Môc tiªu bµi häc Gióp hs : -C¶m nhËn ®îc niÒm thÝch thó thùc sù cña Hå ChÝ Minh trong nh÷ng ngµy gian khæ ë Pác Bó ; qua đó thấy được vẻ đẹp tâm hồn của Bác , vừa là một chiến sĩ say mê[r]
Trang 1Tiết 73 Nhớ Rừng
(Thế Lữ)
A Mục tiêu bài học
Giúp hs:
- Cảm nhận được niềm khát khao tự do mãnh liệt, nỗi chán ghét sâu sắc cái thực tại
tù túng, tầm thường, giả dối, qua lời con hổ bị nhốt trong vườn bách thú
-Thấy được giá trị nghệ thuật đặc sắc, bút pháp lãng mạn đầy truyền cảm của bài thơ
B.Chuẩn bị.
GV:Tranh chân dung tác giả +Tranh minh hoạ
HS : Bài soạn
C.Các HĐ dạy học chủ yếu
1.Kiểm tra: -Bài soạn của hs.
2.Bài mới GV giới thiệu bài
HĐ1 HD hs tìm hiểu về tác giả, tác phẩm.
_Hãy trình bày những nét chính về cuộc đời
của Thế Lữ và hoàn cảnh ra đời của bài thơ
GV giới thiệu bổ sung
HĐ2 HD hs đọc, tìm hiểu chung về vb.
-Em có nhận xét gì về thể thơ?
-Theo em, bài cần đọc với giọng ntn?
-GV hd đọc, đọc mẫu 1 đoạn, gọi hs đọc tiếp,
hs nhận xét, GV chốt
-Giải nghĩa các chú thích 1,2,3,4,7,,9, 14,16,18
-Bài thơ được t/g ngắt thành 5 đoạn, hãy cho
biết nội dung mỗi đoạn
HĐ3 hd hs phân tích.
-Bài thơ là lời tâm sự của nhân vật nào ? Trong
hoàn cảnh nào?( Con hổ bị nhốt trong vườn
bách thú)
-Bài thơ nói về mấy cảnh tượng chính? Đó là
những cảnh tượng gì? Cảnh nào là thực, cảnh
nào là mộng tưởng, dĩ vãng?
-Đọc 8 câu thơ đầu và cho biết nội dung chính
của đoạn
-Tâm trạng của con hổ trong vườn bách thú
được tác giả miêu tả qua nhừng từ ngữ, hình
ảnh nào? Vì sao nó có tâm trạng ấy?
- Trong những nỗi khổ của con hổ, nỗi khổ nào
I.Giới thiệu tác giả, tác phẩm
1.Tác giả.Thế Lữ (1907-1989)
-Quê ở Bắc Ninh
-Là nhà thơ tiêu biểu nhất của phong trào Thơ mới (1932-1945)
2.Tác phẩm.
Là một trong những bài thơ tiêu biểu nhất của Thế Lữ và là tác phẩm góp phần cho sự mở đường thắng lợi của Thơ mới
-Thể thơ : Tám chữ
II Đọc hiểu văn bản
1.Đọc, tìm hiểu chú thích 2.Bố cục: 5 đoạn
III.Phân tích 1.Cảnh con hổ bị giam cầm ở vườn bách thú.
-Gậm một khối căm hờn -Sa cơ, bị nhục nhằn tù hãm, -Chịu ngang bầy cùng bọn gấu ->Tâm trạng u uất, ngao ngán,
căm uất cảnh tù túng, bị giam cầm trong vườn bách thú.
Trang 2có sức biến thành “khối căm hờn”? Em hiểu
khối căm hờn này như thế nào?
- Khối căm hờn ấy biểu hiện thái độ sống và
nhu cầu sống như thế nào?
- đặt trong hoàn cảnh lịch sử của đất nước ta lúc
đó, tâm trạng của con hổ có gì đồng điệu với
tâm trạng của nhân dân ta?
