Giáo án Ngữ văn 8 kì II hay

- Hình ảnh ngời dân chài: “Dân chài … Với những bài Thơ mới đặc sắc về t rám nắng” -> Ngời dân chài khoẻ mạnh, nớc danhuộm nắng, nhuộm gió -> H/a vừachân thực vừa lãng mạn, mang vẻ đẹp

GIÁO ÁN NGỮ VĂN 8 TUẦN 20 Tiết 73

- Thấy được bút pháp lãng mạn đầy truyền cảm của nhà thơ

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung

? Nêu những nét chính về tác giả?

- H Dựa vào chú thích*

- G Giải thích k/n “Thơ mới”

(Bài thơ ngắt nhịp tự do, linh hoạt; vần chân

liền, bằng - trắc nối tiếp)

- G Đọc mẫu, hướng dẫn hs đọc

- G Kiểm tra hiểu từ khó

I Giới thiệu tác giả, tác phẩm:

- Là bài thơ tiêu biểu góp phần cho

sự thắng lợi của Thơ mới

- In trong tập “Mấy vần thơ”

I Đọc - hiểu văn bản

1 Đọc

2 chú thích

? Em hãy cho biết nội dung của 5 đoạn thơ?

? Hai câu đầu nói lên điều gì về hoàn cảnh đặc

biệt và tâm trạng của con hổ?

(bị giam cầm trong cũi sắt, căm hờn, uất hận)

- G Là chúa tể của muôn loài, đang tung hoành

chốn núi non hùng vĩ, con hổ bị nhốt trong cũi

sắt, trở thành thứ đồ chơi của đám người nhỏ bé

mà ngạo mạn, ngẩn ngơ, chịu ngang bầy với

bọn gấu “dở hơi”, “vô tư”

- H Đọc đoạn 4

? Cảnh vườn bách thú hiện lên ntn qua cái nhìn

của con hổ?

(Đơn điệu, nhàm tẻ, đều chỉ là nhân tạo do bàn

tay con người sửa sang, tỉa tót nên tầm thường,

giả dối, không phải là thế giới của tự nhiên to

lớn, mạnh mẽ)

? Em có nhận xét gì về biện pháp NT trong

đoạn thơ? Tác dụng của việc sử dụng từ ngữ,

nhịp thơ?

(Từ gợi tả, diễn tả tâm trạng căm hờn, uất ức

âm ỉ, luôn thường trực trong tâm hồn)

? Cảnh tượng ấy khiến tâm trạng của hổ ntn?

? Cảnh vườn bách thú dưới con mắt của con hổ

thực chất là cảnh nào?

- H Liên hệ

- G Bài thơ gây tiếng vang rộng rãi, ít nhiều tác

động đến tình cảm “yêu nước khát khao độc

lập, tự do của người dân Việt Nam khi đó

3 Thể thơ: 8 chữ, gieo vần liền

II Phân tích văn bản

1 Tâm trạng con hổ ở vườn bách thú

- Cảnh vườn bách thú:

“Hoa chăm, cỏ xén thông dòng Len dưới nách cao cả, âm u”-> NT: giọng giễu nhại, từ ngữ liệt kêliên tiếp, cách ngắt nhịp ngắn, dồn dập ở 2 câu đầu, những câu sau đọc liền như kéo dài ra

- Tâm trạng của con hổ:

+ Vô cùng căm uất “gặm khối căm hờn”

+ Chán ghét thực tại tù túng, tẻ nhạt, tầm thường, giả dối “ko đời nào thay đổi”

+ Bất lực buông xuôi “nằm dài trông ngày tháng dần qua”

=> Cảnh vườn bách thú tù túng dưới mắt con hổ chính là thực tại XH đương thời được cảm nhận bởi tâm hồn lãng mạn

=> Thái độ ngao ngán, chán ghét cao

độ cảnh vườn bách thú của con hổ chính là thái độ của mọi người đối với XH

4 Củng cố:

- Đọc diễn cảm đoạn thơ mà em thích

- Trả lời câu hỏi 4 (sgk)

- Thấy được bút pháp lãng mạn đầy truyền cảm của nhà thơ

- G Đây là hai đoạn hay nhất của bài thơ

miêu tả cảnh sơn lâm hùng vĩ và hình ảnh con

hổ - chúa sơn lâm ngự trị trong vương quốc

II Phân tích văn bản

2 Nỗi nhớ của con hổ về chốn sơn lâm hùng vĩ.

- Cảnh núi rừng đại ngàn, lớn lao, phi thường, hoang vu, hiểm trở, đầy bí ẩn:+ Hoang sơ, hùng vĩ: Bóng cả, cây già + Âm thanh dữ dội: Gió gào ngàn, giọng nguồn thét núi

+ Sức sống mãnh liệt, bí mật:

bóng âm thầm, lá gai cỏ sắc chốn ngàn năm cao cả âm u cảnh nước non hùng vĩ oai linh, ghê gớm

(Núi rừng đại ngàn, cái gì cũng lớn lao, phi

thường, hoang vu, bí mật - giang sơn của hổ

xa kia)

? Trong khung cảnh đó hình ảnh con hổ hiện

ra với vẻ đẹp ntn? (oai phong lẫm liệt)

? Có gì đặc sắc trong các từ ngữ miêu tả chúa

tể của muôn loài? (từ gợi tả)

* TL nhóm:

Đoạn thơ thứ ba có thể coi là bộ tranh tứ bình

đẹp lộng lẫy Em hãy chỉ ra vẻ đẹp của bộ

tranh tứ bình ấy?

? NT tả có gì đặc sắc? Tác dụng của NT đó?

(Điệp ngữ, nhân hoá, câu hỏi tu từ, liệt kê,

giọng điệu nhanh -> Làm nổi bật vẻ đẹp hùng

vĩ, thơ mộng của núi rừng, tư thế lẫm liệt,

kiêu hãnh của chúa sơn lâm đầy quyền uy và

nỗi nhớ tiếc không nguôi)

? Em có nhận xét gì về cuộc sống con hổ?

? Qua sự đối lập sâu sắc giữa hai cảnh nêu

trên, tâm sự con hổ ở vườn bách thú được

biểu hiện ntn?

? Tâm sự ấy có gì gần gũi với tâm sự người

dân VN đương thời?

? “Nhớ rừng” có thể coi là một áng thơ yêu

nước, nhưng cũng là vẻ đẹp của tâm hồn lãng

mạn Em hãy nêu vẻ đẹp ấy?

? Em hãy cho biết những đặc sắc NT của bài

thơ?

? Vì sao t/g mượn lời con hổ ở vườn bách

- Cuộc sống tự do, tung hoành đầy quyền

uy, oai phong, lẫm liệt “chúa tể cả muôn loài”

- 4 cảnh: cảnh nào cũng có rừng núi hùng

vĩ, tráng lệ với con hổ uy nghi làm chúa tể:+ Cảnh “Những đêm trăng vàng bên bờ suối - Con hổ say mồi đầy lãng mạn + Cảnh “ngày mưa chuyển 4 phương ngàn” dữ dội - Con hổ mang dáng dấp đế vương

+ Cảnh “bình minh cây xanh nắng gội” chan hoà ánh sáng …

+ Cảnh “chiều lênh láng máu sau rừng”

* Những câu thơ sống động, giàu chất tạo hình + điệp ngữ => diễn tả chính xác vẻ đẹp vừa uy nghi, dũng mãnh vừa mềm mại, uyển chuyển của chúa sơn lâm và nỗi nhớ tiếc khôn nguôi với cảnh huy hoàng

đã qua

=> NT tương phản, đối lập gay gắt giữa cảnh rừng núi hùng vĩ - vườn bách thú thể hiện nỗi bất hoà sâu sắc đối với thực tại vàniềm khát khao tự do của nv trữ tình

* Tâm sự con hổ - Tâm sự con người:

- Sống cảnh nô lệ, nhớ tiếc quá khứ oanh liệt

- Bất hoà sâu sắc với thực tại

- Đồng thời thể hiện vẻ đẹp của tâm hồn lãng mạn gắn liền với sự thức tỉnh về ý thức cá nhân, không hoà nhập với thế giới giả tạo

2 Nghệ thuật:

thú? Tác dụng gì trong việc thể hiện cảm xúc

của bài thơ?

