Giáo án Ngữ văn 8 - Tuần 2 - Trường THCS BTCX Nguyễn Bá Ngọc

Hoạt động 3: Tìm hiểu cách bố trí sắp xếp nội dung phần thân bài của văn bản?. Mục tiêu: Hs hiểu cách bố trí sắp xếp nội dung phần thân bài của văn bản?[r]

Trang 1

Tuần 2

Tiết 5-6 TRONG LÒNG MẸ

(Trích) Nguyên Hồng

NS: 27/8/2011 ND: 29/8/2011

I Mục tiêu: Giúp học sinh:

1 Kiến thức :

- Khái niệm về thể loại hồi ký

- Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích “Trong lòng mẹ”

- Ngôn ngữ truyện thể hiện niềm khát khao tình cảm ruột thịt cháy bỏng của nhân vật

- Ý nghĩa giáo dục : những thành kiến cổ hủ, nhỏ nhen, độc ác không thể làm khô héo tình cảm ruột thịt sâu nặng, thiêng liêng

2 Kĩ năng:

- Bước đầu biết đọc – hiểu một văn bản hồi ký

- Vận dụng kiến thức về sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong văn bản tự sự để phân tích tác phẩm truyện

II Chuẩn bị:

1 Giáo viên:

- Sách giáo khoa, sách giáo viên, sách bài tập, thiết kế bài giảng

2 Học sinh:

- Soạn bài

III Phương pháp:

- Thảo luận nhóm

- Bình giảng, thuyết trình

IV Tiến trình lên lớp:

1 Ổn định lớp: (1 phút)

2 Kiểm tra bài cũ: (2 phút) Phân tích dòng cảm xúc thiết tha, trong trẻo của nhân vật ''tôi'' trong truyện

ngắn “Tôi đi học”.

3 Bài mới:

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung ghi bảng

Hoạt động 1: Giới thiệu bài

mới.

Mục tiêu: Tạo tâm thế, định

hướng chú ý cho hs

Phương pháp: Thuyết trình.

Thời gian: 2 phút.

Hoạt động 2: Hướng dẫn đọc

và tìm hiểu chung.

Mục tiêu: Hs đọc, nắm được tác

giả, tác phẩm, bố cục của đoạn

trích

Phương pháp: Vấn đáp.

- GV đọc mẫu văn bản

- Gọi hs đọc lại, uốn nắn cách

đọc cho hs

- Yêu cầu hs tìm hiểu về tác giả,

và chú thích về từ khó

- HS chú ý nghe gv đọc; đọc lại bài văn theo chỉ định của giáo viên

- Hs đọc và tìm hiểu chú thích

I Đọc và tìm hiểu chung:

1 Đọc:

2 Chú thích:

Trang 2

- GV nêu vài nét về tác giả và vị

trí đoạn trích

- Cho hs xác định thể loại văn

bản

- Gv giới thiệu về thể loại hồi kí

- Cho hs xác định bố cục

văn bản

Hoạt động 3: Hướng dẫn tìm

hiểu chi tiết.

Mục tiêu: Hs nắm được giá trị

nội dung, nghệ thuật của đoạn

trích

Phương pháp: Vấn đáp, phân

tích, nêu và giải quyết vấn đề

- Cảnh ngộ của bé Hồng có gì

đặc biệt?

Hết tiết 5 chuyển sang tiết 6.

- Phân tích những ý nghĩ của

chú bé khi trả lời người cô?

- Nếu người ngồi trên xe không

- Xác định

- Phần 1: từ đầu đến người ta

hỏi đến chứ?”

- Phần 2: đoạn còn lại.

- Nghe

- TL

- Thảo luận và trả lời

- Thì sẽ là một trò cười cho lũ

3 Bố cục và thể loại:

a Thể loại:

- Hồi ký: Thể văn ghi chép, kể

lại những biến cố đã xảy ra trong quá khứ mà tác giả đồng thời là người kể, người tham gia hoặc chứng kiến

b Bố cục:

II Tìm hiểu chi tiết:

1 Hoàn cảnh của cậu bé Hồng:

- Mồ côi cha, mẹ do nghèo túng phải bỏ con để đi tha hương cầu thực, hai anh em Hồng phải sống nhờ nhà người cô ruột Cậu không được thương yêu lại còn bị hắt hủi, xúc phạm

3 Diễn biến tâm trạng của cậu bé Hồng:

a Khi trả lời người cô:

- Khi nghe cô gợi ý thăm mẹ, chú nhận ra ngay những ý nghĩa cay độc trong giọng nói

và trên nét mặt của cô

- Đến khi người cô mỉa mai, nhục mạ thì chú bé cười dài trong tiếng khóc để hỏi lại cô

- Cậu đau đớn, uất ức khi người cô tươi cười kể chuyện, miêu tả hình dáng người mẹ

bé Hồng với vẻ thích thú

=> Bé Hồng rất thông minh, nhạy cảm và yêu thương kính trọng mẹ

Trang 3

phải là mẹ bé Hồng thì điều gì

xảy ra?