-Hãy nêu nhận xét của em về tâm trạng con hổ
trong 8 câu thơ đầu
-Đọc đoạn 4
-Qua con mắt của chúa sơn lâm, cảnh vườn
bách thú được hiện lên như thế nào? Hãy tìm
những chi tiết minh hoạ
-Em có nhận xét gì về giọng điệu của những
câu thơ ở đ1 và đ 4?(giọng giễu nhại, một loạt
những từ ngữ liệt kê liên tiếp,cách ngắt nhịp
ngắn, dồn dập ở hai câu đầu và những câu thơ
tiếp theo đọc liền như kéo dài ra, giọng chán
chường, khinh miệt)
-Từ 2 đoạn thơ trên, em hiểu gì về tâm trạng
của con hổ trong vườn bách thú?
- Cảnh : hoa chăm, cỏ xén, lối phẳng, cây trồng
-Dải nước đen giả suối
- Mô gò thấp kém
-> Cảnh tầm thường, giả dối,
đáng chán, đáng khinh, đáng ghét.
3.Củng cố, hdvn.
- Tâm trạng con hổ trong vườn bách thú qua đoạn 1 và qua đoạn 4 được thể hiện như thế nào?
-VN học thuộc lòng 2 đoạn thơ
-Phân tích hình ảnh chúa sơn lâm trong những khổ thơ còn lại, giờ sau học tiếp
Trang 3Tiết 73 Nhớ Rừng
(Thế Lữ)
A Mục tiêu bài học
Như tiết 1
B.Chuẩn bị
GV: Tranh minh hoạ +bảng phụ
HS : Bài soạn C.Các HĐ dạy học chủ yếu
1 Kiểm tra :
-Đọc thuộc lòng đoạn thơ thứ 3 của bài thơ Nhớ Rừng và phân tích đoạn thơ đó
2.Bài mới GV giới thiệu bài
(Gv tóm tắt nội dung bài học giờ trước,
chuyển sang nội dung bài giờ này)
-HS đọc đoạn 2,3 Nội dung chính của 2 đoạn
thơ này là gì?
-Cảnh sơn lâm qua nỗi nhớ của con hổ được
gợi tả như thế nào? Nêu nhận xét của em về
cảnh đó
- Trước khi để chúa sơn lâm xuất hiện, tác giả
đã dựng lên một không gian như thế nào?
-Nêu trình tự xuất hiện của chúa sơn
lâm.Nhận xét của em về hình ảnh con hổ
trong khung cảnh núi rừng kì vĩ bí hiểm
- Không chỉ nhớ về cảnh rừng núi đại ngàn
mà chúa sơn lâm còn nhớ da diết những kỉ
niệm của một thời vàng son đã mất Những kỉ
niệm đó là gì?Em hình dung như thế nào về
chúa sơn lâm trong những cảnh đó ? ( Thời
gian, không gian, ảm hưởng của chúa sơn lâm
với muôn loài)?
- Biện pháp nghệ thuật được tác giả sử dụng
trong đoạn thơ? Tác dụng?
- Có ý kiến cho rằng đoạn 3 của bài thơ được
coi như một bức tranh tứ bình đẹp lộng lẫy với
cảnh núi rừng hùng tráng, với con hổ uy nghi
làm chúa tể Em có đồng ý với ý kiến đó
không? Hãy lí giải
-Nhận xét về việc sử dụng từ ngữ, hình ảnh,
giọng điệu trong các câu thơ ở đoạn 2 và 3
2.Nỗi nhớ thời oanh liệt.
-Nhớ cảnh sơn lâm, bóng cả, cây già
-Tiếng gió gào ngàn, giọng nguồn hét núi
-Ta bước chân lên, dõng dạc đường hoàng
-Ta biết ta chúa tể cả muôn loài -Nào đâu những
-Than ôi! Thời oanh liệt nay còn
đâu
Dĩ vãng huy hoàng hiện ra trong nỗi nhớ da diết tới đau đớn của con hổ.
Trang 4Tác dụng.
