Hoïc sinh vaän duïng caùc kieán thöùc ñaõ hoïc , hoaït ñoäng theo nhoùm ñeå giaûi, sau doâd leân baûng trình baøy. Laøm baøi taäp 3... Goïi laø toång n. IV/.Toång n soá haïng ñaàu tieâ[r]
Trang 1Ngày soạn:
Tiết thứ: 37 Chương III
DÃY SỐ-CẤP SỐ CỘNG- CẤP SỐ NHÂN
PHƯƠNG PHÁP QUY NẠPA/ MỤC TIÊU:
Gv: Các kiến thức và các ví
dụ-Hs: Đọc trước bài mới
D/ TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
2/ Kiểm tra bài cũ:
3/ Bài mới:
Hoạt động 1- I Phương pháp quy nạp toán học.
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
Ví dụ Cho đẳng thức sau:
1 + 2 + 3 + + n = n(n+1)2 với n N*
H1? Với n = 1,2,3,4,5,6 thì đẳng thức
đúng hay sai ?
H2? Với n N * thì đẳng thức đúng hay
sai ?
Để chứng minh điều đó ta sử dụng phương
pháp sau ĐGL PP quy nạp.
H3? Nếu MĐ chỉ đúng với n p thì B1
như thế nào ?
a) Đẳng thức đúng
b) Với n N* thì đẳng thức đúng
Phương pháp quy nạp.
B1: Kiểm tra MĐ đúng với n = 1B2: Giả thiết MĐ đúng đến n = k (k 1), chứng minh rằng MĐ đúng đến n = k+1
Hoạt động 2- Ví dụ áp dụng
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
Ví dụ1 Chứng minh đẳng thức sau:
Trang 21 + 2 + 3 + + n = n(n+1)2 với n N*
H1 ? Theo phương pháp quy nạp ta cần
chứng minh điều gì ?
Theo giả thiết quy nạp cho ta điều gì ?
Ví dụ 2 Chứng minh rằng n N * thì
u n =13 n - 1 chia hết cho 6
H? Ta cần chứng minh điều gì ?
Giải
Với n = 1 ta có VT = 1 = VPGiả sử MĐ đúng đến n= k , tức là:
1 + 2 + 3 + + k = k (k +1)2
Ta cần CM MĐ đúng đến n = k+1, có nghĩalà CM:
1 + 2 + 3 + + k+(k+1) = (k +1)(k +2)2Thật vậy:
1 + 2 + 3 + + k+(k+1) = k (k +1)2 +(k+1)
= k (k +1)+2(k +1)2 = (k +1)(k +2)2 (đpcm)
Giải
Với n = 1 thì phép chi hết
Giả sử MĐ đúng đến n= k , tức là:
u k =13 k - 1 chia hết cho 6
Ta cần CM MĐ đúng đến n = k+1, có nghĩalà CM:
13k+1 - 1 chia hết cho 6
Thật vậy: 13k+1 - 1 = 13k.13 - 13 +12 = 13(13k - 1) + 12 Mỗi số hạng chia hết cho 6 nên tổng của chúng chia hết cho 6
Vậy bài toán được chứng minh
4/ Củng cố: Phương pháp quy nạp
5/ Hướng dẫn học: Xem lại các ví dụ trên
Làm bài tập 1 -2
Ngày soạn:
Tiết thứ: 38
PHƯƠNG PHÁP QUY NẠP
A/ MỤC TIÊU:
Trang 3Gv: Các kiến thức và các bài tập.
Hs: Đọc trước bài mới
D/ TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
2/ Kiểm tra bài cũ: Phương pháp quy nạp toán học.
3/ Bài mới:
Hoạt động 1- Bài 1 ( SGK)
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
a) 2 + 5 + 8 + + 3n-1 = n(3 n+1)2
với n N*
H1? Với n = 1,2,3,4,5,6 thì đẳng thức
đúng hay sai ?
H2? Với n N * thì đẳng thức đúng hay
sai ?
Để chứng minh điều đó ta sử dụng phương
pháp sau ĐGL PP quy nạp.