- H Đọc ghi nhớ (7)

- Bài thơ tràn đầy cảm hứng lãng mạn

- Biểu tượng thích hợp và đẹp đẽ thể hiện chủ đề

- Hình ảnh thơ giàu chất tạo hình

- Ngôn ngữ, nhạc điệu phong phú giàu sứcbiểu cảm

- Ngắt nhịp linh hoạt, bài thơ đầy tính nhạc

- Giọng thơ khi thì u uất, bực dọc, dằn vặt, khi say sưa, thiết tha hùng tráng mà vẫn liền mạch

4 Củng cố:

- Đọc diễn cảm đoạn thơ mà em thích Nêu lí do?

- Trả lời câu hỏi 4 (sgk)

5 Hướng dẫn:

- Học thuộc bài thơ Nắm chắc các nội dung chính, nghệ thuật

- Chuẩn bị: Câu nghi vấn

6 Rút kinh nghiệm:

*********************************************

Tiết 75 CÂU NGHI VẤN

I Đặc điểm hình thức và chức năng chính

- H Đọc đoạn trích.

? Trong đoạn trích, câu nào là

câu nghi vấn? Dựa vào đặc điểm

hình thức nào để biết đó là câu

nghi vấn?

? Câu nghi vấn trong đoạn trích

trên dùng để làm gì?

? Em hãy nêu đặc điểm hình

thức và chức năng chính của câu

Phân biệt hình thức và ý nghĩa

của hai câu?

1 Đoạn trích (sgk)

2 Nhận xét

* Câu nghi vấn:

- Sáng nay người ta đấm u có đau lắm không?

- Thế làm sao u cứ khóc mãi mà không ăn khoai?

- Hay u thương chúng con đói quá?

* Đặc điểm:

- Dấu chấm hỏi ở cuối câu

- Câu có những từ nghi vấn: không, làm sao, hay là

* Chức năng: Dùng để hỏi

3 Ghi nhớ sgk (11)

II Luyện tập

Bài 1 Xđ câu nghi vấn.

a, Chị khất tiền sưu đến chiều mai phải không?

b, Tại sao con người …?

a, Căn cứ vào từ ngữ - dấu câu

b, Không thể thay từ “hay” bằng từ “hoặc”

Vì sẽ làm câu trở nên sai ngữ pháp hoặc biến thànhcâu thuộc kiểu câu trần thuật và có ý nghĩa khác hẳn

Bài 3.

- Không thể thay bằng dấu chấm hỏi vì đó không phải

là câu nghi vấn

- Các từ không, tại sao, nào, ai là bổ ngữ trong câu.

Ví dụ: Ai cũng biết Cái nào tôi cũng có

+ Cái áo này đã cũ chưa?

+ Cái áo này có mới không?

- Câu a: Hỏi về thời điểm: trong tương lai sẽ diễnra.

- Câu b: Hỏi về thời điểm: quá khứ

- Học thuộc ghi nhớ Làm bài tập 6

- Chuẩn bị: Viết đoạn trong văn bản thuyết minh

6 Rút kinh nghiệm:

************************************************

Tiết 76 VIẾT ĐOẠN TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH

NS: 3/1/2015

ND:

A Mục tiêu cần đạt:

Giúp học sinh biết cách sắp xếp ý trong đoạn văn thuyết minh cho hợp lí

Rèn kỹ năng xác định chủ đề, sắp xếp và phát triển ý khi viết đoạn văn thuyết

B Chuẩn bị:

- Bảng phụ

C Hoạt động dạy và học:

1 Ổn định tổ chức lớp:

2 Kiểm tra bài cũ:

- Thế nào là đoạn văn? Vai trò của đoạn văn trong bài văn?

- Em hiểu thế nào là chủ đề? Câu chủ đề trong đoạn văn?

3 Bài mới:

* Giới thiệu bài: Để hoàn thành một văn bản thuyết minh, đoạn văn đóng mộtvai trò quan trọng Viết tốt đoạn văn là điều kiện để làm tốt bài văn

- H Đọc 2 đoạn văn (tr 14)

Thảo luận nhóm đôi

I Đoạn văn trong văn bản thuyết minh

1 Nhận diện các đoạn văn thuyết minh

* Đoạn a.

? Em hãy nêu cách sắp xếp các câu trong

đoạn văn (Câu chủ đề, từ ngữ chủ đề, các

câu giải thích bổ sung)?

? Vai trò của từng câu trong đoạn văn?

(Câu 2, 3, 4: Giới thiệu cụ thể những

biểu hiện của sự thiếu nước)

- H Tìm hiểu tương tự (đoạn b)

? Nêu nhược điểm của đoạn văn?

? Hãy sửa lại cho đúng? Nên tách thành

mấy đoạn?

- H Lập dàn ý

? Hãy cho biết cách viết đoạn văn trong

văn thuyết minh?

- Câu chủ đề là câu 1

- Các câu sau: bổ sung thông tin làm rõcâu chủ đề, câu nào cũng nói về nước + Câu 2: thông tin lượng nước ngọt ít ỏi + Câu 3: cho biết lượng nước ấy bị ônhiễm

+ Câu 4: sự cần thiết nước ở các nướcthứ 3

+ Câu 5: dự báo về sự thiếu nước -> Đoạn văn diễn dịch

2 Sửa các đoạn văn thuyết minh chưa chuẩn

* Đoạn a.

- Vấn đề thuyết minh: Bút bi

- Đoạn văn mắc lỗi: Các ý còn sắp xếplộn xộn, thiếu mạch lạc -> không làm rõchủ đề, chưa có ý công dụng

=> Yêu cầu:

- Giới thiệu cây bút bi: Cấu tạo (ruột bút,

vỏ bút, các loại bút), công dụng, cách sửdụng

- Nên tách 3 ý làm 3 đoạn

* Đoạn b.

- Nhược điểm: đoạn văn viết về đèn bànnhưng ý lộn xộn, không rõ Câu 1 và câusau gắn kết còn gượng

=> Yêu cầu:

- Nêu chủ đề

- Bước 2: Viết đoạn

+ Trình bày cấu tạo + Phần đèn: bóng đèn, đui đèn, dâyđiện, công tắc

+ Phần chao đèn

+ Phần đế đèn

3 Ghi nhớ (sgk - 15)

II Luyện tập

Bài 1 Viết MB, KB cho đề văn “Giới

thiệu trường em”

- MB: Trường em ntn? Có vị trí ra sao ?

- KB: Suy nghĩ của bản thân với ngôitrường

Ví dụ:

+ Mở bài: Mời bạn đến thăm trường tôi

Đó là một ngôi trường nhỏ, đẹp nằm ngayngã tư đường Việt Hùng

+ Kết bài: Trường tôi như thế đó: khangtrang, giàu truyền thống và xiết bao gắn

bó Chúng tôi yêu quý ngôi trường nhưngôi nhà của mình Chắc chắn những kỉniệm về mái trường sẽ đi cùng chúng tôitrong suốt cuộc đời

- Hoàn thiện bài tập, làm bài 3

- Chuẩn bị: Quê hương

6 Rút kinh nghiệm:

***************************************************

Ngày 3.1.11 Tiết *

ÔN TẬP CÂU PHÂN LOẠI THEO MỤC ĐÍCH NÓI

- Nêu đđ và chức năng của câu nghi vấn? Cho ví dụ và phân tích?

