Gv y/c hs cho biết kí hiệu hóa học, nguyên tử khối của silic Hoạt động 1: Tìm hiểu về Silic (8’) - Mục tiêu: Nêu được trạng thái thiên nhiên, tính chất của Silic.. - Phương pháp dạy học:[r]
Trang 1Ngày soạn: 29/12/2019
Ngày dạy: 02/01/2020 Tiết 37
BÀI 29: AXIT CACBONIC VÀ MUỐI CACBONAT
I Mục tiêu
1 Về kiến thức: Nêu được:
- H2CO3 là axit yếu, không bền
- Tính chất hoá học của muối cacbonat (tác dụng với dung dịch axit, dung dịch bazơ, dung dịch muối khác, bị nhiệt phân huỷ)
- Chu trình của cacbon trong tự nhiên và vấn đề bảo vệ môi trường
2 Về kĩ năng: Xác định phản ứng có thực hiện được hay không và viết các
phương trình hoá học Nhận biết một số muối cacbonat cụ thể
3 Về tư duy: Rèn luyện khả năng quan sát, dự đoán, suy luận hợp lý và suy luận
lôgic
4 Về thái độ và tình cảm
- Có ý thức tự học, hứng thú và tự tin trong học tập;
- HS biết chu trình của C trong tự nhiên, nếu chu trình bị phá vỡ sẽ ảnh hưởng đến môi trường, cuộc sống của con người Từ đó nhận thấy trách nhiệm cần tuyên truyền, hợp tác, đoàn kết với cộng đồng trong việc bảo vệ chu trình cacbon
- HS biết qúa trình lâu dài để tạo thành các hang động thạch nhũ Từ đó biết tôn trọng di sản và có trách nhiệm tuyên truyền, hợp tác cùng cộng đồng bảo
vệ di sản TN
5 Về định hướng phát triển năng lực
- Năng lực chung: Năng lực giao tiếp, năng lực tự học, năng lực hợp tác
- Năng lực riêng: năng lực sử dụng ngôn ngữ hóa học, năng lực giải quyết vấn
đề, năng lực vận dụng kiến thức hóa học vào thực tiễn
II Chuẩn bị của GV và HS
1 Gv: +Dụng cụ: Ống nghiệm, giá thí nghiệm
+ Hoá chất: Na2CO3, NaHCO3, dd HCl, dd Ca(OH)2, dd CaCl2, dd K2CO3
2 Hs: + Ôn lại tính chất hoá học của axit và muối
+ Nghiên cứu trước bài 29
III Phương pháp
- Phương pháp dạy học: phương pháp thuyết trình, đàm thoại, thực hành thí nghiệm, phương pháp dạy học theo nhóm, phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề
- Kĩ thuật dạy học: kĩ thuật chia nhóm, kĩ thuật đặt câu hỏi, kĩ thuật giao nhiệm vụ
IV Tiến trình giờ dạy - giáo dục
1 Ổn định lớp (1 phút)
2 Kiểm tra bài cũ
Kiểm tra lồng ghép trong tiết học
3 Giảng bài mới
* Giới thiệu: Cacbon đioxit là một oxit axit, vậy axit cacbonic và các muối
cacbonat tương ứng có những tính chất nào? Nghiên cứu bài học hôm nay
Hoạt động 1: Tìm hiểu axit cacbonic (7 phút)
- Mục tiêu: nêu được trạng thái tự nhiên, tính chất hóa học của axit cacbonic
- Phương pháp dạy học: phương pháp thuyết trình, đàm thoại, phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề
Trang 2- Kĩ thuật dạy học: kĩ thuật đặt câu hỏi.
- Gv y/c hs đọc thông tin sgk
? Hãy cho biết trạng thái tự nhiên của axit
cacbonic?
→ hs trả lời, hs khác nhận xét
→ Gv nhận xét, kết luận
- Gv đặt vấn đề: các em đã biết sự tạo thành và
phân tích của axit cacbonic
?Hãy viết PTHH chứng minh sự tạo thành và
dễ bị phân tích của axit cacbonic?