Một học sinh lên bảng giả câu 1c (sgk)
a) Với n = 1 ta có VT = 1 = VPGiả sử MĐ đúng đến n= k , tức là:
2 + 5 + 8 + + 3k -1 = k (3 k +1)2
Ta cần CM MĐ đúng đến n = k+1, có nghĩalà CM:
2 + 5 + 8 + + 3k-1 +3k+2 =(k +1)(3 k +4)
2Thật vậy:
2 + 5 + 8 + + 3k-1 + 3k+2 = k (3 k +1)2 + 3k + 2 = (k +1)(3 k +4)2 ( ĐPCM)
Hoạt động 2- Bài 2( SGK)
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
Chứng minh rằng n N * thì
u n =n 3 - 11n chia hết cho 6
H? Giả thiết quy nạp ?
H? Ta cần chứng minh
Giải
Với n = 1 thì phép chia hết
Giả thiết quy nạp
u k =k 3 + 11k chia hết cho 6
CM:
Trang 4(k+1) 3 + 11(k+1) chia hết cho 6.
H? Sử dụng hằng đẳng thức nào ?
H? Có nhận xét gì về tổng trên ?
(k+1)3 + 11(k+1) = k3 + 3k2 +3k +1 +11k + 11 = (k3 + 11k ) + 3k(k +1 )+12
Mỗi số hạng chia hết cho 6 nên tổng của chúng chia hết cho 6
Vậy bài toán được chứng minh
Hoạt động 3 - Bài 3( SGK)
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
H? Sử dụng kiến thức nào ?
Nhân ha vế với 3
H? Có nhận xét gì về tổng trên ?
Giải
Với n = 1 thì phép chia hết
Giả thiết quy nạp
Vì 3k - 1 > 0 với k 2
Vậy bài toán được chứng minh
4/ Củng cố: Phương pháp quy nạp
5/ Hướng dẫn học: Xem lại các bài tập trên
Làm bài tập 4-5
Trang 5Gv: Các kiến thức và các ví
dụ-Hs: Đọc trước bài mới
D/ TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
2/ Kiểm tra bài cũ: Cho hàm số f(n) = 2n - 3, n N * Tính f(1),f(2), f(3), f(4), f(5)
3/ Bài mới:
Hoạt động 1- I Định nghĩa
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
Mỗi giá trị của hàm số trên lập thành một
dãy được gọi là dãy số
Kí hiệu dãy số: u 1 ,u 2 ,u 3 ,u 4, , ,u n. ,
H? Lấy ví dụ về dãy số ?
H? Dãy số có hữu hạn không ? Lấy ví
dụ ?
u1: số hạng đầu
um: số hạng cuối
1 Định nghĩa dãy số.
SGK
Ví dụ:
a) Dãy số lẻ:
1,3,5,7,9, 2n-1,
b) u n = n 2 dãy số chnhs phương.
2 Định nghĩa dãy số hữu hạn.
SGK
Ví du:
Hoạt động 2- II Cách cho dãy số.
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
Trang 6Cúng giống như hàm số , dãy sô có thể
được vho bởi nhiều cách khác nhau.
H? Xác định 5 số hạng đầu cảu dãy số
u n = (-2) n (2n-1) , với n N *
H? Viết 5 số hạng đầu và số hạng tổng
qýat của dãy nghịch đảo của các số lẻ ?
H? Như vậy dãy số có thể cho bằng cách
nào khác ?
Có thể cho dãy số bằng phương pháp truy
hồi.
Cho biết một hoặc một vài số hạng đầu
Số hạng tiếp theo được tính thông qua số
hạng đứng trước nó
1 Dãy số cho bằng công thức số hạng tổng quát.
- Năm số hạng đầu cảu dãy sô:
-2,12,-40,112, Dãy nghịch đảo của các số lẻ 1,1/3,1/5,1/7, ,1/(2n-1),
2 dãy số cho bằng mô tả các phần tử.
Dãy các số tự nhiên chia cho 3 dư 1 4,7,10,13,16,19, ,3n+1,
3 Cho dãy số bằng phương pháp truy hồi.
Dãy Phi-bô-na-xi
¿
u1=u2=1
u n=u n −1+u n −2 , n≥ 3
¿ {
¿
Mười số hạng đầu : 1,1,2,3,5,8,13,21,34,55,
Hoạt động 3 - Luyện tập
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
Bài 1 Viết năm số hạng đầu của dãy số:
4/ Củng cố: Cách cho một dãy số Cách xác định các số hạng của dãy sô.
