Giao an ngu van 8 ki II

Ông không bàn về Thơ mới, không bút chiến, không diễn thuyết, Thế Lữ chỉ lặng lẽ, điềm nhiên bớc những bớc vững vàng mà trong khoảnh khắc hàng ngũ thơ xa phải tan vỡ… Với những bài Thơ m

Ngày soạn: 1/1/2014 Ngày dạy: 6/1/2014

- GD học sinh yờu thiờn nhiờn, tự do

- GD Mụi trường của chỳa sơn lõm

- Thấy đợc bút pháp lãng mạn đầy truyền cảm của nhà thơ

B Chuẩn bị

- GV: Chân dung Thế Lữ, nghiờn cứu kĩ bài dạy

- HS: Đọc và soạn bài trước ở nhà

C Tổ chức cỏc hoạt động dạy - học

1 ổn định tổ chức.

2 Kiểm tra (Sự chuẩn bị bài của hs)

3 Bài mới

Giới thiệu bài

Thế Lữ không phải là ngời viết bài Thơ mới đầu tiên, nhng là nhà Thơ mới tiêu biểu nhất trong giai đoạn đầu Thế Lữ nh vầng sao đột hiện, sáng chói khắp trời thơ Việt Nam Ông không bàn về Thơ mới, không bút chiến, không diễn thuyết, Thế Lữ chỉ lặng lẽ, điềm nhiên bớc những bớc vững vàng mà trong khoảnh khắc hàng ngũ thơ xa phải tan vỡ… Với những bài Thơ mới đặc sắc về t tởng và nghệ thuật nh: Nhớ rừng, Tiếng sáo thiên thai, Cây đàn muôn điệu

Hoạt động của gv - hs Yờu cầu cần đạt

? Nêu những nét chính về tác giả?

- H Dựa vào chú thích*

- G Giải thích k/n “Thơ mới”

(Bài thơ ngắt nhịp tự do, linh hoạt;

vần chân liền, bằng - trắc nối tiếp)

2 Tỡm hiểu chungvề văn bản

- Là bài thơ tiêu biểu góp phần cho sựthắng lợi của Thơ mới

a, Đọc, chú thích

b, Tỏc phẩm

? Em hãy cho biết nội dung của 5 đoạn

thơ?

? Hai câu đầu nói lên điều gì về hoàn

cảnh đặc biệt và tâm trạng của con hổ?

(bị giam cầm trong cũi sắt, căm hờn, uất

hận)

- G Là chúa tể của muôn loài, đang

tung hoành chốn núi non hùng vĩ, con

hổ bị nhốt trong cũi sắt, trở thành thứ

đồ chơi của đám ngời nhỏ bé mà ngạo

mạn, ngẩn ngơ, chịu ngang bầy với bọn

gấu “dở hơi”, “vô t”

- H Đọc đoạn 4

? Cảnh vờn bách thú hiện lên ntn qua cái

nhìn của con hổ?

(Đơn điệu, nhàm tẻ, đều chỉ là nhân tạo

do bàn tay con ngời sửa sang, tỉa tót nên

tầm thờng, giả dối, không phải là thế

giới của tự nhiên to lớn, mạnh mẽ)

? Em có nhận xét gì về biện pháp NT

trong đoạn thơ? Tác dụng của việc sử

dụng từ ngữ, nhịp thơ?

(Từ gợi tả, diễn tả tâm trạng căm hờn,

uất ức âm ỉ, luôn thờng trực trong tâm

hồn)

? Cảnh tợng ấy khiến tâm trạng của hổ

ntn?

? Cảnh vờn bách thú dới con mắt của

-Xuất xứ: in trong tập “Mấy vần thơ”

+ Chán ghét thực tại tù túng, tẻ nhạt,tầm thờng, giả dối “ko đời nào thay

đổi”

+ Bất lực buông xuôi “nằm dài trôngngày tháng dần qua”

- Cảnh vờn bách thú: ( khổ 4) “Hoa chăm, cỏ xén thông dòng Len dới nách cao cả, âm u”-> NT: giọng giễu nhại, từ ngữ liệt kêliên tiếp, cách ngắt nhịp ngắn, dồn dập

ở 2 câu đầu, những câu sau đọc liền nhkéo dài ra

=> Cảnh vờn bách thú tù túng dới mắtcon hổ chính là thực tại XH đơng thời

đợc cảm nhận bởi tâm hồn lãng mạn

=> Thái độ ngao ngán, chán ghét cao

độ cảnh vờn bách thú của con hổ chính

là thái độ của mọi ngời đối với XH

con hổ thực chất là cảnh nào?

- H Liên hệ

- G Bài thơ gây tiếng vang rộng rãi, ít

nhiều tác động đến tình cảm “yêu nớc

khát khao độc lập, tự do của ngời dân

Việt Nam khi đó.

4 Củng cố

- Đọc diễn cảm đoạn thơ mà em thích

- Trả lời câu hỏi 4 (sgk)

5 Hớng dẫn về nhà

- Soạn tiếp bài “ Nhớ rừng”

- Học bài cũ, đọc thuộc đoạn 2,3 của bài thơ

- GD học sinh yờu thiờn nhiờn, tự do

- GD Mụi trường của chỳa sơn lõm

- Thấy đợc bút pháp lãng mạn đầy truyền cảm của nhà thơ

B Chuẩn bị

- GV: Nghiờn cứu kĩ bài dạy, Cú đủ giỏo ỏn, SGK, thiết kế bài giảng

- HS: Soạn bài và học bài cũ trước khi tới lớp

hình ảnh con hổ - chúa sơn lâm ngự trị

trong vơng quốc của nó

? Cảnh núi rừng hùng vĩ đợc gợi tả qua

(Núi rừng đại ngàn, cái gì cũng lớn lao,

phi thờng, hoang vu, bí mật - giang sơn

của hổ xa kia)

? Trong khung cảnh đó hình ảnh con hổ

hiện ra với vẻ đẹp ntn? (oai phong lẫm

(Điệp ngữ, nhân hoá, câu hỏi tu từ, liệt

kê, giọng điệu nhanh -> Làm nổi bật vẻ

đẹp hùng vĩ, thơ mộng của núi rừng, t

thế lẫm liệt, kiêu hãnh của chúa sơn lâm

đầy quyền uy và nỗi nhớ tiếc không

+ Sức sống mãnh liệt, bí mật:

bóng âm thầm, lá gai cỏ sắc chốn ngàn năm cao cả âm u cảnh nớc non hùng vĩ

oai linh, ghê gớm

- Cuộc sống tự do, tung hoành đầyquyền uy, oai phong, lẫm liệt “chúa tể cảmuôn loài”

- 4 cảnh: cảnh nào cũng có rừng núihùng vĩ, tráng lệ với con hổ uy nghi làmchúa tể:

+ Cảnh “Những đêm trăng vàng bên bờsuối - Con hổ say mồi đầy lãng mạn + Cảnh “ngày ma chuyển 4 phơngngàn” dữ dội - Con hổ mang dáng dấp

* NT tơng phản, đối lập gay gắt giữacảnh rừng núi hùng vĩ - vờn bách thú thểhiện nỗi bất hoà sâu sắc đối với thực tại

? Qua sự đối lập sâu sắc giữa hai cảnh

nêu trên, tâm sự con hổ ở vờn bách thú

? Vì sao t/g mợn lời con hổ ở vờn bách

thú? Tác dụng gì trong việc thể hiện

và niềm khát khao tự do của nv trữ tình

* Tâm sự con hổ - Tâm sự con ngời:

- Sống cảnh nô lệ, nhớ tiếc quá khứ oanhliệt

- Bất hoà sâu sắc với thực tại

- Hình ảnh thơ giàu chất tạo hình

- Ngôn ngữ, nhạc điệu phong phú giàusức biểu cảm

- Ngắt nhịp linh hoạt, bài thơ đầy tínhnhạc

- Giọng thơ khi thì u uất, bực dọc, dằnvặt, khi say sa, thiết tha hùng tráng màvẫn liền mạch

2 Nội dung

- “Nhớ rừng” có thể coi là một áng thơyêu nớc tuy thầm kín nhng tha thiếtmãnh liệt

- Đồng thời thể hiện vẻ đẹp của tâm hồnlãng mạn gắn liền với sự thức tỉnh về ýthức cá nhân, không hoà nhập với thếgiới giả tạo

* Ghi nhớ ( SGK)

4 Củng cố

- Đọc diễn cảm đoạn thơ mà em thích Nêu lí do?