3 Giới thiệu bài

* Ti n trình ti t d yến trình tiết dạy ến trình tiết dạy ạy

? Nêu các kiểu câu phân

loại theo mục đích nói?

Cho ví dụ?

I Kiến thức cơ bản

1 Các kiểu câu - chức năng:

- Câu trần thuật: kể, tả, thông báo, nhận định

- Câu cầu khiến: yêu cầu, sai khiến, ra lệnh

- Câu nghi vấn: để hỏi

b, Dưới gốc tre, tua tủa những mầm măng.Măng trồi lên nhọn hoắt như một mũi gai khổnglồ.

c, Con gái tôi vẽ đây ư? Chả lẽ lại đúng là nó,cái con Mèo hay lục lọi ấy!

d, Thằng bé kia, mày đến đây có việc gì? Tiến

lại gần đây! Mau!

e, Nó thì thầm vào tai tôi: “Em muốn cả anhcùng đi nhận giải.”

Bài 2 Viết đoạn văn

* Củng cố

- Các kiểu câu theo mục đích nói? Tác dụng?

* Hướng dẫn

- Ôn tập, nắm chắc kiến thức về các kiểu câu.

- Chuẩn bị: Viết đoạn trong văn bản thuyết minh

Ngày 9.1.11

GIÁO ÁN NGỮ VĂN 8

Tiết 73

- Thấy đợc bút pháp lãng mạn đầy truyền cảm của nhà thơ.

2 Kiểm tra (Sự chuẩn bị bài của hs)

3 Giới thiệu bài

Thế Lữ không phải là ngời viết bài Thơ mới đầu tiên, nhng là nhà Thơ mới tiêubiểu nhất trong giai đoạn đầu Thế Lữ nh vầng sao đột hiện, sáng chói khắp trời thơViệt Nam Ông không bàn về Thơ mới, không bút chiến, không diễn thuyết, Thế Lữchỉ lặng lẽ, điềm nhiên bớc những bớc vững vàng mà trong khoảnh khắc hàng ngũ thơ

xa phải tan vỡ… Với những bài Thơ mới đặc sắc về t Với những bài Thơ mới đặc sắc về t tởng và nghệ thuật nh: Nhớ rừng, Tiếng sáo thiên thai, Cây đàn muôn điệu

* Tiến trình tiết dạy

? Nêu những nét chính về tác giả?

- H Dựa vào chú thích*

- G Giải thích k/n “Thơ mới”

(Bài thơ ngắt nhịp tự do, linh hoạt;

vần chân liền, bằng - trắc nối tiếp)

- G Đọc mẫu, hớng dẫn hs đọc

- G Kiểm tra hiểu từ khó

? Em hãy cho biết nội dung của 5 đoạn

? Hai câu đầu nói lên điều gì về hoàn

cảnh đặc biệt và tâm trạng của con hổ?

(bị giam cầm trong cũi sắt, căm hờn, uất

hận)

- G Là chúa tể của muôn loài, đang

tung hoành chốn núi non hùng vĩ, con

hổ bị nhốt trong cũi sắt, trở thành thứ

đồ chơi của đám ngời nhỏ bé mà ngạo

mạn, ngẩn ngơ, chịu ngang bầy với bọn

gấu dở hơi , vô t“ ” “ ”

- H Đọc đoạn 4

? Cảnh vờn bách thú hiện lên ntn qua cái

nhìn của con hổ?

(Đơn điệu, nhàm tẻ, đều chỉ là nhân tạo

do bàn tay con ngời sửa sang, tỉa tót nên

tầm thờng, giả dối, không phải là thế

giới của tự nhiên to lớn, mạnh mẽ)

? Em có nhận xét gì về biện pháp NT

trong đoạn thơ? Tác dụng của việc sử

dụng từ ngữ, nhịp thơ?

(Từ gợi tả, diễn tả tâm trạng căm hờn,

uất ức âm ỉ, luôn thờng trực trong tâm

hồn)

? Cảnh tợng ấy khiến tâm trạng của hổ

ntn?

? Cảnh vờn bách thú dới con mắt của

con hổ thực chất là cảnh nào?

- H Liên hệ

- G Bài thơ gây tiếng vang rộng rãi, ít

nhiều tác động đến tình cảm yêu n“ ớc

khát khao độc lập, tự do của ngời dân

Việt Nam khi đó.

ở 2 câu đầu, những câu sau đọc liền nhkéo dài ra

- Tâm trạng của con hổ:

+ Vô cùng căm uất “gặm khối cămhờn”

+ Chán ghét thực tại tù túng, tẻ nhạt,tầm thờng, giả dối “ko đời nào thay

đổi”

+ Bất lực buông xuôi “nằm dài trôngngày tháng dần qua”

=> Cảnh vờn bách thú tù túng dới mắtcon hổ chính là thực tại XH đơng thời

đợc cảm nhận bởi tâm hồn lãng mạn

=> Thái độ ngao ngán, chán ghét cao

độ cảnh vờn bách thú của con hổ chính

là thái độ của mọi ngời đối với XH

* Củng cố

- Đọc diễn cảm đoạn thơ mà em thích

- Trả lời câu hỏi 4 (sgk)

- Thấy đợc bút pháp lãng mạn đầy truyền cảm của nhà thơ.

B Hoạt động dạy - học

* Khởi động

1 ổn định lớp.

2 Kiểm tra:

3 Giới thiệu bài

* Tiến trình tiết dạy

(bóng cả, cây già, tiếng gió gào ngàn,

giọng nguồn… Với những bài Thơ mới đặc sắc về t)

? Những từ ngữ đó khiến em hình dung

ra cảnh ntn?

(Núi rừng đại ngàn, cái gì cũng lớn lao,

phi thờng, hoang vu, bí mật - giang sơn

của hổ xa kia)

? Trong khung cảnh đó hình ảnh con hổ

hiện ra với vẻ đẹp ntn? (oai phong lẫm

+ Sức sống mãnh liệt, bí mật:

bóng âm thầm, lá gai cỏ sắc chốn ngàn năm cao cả âm u cảnh nớc non hùng vĩ

oai linh, ghê gớm

- Cuộc sống tự do, tung hoành đầy quyền

uy, oai phong, lẫm liệt “chúa tể cả muôn

(Điệp ngữ, nhân hoá, câu hỏi tu từ, liệt

kê, giọng điệu nhanh -> Làm nổi bật vẻ

đẹp hùng vĩ, thơ mộng của núi rừng, t

thế lẫm liệt, kiêu hãnh của chúa sơn lâm

đầy quyền uy và nỗi nhớ tiếc không

nguôi)

? Em có nhận xét gì về cuộc sống con

hổ?