→ hs lên bảng viết PTHH, hs khác nhận xét
→ Gv y/c hs rút ra nhận xét về tính chất của
axit cacbonic
I Axit cacbonic
1 Trạng thái tự nhiên
và tính chất vật lí
- Tồn tại trong nước mưa
và nước tự nhiên với hàm lượng nhỏ (9/100)
2 Tính chất hoá học
- Là axit yếu: dd làm quỳ màu tím chuyển thành màu đỏ nhạt
- Là axit không bền:
H2CO3 CO2 +
H2O
Hoạt động 2: Tìm hiểu cách phân loại muối cacbonat (26 phút)
- Mục tiêu: Biết phân loại muối cacbonat, tính chất và ứng dụng của muối cacbonat
- Phương pháp dạy học: phương pháp thuyết trình, đàm thoại, thực hành thí nghiệm, phương pháp dạy học theo nhóm, phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề
- Kĩ thuật dạy học: kĩ thuật chia nhóm, kĩ thuật đặt câu hỏi, kĩ thuật giao nhiệm vụ
? H2CO3 là axit đa axit, nó có thể tạo ra
những loại muối nào? Lấy ví dụ?
- Gv y/c hs đọc thông tin sgk
? Có mấy loại muối cacbonat?
? Muối cacbonat trung hoà là gì?
Muối cacbonat axit là gì?
→ Hs trả lời, hs khác nhận xét
→ Gv ghi bảng và đưa ra CTTQ của 2 loại
muối
? Hãy lấy ví dụ mỗi loại muối?
- Gv hướng dẫn hs nghiên cứu tính
tan của muối cacbonat trong bảng
tính tan sgk – T170
? Theo dõi bảng tính tan, nhận xét tính tan
của muối cacbonat?
GV bổ sung tính tan của muối hiđrocacbonat
? Hãy nhận xét về tính tan của muối
II Muối cacbonat
1 Phân loại
gồm 2 loại:
- Muối cacbonat trung hoà:
Na2CO3, CaCO3…
- Muối cacbonat axit:
NaHCO 3 , Ca(HCO 3 ) 2
2 Tính chất
a Tính tan
- Muối cacbonat trung hoà: đa
số không tan trong nước trừ muối cacbonat của kim loại kiềm
- Muối cacbonat axit: hầu hết
Trang 3→ hs trả lời, Gv đánh giá, nhận xét
- Gv đặt vấn đề:
? Hãy nhắc lại tính chất hoá học của
muối?
? Dự đoán tính chất hóa học của
muối cacbonat?
? Với dụng cụ và hóa chất đã cho, đề xuất
thí nghiệm chứng minh?
- HS các nhóm làm TN chứng minh
tính chất hóa học của muối
cacbonat
- Các nhóm báo cáo kết quả, rút ra
kết luận
- GV giới thiệu tính chất muối cacbonat axit
tác dụng với dd bazơ tạo muối trung hòa và
nước
- GV lưu ý HS: khả năng phân hủy muối
cacbonat trung hòa và muối cacbonat axit
- GV yêu cầu HS đọc mục “Em có biết”
- GV giới thiệu phản ứng muối cacbonat
trung hòa tạo thành muối cacbonat axit
? Thời gian tạo ra các hang động thạch nhũ?
- GV: Cần phải tôn trọng các di sản thiên
nhiên
? Liên hệ bản thân?
- Tôn trọng di sản thiên nhiên
- Trách nhiệm: tuyên truyền, hợp tác bảo vệ
di sản thiên nhiên
? Trình bày các ứng dụng của muối
cacbonat?
đều tan trong nước
b Tính chất hoá học
* Tác dụng với axit NaHCO3 + HCl → NaCl +
CO2 + H2O
Na2CO3 + 2HCl → 2NaCl +CO2 + H2O
↦ Kết luận: Muối cacbonat + dd axit mạnh hơn axit cacbonic → muối + CO2
↑ + H2O
* Tác dụng với dd bazơ
K2CO3 + Ca(OH)2 ⃗
↦ một số muối cacbonat +
dd bazơ ⃗ muối ↓ + bazơ mới
Chú ý: muối hiđrocacbonat
+dd kiềm → muối trung hoà + H2O
NaHCO3 + NaOH ⃗
Na2CO3 + H2O
* Tác dụng với dd muối
Na2CO3 + CaCl2 ⃗ CaCO3 ↓ + 2NaCl
↦ dd muối cacbonat + một
số muối → 2 muối mới
* Muối cacbonat bị nhiệt phân huỷ (trừ muối cacbonat của kl kiềm) → giải phóng khí CO2
CaCO3 ⃗t o CaO + CO2
2NaHCO3 ⃗t o Na2CO3 +
H2O +CO2
* Lưu ý: muối cacbonat trung hòa tạo thành muối cacbonat axit
3 Ứng dụng (sgk) Hoạt động 3 Tìm hiểu chu trình cacbon trong tự nhiên (5 phút)
Trang 4- Mục tiêu: nêu được chu trình chuyển hóa cacbon trong tự nhiên.