- Khi gọi Mợ ơi, Hồng có biết

chắc là mẹ mình không? Có

nghĩ bị lầm không? Điều đó cho

biết gì về tình cảm của bé Hồng?

- Phân tích cảm giác của bé

Hồng khi ngồi trong lòng mẹ

Cảm giác nào là ấn tượng mạnh

mẽ nhất?

- Vì sao có thể nói chương

“Trong lòng mẹ” thấm đượm

chất trữ tình?

Hoạt động 4: Tổng kết.

Mục tiêu: Hs khái quát kiến

thức

Phương pháp: Khái quát hóa.

- Khái quát lại nội dung nghệ

thuật bài học

- Cho HS đọc ghi nhớ

Hoạt động 5: Củng cố.

Mục tiêu: Khắc sâu kiến thức

bài học

Phương pháp: So sánh, đối

chiếu

- Cảm nghĩ của em về nhân

vật Hồng?

Hoạt động 6: Dặn dò.

Thời gian: 3 phút

- Học bài.

- Chuẩn bị bài Tức nước vỡ bờ.

bạn Hơn nữa làm cho bé Hồng thẹn và tủi cực

- Bé Hồng không biết chắc mẹ mình vì chỉ thoáng thấy bóng người giống mẹ Bé cũng không nghĩ đến khả năng bị lầm

- Phân tích

- TL

- HS đọc ghi nhớ

b Trong lòng mẹ:

- Khi được ngồi trong lòng

mẹ, bé Hồng thấy cảm giác

ấm áp mơn man khắp da thịt, cảm thấy hơi quần áo, hơi thở

ở khuôn miệng Cảm giác mạnh nhất là sung sướng hạnh phúc

3 Chất trữ tình:

- Chất trữ tình thấm đượm thể hiện ở nội dung câu chuyện được kể, ở những cảm xúc căm giận, xót xa và yêu thương đều thống thiết đến cao độ và ở cách thể hiện

III Tổng kết:

Ghi nhớ: SGK

4 Rút kinh nghiệm:

Trang 4

Tuần 2

ND: 30/8/2011

I Mục tiêu:

- Khái niệm trường từ vựng

2 Kĩ năng :

- Tập hợp các từ có chung nét nghĩa vào cùng một trường từ vựng

- Vận dụng kiến thức về trường từ dựng để đọc - hiểu và tạo lập văn bản

1 Giáo viên:

- Chân dung Thanh Tịnh, tranh ngày khai trường

2 Học sinh:

- Soạn bài

2 Kiểm tra bài cũ: (2 phút) Thế nào là cấp độ khái quát nghĩa của từ? Cho ví dụ về những cấp độ khái

quát khác nhau về nghĩa của từ?

3 Bài mới:

Hoạt động 1: Giới thiệu bài mới.

Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng

chú ý cho hs

Hoạt động 2: Tìm hiểu khái niệm

trường từ vựng.

Mục tiêu: Hs nắm được khái niệm

trường từ vựng

Phương pháp: thảo luận.

- Cho HS đọc đoạn văn của Nguyên

Hồng và trả lời các câu hỏi:

+ Các từ in đậm trong đoạn văn có

nét chung gì về nghĩa?

+ Những từ trên có chung nghĩa nên

chúng được xếp vào một trường từ

vựng.Vậy thế nào là trường từ vựng

- Tìm các từ trong trường từ vựng

''dụng cụ nấu nướng”, trường “chỉ

số lượng''.

- Chỉ bộ phận của cơ thể con người

- Đọc ghi nhớ

Ví dụ: gương mặt, nước da, gò

má, cánh tay, đùi đều có nét

nghĩa chung là chỉ bộ phận cơ

I Thế nào là trường từ vựng:

Ghi nhớ: SGK

Trang 5

Hoạt động 3: Những điều cần lưu

ý

điều cần lưu ý

Phương pháp: Hỏi đáp.

- Tìm các từ thuộc các từ trong các

trường: Bộ phận của mắt; đặc điểm

của mắt; cảm giác của mắt;bệnh về

mắt; hoạt động của mắt

- Các trường trên cùng biểu thị

chung về đối tượng nào? Vậy chúng

thuộc trường nghĩa nào?

- Em có nhận xét gì về các từ loại

thuộc trường “Mắt”? Những từ nào

thuộc danh từ, tính từ, động từ?