Thảo luận nhóm
-Qua sự đối lập sâu sắc giữa 2 cảnh tượng nêu
trên,tâm sự con hổ ở vườn bách thú được biểu
hiện ntn? Tâm sự ấy có gì gần gũi với tâm sự
người dân Việt Nam đương thời?
-Căn cứ vào nội dung bài thơ, hãy giải thích vì
sao t/g mượn “lời con hổ ở vườn bách
thú”.Việc mượn lời đó có t/d ntn trong việc
thể hiện nội dung cảm xúc của nhà thơ
HĐ4.HD hs tổng kết
-Yếu tố cốt lõi làm nên sức cuốn hút của bài
thơ là gì? Chỉ ra những thành công về mặt
nghệ thuật của bài thơ
-Em hãy nêu nội dung chính của bài thơ
HS đọc ghi nhớ sgk
HĐ5.HD hs luyện tập
IV.Tổng kết 1.Nghệ thuật.
-Cả bài thơ tràn đầy cảm hứng lãng mạn
-Chọn biểu tượng thích hợp và đẹp
để thể hiện chủ đề bài thơ
-Hình ảnh thơ giàu chất tạo hình,
đầy ấn tượng
-Ngôn ngữ và nhạc điệu phong phú
2 Nội dung
Mượn lời của con hổ bị nhốt trong vườn bách thú để diễn tả sâu sắc nỗi chán ghét thực tại tầm thường,
tù túng và niềm khao khát tự do mãnh liệt
V.Luyện tập.
Đọc diễn cảm toàn bộ bài thơ
3.Củng cố, hdvn
-Em thích nhất những câu thơ nào trong bài? Vì sao?
-VN học thuộc lòng bài thơ , phân tích hình ảnh con hổ trong từng cảnh cụ thể
-Soạn bài Câu nghi vấn
Tìm hiểu vd, chức năng chính của kiểu câu này
Tìm thêm các vd minh hoạ
Trang 5Tiết 75 Câu nghi vấn
A Mục tiêu bài học
Giúp hs:
-Hiểu rõ hình thức đặc điểm của câu nghi vấn Phân biệt câu nghi vấn với các kiểu câu khác
-Nắm vững chức năng chính của câu nghi vấn: dùng để hỏi
B.Chuẩn bị
GV: bảng phụ
HS : Bài soạn C.Các HĐ dạy học chủ yếu
1 Kiểm tra : Sự chuẩn bị của hs ( Bài soạn của 5 em)
2.Bài mới GV giới thiệu bài
HĐ1 Tìm hiểu đặc điểm hình thức và
chức năng chính của câu nghi vấn
-HS đọc vd (bảng phụ)
-Trong đoạn trích trên, câu nào là câu
nghi vấn?
-Những đặc điểm hình thức nào cho
biết đó là câu nghi vấn?
-Câu nghi vấn dùng trong đoạn trích
trên để làm gì?
-Từ những vd trên, em hãy nêu chức
năng và đặc điểm của câu nghi vấn
-HS đọc ghi nhớ sgk
HĐ2.HD hs luyện tập
Hs đọc y/c BT
gv chia nhóm cho hs thảo luận
-Nhóm1 BT 1, 6
-Nhóm 2 BT 2,5
-Nhóm 3.BT 3 ,4
-đại diện các nhóm trả lời, hs nhận
xét, bổ sung
GV chữa
I đặc điểm hình thức và chức năng chính
1.VD 2.Nhận xét -Đặc điểm hình thức:
+Có những từ nghi vấn: có… không, làm
sao, hay là
+Có dấu chấm hỏi ở cuối câu
-Chức năng: Dùng để hỏi
Ghi nhớ sgk
II.Luyện tập BT1.
a) “Chị khất tiền sưu đến chiều mai phải
không?”
b) “ Tại sao con người lại phải khiêm tốn như thế?”
c) “Văn là gì?”; “ Chương là gì?”
d) “Chú mình muốn cùng tớ đùa vui
không?”; “đùa trò gì?”; “Cái gì thế?”
“ Chị Cốc béo xù đứng trớc cửa nhà ta
đấy hả?”