- Trả lời câu hỏi 4 (sgk)

5 Hớng dẫn

- Học thuộc bài thơ Nắm chắc các nội dung chính, nghệ thuật

- Chuẩn bị: Câu nghi vấn

+ Thế nào là cõu nghi vấn?

+ Đặc điểm , chức năng của cõu nghi vấn?

- GV: SGK, giỏo ỏn, SGV, một số bài tập về cõu nghi vấn, bảng phụ

- HS: Nghiờn cứu bài trước khi tới lớp

C Tổ chức cỏc hoạt động dạy - học

1 ổn định lớp

2 Kiểm tra (Chuẩn bị bài) 3.Bài mới

Giới thiệu bài

Tiếng Việt cũng nh nhiều ngôn ngữ khác trên thế giới, mỗi kiểu câu có một

số đặc điểm, hình thức nhất định Những đặc điểm hình thức tơng ứng với chứcnăng khác nhau Hôm nay chúng ta cùng nhau tìm hiểu về câu nghi vấn

- H Đọc đoạn trích

? Trong đoạn trích, câu nào là câu

nghi vấn? Dựa vào đặc điểm hình

thức nào để biết đó là câu nghi

vấn?

I Đặc điểm hình thức và chức năng chính

1 Tỡm hiểu vớ dụ: (sgk)

* Câu nghi vấn:

- Sáng nay ngời ta đấm u có đau lắm không?

- Thế làm sao u cứ khóc mãi mà không ănkhoai?

- Hay u thơng chúng con đói quá?

? Câu nghi vấn trong đoạn trích

trên dùng để làm gì?

? Em hãy nêu đặc điểm hình thức

và chức năng chính của câu nghi

- Dấu chấm hỏi ở cuối câu

- Câu có những từ nghi vấn: không, làm sao,hay là

* Chức năng: Dùng để hỏi

2 Ghi nhớ sgk (T11)

II Luyện tập

Bài 1 Xđ câu nghi vấn.

a, Chị khất tiền su đến chiều mai phải không?

b, Tại sao con ngời …?

a, Căn cứ vào từ ngữ - dấu câu

b, Không thể thay từ “hay” bằng từ “hoặc” Vì sẽ làm câu trở nên sai ngữ pháp hoặc biếnthành câu thuộc kiểu câu trần thuật và có ýnghĩa khác hẳn

của hai câu?

+ Cái áo này đã cũ cha?

+ Cái áo này có mới không?

- Câu a: Không cần có giả định

Bài 5.

Khác về hình thức (trật tự từ) Khác về nội dung:

- Câu a: Hỏi về thời điểm: trong tơng lai sẽdiễn ra

- Câu b: Hỏi về thời điểm: quá khứ

- Học thuộc ghi nhớ Làm bài tập 6

- Chuẩn bị: Viết đoạn văn trong văn bản thuyết minh

+ Nhận dạng được đoạn văn thuyết minh trong cỏc đoạn văn cho sẵn

+ Sửa lại cỏc đoạn văn chưa chuẩn

B Chuẩn bị

- GV: Bảng phi, giỏo ỏn, một số đoạn văn thuyết minh

- HS: Đọc lại phần văn thuyết minh đó học ở học kỡ I, xem trước bài học ở nhà.

C Tổ chức cỏc hoạt động dạy - học

1 ổn định lớp

2 Kiểm tra

- Thế nào là đoạn văn? Vai trò của đoạn văn trong bài văn?

- Em hiểu thế nào là chủ đề? Câu chủ đề trong đoạn văn?

3.Bài mới

Giới thiệu bài

Để hoàn thành một văn bản thuyết minh, đoạn văn đóng một vai trò quantrọng Viết tốt đoạn văn là điều kiện để làm tốt bài văn

(Câu 2, 3, 4: Giới thiệu cụ thể

những biểu hiện của sự thiếu

I Đoạn văn trong văn bản thuyết minh

1 Nhận diện các đoạn văn thuyết minh

* Đoạn a.

- Câu chủ đề là câu 1

- Các câu sau: bổ sung thông tin làm rõ câu chủ

đề, câu nào cũng nói về nớc

+ Câu 2: thông tin lợng nớc ngọt ít ỏi + Câu 3: cho biết lợng nớc ấy bị ô nhiễm + Câu 4: sự cần thiết nớc ở các nớc thứ 3 + Câu 5: dự báo về sự thiếu nớc

-> Đoạn văn diễn dịch

* Đoạn b.

- Từ ngữ chủ đề: Phạm Văn Đồng

- Các câu tiếp cung cấp thông tin về Phạm Văn

Đồng theo lối liệt kê:

+ Câu 1: Quê quán + khẳng định phẩm chất vàvai trò của ông: Nhà cách mạng và nhà văn hoá + Câu 2: Sơ lợc quá trình hđ CM và những c-

ơng vị lãnh đạo đã trải qua

+ Câu 3: Quan hệ với chủ tịch HCM

? Nếu giới thiệu cây bút bi thì

nên giới thiệu những gì?

? Nên tách đoạn, tách ý ntn?

- H Nhận xét đoạn b

? Nêu nhợc điểm của đoạn văn?

? Hãy sửa lại cho đúng? Nên

tách thành mấy đoạn?

- H Lập dàn ý

? Hãy cho biết cách viết đoạn

văn trong văn thuyết minh?

=> Yêu cầu:

- Nêu chủ đề + Trình bày cấu tạo + Phần đèn: bóng đèn, đui đèn, dây điện,công tắc

+ Kết bài: Trờng tôi nh thế đó: khang trang,giàu truyền thống và xiết bao gắn bó Chúng tôiyêu quý ngôi trờng nh ngôi nhà của mình Chắcchắn những kỉ niệm về mái trờng sẽ đi cùngchúng tôi trong suốt cuộc đời

Bài 2.

