NỘI DUNGChương 1: Khái quát chung về văn hóa doanh nghiệp Chương 2: Xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp Chương 3: Quản lý sự thay đổi văn hóa doanh nghiệp Chương 4: Văn hóa trong
Trang 1VĂN HÓA DOANH NGHIỆP
Bộ môn Quản trị Doanh nghiệp Khoa Quản trị Kinh doanh
Trang 2NỘI DUNG
Chương 1: Khái quát chung về văn hóa doanh nghiệp
Chương 2: Xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp Chương 3: Quản lý sự thay đổi văn hóa doanh nghiệp
Chương 4: Văn hóa trong các hoạt động kinh doanh
Trang 3TÀI LIỆU MÔN HỌC
1 Tài liệu học
TS Đỗ Thị Phi Hoài (chủ biên), Giáo trình Văn hóa doanh nghiệp, Học viện Tài chính, NXB Tài chính, Hà Nội 2013
2 Tài liệu tham khảo
PGS.TS Dương Thị Liễu, Giáo trình Văn hóa kinh doanh, Trường
ĐH KTQD - Bộ môn văn hoá kinh doanh- Hà Nội 2006.
GS Trần Quốc Vượng, Cơ sở văn hóa Việt Nam (Tái bản lần thứ 4)
- NXB GD 2002.
PGS, TS Nguyễn Mạnh Quân, Đạo đức kinh doanh và văn hóa
doanh nghiệp, NXB Lao động xã hội, Hà Nội 2004
Trang 4Chương 1: Khái quát chung về văn hóa doanh nghiệp
1.1 Vấn đề cơ bản về văn hóa
1.2 Văn hóa kinh doanh
1.3 Văn hóa doanh nghiệp
Trang 51.1.1 Khái niệm văn hóa
Định nghĩa
“Văn hóa nên được đề cập đến như là một tập hợp của những đặc trưng về tâm hồn, vật chất, tri thức và xúc cảm của một xã hội hay một nhóm người trong xã hội và nó chứa đựng, ngoài văn học và nghệ thuật, cả cách sống, phương thức chung sống, hệ thống giá trị,
truyền thống và đức tin”.(UNESCO – 2002)
Chương 1: Khái quát chung về văn hóa doanh nghiệp
1.1 Vấn đề cơ bản về văn hóa
Trang 61.1.1 KHÁI NIỆM VĂN HÓA
Đặc trưng cơ bản của văn hóa
Văn hóa mang tính tập quán
Văn hóa mang tính cộng đồng
Văn hóa mang tính dân tộc
Văn hóa vừa mang tính chủ quan và khách quan.
Văn hóa mang tính kế thừa
Văn hóa mang tính phát triển
Văn hóa có thể học hỏi được
Trang 7 Các loại hình văn hóa cơ bản
Văn hóa phương Đông Văn hóa phương Tây
1.1.1 KHÁI NIỆM VĂN HÓA
Trang 8 Văn hóa là mục tiêu của sự phát triển xã hội
Văn hóa là động lực của sự phát triển xã hội
Văn hóa là linh hồn và hệ điều tiết của sự phát
triển xã hội
1.1.2 VAI TRÒ CỦA VĂN HÓA
Trang 10Khái niệm văn hóa kinh doanh Các đặc trưng của văn hóa kinh doanh Các nhân tố cấu thành văn hóa kinh doanh Vai trò của văn hóa kinh doanh
Một số nhân tố tác động đến văn hóa kinh doanh
Chương 1: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ VĂN HOÁ DOANH NGHIỆP
1.2 VĂN HÓA KINH DOANH
Trang 111.2.1 Khái niệm văn hóa kinh doanh
Văn hóa kinh doanh là toàn bộ các nhân tố văn hóa được chủ thể kinh doanh chọn lọc, tạo ra, sử dụng và biểu hiện trong hoạt động kinh doanh tạo nên bản sắc kinh doanh của chủ thể đó.