Các từ để hỏi và dấu chấm hỏi ở cuối câu nghi vấn thể hiện đặc điểm ình thức của câu nghi vấn
BT2.Căn cứ để xác định câu nghi vấn: từ
hay.
Trang 6BT3 không, vì đó không phải là những
câu nghi vấn
BT5.Khác biệt về hình thức giữa hai câu
thể hiện ở trật tự từ
-câu a, bao giờ đứng ở đầu câu, hỏi về
thời điểm của một hành động sẽ diễn ra trong tương lai
Câu b) Bao giờ đứng cuối câu, hỏi về
thời điểm của một hành động đã diễn ra trong quá khứ
BT6: Câu a đúng
Câu b sai
3.Củng cố, hdvn
-Nêu đặc điểm hình thức và chức năng chính của câu nghi vấn
-VN học thuộc phần ghi nhớ sgk +làm hoàn thiện các BT
Soạn bài: Viết đoạn văn trong văn bản thuyết minh
+tìm hiểu cách sắp xếp ý trong đv
+Tập viết đv thuyết minh
Trang 7Tiết 76 Viết đoạn văn trong văn bản thuyết minh
A.Mục tiêu bài học
-Giúp hs biết cách sắp xếp ý trong đv thuyết minh cho hợp lí
B.Chuẩn bị
GV : bảng phụ
HS : bài soạn C.Các HĐ dạy học chủ yếu
1.Kiểm tra :-Thế nào là văn bản thuyết minh?
2.Bài mới GV giới thiệu bài
HĐ1 Tìm hiểu cách sắp xếp trong
ĐV thuyết minh
Bước 1.HD hs nhận dạng các văn bản
thuyết minh
-HS đọc đv a , b (bảng phụ)
-Nêu cách sắp xếp các câu trong đv
+Tìm câu chủ đề của văn bản, từ ngữ
chủ đề
+Các câu nào giải thích, bổ sung để
làm rõ ý câu chủ đề
Bước 2.HD hs cách sửa lại những đv
chưa chuẩn
-Nêu nhược điểm của mỗi đoạn
vàcách sửa chữa
-HS đọc đv a
-Yêu cầu thuyết minh của đv trên là
gì? Nêu nội dung và nhược điểm của
I Đoạn văn trong văn bản thuyết minh
1.Nhận dạng các đv thuyết minh.
a)VD b) Nhận xét
*VD a: Câu chủ đề : câu 1
-Câu 2 cung cấp thông tin về lượng nước ngọt ít ỏi
-Câu 3 cho biết lượng nước ấy bị ô nhiễm
-Câu 4 nêu sự thiếu nước ở các nước trên thế giới thứ ba
-Câu 5 dự báo đến 2005 thì 2/3 dân số thiếu nước
->Các câu sau bổ sung thông tin để làm rõ ý câu chủ đề
*VD b): -Từ ngữ chủ đề là Phạm Văn
Đồng -Câu 1 : cung cấp thông tin về năm sinh, quê quán, khái quát vai trò của Phạm Văn Đồng
-Câu 2: Thông tin về cuộc đời hoạt
động cách mạng của Phạm Văn
Đồng
-Câu 3: Mqh giữa Phạm Văn Đồng và Chủ tịch Hồ Chí Minh
->Các câu sau đều cung cấp thông tin
về Phạm Văn Đồng
Trang 8-Nếu giới thiệu cây bút bị thì nên giới
thiệu thế nào?
-ĐV trên nên tách đoạn và mỗi đoạn
viết lại thế nào?
Em hãy sắp xếp lại bố cục của đv trên
-HS đọc đv b Nêu nhược điểm của đv
và chỉ rõ những chỗ không hợp lí
+Nên giới thiệu đèn bàn bằng phương
pháp nào? Từ đó nên tách thành mấy
đoạn?
-Mỗi đoạn nên viết ntn?
-HS đọc dàn bài của mình- hs nhận
xét.GV chữa
-để viết được đv thuyết minh hoàn
chỉnh, cần chú ý những điểm nào?
-HS đọc ghi nhớ sgk
HĐ2.HD hs luyện tập.