- Cho từ “ngọt” đứng trong các

nhóm khác nhau

- Cho HS đọc đoạn văn và cho biết

các từ mừng, cậu, cậu Vàng thuộc

trường từ vựng nào? Được tác giả

dùng trong trường từ vựng nào?

Nhằm mục đích gì?

- Tìm hiểu sự chuyển đổi trường từ

vựng trong đoạn thơ sau và chỉ rõ

tác dụng của sự chuyển đổi ấy :

Gái chính chuyên lấy được chín

chồng

Vo viên bỏ lọ gánh gồng đi chơi

Ai ngờ quang đứt lọ rơi

Bò ra lổm ngổm chín nơi chín

chồng

Hoạt động 4: Hướng dẫn luyện

tập.

Mục tiêu: Hs vận dụng kiến thức

vào bài tập thực hành

Phương pháp: Vấn đáp, thảo luận

nhóm

Hd làm bt 1,2,3

thể con người

- TL

- Các trường trên lại thuộc

trường “mắt”.

- Danh từ: con ngươi, lông mày.

- Động từ: nhìn, trông

- Tính từ : lờ đờ ,toét…

- Ngọt, cay , đắng, chát, thơm (trường mùi vị)

- Ngọt, the thé, êm dịu, chối tai (trường âm thanh)

- (rét) ngọt, ẩm, giá (trường thời tiết)

- Người

- Thú vật, con chó thuộc trường

từ vựng thú vật

- Nhân hóa

- vo viên bỏ lọ - trường sự vật;

bò ra lổm ngổm - trường sinh

vật

- Làm

II Những điều cần lưu ý:

1 Một trường từ vựng có thể bao gồm nhiều

trường từ vựng nhỏ hơn.

2 Một trường từ vựng có thể bao gồm những từ khác biệt nhau về từ loại:

3 Do hiện tượng nhiều nghĩa, một từ có thể thuộc nhiều trường từ vựng khác nhau:

4 Trong văn thơ cũng như trong cuộc sống hằng ngày, người ta thường dùng cách chuyển trường từ vựng để tăng thêm tính nghệ thuật của ngôn từ

III Luyện tập::

Bài tập 1 Các từ thuộc

trường từ vựng ''người ruột thịt”

- Thầy ( bố, cha, ba), mẹ

- mợ- cô, người đàn bà

họ nội xa, em bé em Quế

Bài tập 2.

a) lưới, nơm câu, vó:

dụng cụ đánh bắt thuỷ sản

Trang 6

Mục tiêu: Khắc sâu kiến thức bài

học

Phương pháp: Nêu và giải quyết

vấn đề

- Tìm trường từ vựng của tai?

Hoạt động 6: Dặn dò.

Thời gian: 1 phút

- Học bài, làm tất cả các bài tập vào

vở.

- Chuẩn bị bài Từ tượng hình, từ

tượng thanh

b) tủ, rương , hòm, va-li,

chai, lọ: dụng cụ để

đựng

c) đá, đạp giấm, xéo:

hoạt động của chân

d) buồn, vui, phấn khởi,

sợ hãi: trạng thái tâm lí.

e) hiền lành, độc ác, cởi

mở: tính cách

g) bút máy, bút bi, phấn,

bút chì: dụng cụ để viết.

Bài tập 3 Các từ in đậm

thuộc trường từ vựng ''thái độ''

Trang 7

Tuần 2

ND: 2/9/2011

I Mục tiêu:

- Bố cục của văn bản, tác dụng của việc xây dựng bố cục

2 Kĩ năng :

- Sắp xếp các đoạn văn trong bài theo một bố cục nhất định

- Vận dụng kiến thức về bố cục trong việc đọc - hiểu văn bản

1 Giáo viên:

2 Học sinh:

- Soạn bài

2 Kiểm tra bài cũ: (2 phút)- Hãy cho biết chủ đề của văn bản “Trong lòng mẹ” là gì ?Thế nào là chủ

đề của văn bản ?

3 Bài mới:

Hoạt động 1: Giới thiệu bài

mới.

Mục tiêu: Tạo tâm thế, định

hướng chú ý cho hs

Hoạt động 2: Ôn lại kiến thức

bố cục ba phần của văn bản.

Mục tiêu: Hs ôn lại kiến thức

bố cục ba phần của văn bản

Phương pháp: Vấn đáp, thuyết

trình

- Cho hs đọc vb và trả lời các

câu hỏi:

+ Văn bản trên có thể chia làm

mấy phần? Chỉ ra các phần

đó.?

+ Hãy cho biết nhiệm vụ của

từng phần trong văn bản trên.?