5/ Hướng dẫn học: Xem lại các bài tập trên
Làm bài tập 3-4-5
Ngày soạn:
Tiết thứ: 40
Trang 7Gv: Các kiến thức và các ví
dụ-Hs: Đọc trước bài mới
D/ TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
2/ Kiểm tra bài cũ: Nêu cách cho dãy số , ví dụ ?
3/ Bài mới:
Hoạt động 1- III Biểu diễn hình học của dãy số
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
Dãy số được biểu diễn trên hệ trục bởi các
điểm có tọa độ (n;u n )
Cho hai dãy số u n = 1 + 1n và v n = 5n - 1
H? Biểu diễn hai dãy số trên hệ trục tọa
độ ?
H? Nhận xét gì về đồ thị của hai dãy số
trên ?
Dãy số u n được gọi là dãy số tăng, còn v n
được gọi là dãy số giảm.
Học sinh lên bảng tính các số hạng đầu của dãy số rồi biểu diễn lên hệ trục tọa độ Onu n
n tăng lên thì un giảm xuống
n tăng lên thì vn cũng tăng theo
Hoạt động 2- IV Dãy số tăng, dãy số giảm và dãy số bị chặn.
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
Định nghĩa dãy số tăng, dãy số giảm ?
Lấy ví dụ dãy số tăng, giảm ?
1 Dãy số tăng, dãy số giảm
Định nghĩa : SGK
Ví dụ:
a) Dãy tăng 1,2,3,4,5,6, n,
Trang 8Nêu cáh CM dãy số tăng hoặc gảim ?
Chứng minh dãy số u n = 3n -1 tăng ?
Cách chứng minh khác ?
Không phải dãy số nào cũng tăng hoặc
Có thể lập tỉ số giữa u n+1 và u n
2 Dãy số bị chặn.
Áp dụng tính chất BĐT chứng minh
Định nghĩa: SGK
Hoạt động 3 - Luyện tập
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
Bài 5 Xét tính tăng,giảm và bị chặn của
4/ Củng cố: Dãy số tăng, giảm, bị chặn.
5/ Hướng dẫn học: Xem lại các ví dụ và bài tập trên
Làm bài tập 3-4-5
Trang 9Gv: Các kiến thức và các ví
dụ-Hs: Đọc trước bài mới
D/ TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
2/ Kiểm tra bài cũ: Các cách cho dãy số ? Công thức truy hồi của dãy số ?
3/ Bài mới:
Hoạt động 1- I Định nghĩa cấp số cộng
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
Cho dãy sốsau:( u n )
2,6,18,54,162,
H? Có nhận xét gì về quy luật của dãy số
trên ?
Dáy số như trên được gọi là cấp số cộng
H? Định nghĩa cấp số cộng ?
Lấy ví dụ khác về cấp số cộng ?
H? Một CSC được hoàn toàn xác định khi
3, 3, 3, … Có u1 = 3; d = 0
Hoạt động 2- II Số hạng tổng quát của cấp số cộng
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
Khi biết số hạng đầu và công sai ta hoàn
toàn có thể tính được số hạng bất kì của u
2 = u 1 + d
u 3 = u 2 + d = u 1 + 2d
Trang 10CSC thông qua số hạng trước nó Vậy có
cách nào tính số hạng bất kì mà không
thông qua số hạng trước nó ?
Bằng phương pháp truy hồi có thể chứng
minh được công thức sau:
u n = u 1 + (n-1)d
Ví dụ: Cho 1, 3, 5, 7, … Tính u 100 ?
Số hạng đầu và công sai của CSC ?
Giá trị 321 là số hạng thứ bao nhiêu của
Hoạt động 3 - Luyện tập HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
Bài 2 Tính số hạng đầu và công sai của
cấp số công sau ?
Tìm cách đưa về hệ PT bậc nhất hai ẩn u1
4/ Củng cố: Công thức truy hồi , công thức số hạng tổng quát của CSC.
5/ Hướng dẫn học: Xem lại các ví dụ và bài tập trên
Làm bài tập 2b
Trang 11Gv: Các kiến thức và các ví
dụ-Hs: Đọc trước bài mới
D/ TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
2/ Kiểm tra bài cũ: Công thức truy hồi và công thức số hạng tổng quát ?
