
? Vì sao lại có cảm giác như thế?
? NHìn những đứa trẻ đang tự tin và
tng tăng đến trường, nhân vật tôi còn
có suy nghĩ và cử chỉ ra sao?
? Em có nhận xét gì về tâm trạng ấy?
? Vậy, trong những cảm nhận mới mẻ
trên con đường đến trường, nhân vật
Tôi đã bộc lộ điểm gì đáng mến?
- Con đường này đã quen đi lại lắm lần nhưng lần này tự nhiên thấy lạ
- Tôi không lội qua sông thả diều như thằng Quý và không đi ra
đồng nô đùa như thằng Sơn nữa
- Tôi thấy mình trang trọng và
đứng đắn
=> Dấu hiệu đổi khác trong tình cảm và nhận thức của chú bé ngày đầu đến lớp: thấy mình như lớn lên, như đổi khác, việc học hành có ý nghĩa lớn lao, quan trọng, và con đường làng cũng vì vậy mà như bé nhỏ đi, như mới
mẻ hơn
- ghì thật chặt hai quyển vở mới trên tay và muốn thử sức mình tự cầm bút thước => Có chí học tập ngay từ đầu, vừa rất rụt rè, lạ lẫm, vừa rất háo hức, muốn được tự mình đảm nhiệm việc học, không muốn thua kém bạn bè
- Yêu bạn bè, thích học tập
b Cảm nhận khi ở sân trường
Đọc thầm đoạn văn bản tiếp theo, trả
lời câu hỏi
? Cảnh sân trường Mỹ Lý hiện ra
trước mắt chú bé có gì nổi bật?
? Trước cảnh tượng lạ lùng, mới mẻ
ấy, chú bé có cảm giác ra sao?
? Tâm trạng ấy đã được tác giả cụ thể
- Dày đặc cả người, người nào cũng áo quần sạch sẽ, gương mặt sáng sủa, vui tươi => đông đúc, rộn rã và đẹp đẽ
- Lo sợ vẩn vơ, giống như các bạn, bỡc ngỡ đứng nép bên người thân, chỉ dám nhìn một nửa hay bước đi từng bước nhẹ
Lop8.net
Trang 5trong hình ảnh so sánh nào? Theo em,
những cảm giác ấy có được diễn tả
chân thực hay không? Vì sao?
? Cảm giác ấy càng tăng khi nghe hồi
trống báo vào lớp Em hãy nêu lên
các biểu hiện cụ thể đã được tác giả
hồi tưởng lại?
? Em cảm nhận được diều gì ở hình
ảnh các cậu học trò nhỏ đó?
- Hình ảnh so sánh: như con chim
đứng bên bờ tổ, nhìn quãng trời rộng muốn bay nhưng còn ngập ngừng e sợ
Đó là những cảm giác rất chân thực, bởi mỗi người khi lần đầu tiên bước chân đến trường học, nhất là trước kia không có đi học mẫu giáo trước, việc làm quen với môi trường mới càng là điều bỡ ngỡ đối với học trò
- Cảm thấy mình chơ vơ, vụng về lúng túng, hai chân cứ dềnh dàng mãi, hết co lại duỗi, toàn thân run run
- Ngây thơ, hồn nhiên, đáng yêu
? Trong niềm bối rối, vừa hồi hộp sợ
hãi vừa xúc động của đám học trò,
chúng ta thử xem những người thầy
giáo đã được hiện ra như thế nào ?
? Như vậy, hình ảnh về những người
thầy được giữ lại trong hồi ức rất rõ
nét ấy đã nói lên diều gì về thái độ
của nhà văn đối với những người thầy
đầu tiên của mình?