- Phương pháp dạy học: phương pháp thuyết trình, đàm thoại, phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề
- Kĩ thuật dạy học: kĩ thuật đặt câu hỏi
? CO2 tạo ra trong TN từ những nguồn nào?
? CO2 được hấp thụ bởi những con đường
nào?
? Trình bày chu trình của C trong TN?
? Mối quan hệ giữa các thành phần?
? Chu trình cacbon trong tự nhiên có giai
đoạn nào làm ảnh hưởng đến sự biến đổi khí
hậu?
- Quá trình đốt cháy thực vật, cháy rừng thải
trong môi trường khí quyển lượng
cacbonđioxit, cháy rừng gây biến đổi nhiều
đến khí hậu
? Quan sát chu trình cacbon, nhận xét mối
quan hệ các thành phần?
- Có rất nhiều quá trình tạo ra CO2 nhưng chỉ
có 1 quá trình hấp thụ khí CO2
? Trách nhiệm của em trong việc BVMT?
- Trồng cây xanh
- Tuyên truyền đến mọi người
- Hợp tác, đoàn kết cùng cộng đồng
III Chu trình cacbon
SGK
4 Củng cố (5 phút)
- Hs hoàn thành phiếu học tập: Hãy cho biết trong các cặp chất sau, cặp nào có thể tác dụng với nhau? Giải thích và viết PTPƯ
a/ H2SO4 và KHCO3
b/ NaHCO3 và Ca(OH)2
c/ K2CO3 và NaCl d/ CaCl2 và K2CO3
5 Hướng dẫn học sinh học ở nhà và chuẩn bị cho bài sau (1 phút)
- Làm bài tập sgk
- Học bài cũ và đọc trước Bài 30: Silic - Công nghiệp silicat
+ Trạng thái tự nhiên, tính chất của silic, silic đioxit
+ Tìm hiểu về công nghiệp silicat
V RÚT KINH NGHIỆM:
Trang 5………
………
Ngày dạy: 04/01/2020
Tiết 38
BÀI 30: SILIC – CÔNG NGHIỆP SILICAT
I Mục tiêu
1 Về kiến thức
Biết được:
- Silic là phi kim hoạt động yếu (tác dụng được với oxi, không PƯ trực tiếp với hiđro), SiO2 là một oxit axit (tác dụng với kiềm, muối cacbonat kim loại kiềm
ở nhiệt độ cao)
- Một số ứng dụng quan trọng của silic, silic đioxit và muối silicat
- Sơ lược về thành phần và các công đoạn chính sản xuất thuỷ tinh, đồ gốm,
xi măng
2 Về kỹ năng
- Đọc và tóm tắt được thông tin về Si, SiO2, muối silicat, sản xuất thuỷ tinh,
đồ gốm, xi măng
- Viết được các phương trình hoá học minh hoạ cho tính chất của Si, SiO2, muối silicat
3 Về tư duy
- Rèn luyện khả năng quan sát, dự đoán, suy luận hợp lý và suy luận lôgic;
4 Về thái độ và tình cảm
- Có ý thức tự học, hứng thú và tự tin trong học tập;
- Có đức tính trung thực, cần cù, vượt khó, cẩn thận, chính xác, kỉ luật, sáng tạo;
- Nhận biết được tầm quan trọng, vai trò của bộ môn Hóa học trong cuộc sống và yêu thích môn Hóa
- HS biết trong quá trình sản xuất các sản phẩm của ngành công nghiệp Silicat tạo ra các chất thải gây ô nhiễm môi trường Từ đó nhận thấy trách nhiệm của bản thân, biết hợp tác cùng tổ chức, cá nhân trong việc BVMT, đề xuất các biện pháp BVMT
5 Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực chung: Năng lực giao tiếp, năng lực tự học, năng lực hợp tác