? Qua sự đối lập sâu sắc giữa hai cảnh

nêu trên, tâm sự con hổ ở vờn bách thú

+ Cảnh “Những đêm trăng vàng bên bờsuối - Con hổ say mồi đầy lãng mạn + Cảnh “ngày ma chuyển 4 phơngngàn” dữ dội - Con hổ mang dáng dấp đếvơng

+ Cảnh “bình minh cây xanh nắng gội”chan hoà ánh sáng … Với những bài Thơ mới đặc sắc về t

+ Cảnh “chiều lênh láng máu saurừng”

* Những câu thơ sống động, giàu chấttạo hình + điệp ngữ => diễn tả chính xác

vẻ đẹp vừa uy nghi, dũng mãnh vừa mềmmại, uyển chuyển của chúa sơn lâm vànỗi nhớ tiếc khôn nguôi với cảnh huyhoàng đã qua

* NT tơng phản, đối lập gay gắt giữacảnh rừng núi hùng vĩ - vờn bách thú thểhiện nỗi bất hoà sâu sắc đối với thực tại

và niềm khát khao tự do của nv trữ tình

* Tâm sự con hổ - Tâm sự con ngời:

- Sống cảnh nô lệ, nhớ tiếc quá khứ oanhliệt

- Bất hoà sâu sắc với thực tại

- Khao khát tự do mãnh liệt

III Tổng kết

a, Nội dung

- “Nhớ rừng” có thể coi là một áng thơyêu nớc tuy thầm kín nhng tha thiếtmãnh liệt

- Đồng thời thể hiện vẻ đẹp của tâm hồnlãng mạn gắn liền với sự thức tỉnh về ýthức cá nhân, không hoà nhập với thếgiới giả tạo

b, Nghệ thuật

? Em hãy cho biết những đặc sắc NT của

bài thơ?

? Vì sao t/g mợn lời con hổ ở vờn bách

thú? Tác dụng gì trong việc thể hiện cảm

xúc của bài thơ?

- H Đọc ghi nhớ (7)

- Bài thơ tràn đầy cảm hứng lãng mạn

- Biểu tợng thích hợp và đẹp đẽ thể hiệnchủ đề

- Hình ảnh thơ giàu chất tạo hình

- Ngôn ngữ, nhạc điệu phong phú giàusức biểu cảm

- Ngắt nhịp linh hoạt, bài thơ đầy tínhnhạc

- Giọng thơ khi thì u uất, bực dọc, dằnvặt, khi say sa, thiết tha hùng tráng màvẫn liền mạch

* Củng cố

- Đọc diễn cảm đoạn thơ mà em thích Nêu lí do?

- Trả lời câu hỏi 4 (sgk)

* Hớng dẫn

- Học thuộc bài thơ Nắm chắc các nội dung chính, nghệ thuật

- Chuẩn bị: Câu nghi vấn

2 Kiểm tra (Chuẩn bị bài)

3 Giới thiệu bài

Tiếng Việt cũng nh nhiều ngôn ngữ khác trên thế giới, mỗi kiểu câu có một số

đặc điểm, hình thức nhất định Những đặc điểm hình thức tơng ứng với chức năngkhác nhau Hôm nay chúng ta cùng nhau tìm hiểu về câu nghi vấn

* Tiến trình tiết dạy

- H Đọc đoạn trích.

? Trong đoạn trích, câu nào là câu

nghi vấn? Dựa vào đặc điểm hình

thức nào để biết đó là câu nghi

vấn?

? Câu nghi vấn trong đoạn trích

trên dùng để làm gì?

? Em hãy nêu đặc điểm hình thức

và chức năng chính của câu nghi

* Câu nghi vấn:

- Sáng nay ngời ta đấm u có đau lắm không?

- Thế làm sao u cứ khóc mãi mà không ănkhoai?

- Hay u thơng chúng con đói quá?

* Đặc điểm:

- Dấu chấm hỏi ở cuối câu

- Câu có những từ nghi vấn: không, làm sao,hay là

* Chức năng: Dùng để hỏi

3 Ghi nhớ sgk (11)

II Luyện tập

Bài 1 Xđ câu nghi vấn.

a, Chị khất tiền su đến chiều mai phải không?

b, Tại sao con ngời … Với những bài Thơ mới đặc sắc về t?

a, Căn cứ vào từ ngữ - dấu câu

b, Không thể thay từ “hay” bằng từ “hoặc” Vì sẽ làm câu trở nên sai ngữ pháp hoặc biếnthành câu thuộc kiểu câu trần thuật và có ýnghĩa khác hẳn

của hai câu?

+ Cái áo này đã cũ cha?

+ Cái áo này có mới không?

- Câu a: Không cần có giả định

Bài 5.

Khác về hình thức (trật tự từ) Khác về nội dung:

- Câu a: Hỏi về thời điểm: trong tơng lai sẽdiễn ra

- Câu b: Hỏi về thời điểm: quá khứ

- Học thuộc ghi nhớ Làm bài tập 6

- Chuẩn bị: Viết đoạn trong văn bản thuyết minh

Ngày 3.1.11 Tiết *

Ôn tập câu phân loại theo mục đích nói

- Nêu đđ và chức năng của câu nghi vấn? Cho ví dụ và phân tích?

3 Giới thiệu bài

* Tiến trình tiết dạy

? Nêu các kiểu câu phân

loại theo mục đích nói?

I Kiến thức cơ bản

1 Các kiểu câu - chức năng:

- Câu trần thuật: kể, tả, thông báo, nhận định

- Câu cầu khiến: yêu cầu, sai khiến, ra lệnh

- Câu nghi vấn: để hỏi

- Câu cảm thán: bộc lộ cảm xúc, thái độ đánhgiá

b, Dới gốc tre, tua tủa những mầm măng Măngtrồi lên nhọn hoắt nh một mũi gai khổng lồ

c, Con gái tôi vẽ đây ? Chả lẽ lại đúng là nó, cáicon Mèo hay lục lọi ấy!

d, Thằng bé kia, mày đến đây có việc gì? Tiến

lại gần đây! Mau!

e, Nó thì thầm vào tai tôi: “Em muốn cả anhcùng đi nhận giải.”

Bài 2 Viết đoạn văn

* Củng cố

- Các kiểu câu theo mục đích nói? Tác dụng?

* Hớng dẫn

- Ôn tập, nắm chắc kiến thức về các kiểu câu.

- Chuẩn bị: Viết đoạn trong văn bản thuyết minh

- Thế nào là đoạn văn? Vai trò của đoạn văn trong bài văn?

- Em hiểu thế nào là chủ đề? Câu chủ đề trong đoạn văn?

3 Giới thiệu bài

Để hoàn thành một văn bản thuyết minh, đoạn văn đóng một vai trò quan trọng.Viết tốt đoạn văn là điều kiện để làm tốt bài văn

* Tiến trình tiết dạy

(Câu 2, 3, 4: Giới thiệu cụ thể

những biểu hiện của sự thiếu

? Nêu nhợc điểm của đoạn văn?

I Đoạn văn trong văn bản thuyết minh

1 Nhận diện các đoạn văn thuyết minh

* Đoạn a.

- Câu chủ đề là câu 1

- Các câu sau: bổ sung thông tin làm rõ câu chủ

đề, câu nào cũng nói về nớc

+ Câu 2: thông tin lợng nớc ngọt ít ỏi + Câu 3: cho biết lợng nớc ấy bị ô nhiễm + Câu 4: sự cần thiết nớc ở các nớc thứ 3 + Câu 5: dự báo về sự thiếu nớc

-> Đoạn văn diễn dịch

* Đoạn b.

- Từ ngữ chủ đề: Phạm Văn Đồng

- Các câu tiếp cung cấp thông tin về Phạm Văn

Đồng theo lối liệt kê:

+ Câu 1: Quê quán + khẳng định phẩm chất vàvai trò của ông: Nhà cách mạng và nhà văn hoá + Câu 2: Sơ lợc quá trình hđ CM và những c-

ơng vị lãnh đạo đã trải qua

+ Câu 3: Quan hệ với chủ tịch HCM

? Hãy sửa lại cho đúng? Nên

tách thành mấy đoạn?