GV: NHư vậy, hồi trống vang lên đã
như những thanh âm lạ lùng mới mẻ
làm xao động tâm hồn trong trẻo của
đứa trẻ lần đầu đến lớp, khép lại
quãng thời vụng dại hoàn toàn tự do
và mở ra khoảng trời rộng lớn hơn,
mênh mông hơn và cũng tràn ngập ý
nghĩa hơn: quãng ngày đi học…
- Ông đốc: lời nhắc nhở nhẹ nhàng và đầy tình cảm, nhìn bằng cặp mắt hiền từ và cảm động, thậm chí khi thấy các trò thút thít khóc hoặc còn lưu luyến người nhà thì ông nhẫn nại tươi cười đứng chờ
- Thầy giáo: trẻ tuỏi, gương mặt tươi cười đang đón chúng tôi trước cửa lớp
- Quý trọng, tin tưởng, biết ơn sâu sắc
c Cảm nhận trong lớp học
Gọi HS đọc đoạn cuối văn bản
? Vì sao trong khi sắp hàng đợi vào lớp học,
nhân vật tôi lại cảm thấy "trong thời thơ ấu,
tôi chưa lần nào thấy xa mẹ như lúc này"?
HS đọc đoạn văn bản
- Vì tôi bắt đầu cảm thấy được sự độc lập của mình khi đi học
- Bước vào lớp học là bước vào thế giới riêng của lứa tuổi mình, không có mẹ để vòi vĩnh, dựa dẫm như khi còn ở nhà
Lop8.net
Trang 6? Những cảm giác mà nhân vật tôi có được
khi bước chân vào trong lớp học là gì?
? Em thử lý giải và rút ra nhận xét về những
cảm giác ấy của nhân vật tôi?
- Một mùi hương lạ xông lên trong lớp Trông hình gì trên tờng cũng thấy hay hay nhìn bàn ghê chỗ tôi ngồi và tự lạm nhận là vật của riêng mình nhìn người bạn chưa hề quen biết nhưng không hề có cảm giác xa lạ
- HS tự bộc lộ bằng chính cảm giác của các em
về lần đầu tiên đi học của mình
=> Đó là những tình cảm rất tự nhiên, trong sáng được nảy nở đối với bạn bè, với trường lớp
? Trong khi ấy, một con chim con liệng đến
bên cửa sổ, hót mẫy tiếng rụt rè rồi vỗ cánh
bay cao Hình ảnh ấy có ý nghĩa ra sao đối
với tâm hồn đứa trẻ và trong việc thể hiện
chú ý của nhà văn ?
? Nhưng, tiếng phấn gạch mạnh trên bảng
đen của người thầy đã đưa tâm hồn thơ ngây
ấy quay trở về với cảnh thật Hình ảnh "vòng
tay lên bàn chăm chỉ nhìn thầy viết và lẩm
nhẩm đánh vần đọc " cho ta biết thêm điều
gì về nhân vật Tôi?
- Hs nhận thấy ý nghĩa trước hết: cánh chim
đồng nội gợi nhắc đến những kỷ niệm hồn nhiên, tinh nghịch khi còn tự do hoàn toàn, chạy nhảy nô đùa trên đồng ruộng
- Cánh chim còn gợi liên tưởng đến tâm trạng rụt rè bỡ ngỡ của chú bé ngày đầu tiên đến trường, đồng thời mở ra niềm tin vào ngày mai:
từ ngôi trường này, chú bé sẽ như con chim non kia tung cánh bay vào bầu trời cao rộng của ước mơ
- Yêu thiên nhiên , yêu tuổi thơ nhưng cũng
đồng thời yêu việc học hành, có ý thức đối với việc học, với sự trưởng thành của bản thân mình
GV bình, chuyển
III Đọc- hiểu ý nghĩa văn bản.
? TRong sự đan xen của các phương thức,
theo em, phương thức nào trội lên để làm
thành sức truyền cảm nhẹ nhàng mà thấm thía
của văn bản?
? Những cảm giác trong sáng ấy đọng lại
trong nhà văn và cả trong mỗi chúng ta nữa là
gì?
? Điều đó cho ta thấy được nét đẹp nào trong
tâm hồn của nhà văn?