BT1 HS đọc y/c BT1,2
GV chia nhóm cho hs làm, gọi hs đọc
phần BT của mình, hs nhận xét, bổ
sung.GV sửa
2 Sửa lại các đoạn văn thuyết minh chưa chuẩn
*ĐV a: Thuyết minh chưa theo trình
tự hợp lí: Phần ruột bút, vỏ bút, cách
sử dụng -Sửa: +Đ1 Cấu tạo của bút bi:Phần
vỏ bút, ruột bút
+Đ 2: Cách sử dụng bút bi
*ĐV b : Thuyêt minh lộn xộn: Thân, bóng, đế, cấu tạo của phần bóng đèn, công dụng
-Sửa: +Giới thiệu đèn bàn và nêu cấu tạo chung của đèn bàn
+Công dụng của đèn bàn
Ghi nhớ sgk
II Luyện tập BT1.
MB: Trường em nằm ở trung tâm của xã Nó mang cái tên mà bất kì một hs nào khi ra khỏi trường cũng không bao giờ quên: “Trường THCS…”
KB Từ ngôi trường đó, chúng em đã khôn lớn, trưởng thành
3.Củng cố, hdvn.
-Khi viết đv thuyết minh, cần chú ý những điểm gì?
-VN làm BT3
-Soạn bài Quê hương
+Phân tích vẻ đẹp của bức tranh làng quê ven biển
+Phân tích tình cảm quê hương đằm thắm của Tế Hanh
Trang 9Tiết 77 Quê hương
(Tế Hanh)
A Mục tiêu bài học
Giúp hs:
-Cảm nhận được vẻ đẹp tươi sáng, giàu sức sống của một làng quê miền biển được miêu tả trong bài thơ và tình cảm quê hương đằm thắm của tác giả
-Thấy được những nét đặc sắc nghệ thuật của bài thơ.
B.Chuẩn bị:
GV: Tranh chân dung t/g
HS : Bài soạn
C.Các HĐ dạy học chủ yếu
1.Kiểm tra
-Đọc thuộc lòng bài thơ Ông đồ của Vũ Đình Liên và phân tích tình cảnh của ông đồ trong
4 khổ thơ đầu.
2.Bài mới GV giới thiệu bài
HĐ1.Tìm hiểu tác giả, tác phẩm
-Trình bày những nét chính về cuộc đời
và sự nghiệp sáng tác của nhà thơ Tế
Hanh.
-Cho biết đề tài và hoàn cảnh sáng tác
bài thơ Quê hương.
-Bài được làm theo thể thơ gì ?
GV giới thiệu bổ sung.
HĐ2 HD hs đọc, tìm hiểu chung về văn
bản.
GV hd đọc: chậm, tha thiết.
GV đọc mẫu 1 đoạn, gọi hs đọc tiếp, hs
nhận xét, gv sửa sai.
-Giải thích nghĩa của các chú thích
1,2,3,4 sgk.
-Tìm bố cục của bài thơ.
HĐ3 HD hs phân tích.
HS đọc 8 câu thơ đầu và nêu nội dung
chính.
-Hai câu thơ đầu t/g giới thiệu về làng
quê mình ntn?( nghề nghiệp, vị trí)
Nhận xét về cách giới thiệu đó.
-Cảnh bơi thuyền ra khơi đánh cá được
t/g miêu tả ntn?( Khung cảnh thời gian,
I Giới thiệu tác giả, tác phẩm
1.Tác giả
-Sinh năm 1921, tại một làng chài ven biển tỉnh Quảng Ngãi.
-Ông có nhiều bài thơ viết về nỗi nhớ thương tha thiết quê hương miền Nam và niềm khao khát Tổ quốc được thống nhất.
-Ông được Nhà nươc trao tặng giải thưởng
Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật(1966)
2.Tác phẩm: in trong tập Hoa niên, xuất bản
1945 -Thể thơ: 8 chữ
II đọc hiểu văn bản 1.Đọc và tìm hiểu chú thích 2.Bố cục: 4phần
-2 câu đầu: giới thiệu chung về quê hương -6 câu tiếp: cảnh ra khơi.