3/ Bài mới:
Hoạt động 1- III Tính chất các số hạng của cấp số cộng
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
Cho dãy số sau:( u n )
2,6,10,14,18,22,
H? Có nhận xét gì về mối liên hệ số hạng
đứng giữa và hai số hạng dứng kề nó?
Chứng minh công thức trên ?
H? Chứng minh dãy số u n = 3n - 1 là cấp
Ta có: uk+1 = u1 + k.d và uk-1 = u1 +(k – 2).d ⇒ u k+1+u k− 1
2 =u1 +(k − 1) d=u k
Hoạt động 2- IV Tổng n số hạng đầu của CSC.
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
H? Điền dãy số trên theo thứ tự ngược lại
Ta có tổng bằng: ((-1 + 27 ) *8)/2
Trang 12và tính tổng chúng mà không sữ dụng
máy tính ?
H? Từ bảng trên rút ra công thức tính
tổng n số hạng đầu của CSC ?
h21 = 0,5 + 21.0,18
4/ Củng cố: Tổng n số hạng đầu của CSC.
Tính chất của CSC
5/ Hướng dẫn học: Xem lại các ví dụ và bài tập trên
Làm bài tập 5
Trang 13Gv: Các kiến thức và các ví
dụ-Hs: Đọc trước bài mới
D/ TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
2/ Kiểm tra bài cũ: Tìm quy luật của dãy số sau: 1,2,4,8,16,32, ?
3/ Bài mới:
Hoạt động 1- I Định nghĩa cấp số nhân
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
Dáy số như trên được gọi là cấp số mhân
H? Định nghĩa cấp số nhân ?
Lấy ví dụ khác về cấp số nhân ?
H? Một CSN được hoàn toàn xác định khi
u1 : số hạng đầu của cấp số nhân
un : số hạng thứ n của cấp số nhân
q : công bội của cấp số nhân CSN:a) 1,3,9,27,54,
b) 1/2,1/4,1/8,1/16,1/32,
Hoạt động 2- II Số hạng tổng quát của cấp số nhân HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
Khi biết số hạng đầu và công bộii ta hoàn
toàn có thể tính được số hạng bất kì của
CSN thông qua số hạng trước nó Vậy có
u 2 = u 1 q
u 3 = u 2 q = u 1 q 2
u 4 = u 3 q = u 1 q 3
Trang 14cách nào tính số hạng bất kì mà không
thông qua số hạng trước nó ?
Bằng phương pháp truy hồi có thể chứng
minh được công thức sau:
II/.Số hạng tổng quát:
+ Số hạng thứ n : Cho ÷ (un) , ta cóCSN (un)
un = u1 qn – 1 , n >1
Giải:
1) u21 = u1 q20 = 3.220 2)
Hoạt động 3 - Luyện tập HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
Bài 2 Cho CSN (u n ) với công bội q.
4/ Củng cố: Tổng n số hạng đầu của CSN.
Tính chất của CSN
5/ Hướng dẫn học: Xem lại các ví dụ và bài tập trên
Làm bài tập 3
Trang 15Gv: Các kiến thức và các ví
dụ-Hs: Đọc trước bài mới
D/ TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
H? Có nhận xét gì về mối liên hệ số hạng
đứng giữa và hai số hạng dứng kề nó?
Chứng minh công thức trên ?
H? Chứng minh dãy số u n = (-1/2) n là cấp
Hoạt động 2- IV Tổng n số hạng đầu của CSN.
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
Lập công thức tính tổng của n số hạng
đầu CSN ?
Đặt: Sn = u1+ u2 + u3+, … , + un Gọi là tổng n IV/.Tổng n số hạng đầu tiên của cấp số cộng:
Trang 16số hạng đầu tiên của cấp số nhân.
Nhận xét cách giải của tùng nhóm
Hoạt động 3 - Luyện tập HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
Bài 3 Tìm năm số hạng đầu của CSN ?
Bài 5 (SGK)
Gọi số dân số của tỉnh đó là: N
Mỗi năm tăng thêm là 1,4%N
Vậy dân số tỉnh đó vào năm sau là:
5/ Hướng dẫn học: Xem lại các ví dụ và bài tập trên
Làm bài tập 4.6
Trang 17- Giúp học sinh ôn lại một số kiến thức về dãy số , CSC và CSN.