- Tìm ý:

+ Năm sinh, năm mất, quê quán, gia đình + Đôi nét về quá trình hoạt động và sự nghiệpcách mạng

+ Vai trò và cống hiến to lớn đối với dân tộc vàthời đại

Cảm nhận đợc vẻ đẹp tơi sáng, giàu sức sống của một làng quê miền biển

đ-ợc miêu tả trong bài thơ và tình cảm quê hơng đằm thắm của tác giả

Thấy đợc những nét đặc sắc NT của bài thơ

Giới thiệu bài

Nhớ quê hơng trong xa cách trở thành một dòng cảm xúc chảy dọc đời thơ

Tế Hanh Cái làng chài nghèo ở một cù lao trên sông Trà Bồng đã nuôi dỡng tâmhồn thơ ông, đã trở thành 1 điểm hớng về để ông viết nên những dòng thơ tha thiết,

đau đáu Trong dòng cảm xúc ấy, “Quê hơng” là thành công khởi đầu rực rỡ chonguồn cảm hứng lớn trong suốt đời thơ Tế Hanh Với thể thơ 8 chữ, Tế Hanh đãdựng lên một bức tranh đẹp đẽ, tơi sáng, bình dị về cuộc sống của con ngời và cảnhsắc của một làng quê ven biển bằng tình cảm quê hơng sâu đậm, đằm thắm

? Hãy giới thiệu nét chính về tác giả?

? Bài thơ có vị trí ntn trong cuộc đời thơ

- H Dựa vào chú thích* để trả lời.

- Cách đọc: Giọng nhẹ nhàng, trong trẻo,

nhịp 3/2/3 , hoặc 3/5

- G Đọc mẫu Hs đọc vb

? Bài thơ đợc viết theo thể thơ gì? Em có

nhận xét gì về thể thơ?

(Nhịp 3/2/3 hoặc 3/5, tách khổ linh hoạt,

vần chân liền, bằng trắc nối tiếp từng cặp 1)

? Bố cục của bài thơ?

? Đọc 2 câu thơ đầu, em hình dung đợc

(Chiếc thuyền và cánh buồm)

? Hình ảnh chiếc thuyền đợc miêu tả bằng

BPNT gì? Tác dụng của BPNT đó?

? Em có nhận xét gì về từ ngữ đợc sử dụng?

? Chi tiết nào đặc tả con thuyền? Có gì độc

đáo ở hình ảnh này?

- G Cánh buồm nh mang linh hồn, sự sống

2 Tỡm hiểu chung về văn bản

a, Đọc, chú thích

b, Tỏc phẩm : -Xuất xứ: Là sáng tác mở đầu đầy ý

nghĩa - Rút trong tập “Nghẹn ngào”(1939)

+ Từ ngữ mạnh: hăng, phăng, vợt diễn tả khí thế dũng mãnh của conthuyền, toát lên sức sống mạnh mẽ,

-vẻ đẹp vạm vỡ, khoẻ khoắn củanhững tay chèo

của làng chài Với bút pháp lãng mạn, hình

ảnh quen thuộc đó bỗng trở nên lớn lao,

thiêng liêng và rất thơ mộng Tế Hanh nh

nhận ra đó chính là biểu tợng của linh hồn

làng chài Nhà thơ vừa vẽ ra cái hình, vừa

cảm nhận đợc cái hồn của sự vật Một h/a

đẹp, giàu ý nghĩa.

? Cảnh dân chài đón thuyền trở về đợc miêu

tả ntn?

(Một bức tranh sinh động, náo nhiệt, đầy

ắp niềm vui và sự sống, toát ra từ không khí

ồn ào, tấp nập, đông vui, từ những chiếc

ghe đầy cá, từ những con cá trắng, tơi ngon

trông thật thích mắt, từ lời cảm tạ chân

thành trời đất đã sóng yên “biển lặng” để

ngời dân chài trở về an toàn với cá đầy

ghe)

? Ngời dân chài đợc miêu tả ntn? Cảm nhận

của em về ngời dân chài qua những chi tiết

=> Tác giả tự hào, tin yêu về quê

và sức sống của biển, có tầm vóc phithờng

- “Chiếc thuyền im…thớ vỏ”:

-> Nghệ thuật nhân hoá -> conthuyền nh một cơ thể sống, nh mộtphần sự sống lao động ở làng chài,gắn bó mật thiết với con ngời nơi đây

=> Tâm hồn nhạy cảm, tinh tế của tácgiả, lắng nghe đợc sự sống âm thầmtrong những sự vật của qh, là ngời cótấm lòng sâu nặng với con ngời, cuộcsống dân chài ở qh

4 Nỗi nhớ quê hơng của tác giả

- Biển nỗi nhớ chân thành,

- Cá tha thiết nên lời thơ

- Cánh buồm giản dị, tự nhiên,

- Thuyền nh thốt ra từ trái

- Mùi biển tim

trong nỗi nhớ quê hơng của tác giả ntn?

? Giọng thơ ở khổ kết ntn? (giản dị, tự

nhiên)

? Hãy nhận xét về tình cảm của tác giả?

? Qua bài thơ, em cảm nhận đợc điều gì về

cuộc sống ngời dân làng chài và nhà thơ?

? Theo em bài thơ đợc viết theo phơng thức

nào?

(là thơ trữ tình, phơng thức biểu cảm)

? Bài thơ có những đặc sắc NT gì nổi bật?

(Tất cả xuất phát từ 1 tình cảm yêu thơng,

gắn bó sâu nặng với quê hơng của tác giả)

- H Đọc ghi nhớ (18)

- Mùi nồng mặn: Vừa nồng nàn, nồnghậu lại mặn mà, đằm thắm

=> Nỗi nhớ chân thành, tha thiết,khôn nguôi, một tình yêu gắn bó,thuỷ chung của tác giả đối với quê h-

- Chuẩn bị: Khi con tu hú

Ngày soạn: 5/1/2014 Ngày dạy: 14/1/2014Tiết 78

- Rèn kỹ năng phân tích hình ảnh lãng mạn bay bổng trong bài thơ, sứcmạnh nghệ thuật của những câu hỏi tu từ

- Đọc thuộc 8 câu miêu tả cảnh đoàn thuyền về bến, phân tích?

- Nỗi nhớ quê hơng của tác giả đợc diễn tả ntn? Nét đặc sắc về NT củabài thơ?

3.Bài mới

Giới thiệu bài

Tố Hữu đợc coi là đỉnh cao của thơ trữ tình chính trị VN thời hiện đại Với

ông, đờng đến với cách mạng cũng là đờng đến với thơ ca Ông là “nhà thơ của lẽsống, tình cảm lớn, niềm vui lớn” Sức hấp dẫn của thơ Tố Hữu, vì thế trớc hết xuấtphát từ niềm say mê lý tởng, từ những khát khao lớn lao:

Thơ ơi ta hãy cất cao tiếng hát.

Ca ngợi trăm lần Tổ quốc chúng ta.

19 tuổi, đang hoạt động cách mạng sôi nổi, say sa ở thành phố Huế thì

Tố Hữu bị thực dân Pháp bắt giam ở Thừa Phủ Trong những bài thơ nổi tiếng của

ông viết ở trong tù phải kể đến bài “Khi con tu hú” Bài thơ này có đặc sắc gì về nộidung, nghệ thuật, hôm nay chúng ta sẽ cùng hiểu

- H Đọc chú thích

? Trình bày hiểu biết của em về Tố Hữu?

- H Đọc, tìm hiểu từ khó

? Bài thơ ra đời trong hoàn cảnh nào?

? Bài thơ đợc viết theo thể thơ nào? Tác

- Quê: Thừa Thiên - Huế

- Ông tham gia CM từ rất sớm ở ông

có sự thống nhất đẹp đẽ giữa cđ CM vàcđ thơ Ông là lá cờ đầu của thơ ca cáchmạng và kháng chiến

2 Tỡm hiểu chung về văn bản:

? Nên hiểu nhan đề bài thơ ntn?