- H Lập dàn ý

? Hãy cho biết cách viết đoạn

văn trong văn thuyết minh?

+ Kết bài: Trờng tôi nh thế đó: khang trang,giàu truyền thống và xiết bao gắn bó Chúng tôiyêu quý ngôi trờng nh ngôi nhà của mình Chắcchắn những kỉ niệm về mái trờng sẽ đi cùngchúng tôi trong suốt cuộc đời

Bài 2.

- Tìm ý:

+ Năm sinh, năm mất, quê quán, gia đình + Đôi nét về quá trình hoạt động và sự nghiệpcách mạng

+ Vai trò và cống hiến to lớn đối với dân tộc vàthời đại

- Đọc thuộc và phân tích đoạn thơ mà em thích nhất trong “Nhớ rừng”?

3 Giới thiệu bài

Nhớ quê hơng trong xa cách trở thành một dòng cảm xúc chảy dọc đời thơ TếHanh Cái làng chài nghèo ở một cù lao trên sông Trà Bồng đã nuôi dỡng tâm hồn thơ

ông, đã trở thành 1 điểm hớng về để ông viết nên những dòng thơ tha thiết, đau đáu.Trong dòng cảm xúc ấy, “Quê hơng” là thành công khởi đầu rực rỡ cho nguồn cảmhứng lớn trong suốt đời thơ Tế Hanh Với thể thơ 8 chữ, Tế Hanh đã dựng lên một bứctranh đẹp đẽ, tơi sáng, bình dị về cuộc sống của con ngời và cảnh sắc của một làngquê ven biển bằng tình cảm quê hơng sâu đậm, đằm thắm

* Tiến trình tiết dạy

? Hãy giới thiệu nét chính về tác giả?

? Bài thơ có vị trí ntn trong cuộc đời thơ

của Tế Hanh?

- H Dựa vào chú thích* để trả lời

- Cách đọc: Giọng nhẹ nhàng, trong trẻo,

nhịp 3/2/3 , hoặc 3/5

- G Đọc mẫu Hs đọc vb

? Bài thơ đợc viết theo thể thơ gì? Em có

nhận xét gì về thể thơ?

(Nhịp 3/2/3 hoặc 3/5, tách khổ linh hoạt,

vần chân liền, bằng trắc nối tiếp từng cặp 1)

b, Xuất xứ: Là sáng tác mở đầu đầy ý

nghĩa - Rút trong tập “Nghẹn ngào”(1939)

c, Thể thơ: 8 chữ

d, Bố cục: (4 phần)

- 2 câu đầu: Giới thiệu chung về làng

“tôi”

? Bố cục của bài thơ?

? Đọc 2 câu thơ đầu, em hình dung đợc

(Chiếc thuyền và cánh buồm)

? Hình ảnh chiếc thuyền đợc miêu tả bằng

BPNT gì? Tác dụng của BPNT đó?

? Em có nhận xét gì về từ ngữ đợc sử dụng?

? Chi tiết nào đặc tả con thuyền? Có gì độc

đáo ở hình ảnh này?

- G Cánh buồm nh mang linh hồn, sự sống

của làng chài Với bút pháp lãng mạn, hình

ảnh quen thuộc đó bỗng trở nên lớn lao,

thiêng liêng và rất thơ mộng Tế Hanh nh

nhận ra đó chính là biểu tợng của linh hồn

làng chài Nhà thơ vừa vẽ ra cái hình, vừa

cảm nhận đợc cái hồn của sự vật Một h/a

đẹp, giàu ý nghĩa.

? Cảnh dân chài đón thuyền trở về đợc miêu

tả ntn?

(Một bức tranh sinh động, náo nhiệt, đầy

- 6 câu tiếp: Cảnh đoàn thuyền rakhơi đánh cá

- 8 câu: Cảnh đoàn thuyền đánh cátrở về

- 4 câu cuối: Tình cảm của tác giả

+ Từ ngữ mạnh: hăng, phăng, vợt diễn tả khí thế dũng mãnh của conthuyền, toát lên sức sống mạnh mẽ,

-vẻ đẹp vạm vỡ, khoẻ khoắn củanhững tay chèo

- So sánh + ẩn dụ: Hình ảnh cánhbuồm trở nên lớn lao, thiêng liêng vàthơ mộng Đó chính là biểu tợng củalàng chài

=> Tác giả tự hào, tin yêu về quê

h-ơng mình

3 Cảnh thuyền về bến

- Cảnh sống lao động náo nhiệt đầy

ắp niềm vui và sự sống, toát ra từ không khí

ồn ào, tấp nập, đông vui, từ những chiếc

ghe đầy cá, từ những con cá trắng, tơi ngon

trông thật thích mắt, từ lời cảm tạ chân

thành trời đất đã sóng yên biển lặng để“ ”

ngời dân chài trở về an toàn với cá đầy

ghe)

? Ngời dân chài đợc miêu tả ntn? Cảm nhận

của em về ngời dân chài qua những chi tiết

? Hãy nhận xét về tình cảm của tác giả?

? Qua bài thơ, em cảm nhận đợc điều gì về

cuộc sống ngời dân làng chài và nhà thơ?

? Theo em bài thơ đợc viết theo phơng thức

nào?

niềm vui

- Hình ảnh ngời dân chài:

“Dân chài … Với những bài Thơ mới đặc sắc về t rám nắng”

-> Ngời dân chài khoẻ mạnh, nớc danhuộm nắng, nhuộm gió -> H/a vừachân thực vừa lãng mạn, mang vẻ đẹp

và sức sống của biển, có tầm vóc phithờng

- “Chiếc thuyền im… Với những bài Thơ mới đặc sắc về tthớ vỏ”:

-> Nghệ thuật nhân hoá -> conthuyền nh một cơ thể sống, nh mộtphần sự sống lao động ở làng chài,gắn bó mật thiết với con ngời nơi đây

=> Tâm hồn nhạy cảm, tinh tế của tácgiả, lắng nghe đợc sự sống âm thầmtrong những sự vật của qh, là ngời cótấm lòng sâu nặng với con ngời, cuộcsống dân chài ở qh

4 Nỗi nhớ quê hơng của tác giả

- Biển nỗi nhớ chân thành,

- Cá tha thiết nên lời thơ

- Cánh buồm giản dị, tự nhiên,

- Thuyền nh thốt ra từ trái

- Mùi biển tim

- Mùi nồng mặn: Vừa nồng nàn, nồnghậu lại mặn mà, đằm thắm

=> Nỗi nhớ chân thành, tha thiết,khôn nguôi, một tình yêu gắn bó,thuỷ chung của tác giả đối với quê h-

(là thơ trữ tình, phơng thức biểu cảm)

? Bài thơ có những đặc sắc NT gì nổi bật?

(Tất cả xuất phát từ 1 tình cảm yêu thơng,

gắn bó sâu nặng với quê hơng của tác giả)

- Rèn kỹ năng phân tích hình ảnh lãng mạn bay bổng trong bài thơ, sức mạnhnghệ thuật của những câu hỏi tu từ

- Đọc thuộc 8 câu miêu tả cảnh đoàn thuyền về bến, phân tích?

- Nỗi nhớ quê hơng của tác giả đợc diễn tả ntn? Nét đặc sắc về NT củabài thơ?