- Có 3 phần: ( đoạn 1, đoạn 2,3, đoạn 4)

- Đoạn 1 : giới thiệu ông Chu Văn An và đặc điểm của ông

- Đoạn 2a : Kể về ông Chu An người thầy giỏi, tính tình cứng

I Bố cục của văn bản:

- Phần 1: mở bài

- phần 2 : thân bài

- phần 3: kết bài

Trang 8

+ Phân tích mối quan hệ giữa

các phần trong văn bản trên ?

- Bố cục của văn bản gồm mấy

phần? Nhiệm vụ của từng phần

là gì? Các phần của văn bản

quan hệ với nhau như thế nào ?

Hoạt động 3: Tìm hiểu cách

bố trí sắp xếp nội dung phần

thân bài của văn bản.

Mục tiêu: Hs hiểu cách bố trí

sắp xếp nội dung phần thân bài

của văn bản

Phương pháp: Vấn đáp, thuyết

trình

- Phần Thân bài văn bản Tôi đí

học kể về những sự kiện nào?

Các sự kiện ấy được sắp xếp

theo thứ tự nào?

- Văn bản Trong lòng mẹ chủ

yếu trình bày diễn biến tâm

trạng của cậu bé Hồng Hãy chỉ

ra những diễn biến của tâm

trạng cậu bé trong phần Thân

bài

- Khi tả người, vật, con vật,

phong cảnh, em sẽ lần lượt

miêu tả theo trình tự nào? Hãy

kể một số trình tự thường gặp

mà em biết

- Phần Thân bài của văn bản

Người thầy đạo cao đức trọng

cỏi không màng danh lợi lúc còn làm quan

- Đoạn 2b: Các đặc điểm ấy lại tiếp tục giữ khi ông đã về ẩn thân

- Đoạn 3:Tình cảm của mọi người khi ông đã chết từ dân tới vua

- Ba phần mỗi phần đều có chức năng, nhiệm vụ riêng nhưng phải phù hợp với nhau

và có chung nhiệm vụ thể hiện chủ đề

- TL

- Theo sự hồi tưởng những kỉ niệm Các cảm xúc lại được sắp xếp theo thứ tự thơi gian

- Theo sự liên tưởng đối lập những cảm xúc về cùng một đối tượng trước đây và buổi tựu trường đầu tiên

- Tình thương mẹ và thái độ căm ghét cực độ những cổ tục

đã đày đoạ mẹ mình của bé Hồng khi nghe bà cô cố tình bịa chuyện nói xấu mẹ em

- Niềm vui sướng cực độ của

bé Hồng khi được ở trong lòng

mẹ

- Có thể sắp xếp theo thứ tự không gian (tả phong cảnh), chỉnh thể - bộ phận (tả người, vật, con vật) hoặc tính cảm , cảm xúc (tả người)

- Chỉ ra 2 ý kiến đánh giá về Chu Văn An trong phần Thân

II Cách bố trí, sắp xếp nội dung phần thân bài của văn bản:

- Nội dung phần Thân bài thường được trình bày theo thứ tự:

+ Theo trình tự thời gian và không gian

+Theo sự phát triển của sự việc

+ Theo mạch suy luận

Trang 9

nêu các sự việc để thể hiện chủ

đề ''người thầy đạo cao đức

trọng'' Hãy cho biết cách sắp

xếp các sự việc ấy

- Cách sắp xếp nội dung phần

Thân bài của văn bản?Việc sắp

xếp nội dung phần thân bài tùy

thuộc vào những yếu tố nào ?

- Các ý trong phần Thân bài

thường được sắp xếp theo

những trình tự nào?

Hoạt động 4: Luyện tập.

Mục tiêu: Hs nắm được lí

thuyết vận dụng vào thực hành

Phương pháp: Thảo luận

nhóm

- Hd học sinh làm bài tập 1,3

Mục tiêu: Khắc sâu kiến thức

bài học

Phương pháp: Tái hiện.

Thời gian: 3 phút

- Cho hs xác định bố cục của

vb đã học

Hoạt động 6: Dặn dò

- Học bài, làm tất cả các bài tập

vào vở.

- Chuẩn bị bài Xây dựng đoạn

văn trong văn bản.

bài

- TL

III Luyện tập:

Bài tập 1b Gợi ý trả lời a) Trình bày ý theo thứ tự không gian : xa - gần - tận nơi

- xa dần , b) Trình bày ý theo thứ tự thời gian: Lúc chiều về, lúc hoàng hôn

c) Hai luận cứ được sắp xếp theo tầm quan trọng của chúng đối với luận điểm cần chứng minh

Định dạng
Số trang	9
Dung lượng	193,84 KB