(Nhan đề: là vế phụ của một câu trọn

ý Nguồn cảm xúc bắt đầu bằng tiếng

chim tu hú, thể hiện niềm khát khao tự

do, tình yêu cuộc sống mãnh liệt của ngời

tù cách mạng)

? Xác định phơng thức biểu đạt và chỉ ra

bố cục của bài thơ?

? Tiếng chim tu hú đã làm thức dậy trong

tâm hồn ngời chiến sĩ trẻ trong tù một

? Từ thế giới đẹp đẽ của hoài niệm trở về

với thực tại nhà tù, tâm trạng của ngời tù

đợc bộc lộ ntn?

? Em có nhận xét gì về nghệ thuật thể

hiện ở đoạn thơ này? Tác dụng của việc

sử dụng các biện pháp nghệ thuật đó?

- Phơng thức: Miêu tả + biểu cảm

- Bố cục (2 phần)

- 6 câu đầu: Bức tranh mùa hè

- 4 câu cuối: Tâm trạng của ngời tù

II Tìm hiểu văn bản

1 Cảnh mùa hè

- Âm thanh rộn rã: Tu hú, tiếng ve

- Sắc màu rực rỡ: Vàng của bắp, hồngcủa nắng

- Hơng vị ngọt ngào: Chín, ngọt

- Không gian: Cao rộng, sáo diều chaolợn tự do…

=> Một mùa hè đẹp đẽ, tơi thắm, lộnglẫy, thanh bình, là khung trời tự do tràn

đầy sức sống, đó là sự sống đang sinhsôi, nảy nở, đầy đặn, ngọt ngào

=> Sự cảm nhận tinh tế, một tâm hồntrẻ trung, yêu đời, khao khát tự do đếncháy lòng

2 Tâm trạng ngời tù

- Bộc lộ cảm xúc trực tiếp:

+ Tâm trạng đau khổ, uất ức, ngột ngạtcao độ

+ Khao khát tự do đến cháy bỏng

- Nghệ thuật:

+ Nhịp thở thay đổi bất thờng:

(Truyền đến độc giả cảm giác ngột ngạt

cao độ, niềm khao khát cháy bỏng muốn

thoát ra khỏi cảnh tù ngục, trở về với

cuộc sống tự do bên ngoài)

? Mở đầu và kết thúc bài thơ đều có tiếng

tu hú, nhng tâm trạng ngời tù khi nghe

tiếng tu hú thể hiện ở đoạn đầu và đoạn

cuối rất khác nhau Vì sao?

- H Thảo luận

- G Nhng điểm giống nhau ở 2 tiếng

chim tu hú đó là: Đó là tiếng gọi tha thiết

của tự do, của thế giới sự sống đầy quyến

rũ đối với nhân vật trữ tình - ngời tù cách

mạng trẻ tuổi.

? Nét đặc sắc về NT của bài thơ là gì?

? Hai đoạn thơ (tả cảnh, tả tình) nhng đều

là tiếng nói của một tâm hồn Em cảm

nhận đợc những điều cao đẹp nào từ tâm

+ Động từ mạnh: Đạp tan, chết uất + Từ ngữ cảm thán: Ôi, thôi, làm sao

- Tiếng chim tu hú khơi nguồn cảm xúc

- Thể thơ lục bát mềm mại, uyểnchuyển

- Giọng thơ tự nhiên, tơi sáng khoáng

đạt, có lúc dằn vặt, sôi trào

2, Nội dung: Lòng yêu sống, khao khát

tự do cháy bang của ngời chiến sĩ cáchmạng trong cảnh tù đày

- Bức tranh thiên nhiên trong bài thơ đợc thể hiện ntn?

- Cảm nhận về tâm trạng của ngời chiến sĩ qua bài thơ?

- Hãy tóm tắt ND bài thơ bằng cụm từ mở đầu “Khi con tu hú”?

(Khi con tu hú gọi bầy là khi mùa hè đến, ngời tù cách mạng cảm thấy ngộtngạt trong phòng giam chật chội càng thêm khát khao cháy bỏng cuộc sống tự do t-

ng bừng ở bên ngoài)

5 Hớng dẫn

- Học thuộc bài thơ Tập phân tích từng nội dung

- Chuẩn bị: Hệ thống và phân tích các h/a thơ tiêu biểu

Giới thiệu bài

Câu văn cũng nh cuộc đời, cuộc đời luôn thay đổi thì câu văn cũng phải luônthay đổi để thực hiện chức năng diễn đạt chính xác tinh tế những cảm xúc, nhữngtâm trạng vô cùng phong phú đa dạng phức tạp của con ngời Vì thế các em có thểgặp rất nhiều câu văn có hình thức giống nh một câu nghi vấn nhng thực tế nókhông phải là câu nghi vấn đích thực

III Những chức năng khác

1 Tỡm hiểu vớ dụ

- H Đọc ví dụ (tr 20)

? Trong đoạn văn trên câu

nào là câu nghi vấn?

câu nghi vấn trên

? Câu nghi vấn có những chức

Những câu nghi vấn:

a, Những ngời muôn năm cũ….giờ?

=> Các câu nghi vấn này không dùng để hỏi, mà

để: Cầu khiến, khẳng định, đe doạ, bộc lộ cảmxúc…

b, (Câu cuối không phải là câu hỏi)

- Thay câu khác có nghĩa tơng tự:

Cụ không phải lo xa quá nh vậy Không nên

Bài 3: Đặt câu không dùng để hỏi:

- Bạn có thể kể cho mình nghe nội dung bộ phim

- Học thuộc ghi nhớ Hoàn thiện bài tập

- Chuẩn bị: Thuyết minh về một phơng pháp

Giúp hs biết cách thuyết minh phơng pháp (cách làm) 1 món ăn thông thờng,

1 đồ dùng đơn giản, 1 trò chơi quen thuộc, … từ mục đích, yêu cầu đến việc chuẩn

bị, quy trình tiến hành, yêu cầu sản phẩm…

Rèn kĩ năng trình bày lại một cách thức, một phơng pháp làm việc với mục

- H Đọc 2 vb sgk.

? Khi thuyết minh cách làm 1 đồ vật (hay

cách nấu món ăn) ngời ta thờng nêu những

1 Ví dụ (sgk)

* Nhận xét

- Khi thuyết minh cách làm 1 đồvật hay nấu món ăn ngời ta thờngnêu:

+ Nguyên vật liệu + Cách làm (theo trình tự nhất

định) + Yêu cầu thành phẩm (chất l-ợng)

- Cách làm đợc trình bày theo thứtự: cái nào làm trớc cái nào làm sau

- Số ngời chơi, dụng cụ chơi

- Cách chơi (luật chơi)

- Thắng?

- Thua?

- Phạm luật?

- H Đọc bài “Phơng pháp đọc nhanh”

? Hãy chỉ ra cách đặt vấn đề?

? Có các cách đọc nào?

? Nội dung và hiệu quả của phơng pháp đọc

nhanh đợc nêu trong bài ntn?

? Các số liệu trong bài có ý nghĩa gì đối với

việc giới thiệu phơng pháp đọc nhanh?

- G CM cho sự cần thiết, yêu cầu, cách thức,

khả năng, tác dụng của phơng pháp đọc

nhanh là có cơ sở và có thể áp dụng, rèn luyện

đợc với mỗi ngời chúng ta

Để thuyết minh bài viết đã dùng phơng

pháp: nêu số liệu, nêu ví dụ

- Yêu cầu đối với trò chơi

+ Kết bài:

Kết quả, cảm nghĩ về tròchơi

Bài 2.