3 Giới thiệu bài

Tố Hữu đợc coi là đỉnh cao của thơ trữ tình chính trị VN thời hiện đại Với ông,

đờng đến với cách mạng cũng là đờng đến với thơ ca Ông là “nhà thơ của lẽ sống,tình cảm lớn, niềm vui lớn” Sức hấp dẫn của thơ Tố Hữu, vì thế trớc hết xuất phát từniềm say mê lý tởng, từ những khát khao lớn lao: Thơ ơi ta hãy cất cao tiếng hát Cangợi trăm lần Tổ quốc chúng ta

19 tuổi, đang hoạt động cách mạng sôi nổi, say sa ở thành phố Huế thì Tố Hữu

bị thực dân Pháp bắt giam ở Thừa Phủ Trong những bài thơ nổi tiếng của ông viết ởtrong tù phải kể đến bài “Khi con tu hú” Bài thơ này có đặc sắc gì về nội dung, nghệthuật, hôm nay chúng ta sẽ cùng hiểu

* Tiến trình tiết dạy

- H Đọc chú thích

? Trình bày hiểu biết của em về Tố Hữu?

- H Đọc, tìm hiểu từ khó

? Bài thơ ra đời trong hoàn cảnh nào?

? Bài thơ đợc viết theo thể thơ nào? Tác

dụng của nó?

(Diễn tả cảm xúc tha thiết nồng hậu của

tâm hồn)

? Nên hiểu nhan đề bài thơ ntn?

(Nhan đề: là vế phụ của một câu trọn

ý Nguồn cảm xúc bắt đầu bằng tiếng

chim tu hú, thể hiện niềm khát khao tự

do, tình yêu cuộc sống mãnh liệt của ngời

tù cách mạng)

? Xác định phơng thức biểu đạt và chỉ ra

bố cục của bài thơ?

? Tiếng chim tu hú đã làm thức dậy trong

tâm hồn ngời chiến sĩ trẻ trong tù một

- Quê: Thừa Thiên - Huế

- Ông tham gia CM từ rất sớm ở ông

có sự thống nhất đẹp đẽ giữa cđ CM vàcđ thơ Ông là lá cờ đầu của thơ ca cáchmạng và kháng chiến

- 6 câu đầu: Bức tranh mùa hè

- 4 câu cuối: Tâm trạng của ngời tù

II Tìm hiểu văn bản

1 Cảnh mùa hè

- Âm thanh rộn rã: Tu hú, tiếng ve

- Sắc màu rực rỡ: Vàng của bắp, hồngcủa nắng

- Hơng vị ngọt ngào: Chín, ngọt

- Không gian: Cao rộng, sáo diều chao

? Từ thế giới đẹp đẽ của hoài niệm trở về

với thực tại nhà tù, tâm trạng của ngời tù

đợc bộc lộ ntn?

? Em có nhận xét gì về nghệ thuật thể

hiện ở đoạn thơ này? Tác dụng của việc

sử dụng các biện pháp nghệ thuật đó?

(Truyền đến độc giả cảm giác ngột ngạt

cao độ, niềm khao khát cháy bỏng muốn

thoát ra khỏi cảnh tù ngục, trở về với

cuộc sống tự do bên ngoài)

? Mở đầu và kết thúc bài thơ đều có tiếng

tu hú, nhng tâm trạng ngời tù khi nghe

tiếng tu hú thể hiện ở đoạn đầu và đoạn

cuối rất khác nhau Vì sao?

- H Thảo luận

- G Nhng điểm giống nhau ở 2 tiếng

chim tu hú đó là: Đó là tiếng gọi tha thiết

của tự do, của thế giới sự sống đầy quyến

rũ đối với nhân vật trữ tình - ngời tù cách

mạng trẻ tuổi.

? Hai đoạn thơ (tả cảnh, tả tình) nhng đều

là tiếng nói của một tâm hồn Em cảm

nhận đợc những điều cao đẹp nào từ tâm

hồn ấy?

? Thơ là tiếng nói tâm hồn của nhà thơ

lợn tự do… Với những bài Thơ mới đặc sắc về t

=> Một mùa hè đẹp đẽ, tơi thắm, lộnglẫy, thanh bình, là khung trời tự do tràn

đầy sức sống, đó là sự sống đang sinhsôi, nảy nở, đầy đặn, ngọt ngào

=> Sự cảm nhận tinh tế, một tâm hồntrẻ trung, yêu đời, khao khát tự do đếncháy lòng

2 Tâm trạng ngời tù

- Bộc lộ cảm xúc trực tiếp:

+ Tâm trạng đau khổ, uất ức, ngột ngạtcao độ

+ Khao khát tự do đến cháy bỏng

- Nghệ thuật:

+ Nhịp thở thay đổi bất thờng:

2 – 2 – 2 ; 6 – 2 ; 3 – 3 ; 6– 2

+ Động từ mạnh: Đạp tan, chết uất + Từ ngữ cảm thán: Ôi, thôi, làm sao

2, Tâm hồn Tố Hữu:

- Hồn thơ nhạy cảm với mọi biểu hiện

- Tiếng chim tu hú khơi nguồn cảm xúc

- Thể thơ lục bát mềm mại, uyểnchuyển

- Giọng thơ tự nhiên, tơi sáng khoáng

đạt, có lúc dằn vặt, sôi trào

* Củng cố

- Bức tranh thiên nhiên trong bài thơ đợc thể hiện ntn?

- Cảm nhận về tâm trạng của ngời chiến sĩ qua bài thơ?

- Hãy tóm tắt ND bài thơ bằng cụm từ mở đầu “Khi con tu hú”?

(Khi con tu hú gọi bầy là khi mùa hè đến, ngời tù cách mạng cảm thấy ngộtngạt trong phòng giam chật chội càng thêm khát khao cháy bỏng cuộc sống tự do tngbừng ở bên ngoài)

* Hớng dẫn

- Học thuộc bài thơ Tập phân tích từng nội dung

- Chuẩn bị: Hệ thống và phân tích các h/a thơ tiêu biểu

- Đọc thuộc bài “Khi con tu hú” Em cảm nhận đợc điều gì từ bài thơ?

3 Giới thiệu bài

* Tiến trình tiết dạy

- H Làm việc theo nhóm

+ Xác định các hình ảnh thơ tiêu biểu trong mỗi bài.

+ Phân tích yếu tố cơ bản về NT, ND

- Các nhóm trình bày kết quả hoạt động Thảo luận, bổ sung

- Viết đoạn văn cảm thụ: Mỗi nhóm 1 hình ảnh tiêu biểu trong 1 bài thơ

* Các hình ảnh tiêu biểu:

- Nhớ rừng: Bức tranh tứ bình “Nào đâu … Với những bài Thơ mới đặc sắc về t gay gắt”

- Ông đồ: + Hoa tay … Với những bài Thơ mới đặc sắc về t rồng bay

+ Giấy đỏ … Với những bài Thơ mới đặc sắc về t nghiên sầu

+ Lá vàng rơi … Với những bài Thơ mới đặc sắc về t bay

- Quê hơng: Chiếc thuyền, cánh buồm, dân chài, chiếc thuyền

- Khi con tu hú: Đôi con diều sáo … Với những bài Thơ mới đặc sắc về t

* Củng cố

- Em thích nhất hình ảnh thơ nào? Tại sao?

* Hớng dẫn

- Học thuộc thơ, nắm NT đặc sắc, nội dung từng bài Hoàn thiện đv

- Chuẩn bị: Câu nghi vấn (tiếp)

- Hiểu rõ câu nghi vấn không chỉ dùng để hỏi mà còn dùng để cầu khiến khằng

định, phủ định, đe doạ, bộc lộ tình cảm, cảm xúc… Với những bài Thơ mới đặc sắc về t

- Biết sử dụng câu nghi vấn phù hợp với tình huống giao tiếp

- Nêu đặc điểm hình thức và chức năng của câu nghi vấn? Cho VD?