- Nổi trội nhất là phương thức biểu cảm: ghi lại những cảm giác trong sáng nảy nở trong lòng người về ngày đầu tiên cắp sách đến trường
- Chất thơ man mác bâng khuâng lan toả suốt thiên truyện
- Tình yêu mến tuổi thơ, trân trọng thời thơ
ấu, sách vở, bạn bè, thầy giáo, tình cảm ta thiết với người mẹ, với quê hương
- Giàu cảm xúc với tuổi thơ, với con người
? Nghệ thuật kể chuyện của nhà văn có gì
đáng để chúng ta học tập?
- Muốn kể chuyện hay cần biết trân trọng những gì mình đã chứng kiến, đã trải qua, biết chọn lọc, có rung cảm sâu sắc, mãnh liệt
- Ngôn ngữ chọn lọc, hình ảnh sống động
IV Luyện tập:Bài tập số 2: Từ ấn tượng về bài văn vừa học, em hãy viết một bài văn ngắn ghi lại cảm xúc của mình trong buổi đến trường khai giảng lần đầu tiên
Lop8.net
Trang 7Ngày soạn: Ngày dạy:
Tuần 2 - Bài 2, tiét 5, 6
Văn bản
Trong lòng mẹ
A Két quả cần đạt:
1 Đồng cảm với nỗi đau tinh thần, tình yêu mãnh liệt, nồng nàn của chú bé Hồng đối với người mẹ đáng thương được biểu hiện qua ngòi bút hồi ký-tự truyện thấm đượm chất trữtình chân thành và truyền cảm của tác giả
2 Tích hợp với phần Tiếng Việt ở bài Trường từ vựng, với phần Tập làm văn bài Bố cục của văn bản, đặc biệt sự sắp xếp các ý của phần thân bài
3 rèn các kỹ năng phân tích nhân vật, khái quát đặc điểm tính cách qua lời nói, nét mặt,
cử chỉ,tâm trạng; phân tích cách kể chuyện kết hợp nhuần nhuyễn với tả tâm trạng, cảm xúc bằng lời văn thống thiết Củng cố hiểu biết về thể loại tự truyện - hồi ký, có thể so sánh với bài Tôi đi học
4 Chuẩn bị: tập hồi ký Những ngày thơ ấu và chân dung nhà văn Nguyên Hồng, bức
tranh minh hoạ chú bé Hồng nằm trong lòng mẹ
B Tiến trình thực hiện các hoạt động dạy - học.
I Kiểm tra bài cũ:
1 Bài Tôi đi học viết theo thể loại nào? Căn cứ vào đâu?
2 Một trong những thành công của việc thể hiện tâm trạng của nhân vật trong bài văn của Thanh Tịnh là biện pháp so sánh Em hãy nhắc lại 3 hình ảnh so sánh mà theo em là đặc sắc nhất và chỉ ra cái hay của nó
3 Đọc một đoạn ngắn mà em thích trong văn bản Tôi đi học Nêu ý nghĩa chung của bài văn
II Tiến trình tổ chức các hoạt động bài mới.
Lời vào bài: Ai cũng có tuổi thơ với những vui buồn nhỏ dại, một quãng đời trôi qua không bao giờ trở lại Đối với nhà văn Nguyên Hồng - con người có nhiều gắn bó với Hải Phòng, tuổi thơ phần nhiều là ký ức cay đắng tủi buồn và được ông kể lại trong cuốn hồi ký Những ngày thơ ấu với rung động cực điểm của một linh hồn trẻ dại (theo cách nói của Thạch Lam) Hôm nay, chúng ta sẽ cùng chia sẻ những rung cảm ấy đối với tác giả trong van bản trích từ cuốn sách tuổi thơ kia: Đó là văn bản Trong lòng mẹ; hẳn các em sẽ có nhiều cảm thông với tình cảnh đáng thương và tâm hồn nồng nà, mãnh liệt của chú bé Hồng đối với người
mẹ khốn khổ
Hoạt động 1: Hướng dẫn Đọc - Chú thích văn bản:
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò - Gợi ý trả lời
Gv cùng HS đọc văn bản
- Yêu cầu cách đọc:
Giọng chậm, tình cảm, chú ý
các từ ngữ thể hiện được cảm
xúc thay đổi của nhân vật, nhất
là cuối đoạn trò chuyện với
người cô, đoạn tả cảnh chú brs
Hồng nằm trong lòng mẹ
+ Giọng đay đả, riết róng ngọt
nhạt của bà cô
1 Đọc
+ GV đọc mẫu đoạn 1
+ HS đọc nối tiếp các phần Nhận xét về cách đọc của bạn
GV gọi HS đọc Chú thích (*)
? Em được biết những điểm gì
đáng chú ý ở nhà văn Nguyên
Hồng?