* Mở bài (Cách đặt vđ) Yêu cầu thực tiễn cấp thiếthoặc buộc phải tìm cách đọc nhanh

* Thân bài

(Có nhiều cách đọc có ýchí)

- Giới thiệu những cách đọc chủyếu:

+ Cách đọc thành tiếng + Cách đọc thầm: theo dòng vàtheo ý

- Những yêu cầu và hiệu quả củaphơng pháp đọc nhanh

* Kết bài:

Những số liệu, dẫn chứng về kếtquả của phơng pháp đọc nhanh

+ Đọc và trả lời cõu hỏi phần đọc hiểu văn bản

+ Nhận xột về quan niệm sống của Hồ Chớ Minh

Ngày soạn : Ngày dạy:

- Cảm nhận đợc niềm thích thú thật sự của HCM trong những ngày gian khổ

ở Pỏc Bú; Qua đó, thấy đợc vẻ đẹp tâm hồn của Bác: vừa là chiến sĩ say mê CM,vừa nh một “khách lâm tuyền” ung dung hoà nhịp với thiên nhiên

- Hiểu đợc giá trị nghệ thuật độc đáo của bài thơ

- Rèn đọc diễn cảm, phân tích thơ tứ tuyệt đờng luật

B Chuẩn bị

- Tham khaỷo veà taực giaỷ vaứ taực phaồm Hoà Chớ Minh

- Chaõn dung Hoà Chớ Minh

C Tổ chức cỏc hoạt động dạy học

1 ổn định lớp

2 Kiểm tra:

- Đọc thuộc lòng bài thơ “Khi con tu hú”? Phân tích bức tranh thnh ?

- Tâm trạng của ngời chiến sĩ trong tù đợc thể hiện ntn trong bài thơ?

3 Bài mới

Giới thiệu bài

ở lớp 7, các em đã học những bài thơ hay nào của chủ tịch HCM? Đó lànhững bài thơ nổi tiếng viết hồi đầu k/c chống Pháp Hôm nay, chúng ta lại gặp Bác

ở suối Lê - nin, hang Pắc Bó huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng, vào mùa xuân 1941

Tháng 2 năm 1941, sao 30 năm bôn ba hoạt động cách mạng cứu nớc khắpbốn biển năm châu, lãnh tụ Nguyễn ái Quốc đã bí mật về nớc để trực tiếp lãnh đạophong trào CM Việt Nam Ngời sống và làm việc trong hang Pác Bó trong hoàncảnh vô cùng thiếu thốn Mặc dù vậy, Bác rất vui, ngời làm việc say sa miệt mài.Thỉnh thoảng những lúc nghỉ ngơi, Ngời lại làm thơ Bên cạnh những bài thơ, bài

ca tuyên truyền, kêu gọi lòng yêu nớc của đồng bào còn có một số bài thơ tức cảnh,tâm tình đặc sắc Tiêu biểu nhất là bài “Tức cảnh Pác Bó”

+ Tinh thần chung của bài thơ: 4

câu thơ tự nhiên, bình dị, giọng

điệu thoải mái pha chút vui đùa

hóm hỉnh -> Cảm giác vui thích,

sảng khoái của Bác Đọc bài thơ

nh thấy nụ cời vui nở trên gơng

mặt Bác.

Khỏi niệm thỳ lõm tuyền : Thỳ là

thỳ vui , cỏch tiờu khiển , thư gión

để giảm mệt mỏi sau khi lao

động ; lõm là rừng ; tuyền là suối,

vậy thỳ lõm tuyền là nỗi vui tiờu

khiển trong nỳi rừng với suối

nước Bài thơ này phản ỏnh tinh

thần yờu thiờn nhiờn của Bỏc

? Đọc 3 câu thơ đầu em hình dung

Sáng ra bờ suối / tối vào hang

-> Câu thơ ngắt nhịp 4/3 tạo thành 2 vế sóng

đôi -> Toát lên cảm giác nhịp nhàng, nề nếp

(Đối thời gian, hoạt động, không

gian -> tạo thành hai vế sóng đôi

nhịp nhàng, cân xứng, diễn tả cái

lặp đi lặp lại đã trở thành nề nếp)

? Bác Hồ có cảm xúc ntn về c/s

giữa thiên nhiên nơi núi rừng VB?

? Em hiểu câu thứ 2 có nội dung

ntn?

? Em có nhận xét gì về giọng điệu

của câu thơ này?

- G Câu 1 nói về ở, câu 2 nói về

ăn, câu 3 nói về đk làm việc -> đều

gian khổ nhng Bác lại rất thích thú

? Điều kiện làm việc của Bác ntn?

? ở câu 3, tác giả đã sử dụng

BPNT gì? (đối ý) ý nghĩa của NT

mạng, nên Bác rất yêu đời yêu

thiên nhiên, lạc quan, vui sống.

Những cảm xúc đó bắt nguồn từ

tình yêu Tổ quốc thiết tha, niềm tin

Diễn tả quan hệ gắn bó hoà hợp giữa con ngời

và thiên nhiên

Đó là một cuộc sống hài hoà, th thái và có ýnghĩa của ngời làm cách mạng luôn làm chủhoàn cảnh

- Câu 2: Có thêm nét vui đùa: Lơng thực, thựcphẩm ở đây thật đầy đủ tới mức d thừa “cháo

bẹ, rau măng” lúc nào cũng có sẵn (thật giàu

có, sang trọng) -> Giọng thơ hài hớc, dí dỏm, trong gian khổvẫn th thái, ung dung, vui tơi

- Câu 3: Nơi làm việc thật thơ mộng giữa thiênnhiên hùng vĩ

+ Đối ý: Điều kiện làm việc tạm bợ (bàn đáchông chênh) / nội dung công việc quan trọng,trang nghiêm (dịch sử Đảng)

- Đối thanh: Bằng (chông chênh)/ trắc (dịch sử

Đảng)

 Với ngời cách mạng những khó khăn vậtchất thì cũng không thể cản trở cách mạng.trong bất kỳ hoàn cảnh nào ngời cách mạngvẫn có thể hoà hợp với thiên nhiên, thích nghivới hoàn cảnh

con ngời Thi nhân xa thờng ca

ngợi thú “lâm tuyền” Song điều

? Từ nào có ý nghĩa quan trọng

nhất của câu thơ, bài thơ? Vì sao?

? Giải thích ý nghĩa từ “sang”?

2 Cái “sang” của cuộc đời cách mạng

- Từ “sang” – thi nhãn của bài thơ

sang trọng, giàu có, cao quý, đẹp đẽ Sang

cảm giác hài lòng, vui thích

- Điều đó xuất hiện từ quan niệm sống củaBác Hồ:

+ Ngời thấy vui, thấy thoải mái khi sống … + Niềm vui đợc trở về đất nớc hoạt động cáchmạng

+ Niềm tin vào sự thắng lợi của cách mạng

Vui vì đợc sống giữa núi rừng, hoà mình với thiên nhiên

- Thú “lâm tuyền” xa: Vui với cảnh nghèo, nhng thanh cao, trong sạch, sống hoàmình với thiên nhiên núi rừng, xa lánh cuộc đời trần tục

- Thú “lâm tuyền” ở Bác Hồ vẫn có điểm khác xa: Bác chấp nhận cuộc sống thựctại đầy khó khăn gian khổ, để hoà nhập với thiên nhiên, để sống cuộc sống trongsạch, thanh cao và hơn thế là để làm một ngời chiến sĩ cách mạng, một vị lãnh tụcách mạng vĩ đại, sống cuộc sống mạnh mẽ, tích cực, suốt đời phấn đấu không mệtmỏi vì sự nghệp cứu nớc, cứu dân

(3) Tính chất cổ điển và hiện đại của bài thơ đợc thể hiện nh thế nào?