3 Giới thiệu bài

Câu văn cũng nh cuộc đời, cuộc đời luôn thay đổi thì câu văn cũng phải luônthay đổi để thực hiện chức năng diễn đạt chính xác tinh tế những cảm xúc, những tâmtrạng vô cùng phong phú đa dạng phức tạp của con ngời Vì thế các em có thể gặp rấtnhiều câu văn có hình thức giống nh một câu nghi vấn nhng thực tế nó không phải làcâu nghi vấn đích thực

* Tiến trình tiết dạy

- H Đọc ví dụ (tr 20)

? Trong đoạn văn trên câu

nào là câu nghi vấn?

thúc câu nghi vấn trên

? Câu nghi vấn có những

Những câu nghi vấn:

a, Những ngời muôn năm cũ… Với những bài Thơ mới đặc sắc về t.giờ? (Bộc lộ c/xúc)

b, Mày định nói cho cha mày nghe đấy à? (Đe doạ)

c, Có biết không? Lính đâu! nh vậy? Không cònphép tắc gì nữa à? (Đe doạ)

d, Cả đoạn trích là một câu nghi vấn (Khẳng định)

e, Con gái tôi vẽ đây ? Chả lẽ ấy! (Ngạc nhiên)

=> Các câu nghi vấn này không dùng để hỏi, mà để:Cầu khiến, khẳng định, đe doạ, bộc lộ cảm xúc… Với những bài Thơ mới đặc sắc về t

b, (Câu cuối không phải là câu hỏi)

- Thay câu khác có nghĩa tơng tự:

Cụ không phải lo xa quá nh vậy Không nênnhịn đói mà để tiền lại ăn hết đến lúc chết không cótiền để mà lo liệu

- H 3 em lên bảng đặt câu.

Bài 3: Đặt câu không dùng để hỏi:

- Bạn có thể kể cho mình nghe nội dung bộ phim

- Học thuộc ghi nhớ Hoàn thiện bài tập

- Chuẩn bị: Thuyết minh về một phơng pháp

Ngày 16.1.11

Tiết 80

Thuyết minh về một phơng pháp (cách làm)

A Mục tiêu

Giúp hs biết cách thuyết minh phơng pháp (cách làm) 1 món ăn thông thờng, 1

đồ dùng đơn giản, 1 trò chơi quen thuộc, … Với những bài Thơ mới đặc sắc về t từ mục đích, yêu cầu đến việc chuẩn bị,quy trình tiến hành, yêu cầu sản phẩm… Với những bài Thơ mới đặc sắc về t

Rèn kĩ năng trình bày lại một cách thức, một phơng pháp làm việc với mục đíchnhất định

B Hoạt động dạy - học

* Khởi động

1 ổn định lớp

2 Kiểm tra

- Khi viết đoạn văn TM cần chú ý điều gì? Chữa BT?

3 Giới thiệu bài

* Tiến trình tiết dạy

- H Đọc 2 vb sgk

? Khi thuyết minh cách làm 1 đồ vật (hay

cách nấu món ăn) ngời ta thờng nêu những

1 Ví dụ (sgk)

2 Nhận xét

- Khi thuyết minh cách làm 1 đồvật hay nấu món ăn ngời ta thờngnêu:

+ Nguyên vật liệu + Cách làm (theo trình tự nhất

? Nội dung và hiệu quả của phơng pháp đọc

nhanh đợc nêu trong bài ntn?

? Các số liệu trong bài có ý nghĩa gì đối với

việc giới thiệu phơng pháp đọc nhanh?

- G CM cho sự cần thiết, yêu cầu, cách thức,

khả năng, tác dụng của phơng pháp đọc

nhanh là có cơ sở và có thể áp dụng, rèn luyện

định) + Yêu cầu thành phẩm (chất l-ợng)

- Cách làm đợc trình bày theo thứtự: cái nào làm trớc cái nào làm sau

- Số ngời chơi, dụng cụ chơi

- Cách chơi (luật chơi)

Bài 2.

* Mở bài (Cách đặt vđ) Yêu cầu thực tiễn cấp thiếthoặc buộc phải tìm cách đọc nhanh

* Thân bài

(Có nhiều cách đọc có ýchí)

- Giới thiệu những cách đọc chủyếu:

+ Cách đọc thành tiếng + Cách đọc thầm: theo dòng vàtheo ý

- Những yêu cầu và hiệu quả của

đợc với mỗi ngời chúng ta

Để thuyết minh bài viết đã dùng phơng

pháp: nêu số liệu, nêu ví dụ

phơng pháp đọc nhanh

* Kết bài:

Những số liệu, dẫn chứng về kếtquả của phơng pháp đọc nhanh

- Hiểu đợc giá trị nghệ thuật độc đáo của bài thơ

- Rèn đọc diễn cảm, phân tích thơ tứ tuyệt đờng luật

- Đọc thuộc lòng bài thơ “Khi con tu hú”? Phân tích bức tranh thnh ?

- Tâm trạng của ngời chiến sĩ trong tù đợc thể hiện ntn trong bài thơ?

3 Giới thiệu bài

ở lớp7, các em đã học những bài thơ hay nào của chủ tịch HCM? Đó lànhững bài thơ nổi tiếng viết hồi đầu k/c chống Pháp Hôm nay, chúng ta lại gặp Bác ởsuối Lê - nin, hang Pắc Bó huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng, vào mùa xuân 1941

Tháng 2 năm 1941, sao 30 năm bôn ba hoạt động cách mạng cứu nớc khắp bốnbiển năm châu, lãnh tụ Nguyễn ái Quốc đã bí mật về nớc để trực tiếp lãnh đạo phongtrào CM Việt Nam Ngời sống và làm việc trong hang Pác Bó trong hoàn cảnh vôcùng thiếu thốn Mặc dù vậy, Bác rất vui, ngời làm việc say sa miệt mài Thỉnh thoảng

những lúc nghỉ ngơi, Ngời lại làm thơ Bên cạnh những bài thơ, bài ca tuyên truyền,kêu gọi lòng yêu nớc của đồng bào còn có một số bài thơ tức cảnh, tâm tình đặc sắc.Tiêu biểu nhất là bài “Tức cảnh Pác Bó”

* Tiến trình tiết dạy

+ Tinh thần chung của bài thơ: 4

câu thơ tự nhiên, bình dị, giọng

điệu thoải mái pha chút vui đùa

hóm hỉnh -> Cảm giác vui thích,

sảng khoái của Bác Đọc bài thơ

nh thấy nụ cời vui nở trên gơng

(Đối thời gian, hoạt động, không

gian -> tạo thành hai vế sóng đôi

Sáng ra bờ suối / tối vào hang

? Em hiểu câu thứ 2 có nội dung

ntn?

? Em có nhận xét gì về giọng điệu

của câu thơ này?

- G Câu 1 nói về ở, câu 2 nói về

ăn, câu 3 nói về đk làm việc -> đều

gian khổ nhng Bác lại rất thích thú

? Điều kiện làm việc của Bác ntn?

? ở câu 3, tác giả đã sử dụng

BPNT gì? (đối ý) ý nghĩa của NT

? Từ nào có ý nghĩa quan trọng

nhất của câu thơ, bài thơ? Vì sao?

? Giải thích ý nghĩa từ “sang”?