2 Tìm hiểu chú thích:
- HS dựa vào SGK GV chốt lại mấy điểm chính:
Nguyên Hồng là một nhà văn lớn của văn học hiện đại Việt Nam Ông là tác giả của tiểu thuyết nổi tiếng Bỉ vỏ, thành
Lop8.net
Trang 8? Điều gì đã khiến Nguyên
Hồng viết Những ngày thơ ấu?
? Văn bản chúng ta học hôm
nay nằm trong chương nào?
công khi mới 17 tuổi Sau này là bộ tiểu thuyết sử thi 4 tập Cửa biển viết về Hải Phòng những năm trước Cách mạng Tháng Tám Tâm hồn nồng hậu và giầu yêu thương của nhà văn đối với con người và cuộc sống, nhất là người lao động nghèo khổ trong xã hội đã tạo nên một chất văn mang cảm xúc mãnh liệt Ông được gọi là nhà văn của những người khốn khổ, là Macxim Gorky của Việt Nam
- Thời thơ ấu trải nhiều cay đắng đã trở thành nguồn cảm hứng cho Nguyên Hồng viết thành công cuốn tiểu thuyết - hồi ký - tự truyện đầy cảm động Tác phẩm gồm 9 chương, mỗi chương kể lại một kỷ niệm sâu sắc
- Chương 4 Gv có thể kể sơ lược chương 3 để học sinh nắm
được nội dung
? Là một đoạn trích trong cuốn
hồi ký - tự truyện, vậy, theo em
văn bản này sẽ được diễn đạt
bằng những phương thức nào?
? Ngôi kể được sư dụng thuộc
ngôi thứ mấy?
? Câu chuyện được bé Hồng kể
trong hai sự việc chính Đó là
sự việc nào?
? Theo mạch kể của nhân vật,
văn bản có thể chia thành mấy
phần?
- Tự sự kết hợp với biểu cảm và miêu tả
- Ngôi thứ nhất, nhân vật Tôi, cũng chính là tác giả tự kể lại
về cuộc đời mình một cách chân thành và trung thực
+Bé Hồng bị hắt hủi + Bé Hồng được gặp mẹ khi mẹ về thăm
- 2 đoạn: cuộc trò chuyện với bà cô trước ngày giỗ bố
(Từ đầu người ta hỏi đến chứ) + Cuộc gặp gỡ của mẹ con bé Hồng
( Còn lại)
Hoat động 2: Hướng dẫn học sinh đọc hiểu văn bản.
1 Bé Hồng bị hắt hủi.
?Đọc thầm phần đầu văn bản
Cảnh ngộ của bé Hồng có gì đặc biệt?
? Cảnh ngộ ấy đã tạo nên thân phận
bé Hồng như thế nào?
- Mồ côi cha, mẹ do nghèo túng phải tha phương kiếm sống Hai anh em Hồng sống nhờ nhà người cô ruột, không được yêu thương, thường bị hắt hủi
- Cô độc, đau khổ, tủi buồn, luôn khao khát tình yêu thương của mẹ
? Theo dõi cuộc đối thoại giữa hai cô
cháu, em thấy, nhân vật Cô tôi có
quan hệ ra sao đối với bé Hồng?
? NHân vật người cô hiện lên qua
những chi tiết, lời nói nào?
? Vì sao nghe những lời lẽ ngọt ngào
như thế, bé Hồng lại cảm nhận trong
đó những ý nghĩ cay độc, những rắp
- Quan hệ ruột thịt, gần gũi
- Cô tôi gọi tôi đến bên cười hỏi: Mày có muốn vào Thanh Hoá chơi với mẹ mày không?