- Dương Thị Liễu - Bài giảng VHKD
1.2 VĂN HÓA KINH DOANH
Trang 121.2.2 ĐẶC TRƯNG CỦA VĂN HÓA KINH DOANH
Trang 13Là phương thức phát triển sản xuất kinh doanh bền vững;
Là nguồn lực phát triển kinh doanh của doanh nghiệp;
Là điều kiện thúc đẩy sự phát triển kinh tế quốc tế.
1.2.3 VAI TRÒ CỦA VĂN HÓA KINH DOANH
Trang 14Nền văn hóa xã hội
Thể chế xã hội
Sự khác biệt và sự giao lưu văn hóa
Quá trình toàn cầu hóa
Khách hàng
1.2.4 MỘT SỐ NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN
VĂN HÓA KINH DOANH
Trang 15Văn hóa doanh nghiệp là tổng hợp những quan niệm chung mà các thành viên trong doanh nghiệp học được
trong quá trình giải quyết các vấn đề nội bộ và xử lý các
vấn đề với môi trường xung quanh
Edgar Schein
1.3.1 Khái niệm văn hóa doanh nghiệp
1.3 VĂN HÓA DOANH NGHIỆP
Trang 16
1.3.2 Vai trò của văn hóa doanh nghiệp
Đối với hoạt động quản lý
Đối với hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp
Đối với xã hội
1.3 VĂN HÓA DOANH NGHIỆP
Trang 17
1.3.3 CẤU TRÚC CỦA VĂN HÓA DOANH NGHIỆP
Theo quan điểm của Edgar Henry Schein
Trang 181.3.3 CẤU TRÚC CỦA VĂN HÓA DOANH NGHIỆP
Các giá trị trực quan: Gồm những hiện tượng và sự vật
mà một người có thể nhìn, nghe và cảm nhận thấy khi tiếp xúc với doanh nghiệp
Các giá trị tuyên bố: Gồm triết lí kinh doanh, tầm nhìn,
sứ mệnh, quy định, nguyên tắc, mục tiêu…được DN công bố rộng rãi ra công chúng
Các giá trị nền tảng: bao gồm niềm tin, nhận thức, suy
nghĩ và tình cảm mặc nhiên được công nhận trong DN.
Trang 191.3.4 CÁC GIAI ĐOẠN HÌNH THÀNH VHDN
@ Giai đoạn non trẻ
@ Giai đoạn giữa
@ Giai đoạn chín muồi và nguy cơ suy thoái
Trang 201.3.5 CÁC LOẠI HÌNH VĂN HÓA DOANH NGHIỆP
Theo sự phân cấp quyền lực
Theo cơ cấu, định hướng về con người và nhiệm vụ
Theo mối quan tâm đến nhân tố con người và thành tích
Theo vai trò của nhà lãnh đạo
Trang 21Theo sự phân cấp quyền lực
Mô hình văn hóa nguyên tắc
Mô hình văn hóa quyền hạn
Mô hình văn hóa đồng đội
Mô hình văn hóa sáng tạo
1.3.5 CÁC LOẠI HÌNH VĂN HÓA DOANH NGHIỆP
Trang 221.3.5 CÁC LOẠI HÌNH VĂN HÓA DOANH NGHỆP
Theo sự phân cấp quyền lực
@ Mô hình văn hóa nguyên tắc
@ Mô hình văn hóa quyền hạn
@ Mô hình văn hóa đồng đội
@ Mô hình văn hóa sáng tạo
Trang 231.3.5 CÁC LOẠI HÌNH VĂN HÓA DOANH NGHIỆP
Theo cơ cấu định hướng con người & nhiệm vụ
@ Mô hình văn hóa Gia đình
@ Mô hình văn hóa Tháp Eiffel
@ Mô hình văn hóa Tên lửa được định hướng
@ Mô hình văn hóa Lò ấp trứng
Trang 241.3.5 CÁC LOẠI HÌNH VĂN HÓA DOANH NGHIỆP
Theo mối quan tâm đến con người & thành tích
@ Mô hình văn hóa kiểu lãnh đạm
@ Mô hình văn hóa kiểu chăm sóc
@ Mô hình văn hóa kiểu đòi hỏi nhiều
@ Mô hình văn hóa hợp nhất