- Năng lực riêng:
+ Năng lực sử dụng ngôn ngữ hóa học
+ Năng lực giải quyết vấn đề thông qua môn hóa học
+ Năng lực vận dụng kiến thức hóa học vào cuộc sống
II Chuẩn bị của GV và HS
1 Gv: Máy chiếu chiếu H3.20, mẫu vật và tranh ảnh có liên quan đến bài học: gốm, sứ, ximăng, thuỷ tinh màu các loại
2 Hs: nghiên cứu bài 30:
Trang 6+ Trạng thái tự nhiên, tính chất của silic, silic đioxit
+ Tìm hiểu về công nghiệp silicat
III Phương pháp
- Phương pháp dạy học: phương pháp thuyết trình, đàm thoại, trực quan, phương pháp dạy học theo nhóm
- Kĩ thuật dạy học: kĩ thuật chia nhóm, kĩ thuật giao nhiệm vụ, kĩ thuật đặt câu hỏi
IV Tiến trình giờ dạy – Giáo dục
1 Ổn định lớp (1 phút)
2 Kiểm tra bài cũ (5 phút)
- Hs 1: Nêu tính chất hóa học của muối cacbonat? Viết PTPƯ minh hoạ
- Hs 2: Làm bài tập 5 sgk/91
3 Giảng bài mới
* Giới thiệu: - Si được tìm ra năm 1811 do Gayluxac và Tenarơ (Pháp) Silic là
nguyên tố phổ biến thứ 2 trong vỏ Trái Đất Ngành công nghiệp liên quan đến silic
và hợp chất của nó gọi là công nghiệp silicat rất gần gũi trong đời sống Chúng ta hãy nghiên cứu về silic và ngành công nghiệp này
Gv y/c hs cho biết kí hiệu hóa học, nguyên tử khối của silic
Hoạt động 1: Tìm hiểu về Silic (8’)
- Mục tiêu: Nêu được trạng thái thiên nhiên, tính chất của Silic
- Phương pháp dạy học: phương pháp thuyết trình, đàm thoại, trực quan, phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề
- Kĩ thuật dạy học: kĩ thuật đặt câu hỏi
Gv giới thiệu: Si là nguyên tố phổ biến thứ
2 trong thiên nhiên, chiếm ¼ khối lượng vỏ
Trái đất
- Gv y/c hs đọc thông tin sgk
? Hãy nêu dạng tồn tại của silic?
? Silic có những tính chất vật lí?
→Hs trả lời, hs khác nhận xét, bổ sung
→Gv kết luận, giới thiệu về tính bán dẫn
của tinh thể Si tinh khiết: ở to thường dẫn
điện kém, to càng cao thì độ dẫn điện càng
tăng
? Silic có tính chất hóa học gì?
I Silic
1 Trạng thái thiên nhiên
- Là nguyên tố phổ biến thứ 2 trong thiên nhiên, chiếm ¼ khối lượng vỏ Trái đất
- Tồn tại ở dạng hợp chất: cát trắng, đất sét (cao lanh)…
2 Tính chất
a Tính chất vật lí
- Là chất rắn, màu xám, khó nóng chảy, có vẻ sang của kim loại, dẫn điện kém
- Tinh thể silic tinh khiết là chất bán dẫn
b Tính chất hóa học
- Silic là phi kim hoạt động hóa học yếu hơn cacbon, clo
- Ở nhiệt độ cao, phản ứng với
Trang 7Si (r) + O2 (k) ⃗t o SiO2 (r)
Hoạt động 2: Tìm hiểu về silic đioxit (10’)
- Mục tiêu: Biết được tính chất hóa học của silic đioxit
- Phương pháp dạy học: phương pháp thuyết trình, đàm thoại
- Kĩ thuật dạy học: kĩ thuật đặt câu hỏi
- Gv y/c hs:
? Hãy nhắc lại tính chất hóa học của oxit
axit?