- Số hạng tổng quát, tổng n số hạng đầu của CSC, CSN
Gv: Các kiến thức và các bài tập
Hs: Chuẩn bị kiến thức của chương và làm các bài tập ôn chương II
D/ TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
biểu thức un = n3 + 11 chia hết cho 6
Bài 2: Xét tính đơn điệu và tính bị chặn
của các dãy số sau:
- Xét hiệu hoặc tích khi nào
- Dùng phương pháp phản ví dụ
Hoạt động 2- Cấp số cộng.
Trang 18HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH Bài 3: Xác đinh số hạng đầu và công sai
Bài 4: Năm số lập thàng một CSC Biết
tổng của chúng bằng 5 và tích của chúng
bằng 45, tìm 5 số đó
Bài 5: Bốn số nguyên lập thành một CSC.
Tổng của chúng bằng 20, tổng các nghịch
đảo của chúng bằng 2524 Tìm 4 số đó
Giải hệ theo u1 và d
Chú ý chọn số chính giữa làm chuẩn
Hoạt động 3 - Cấp số nhân HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH Bài 6: Xác định số hạng đầu tiên và công
bội của CSN biết:
Bài 7: Một CSN có 5 số hạng, công bội
bằng 14 số hạng thứ nhất, tổng của hai
số hạng đầu bằng 24 Tìm CSN đó
Bài 8: Độ dài các cạnh của ABC lập
thành một CSN Chứng minh tam giác đó
có hai góc không quá 600
Giải hệ tìm u1 và q
Chú ý chọn số chính giữa làm chuẩn
4/ Củng cố: Tổng n số hạng đầu của CSC,CSN.
Tính chất của CSC,CSN
5/ Hướng dẫn học: Xem lại các bài tập trên
Làm bài tập 4.6 Ôn tập chương II
Ôn tập lại các kiến thức đã học trong học kì I
Trang 19- Phương trình lượng giác.
- Hoán vị, tổ hợp, chỉnh hợp
- Dãy số , CSC,CSN
2/ Kĩ năng:
- Giải được các PTLG đã học
- Vận dụng hoán vị , chỉnh hợp , tổ hợp vào giải các bài toán về xác suất
- Xác định được dãy số CSC,CSN
Gv: Các kiến thức và các bài tập
Hs: Chuẩn bị kiến thức của các chương và làm các bài tập ôn tập
D/ TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
2/ Kiểm tra bài cũ: Thông qua quá trình làm bài tập.
3/ Bài mới:
Hoạt động 1- Phương trình lượng giác
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH Bài 1: Giải các PTLG sau:
a) cos2x – 3sinx = 2
b) sin4x + √3 cos4x = √2
c) 3tanx + 2cot3x = tan2x
Bài 2: Giải các PTLG sau.
¿ { {
¿
2c) PT ⇔ 2sinx[1 + √2 cos2x] = 0
Trang 20Hoạt động 2- Hoán vị , chỉnh hợp, tổ hợp.
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH Bài 3: Cho một hộp đựng 4 bi đỏ , 5 bi
xanh và 6 bi vàng Chọn ngẫu nhiên đồng
thời từ hộp 4 viên bi Tính xác suất sao
cho:
a) Bốn bi cùng màu
b) Bốn bi khác màu
c) Một bi đỏ , hai bi xanh và 1 bi vàng
d) Có ít nhất một bi vàng
Tính số phần tử của không gian mẫu
Xác đinh số phần tử của các biến cố
Áp dụng công thức xác suất để tính xácsuất của các biến cố trên
Lưu y:ù đến các sữ dụng các bién cố đối.
Hoạt động 3 - Cấp số nhân HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH Bài 4:
Cho dãy số (an) với un = 3 n+25
a/ C/m dãy số (un) là một cấpsố cộng
b/ Tìm số hạng đầu tiên vàcông sai
c/ Tính S10 = u1 + u2 + u3 + u4
+ + u10
Bài 5: Trong các cấp số nhân dưới đây,
tính số hạng đầu và công bội của nó biết:
c) Áp dụng công thức tính Sn
Đưa về số hạng đầu và công sai rồi giải hệphương trình
4/ Củng cố: PTLG cơ bản và thường gặp
Xác suất của các biến cố