+ Sao lại không vào? Mợ mày phát tài lắm, cónhư dạo trước đâu
+ Mày dại quá, cứ vào đi, tao chạy cho tiền tàu
- Vì trong lời nói của người cô chứa đựng sự giả dối, mỉa mai, hắt hủi thậm chí độc ác dành cho người mẹ
đáng thương của Hồng
Lop8.net
Trang 9tâm tanh bẩn?
? Những lời lẽ ấy bộc lộ tính cách
như thế nào của người cô?
? Thái độc và lời lẽ vừa giả dối vừa
mỉa mai ấy của cô đã tác động ra sao
đến tâm hồn và tình cảm của bé
Hồng?
? Những câu văn cho ta thấy chúng
được diễn đạt theo phương thức nào?
Tác dụng ra sao trong việc kể
chuyện?
? Những dòng cảm xúc và suy nghĩ
ấy cho em hiểu gì về bé Hồng?
? Khi kể về cuộc đối thoại giữa người
cô và bé Hồng, tác giả đã kết hợp sử
dụng biện pháp nghệ thuật gì? Tác
dụng của biện pháp đó?
Gv bình, chuyển
- Hẹp hòi, tàn nhẫn đối với cháu
- Nhận ra ngay được ý nghĩa cay độc trong lời nói và
vẻ mặt rất kịch của người cô; Nhắc đên mẹ tôi, cô tôi chỉ cố ý gieo rắc vào đầu chúng tôi những hoài nghi để tôi khinh miệt và ruồng rẫy mẹ tôi
- Hai tiếng "em bé" mà cô tôi ngân dài ra thật ngọt, quả nhiên đã xoắn lấy tâm can tôi như ý cô tôi muốn
- Giá những cổ tục đã đầy đoạ mẹ tôi là một vật như hòn đá hay cục thuỷ tinh, đầu mẩu gỗ tôi quyết vò ngay lấy mà cắn, mà nhai, mà nghiến cho kỳ nát vụn mới thôi
- Phương thức biểu cảm là chủ đạo: bộc lộ trực tiếp và gợi cảm trạng thái tâm hồn đầy đau đớn của nhân vật
đồng thời khơi dậy nỗi đồng cảm, xót xa ở người đọc
- Cô độc, bị hắt hủi; đồng thời cũng rất mực yêu thương mẹ, tâm hồn trong sáng, căm ghét cái xấu xa,
độc ác
- Nghệ thuật tương phản: đặt hai tính cách trái ngược nhau: người cô hẹp hòi và tàn nhẫn bao nhiêu thì tâm hồn và tình cảm của bé Hồng lại trong sáng, hồn hậu giàu tình yêu thương bấy nhiêu
+ Qua đó làm nổi bật tính cách đáng ghét của người cô
và khẳng định tình mẫu tử đẹp đẽ, cao cả của bé Hồng
2 Bé Hồng được gặp mẹ yêu thương
? Theo dõi phần thứ hai văn bản Hãy
cho biết:
Hình ảnh người mẹ bé Hồng hiện lên
qua những chi tiết nào?
? Qua cái nhìn và cảm xúc tràn ngập
yêu thương của người con, em thấy
bé Hồng có một người mẹ như thế
nào?
HS đọc thầm phần hai văn bản
+ Mẹ tôi về một mình mang theo rất nhiều quà bánh + mẹ tôi cầm nón vẫy tôi,,,kéo tay, xoa đầu ttôi; lấy vạt áo thấm nước mắt cho tôi
+ mẹ tôi không còm cõi xơ xác Gương mặt mẹ tôi vẫntươi sáng với dôi mắt trong và nước da mịn, làm nổi bật màu hồng hai gò má> Hơi quần áo mẹ tôi và những hơi thở ở khuôn miệng xinh xắn nhai trầu phả
ra lúc đo thơm tho lạ thường
- Hình ảnh người mẹ hiện lên thật sinh động, cụ thể, gần gũi, mang nét đẹp hoàn hảo, là biểu tượng cho tình yêu thương vô bờ bến Trong tâm trí và trước mắt bé Hồng, vẻ đẹp của mẹ là bất biến, không gì có thể làm suy suyển hay phai nhạt
? Nhìn thấy mẹ, được mẹ yêu thương,
vỗ về, tình cảm của bé Hồng đối với
- Tiếng gọi: Mợ ơi! Mợ ơi!