- H Đọc ví dụ (tr 30)

Trao đổi nhóm 2’

? Trong những đoạn trích trên,

câu nào là câu cầu khiến?

? Đặc điểm hình thức nào cho biết

đó là câu cầu khiến?

? Những câu cầu khiến này dùng

cửa” trong ví dụ a?

- G Chú ý việc dùng dấu trong

câu cầu khiến

Câu cầu khiến là:

a, - Thôi đừng lo lắng (Khuyên bảo)

- Cứ về đi (Yêu cầu)

b, Đi thôi con (Yêu cầu)

* Hình thức:

- Có từ cầu khiến: đừng, đi, thôi

- Kết thúc bằng dấu chấm than hoặc dấu chấm

* Đặc điểm hình thức: có từ cầu khiến

a, Hãy (vắng CN: Con - chỉ Lang Liêu)

b, đi (CN: ông giáo - ngôi thứ 2 số ít)

c, đừng (CN: chúng ta - ngôi thứ nhất sốnhiều)

* Nếu thay đổi CN thì:

- Câu a: Thêm CN -> ko thay đổi ý nghĩa làmcho đối tợng tiếp nhận đợc thể hiện rõ hơn vàyêu cầu nhẹ nhàng, tình cảm hơn

* Câu hỏi bổ sung:

Trờng hợp c: Tình huống mô tả

trong truyện và hình thức vắng

mặt CN trong hai câu cầu khiến

có gì liên quan với nhau không?

* Chú ý:

Trong những tình huống gấp

gáp, cấp bách đòi hỏi những ngời

có liên quan phải có hành động

nhanh, kịp thời, cầu khiến thờng

rất ngắn gọn - CN chỉ ngời tiếp

nhận thờng vắng mặt

- H Thảo luận nhóm, trình bày

- Nhận xét, chữa bài

- Câu b: Bỏ CN -> ý nghĩa không thay đổi,

nh-ng yêu cầu manh-ng tính chất ra lệnh, kém lịch sựhơn

- Câu c: Thay CN (Các anh) -> ý nghĩa cơ bảncủa câu thay đổi (Ko có ngời nói)

Bài 2.

* Câu cầu khiến:

a, Thôi ấy đi

-> Có từ cầu khiến, vắng CN

b, Các em đừng khóc

-> Có từ cầu khiến, CN ngôi thứ 2 số nhiều

c, Đa tay cho tôi mau! Cầm lấy tay tôi này! -> Vắng CN - không có từ cầu khiến, chỉ cóngữ điệu cầu khiến, dấu (!)

Bài 3.

- Giống: Đều là câu cầu khiến có từ ngữ cầukhiến “hãy”

- Khác:

+ Câu a: Vắng CN, có từ cầu khiến và ngữ

điệu cầu khiến -> mang tính chất ra lệnh

+ Câu b: Có CN “Thầy em” (ngôi thứ 2 - sốít), ý nghĩa cầu khiến nhẹ hơn (khích lệ độngviên), thể hiện rõ tình cảm của ngời nói với ng-

ời nghe

Bài 4.

- Có mục đích cầu khiến

- Dế Choắt tự coi mình là vai dới, nó yếu đuối,nhút nhát nên dùng câu nghi vấn thì ý cầukhiến nhẹ hơn, mang tính chất thăm dò, phùhợp với tính cách của nó

Bài 5.

- Không thể thay thế cho nhau:

+ Đi đi con! -> Yêu cầu ngời con thực hiệnhành động “đi”

+ Đi thôi con -> Yêu cầu cả con và mẹ thựchiện hành động “đi”

4 Củng cố.

- Đặc điểm hình thức của câu cầu khiến? Cho ví dụ?

5 Hớng dẫn

- Học thuộc ghi nhớ; Làm bài tập còn lại.

- Chuẩn bị: Thuyết minh về một danh lam thắng cảnh

Giúp học sinh biết cách viết bài giới thiệu một danh lam thắng cảnh

Rèn thao tác quan sát, tìm hiểu, nghiên cứu tài liệu

Giáo dục cho học sinh tình yêu quê hơng, lòng tự hào dân tộc

Giới thiệu bài

- Em hiểu thế nào là danh lam thắng cảnh? Cho một vài ví dụ về danh lamthắng cảnh, di tích lịch sử mà em biết?

Danh lam thắng cảnh là những cảnh đẹp núi sông, rừng biển, thiên nhiên hoặc do con ngời góp phần tô điểm nên VD: Vịnh Hạ Long, hồ Ba Bể, Sa Pa… Nhiều danh lam cũng chính là di tích lịch sử: Cổ Loa, Đền Giúng , Hồ Hoàn Kiếm…

- Thuyết minh danh lam thắng cảnh nhằm mục đích gì?

Nhằm mục đích hớng dẫn khách du lịch hiểu tờng tận hơn, đầy đủ hơn về nơi

họ đang tham quan du lịch Còn học sinh luyện tập kiểu bài này để có ý thức hiểu sâu sắc hơn về non sông đất nớc.

- H Đọc bài văn (33)

? Bài thuyết minh giới thiệu mấy

đối tợng? Các đối tợng ấy có quan

? Qua bài văn, em biết gì về Hồ

? Đề bài giới thiệu đợc hoàn chỉnh

thì ngời viết nên tổ chức bố cục

? Đề bài giới thiệu càng hay, sinh

động lại vừa đúng với thực tế thì

ngời viết phải dựa vào yếu tố nào?

? Muốn thuyết minh 1 danh lam

thắng cảnh ngời viết phải làm gì?

đền Ngọc Sơn:

- Hồ Hoàn Kiếm: Nguồn gốc hình thành, hồ cónhiều tên, sự tích tên hồ, địa danh gắn bó vớicác triều đại, các danh nhân,

- Đền Ngọc Sơn: Nguồn gốc sơ lợc, quá trìnhxây dựng, vị trí và nét đặc sắc

+ Phải có kiến thức về lịch sử, địa lý các danhnhân, các câu chuyện truyền thuyết gắn bó vớicác địa danh

+ Muốn có những tri thức ấy, ngời viết phải

đọc sách, tra cứu tài liệu, hỏi han, quan sát + Bố cục:

Từ việc giới thiệu hồ Hoàn Kiếm (không gianrộng) đến việc giới thiệu đền Ngọc Sơn (khônggian hẹp)

+ Hạn chế:

- Bài văn còn thiếu phần mở bài (giới thiệu

đối tợng), thiếu phần kết bài (bày tỏ thái độ)

=> Nội dung bài viết còn khô khan

+ Phơng pháp thuyết minh: Nêu định nghĩa,giải thích

+ Lời giới thiệu có kèm theo miêu tả, bình luận

- H Đọc ghi nhớ (34)

* Luyện tập

- H Thảo luận nhóm

Chữa bài, nhận xét bổ sung

- H Chữa bài vào vở bài tập

? Theo em giới thiệu thắng cảnh

thì phải chú ý đến những gì?