Gv giới thiệu: silic đioxit là một oxit axit
nhưng nó chỉ tác dụng với dung dịch bazơ
và oxit bazơ ở nhiệt độ cao tạo muối silicat
(SiO3)
? Hãy lên bảng viết PTPƯ?
Gv: Silic đioxit không tác dụng với nước
II Silic đioxit (SiO 2 )
- SiO2 là oxit axit
SiO2+ 2NaOH ⃗t o Na2SiO3+
H2O Natri silicat SiO2 + CaO ⃗t o CaSiO3(r) Caxi silicat
- SiO2 không phản ứng với nước
Hoạt động 3: Tìm hiểu sơ lược về công nghiệp silicat (18’)
- Mục tiêu: HS có những hiểu biết nhất định về thành phần và các công đoạn
chính và 1 số cơ sở sản xuất thuỷ tinh, đồ gốm, xi măng
- Phương pháp dạy học: phương pháp thuyết trình, đàm thoại, trực quan, phương pháp dạy học theo nhóm
- Kĩ thuật dạy học: kĩ thuật chia nhóm, kĩ thuật giao nhiệm vụ, kĩ thuật đặt câu hỏi
Hoạt động của Gv – Hs
Nội dung
- Gv giới thiệu: công nghiệp silicat gồm sản xuất đồ gốm, thủy tinh, xi măng từ những hợp chất của silic
- Gv y/c hs quan sát tranh ảnh, mẫu vật, hoạt động nhóm hoàn thành phiếu học tập
III Sơ lược về công nghiệp silicat
Trang 8Sản xuất đồ gốm, sứ Sản xuất xi măng Sản xuất thuỷ tinh
Nguyên
Đất sét, thạch anh, Đất sét, đá vôi, cát Cát trắng, đá vôi, liệu chính
fenpat
xođa
Na2O.Al2O3.6SiO2
(Na2CO3)
Các công
- Nhào hỗn hợp với
- Nghiền nhỏ hỗn hợp
- Trộn hỗn hợp ->
đoạn chính
nước
với nước => bùn nung -> nhão -> làm
- Tạo hình
- Nung (14000C -nguội từ từ, ép, thổi
- Sấy, nung
15000
) => clanhke
Trang 9- Nghiền + phụ gia => xi
măng
Các cơ sở
Hà nội, Hải Dương
Hải Phòng, Hải Dương,
HP, TPHCM
sản xuất
QN
chính
? Trong các ngành công nghiệp silicat,
ngành sản xuất nào gây ảnh hưởng đến
sự BĐKH? Tại sao?
- Công nghiệp xi măng, vì khí thải nhà
máy, quá trình khai thác các nguyên
liệu cho nhà máy bụi rất lớn, các chất
thải rắn
Ngoài ra, các ngành sản xuất khác
như: sản xuất đồ gốm, thủy tinh,
… cũng gây ảnh hưởng đến môi
trường
? Các loại chất thải này có ảnh hưởng
như thế nào đến sức khỏe con người và
môi trường xung quanh?
? Kể tên nhà máy sản xuất xi măng ở
QN?
- Cẩm Phả, Lam Thạch, Yên Cư
? Em đã thăm nhà máy sản xuất xi măng
Lam Thạch, em đã thấy họ đã làm gì để
- Nội dung ghi: như phiếu học tập
Trang 10hạn chế lượng bụi và khí thải đó?
- Trồng rất nhiều cây xanh quanh nhà máy,
lắp đặt hệ thống xử lý khí thải
trước khi thải ra môi trường
→Hs trả lời câu hỏi theo nhóm, hs nhóm
khác nhận xét, bổ sung
→Gv nhận xét, kết luận
4 Củng cố (2 phút)
- Gọi hs nêu nội dung chính của bài
5 Hướng dẫn học sinh học ở nhà và chuẩn bị cho bài sau (1 phút)
- Làm bài tập 1-5sgk T95
- Nghiên cứu trước bài 39: “Sơ lược về bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học”:
+ Tìm hiểu nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố trong bảng tuần hoàn
+ Tìm hiểu cấu tạo bảng tuần hoàn
V RÚT KINH NGHIỆM:
………
………
………