2b DOPPLER DONG MACH NAO NGOAI SO 12 2014

10-Dec-14 1 DOPPLER ĐỘNG MẠCH NÃO NGOÀI SỌ DOPPLER US OF EXTRACRANIAL CEREBRAL ARTERIES "People only see what they are prepared to see." Ralph Waldo Emerson Dr.. BẢNG TIÊU CHUẨN CẢI B

10-Dec-14 1

DOPPLER ĐỘNG MẠCH NÃO NGOÀI SỌ (DOPPLER US OF EXTRACRANIAL CEREBRAL ARTERIES)

"People only see what they are prepared to see."

Ralph Waldo Emerson

Dr NGUYỄN QUANG TRỌNG

website: www.cdhanqk.com (Last update, 10/12/2014)

IMAGING DEPARTMENT

FV HOSPITAL – HCM CITY

BẢNG TIÊU CHUẨN CẢI BIÊN CHẨN ĐOÁN HẸP ĐỘNG MẠCH CẢNH TRONG

VỚI SIÊU ÂM ĐEN-TRẮNG VÀ SIÊU ÂM DOPPLER

ĐỘ HẸP (theo đường kính)

DIAMETER STENOSIS

Vận tốc đỉnh tâm thu (PSV)(cm/s)

Ước lượng mảng xơ vữa (Plaque estimate) (%)

Tỷ số PSV của ĐMCT/ĐMCC (ICA/CCA PSV Ratio)

Vận tốc cuối tâm trương (EDV)(cm/s) Bắc Mỹ (NASCET) Châu Âu (ECST)

Thấy (visible) Thay đổi Thay đổi

Tắc hoàn toàn (total occlusion) Không đo được

(undetectable)

Thấy, không xác định được lòng mạch (visible, no detectable lumen)

Hẹp < 50% NASCET, < 70% ECST, PSV và

EDV trong giới hạn bình thường

Bệnh nhân bị suy tim!

Negative stenosis!

Hẹp < 50% NASCET, < 70% ECST, nhưng PSV và EDV rất thấp?

Bệnh nhân nữ, 82 tuổi, nhập viện với chẩn đoán bướu đại tràng BN được cho làm

CT não - cổ - ngực - bụng - chậu

Hẹp động mạch cảnh trong phải 60% (ECST), 31% (NASCET)

Siêu âm Doppler: Hẹp < 70% ECST, < 50% NASCET

CTA: Hẹp 60% ECST, 31% NASCET

10-Dec-14 11

Hẹp 50-69% NASCET, 70-82% ECST, PSV > 230 cm/s, EDV < 100 cm/s

PSV of LCCA = 67 cm/s EDV of LCCA = 15 cm/s PSV of LICA = 151 cm/s EDV of LICA = 51 cm/s PSV Ratio

(LCCA/LICA) > 2 Stenosis 74% (ECST) of the left ICA

Stenosis 50 - 69% NASCET (70-82% ECST) of the left ICA

Stenosis of the proximal segment of the left ICA, <50% NASCET, < 70% ECST

PSV > 125 cm/s, EDV > 40 cm/s

PSV ratio = 176/86 >2

Stenosis of the proximal segment of the left ICA, 50-69% NASCET,

70-82% ECST

BN không triệu chứng, siêu âm Doppler vì nghe có tiếng thổi ở vùng cổ trái: ICA stenosis grade ≥ 70% PSV > 230 cm/s, EDV

> 100 cm/s, PSVic/PSVcc = 7.3 (443/61)

Hẹp động mạch cảnh trong trái ≥ 70%

PSV > 230 cm/s, EDV < 100 cm/s,

PSVic/PSVcc = 4.776

Bệnh nhân nam, 71 tuổi, mất trường nhìn bên mắt trái MRI não bình thường

PSVica/PSVcca > 4

EDVica > 100 cm/s

LICA: stenosis ≥ 70% NASCET, ≥ 83% ECST

Bệnh nhân nữ, 46 tuổi, lâm sàng tê nửa người trái + Hội chứng cổ vai Được chỉ định làm MRI sọ não và sau đó là CTA động mạch não (tháng 7-8/2011)

TOF – Non-enhanced MRI

Gần ba năm sau, BN làm MRI tại FVH:

Hypoplasia of the right side of extra and intra-cerebral arteries

Hypoplasia of the right side of extra and intra-cerebral arteries

10-Dec-14 32

10-Dec-14 33

- Chẩn đoán gần tắc là một thách thức với các bác sĩ làm siêu âm Doppler, thang tốc độ màu phải giảm xuống thật thấp (với hệ cảnh, tối thiểu là 15 cm/s) Nếu để thang tốc độ màu cao, có thể ta sẽ gặp dương tính giả với tắc mạch hoàn toàn

- Nếu tín hiệu màu không tìm thấy trên lát cắt dọc thì việc tìm kiếm tín hiệu màu trên lát cắt ngang là điều cần thiết phải làm

- Doppler năng lượng nhạy hơn Doppler màu Doppler xung cũng nhạy hơn Doppler màu trong việc phát hiện dòng chảy Do vậy, để phân biệt gần tắc và tắc mạch, bắt buộc ta phải khảo sát Doppler xung với PRF giảm xuống thật thấp, cửa sổ đặt lần lượt từ cạnh thành mạch gần đến cạnh thành mạch xa, hoặc bao trùm cả mạch máu để không bỏ sót tín hiệu dòng chảy

- Cần phải phân định rõ ràng giữa gần tắc (near occlusion) và tắc hoàn toàn (total

occlusion) động mạch cảnh trong vì điều này có ý nghĩa tiên lượng và hướng xử lý

-Điều đáng ngạc nhiên là khi động mạch cảnh trong bị tắc hoàn toàn, nguy cơ đột quỵ do thuyên tắc mạch não lại thấp, vì các cục huyết khối hình thành tại các chỗ hẹp (nguyên nhân gây thuyên tắc), không còn trôi theo dòng chảy để làm nhồi máu não Và vì, trên phần lớn bệnh nhân, khi tắc hoàn toàn động mạch cảnh trong một bên, đa giác Willis đóng vai trò tái phân phối tuần hoàn từ động mạch cảnh trong đối bên và từ các động mạch cột sống, đủ để cung cấp máu cho cả hai bán cầu đại não

- Đứng trên quan điểm điều trị, phẫu thuật bóc tách nội mạc động mạch (CEA) không

được chỉ định trong những trường hợp tắc hoàn toàn, vì không có tổn thương khu trú để cắt bỏ Trái lại, ở những trường hợp gần tắc (near occlusion, subtotal occlusion,

pseudoocclusion, preocclusion, string sign) có tần suất đột quỵ cao, khoảng 11% mỗi

năm

BN nam, 54 tuổi, đang điều trị cao HA và rối loạn mỡ máu nhẹ (170/80 mmHg trước dùng thuốc, hiện tại 120/80 mm Hg) BN đến khám vì có những đợt tê yếu nửa người phải, mỗi đợt

kéo dài chừng 20 phút Bs tim-mạch cho chỉ định làm SA Doppler

Nhưng bệnh nhân chỉ mới 54 tuổi…?