* Gv chốt:

+ Giới thiệu danh lam thắng cảnh

phải chú ý giới thiệu:

đời sống tình cảm của con ngời

+ Cần sử dụng yếu tố miêu tả để

* TB:

- Giới thiệu hồ Hoàn Kiếm: vị trí, diện tích, độsâu nông qua các mùa, sự tích trả gơm, nói kỹhơn về Tháp Rùa, về rùa Hồ Gơm - quang cảnh

đờng phố quanh hồ

- Giới thiệu đền Ngọc Sơn (nh ý 1)

* KB:

- ý nghĩa lịch sử, vị trí của thắng cảnh trong

đ/s t/c của con ngời

- Bài học về giữ gìn tôn tạo thắng cảnh

Bài 2 Trình tự giới thiệu.

- Từ trên gác nhà bu điện nhìn bao quát cảnh

Viết lại theo bố cục 3 phần cần giữ lại:

- Lịch sử hồ Hoàn Kiếm với câu chuyện vua Lêtrả gơm

- Năm 1864, Nguyễn Văn Siêu sửa lại…

Ngày nay, khu quanh hồ thành tên bờ Hồ Nơi hội tụ của nhân dân ta trong ngày lễ Tết

giàu đạo nghĩa của dân tộc Đây là địa danh biểu tợng cho Hà Nội, cho nền tự hàodân tộc Việt Nam.

4 Củng cố

- Giới thiệu về danh lam thắng cảnh:

+ Tra cứu sách vở, hỏi han, quan sát

+ Bài viết có đủ ba phần: MB - TB - KB

+ Giới thiệu + miêu tả, bình luận trên cơ sở kiến thức đáng tin cậy + Lời văn chính xác biểu cảm

5.Hớng dẫn

- Học thuộc ghi nhớ Hoàn thiện bài tập

- Chuẩn bị: Ôn tập về văn bản thuyết minh

Giới thiệu bài

? Vb thuyết minh có vai trò và tác

dụng ntn trong đời sống?

- Là kiểu vb thông dụng trong mọi

lĩnh vực của đ/s nhằm cung cấp

những tri thức về đặc điểm, tính

chất, nguyên nhân của các svht

trong tự nhiên, xã hội bằng phơng

thức trình bày, giới thiệu, giải thích

I Ôn tập lí thuyết

1 Vai trò và tác dụng của VB thuyết minh

- Đáp ứng nhu cầu hiểu biết của con ngời,

đem đến những tri thức về bản chất của sựviệc, hiện tợng

2 Tính chất của VB thuyết minh

- Xác thực

- Khách quan

- Hữu ích cho con ngời

? Vb thuyết minh có những tính

chất gì khác với văn bản tự sự,

miêu tả, biểu cảm, nghị luận?

? Muốn làm tốt bài văn thuyết

minh, cần phải chuẩn bị những gì?

? Bài văn thuyết minh phải làm nổi

đợc sử dụng hợp lý Tất cả chi tiết

đều nhằm làm rõ và nổi bật đối

Bài 1 Nêu cách lập ý và lập dàn bài.

a Giới thiệu một đồ dùng trong học tập hoặc trong sinh hoạt.

* Lập ý.

- Tên đồ dùng, hình dáng, kích thớc, màu sắc,cấu tạo, công dụng của đồ dùng, những điều l-

u ý khi sử dụng

* Dàn ý.

- MB: Khái quát tên đồ dùng và công dụng

- TB: Hình dáng, chất liệu, kích thớc, màusắc, cấu tạo các bộ phận, cách sử dụng…

- KB: Những điều lu ý khi lựa chọn để mua,khi sử dụng, khi gặp sự cố cần sửa chữa

b Giới thiệu danh lam thắng cảnh - di tích lịch sử ở quê hơng

* Lập ý.

- Tên danh lam, khái quát vị trí và ý nghĩa

đối với quê hơng, cấu trúc, quá trình hìnhthành, xây dựng, tu bổ, đặc điểm nổi bật,phong tục, lễ hội…

* Dàn ý.

- MB: Vị trí và ý nghĩa văn hoá, lịch sử, xãhội của danh lam đối với quê hơng, đất nớc.

- TB

+ Vị trí địa lí, quá trình hình thành, pháttriển, tu tạo trong quá trình lịch sử cho đếnngày nay

+ Cấu trúc, quy mô từng khối, từng mặt… + Hiện vật trng bày, thờ cúng

+ Phong tục, lễ hội

- KB: Thái độ tình cảm với danh lam

Bài 2 Tập viết đoạn

- Đề b

* Tham khảo:

c, Thuyết minh một văn bản, một thể loại văn học

- Mở bài: Giải thích chung về văn bản, thể thơ, vị trí của nó với văn hóa, xãhội hoặc thể loại

- Thân bài: Giải thích phân tích cụ thể về nội dung, hình thức của văn bản,thể loại

- KB: Những điều cần lu ý khi thởng thức hoặc sáng tạo thể loại, văn bản

NGẮM TRĂNG

( Hồ Chí Minh) A.Mục tiêu cần đạt:

* Giúp hs:

- Cảm nhận được tình yêu thiên nhiên đặc biệt sâu sắc của BH , dù trong hoàncảnh tù ngục , Người vẫn mở rộng tâm hồn tìm đến giao hoà với vầng trăngngoài trời

- Thấy được sức hấp dẫn nghệ thuật của bài thơ

2, Kiểm tra bài cũ :- Đọc thuộc lòng bài thơ Tức cảnh Pác Bó ?

- Em hiểu thế nào là thú lâm tuyền ? Thú lâm tuyền của HCM có hoàn toàngiống với thú lâm tuyền của Nguyễn Trãi , Nguyễn Bỉnh Khiêm , NguyễnKhuyến không ? Vì sao

3, Bài mới : ( GV giới thiệu )

- GV hướng dẫn học sinh quan sát sách giáo khoa

và trình bày một vài nét về Hồ Chí Minh

GV cùng hs đọc ( yêu cầu đọc phải chính xác cả

phần phiên âm chữ Hán và bài thơ dịch Khi đọc

bản phân âm chữ Hán , lưu ý giọng điệu thích

hợp với cảm xúc ở câu 2 và nhịp , chữ đăng đối

với 2 câu sau

Giải thích từ khó

(?) Hãy nêu vài nét về hoàn cảnh sáng tác bài

thơ ? ( sgk)

(?) Bài thơ được viết theo thể thơ gì ? (TNTT)

? Nêu bố cục của bài thơ

* Thể thơ: Thất ngơn tứ

tuyệt

* Bố cục: 2 phần

III, Phân tích

(?) Sự thật nào được nói tới trong câu thơ đó ?

- Trong nhà tù Tưởng Giới thạch thiếu thốn đủ

điêuì , huống gì là những thứ đem lại vui thú cho

con người như rượu và hoa

(?) Chữ vô lặp lại trong câu thơ này có ý nghĩa

gì ?

- Hai lần không là khẳng định không hề có rượu

và hoa cho sự thưởng ngoạn của con người

(?) Cuộc ngắm trăng của người xưathường gắn

liền với rượu và hoa , khi trong tù không rựợu

cũng không hoa thì cuộc ngắm trăng ở đây sẽ

như thế nào ? ( thiếu nhiều thứ , khó thực hiện )

(?) Nếu thực hiện được cuộc ngắm trăng ấy ,

con người phải tự có thêm điều gì ?

- Niềm say mê lớn với trăng , tình yêu mãnh liệt

ới thiên nhiên Nghĩa là có yếu tố tinh thần có

thể vượt lên trên cảnh ngộ ngặt nghèo

(?) Đặt cả bài thơ Ngắm trăng câu thơ mở đầu

có ý nghĩa gì ?