- Câu 3: Nơi làm việc thật thơ mộng giữa thiênnhiên hùng vĩ

+ Đối ý: Điều kiện làm việc tạm bợ (bàn đáchông chênh) / nội dung công việc quan trọng,trang nghiêm (dịch sử Đảng)

- Đối thanh: Bằng (chông chênh)/ trắc (dịch sử

Đảng)

 Với ngời cách mạng những khó khăn vậtchất thì cũng không thể cản trở cách mạng.trong bất kỳ hoàn cảnh nào ngời cách mạngvẫn có thể hoà hợp với thiên nhiên, thích nghivới hoàn cảnh

- G* ở 3 câu thơ đầu chúng ta thấy Bác Hồ tuy phải sống trong hoàn cảnh khó khăn, nhng

đợc sống giữa núi rừng thiên nhiên đất nớc mình, đợc làm việc cho cách mạng, nên Bác rất yêu đời yêu thiên nhiên, lạc quan, vui sống Những cảm xúc đó bắt nguồn từ tình yêu Tổ quốc thiết tha, niềm tin con ngời Thi nhân xa thờng ca ngợi thú lâm tuyền Song“ ”

điều khác hẳn là thú lâm tuyền của Bác“ ”

không để ẩn dật trốn tránh cuộc đời, mà để làm việc cho nhân dân cho nớc, để chỉnh“

dịch lịch sử, lãnh đạo nhân dân làm cách”

mạng giải phóng đất nớc, đa nhân dân tới ấm

no hạnh phúc.

2 Cái sang của cuộc đời cách mạng“ ”

- Từ “sang” – thi nhãn của bài thơ

sang trọng, giàu có, cao quý, đẹp đẽ Sang

cảm giác hài lòng, vui thích

? Vì sao Bác cảm thấy cuộc sống

+ Niềm tin vào sự thắng lợi của cách mạng

Vui vì đợc sống giữa núi rừng, hoà mình với thiên nhiên

- Thú “lâm tuyền” xa: Vui với cảnh nghèo, nhng thanh cao, trong sạch, sống hoàmình với thiên nhiên núi rừng, xa lánh cuộc đời trần tục

- Thú “lâm tuyền” ở Bác Hồ vẫn có điểm khác xa: Bác chấp nhận cuộc sống thực tại

đầy khó khăn gian khổ, để hoà nhập với thiên nhiên, để sống cuộc sống trong sạch,thanh cao và hơn thế là để làm một ngời chiến sĩ cách mạng, một vị lãnh tụ cáchmạng vĩ đại, sống cuộc sống mạnh mẽ, tích cực, suốt đời phấn đấu không mệt mỏi vì

sự nghệp cứu nớc, cứu dân

(3) Tính chất cổ điển và hiện đại của bài thơ đợc thể hiện nh thế nào?

* Gợi ý:

- Cổ điển: Thú “lâm tuyền”, thể thơ thất ngôn tứ tuyệt đờng luật, hình ảnh, nhịp

điệu, giọng điệu, nhãn tự

- Hiện đại: Cuộc đời cách mạng, lối sống cách mạng, công việc cách mạng,tinh thần lạc quan cách mạng, ngôn từ tự nhiên, giản dị… Với những bài Thơ mới đặc sắc về t.

3 Giới thiệu bài

* Tiến trình tiết dạy

1 Đặc điểm văn bản thuyết minh

- Trình bày đặc điểm tiêu biểu của sự vật hiện tợngnhằm cung cấp tri thức khách quan, xác thực, hữuích… Với những bài Thơ mới đặc sắc về t

- Cần trình bày chính xác, rõ ràng, chặt chẽ và hấpdẫn

- Kết hợp nhiều phơng pháp: Nêu định nghĩa, giảithích, liệt kê, nêu ví dụ, dùng số liệu, so sánh đốichiếu, phân tích, phân loại, … Với những bài Thơ mới đặc sắc về t

2 Chú ý:

- Bố cục: 3 phần (Tuỳ thuộc vào kiểu bài thuyếtminh: đồ vật, thể loại văn học, danh lam, phơng pháp,)

… Với những bài Thơ mới đặc sắc về t

- Cầm tách đoạn, mỗi đoạn văn trình bày làm rõ mộtý

II Luyện tập

1 Thuyết minh cách làm một món ăn mà em thích

- G Thu, chấm điểm 2 Thuyết minh về một trò chơi dân gian.

- Nêu các chức năng của câu nghi vấn? Cho ví dụ?

3 Giới thiệu bài

* Tiến trình tiết dạy

- H Đọc ví dụ (tr 30)

Trao đổi nhóm 2’

? Trong những đoạn trích trên,

câu nào là câu cầu khiến?

? Đặc điểm hình thức nào cho biết

đó là câu cầu khiến?

? Những câu cầu khiến này dùng

Câu cầu khiến là:

a, - Thôi đừng lo lắng (Khuyên bảo)

- Cứ về đi (Yêu cầu)

b, Đi thôi con (Yêu cầu)

* Hình thức:

- Có từ cầu khiến: đừng, đi, thôi

- Kết thúc bằng dấu chấm than hoặc dấu chấm

* Chức năng: Dùng để ra lệnh, yêu cầu, đề

nghị, khuyên bảo

c, Nhận xét câu Mở cửa :“ ” Câu 1: dùng để trả lời câu hỏi - Câu trần

? Cách đọc câu “Mở cửa” trong ví

dụ b có gì khác với cách đọc “Mở

cửa” trong ví dụ a?

- G Chú ý việc dùng dấu trong

câu cầu khiến

- H Đọc ghi nhớ

* Luyện tập

- H Làm bài tập

- Chữa bài, nhận xét, bổ sung

* Câu hỏi bổ sung:

Trờng hợp c: Tình huống mô tả

trong truyện và hình thức vắng

mặt CN trong hai câu cầu khiến

có gì liên quan với nhau không?

* Chú ý:

Trong những tình huống gấp

gáp, cấp bách đòi hỏi những ngời

có liên quan phải có hành động

nhanh, kịp thời, cầu khiến thờng

rất ngắn gọn - CN chỉ ngời tiếp

nhận thờng vắng mặt

- H Thảo luận nhóm, trình bày

thuật: Thông tin sự kiện Câu 2: dùng để đề nghị, ra lệnh - Câu cầukhiến

* Đặc điểm hình thức: có từ cầu khiến

a, Hãy (vắng CN: Con - chỉ Lang Liêu)

b, đi (CN: ông giáo - ngôi thứ 2 số ít)

c, đừng (CN: chúng ta - ngôi thứ nhất sốnhiều)

* Nếu thay đổi CN thì:

- Câu a: Thêm CN -> ko thay đổi ý nghĩa làmcho đối tợng tiếp nhận đợc thể hiện rõ hơn vàyêu cầu nhẹ nhàng, tình cảm hơn

- Câu b: Bỏ CN -> ý nghĩa không thay đổi,

nh-ng yêu cầu manh-ng tính chất ra lệnh, kém lịch sựhơn

- Câu c: Thay CN (Các anh) -> ý nghĩa cơ bảncủa câu thay đổi (Ko có ngời nói)

Bài 2.

* Câu cầu khiến:

a, Thôi ấy đi

-> Có từ cầu khiến, vắng CN

b, Các em đừng khóc

-> Có từ cầu khiến, CN ngôi thứ 2 số nhiều

c, Đa tay cho tôi mau! Cầm lấy tay tôi này! -> Vắng CN - không có từ cầu khiến, chỉ cóngữ điệu cầu khiến, dấu (!)

Bài 3.

- Giống: Đều là câu cầu khiến có từ ngữ cầukhiến “hãy”

- Khác:

+ Câu a: Vắng CN, có từ cầu khiến và ngữ

điệu cầu khiến -> mang tính chất ra lệnh

+ Câu b: Có CN “Thầy em” (ngôi thứ 2 - số