+ Hành động: Thở hồng hộc, trán đẫm mồ hôi và khi
Lop8.net
Trang 10mẹ đã được bộc lộ trực tiếp ra sao?
? Chi tiết nào khiến em cảm động
nhất vè tình mẹ con của bé Hồng?Vì
sao?
? Điều gì đã khiến bé Hồng không
còn nhớ được mẹ đã hỏi gì và mình
đã trả lời những gì với mẹ?
? Như vậy, câu chuyện được kể lại đã
có sự hỗ trợ đắc lực nhất của phương
thức biểu đạt nào? Tác dụng của nó?
? Nhận xét của em về nhân vật Bé
Hồng?
GV bình, chuyển
trèo lên xe, tôi ríu cả chân lại Tôi ngồi trên đệm xe,
đùi áp đùi mẹ tôi, đầu ngả vào cánh tay mẹ tôi, tôithấy những cảm giác ấm áp đã bao lâu mất đi lại mơn man khấp da thịt
- Suy nghĩ: phải bé lạivà lăn vào lòng mẹ, để bàn tay người mẹ vuốt ve từ trán xuống cằm, gãi rôm ở sống lưng cho mới thấy người mẹ có một sự êm dịu vô cùng
HS tự bộc lộ, nhìn chung các em thấy được sự xúc
động trong những chi tiết miêu tả hết sức chân thực bộc lộ những cảm xúc chân thành, mãnh liệt, său sắc của nhân vật qua ngòi bút giàu cảm xúc của Nguyên Hồng
- Vì nỗi xúc động quá lớn, hạnh phúc quá bất ngờ, đột ngột khiến bé Hồng như sống trong giấc mơ đẹp, trong tình yêu thương vô bờ bến, không còn ý thức cụ thể những gì đã diễn ra
=>Miêu tả rất chính xác, chân thực
- Phương thực biểu cảm, chủ yếu là biểu cảm trực tiếp: thể hiện nỗ xúc động mãnh liệt, sâu sắc của tâm trạng nhân vật và khơi gợi những tình cảm sẽ chia, đồng
điệu ở người đọc
-Nội tâm sâu sắc, yêu mẹ mãnh liệt, tha thiết, khao khát được yêu thương
Hoạt động 3: Hướng dẫn tìm hiểu ý nghĩa văn bản.
? Qua văn bản Trong lòng mẹ, em biết được
một con người như thế nào?
=> Đó là nhân vật để lại nhiều ấn tượng đối
với người đọc, khơi dậy những suy tư về số
phận con người: Nghèo túng, cùng quẫn và cổ
tục khắc nghiệt đã khiến cho người mẹ yêu
con mà phải xa con kiếm sống, đứa con yêu
mẹ lại phải chịu cảnh hắt hủi Tuy nhiên,
truyện cũng gieo vào lòng ta một niềm tin vè
sức mạnh bất diệt của tình mẫu tử
- Đó là một thân phận đau khổ, một đứa trẻ sống trong tủi cực, song có tình yêu thương và lòng tin bền bỉ, sâu sắc dành cho mẹ, luôn khao khát đợc yêu thương
? Câu chuyện kể mang lại nhièu cảm xúc và
suy nghĩ, vậy em học được gì vè nghệ thuật kể
chuyện của tác giả?
- Kể kết hợp với miêu tả, đặc biệt là biểu cảm
- Nghệ thuật tương phản, so sánh
III Luyện tập.
1 So sánh hai văn bản Tôi đi học và Trong lòng mẹ?
2 Viết một đoạn văn ghi lại một cảm xúc, một ấn tượng sâu sắc nhất của em về mẹ
3 Chuẩn bị bài: Tức nước vỡ bờ Tóm tắt
Lop8.net