- Nói cái không có để chuẩn bị nói nhiều hơn về

những cái sẵn có trong cuộc ngắm trăng của tác

giả ở những câu tiếp theo

Những điều sẵn có trong cuộc ngắm trăng:

Gọi hs đọc 3 câu tiếp theo

(?) Đọc câu thơ dịch : Cảnh đẹp đêm nay , khó

hững hờ , cho biết : Câu thơ này nguyên dạng

ntn ở bản phiên âm và dịch nghĩa ?

(?)Theo em có gì khác về kiểu câu trong 3 lời

thơ này ?

- Câu thơ dịch thuộc kiểu câu trần thuật Câu

thơ phiên âm và dịch nghĩa thuộc kiểu câu nghi

vấn

(?) Vậy câu nghi vấn dùng để hỏi hay dùng để

bộc lộ cảm xúc của người viết ?

- Vừa dùng để hỏi , vừa dùng để bộc lộ cảm xúc

(?) Nếu câu thơ đó là bộc lộ cảm xúc của

người viết , thì cảm xúc đó là gì ?

- Niềm say mê lớn vớitrăng , tình yêu mãnh liệtvới thiên nhiên Nghĩa làcó yếu tố tinh thần có thểvượt lên trên cảnh ngộngặt nghèo

2 3 câu tiếp theo

Đối thử lương tiêu nại

nhược hà ?

- Trạng thái xao xuyếncủa tâm hồn không cầm

- Trạng thái xao xuyến của tâm hồn không cầm

lòng được trước vẻ đẹp khó hững hờ của tạo hoá

về đêm

(?) Trạng thái tình cảm khó hững hờ trước cảnh

đẹp đêm nay đã biến thành hành vi nào của con

người ?

Người ngắm trăng soi ngoài cửa sổ

(?) Hãy nhắc lại câu thơ này ở bản phiên âm ?

Nhân hươùng song tiền khán minh nguyệt

(?) Nếu chỉ là hành động ngắm trăng , thì đó

cũng là việc thường tình Nhưng cái khác trong

hành động ngắm trăng ở đây là gì ?

- Để ngắm trăng người tù phải hướng ra ngoài

song sắt nhà tù

(?) Từ đó em cảm nhận được gì trong tình yêu

thiên nhiên của Bác ? ( Bác chủ động đến với

thiên nhiên , quên đi thân phận tù đày Đó là

tình yêu thiên nhiên đến độ quên mình )

(?) Từ câu thơ dịch : Trăng nhòm khe cửa ngắm

nhà thơ , theo bản phiên âm thì ntn?

(?) Biện pháp nghệ thuật nào được sử dụng và

tác dụng của nó ?

(?) Trăng ngắm nhà thơ , đó là việc khác thường

, nhưng khác thường hơn nữa là trăng chủ động

theo khe cửa tòng song khích để đến với người

tù Điều này cho thấy đặc điểm nào trong quan

hệ giữa Bác với thiên nhiên ?

- Qh gần giũ , thân tình luôn có nhau trong mọi

cảnh ngộ

(?) Khi ngắm trăng và được ngắm trăng người tù

bổng thấy mình trở thành thi gia ? Vì sao thế ?

- Trăng xuất hiện khiến người tù quên đi thân

phận mình , tâm hồn được tự do rung động với vẻ

đẹp của thiên nhiên

- Tâm hồn tự do rung cảm trước vẻ đẹp thì đó là

tâm hồn của thi gia

(?) Trong bài thơ “Tin thắng trận” sau này Bác

có câu : Trăng vào cửa sổ đòi thơ , so với câu

lòng được trước vẻ đẹpkhó hững hờ của tạo hoávề đêm

Nhân hướng song tiền khán minh nguyệt

- Để ngắm trăng người tùphải hướng ra ngoài songsắt nhà tù

Bác chủ động đến vớithiên nhiên , quên đi thânphận tù đày Đó là tìnhyêu thiên nhiên đến độquên mình

Nguyệt tòng song khích khán thi gia

- Sử dụng phép nhânhoá , gợi tả cảnh trăng cólinh hồn , trở nên sinhđộng gần gũi , thân thiếtvới người

- Trăng xuất hiện khiếnngười tù quên đi thânphận mình , tâm hồn đượctự do rung động với vẻđẹp của thiên nhiên

- Tâm hồn tự do rung cảmtrước vẻ đẹp thì đó là tâm

traờng nhoứm khe cửỷa ngaộm nhaứ thụ ụỷ baứi Ngaộm

traờng em thaỏy coự nhửừng ủieồm naứo gioỏng nhau

trong hỡnh aỷnh traờng vaứ ngửụứi ? ( HSTLN)

- Traờng ủeàu ủeỏn tỡm baùn vụựi ngửụứi Ngửụứi ủeàu

thaứnh nhaứ thụ

(?) Trong 2 caõu thụ dieón taỷ hoaùt ủoọng ngaộm cuỷa

ngửụứi vaứ traờng , Baực ủaừ sửỷ duùng ngheọ thuaọt gỡ ?

Taực duùng cuỷa ngheọ thuaọt ủoự ?

(?) Cuoọc ngaộm traờng dieón ra trong ủieàu kieọn

khoõng bỡnh thửụứng , nhửng laùi thuoọc veà moọt nhu

caàu raỏt bỡnh thửụứng cuỷa taõm hoàn Baực Theo em ,

ủoự laứ nhu caàu naứo ? Nhu caàu aỏy phaỷn aựnh veỷ

ủeùp naứo trong taõm hoàn vaứ caựch soỏng cuỷa Baực ? (

HSTLN) ẹửụùc giao hoaứ vụựi thieõn nhieõn , Khaựt

khao caựi ủeùp , soỏng cho caựi ủeùp

(?) ễÛ baứi Ngaộm traờng , hoàn thụ cuỷa Baực ủửụùc

dieón ủaùt trong moọt hỡnh thửực thụ vụựi nhửừng daỏu

hieọu noồi baọt naứo ?

- Theồ thụ TNTT , sửỷ duùng pheựp ủoỏi , pheựp nhaõn

hoaự linh hoaùt

hoàn cuỷa thi gia

III Tổng kết

1.Nghệ thuật:

- Phép đối, nhân hoá, lặptừ

- Cấu trỳc thơ đăng đối

2- Nội dung:

*Ghi nhớ:

4 Củng cố: Hoùc thuoọc phaàn ghi nhụự vaứ baứi thụ

5 Hửụựng daón veà nhaứ:

- Tỡm theõm moọt soỏ baứi thụ coự hỡnh aỷnh traờng cuỷa Baực maứ em ủaừ hoùc

- Soaùn baứi mụựi : Đi đường

- Chuẩn bị bài tiếp theo “ Cõu cảm thỏn” và học bài cũ bài “ Cõu cầu khiến”

******************************************************************

Ngày soạn: 20/1/2014 Ngày dạy:

Tiết 86

Câu cảm thán

? Khi viết đơn, biên bản, hợp đồng hay

trình bày kết quả một bài toán có thể

a Hỡi ơi lão Hạc! đ cảm xúc xót xa

b Than ôi! đ cảm xúc tiếc nuối

* Đặc điểm hình thức:

- Có chứa các từ ngữ cảm thán

- Khi viết đợc kết thúc bằng dấu (!)

- Khi đọc giọng diễn cảm

* Chức năng: Dùng để bộc lộ trực tiếpcảm xúc của ngời nói, ngời viết

* Chú ý.

Khi viết đơn, biên bản (VBHC) hayVBKH không sử dụng những yếu tố ngônngữ bộc lộ cảm xúc