-8 câu tiếp : cảnh về bến.
-Còn lại : nỗi nhớ làng khôn nguôi của t/g
III.Phân tích
1 Cảnh dân chài bơi thuyền ra khơi đánh cá
-Chiếc thuyền : hăng -Phăng mái chèo, vượt trường giang -Cánh buồm giương
-Rướn thân trắng bao la thâu góp gió.
Trang 10không gian, con thuyền, con người…)
-Trong đoạn thơ này, tác giả đã sử dụng
biện pháp nghệ thuật gì? t/d?
-Nêu cảm nhận của em về khung cảnh
thiên nhiên, cảnh bơi thuyền ra khơi
đánh cá được miêu tả trong đoạn thơ.
HS đọc 8 câu thơ tiếp và nêu nội dung
chính
-Cảnh dân làng đón thuyền về bến được
t/g miêu tả ntn?Tìm chi tiết minh hoạ.
-Cảm nhận của em về cảnh này?
-T/g miêu tả hình ảnh những người dân
chài và con thuyền sau chuyến ra khơi
ntn? Nhận xét về phép tu từ được sử
dụng trong những câu thơ này?
(2 câu đầu là bút pháp lãng mạn, 2 câu
sau sử dụng phép tu từ chuyển đổi cảm
giác)
-Qua các khổ thơ vừa phân tích, hình ảnh
người dân chài và cuộc sống làng chài
trong cảnh bơi thuyền ra khơi và cảnh
đón thuyền đánh cá trở về có nét gì nổi
bật đáng chú ý?
HS đọc khổ thơ cuối.
-Khổ thơ cuối thể hiện tình cảm của t/g
với quê hương ntn?
-Hãy nhận xét về tình cảm của tác giả
đối với cảnh vật, cuộc sống và con người
của quê hương ông.
HĐ4 HD hs tổng kết.
-Bài thơ có những đặc sắc nghệ thuật gì
nổi bật?Theo em, bài thơ được viết theo
phương thức miêu tả hay biểu cảm, tự sự
hay trữ tình?
-Nêu nội dung của bài thơ.
HS đọc ghi nhớ sgk
HĐ5.hd hs luyện tập
Hs đọc y/c BT2-làm miệng, hs nhận xét,
bổ sung GV sửa sai và bổ sung
Bức tranh lao động đầy hứng khởi và dào dạt sức sống.
2.Cảnh thuyền cá trở về bến
-Ngày hôm sau, ồn ào trên bến đỗ.
-Khắp dân làng tấp nập đón ghe về.
-> Bức tranh lao động náo nhiệt, đầy ắp niềm vui và sự sống.
-Dân chài lưới làn da rám nắng -Thân hình nồng thở vị xa xăm.
-Thuyền im bến mỏi trở về nằm -Nghe chất muối thấm dần…
->Miêu tả người dân chài và con thuyền nằm nghỉ sau chuyến ra khơi
Con người lao động khoẻ khoắn, cuộc sống
ấm no hạnh phúc, tươi đẹp.
3 Tình cảm của tác giả
-Luôn tưởng nhớ -Tôi thấy nhớ.
Nỗi nhớ làng quê khôn nguôi.
IV Tổng kết 1.Nghệ thuật
-Sự sáng tạo hình ảnh thơ
-Phép so sánh, nhân hoá,ẩn dụ…
2.Nội dung
-Vẽ ra một bức ranh tươi sáng, sinh động về một làng quê miền biển.
-Tình yêu quê hương tha thiết, trong sáng của nhà thơ
V.Luyện tập
-Quê hương (Giang Nam)
3 Củng cố, hdvn
-Nêu nội dung và nghệ thuật của bài thơ.
-VN học thuộc lòng bài thơ +phân tích câu thơ mà em cho là hay nhất.
-Soạn bài: Khi con tu hú
Tìm hiểu tâm sự của người chiến sĩ trẻ bị giam cầm trong tù ngục.