Trang 251.3.5 CÁC LOẠI HÌNH VĂN HÓA DOANH NGHIỆP
Theo vai trò của người lãnh đạo
@ Mô hình văn hóa quyền lực
@ Mô hình văn hoá gương mẫu
@ Mô hình văn hóa nhiệm vụ
@ Mô hình văn hóa chấp nhận rủi ro
@ Mô hình văn hóa đề cao vai trò cá nhân
@ Mô hình văn hóa đề cao vai trò tập thể
Trang 26CHƯƠNG 2: XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN
VĂN HÓA DOANH NGHIỆP
2.1 Các quan điểm xây dựng Văn hóa Doanh nghiệp
2.2 Một số yếu tố ảnh hưởng đến sự hình thành VHDN
2.3 Các tiêu chí xây dựng Văn hóa Doanh nghiệp
2.4 Nội dung xây dựng Văn hóa Doanh nghiệp
2.5 Phát triển Văn hóa Doanh nghiệp
2.6 Văn hóa Doanh nghiệp Việt Nam
Trang 272.1.1 VHDN gắn liền với người khởi tạo
Là người tạo ra những đặc thù của VHDN, ghi dấu ấn
đậm nét nhất lên VHDN
Xây dựng tầm nhìn, lựa chọn hướng đi, môi trường
hoạt động, các nguyên tắc của doanh nghiệp
Là người trực tiếp đối mặt với những thách thức đầu
tiên.
2.1 CÁC QUAN ĐIỂM XÂY DỰNG VHDN
Trang 282.1.2 VHDN - Tài sản tinh thần do các thành viên tạo nên
VHDN là cách ứng xử, hành vi trong những hoạt động
hiện có của một tổ chức
VHDN được thể hiện ở những mối quan hệ trong nội bộ
doanh nghiệp
VHDN là tài sản vô hình của mỗi doanh nghiệp, ảnh
hưởng lớn đến chất lượng công việc
2.1 CÁC QUAN ĐIỂM XÂY DỰNG VHDN
Trang 292.1.3 VHDN phải gắn liền với văn hóa quốc gia
Văn hóa dân tộc in đậm dấu ấn trong cách thức cai trị,
quản lý đất nước, quản lý doanh nghiệp của mỗi quốc gia, mỗi vùng miền.
Các thành viên của các doanh nghiệp, đồng thời là các
thành viên của gia đình và xã hội
VHDN không thể tách rời văn hóa của Quốc gia.
2.1 CÁC QUAN ĐIỂM XÂY DỰNG VHDN
Trang 302.1.4 VHDN phải mang bản sắc riêng
VHDN là những “giá trị đặc biệt” của mỗi tổ chức
VHDN là “tài sản vô hình” của doanh nghiệp
Nét văn hóa riêng mang tính truyền thống ảnh hưởng
rất lớn đến hiệu quả kinh doanh của DN đó.
2.1 CÁC QUAN ĐIỂM XÂY DỰNG VHDN
Trang 312.2.1 Văn hóa dân tộc
Nghiên cứu của Geert Hofstede:
Tiêu chí Khoảng cách quyền lực
Tiêu chí Chủ nghĩa cá nhân
Tiêu chí Đặc tính nam quyền
Tiêu chí Né tránh bất ổn
2.2 MỘT SỐ YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ
HÌNH THÀNH VHDN
Trang 332.2.3 Giá trị văn hóa học hỏi được
Kinh nghiệm tập thể của doanh nghiệp
Học hỏi từ doanh nghiệp khác
Tiếp nhận trong quá trình giao lưu với nền VH khác
Giá trị do thành viên mới mang lại
Tiếp nhận từ xu hướng hoặc trào lưu xã hội
2.2 MỘT SỐ YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ
HÌNH THÀNH VHDN
Trang 34 Chuyển tải mạch lạc giữa các nền văn hóa
Phù hợp với yêu cầu cạnh tranh của thị trường
Nâng cao nhận thức của các thành viên
2.3 CÁC TIÊU CHÍ XÂY DỰNG VĂN HÓA
DOANH NGHIỆP
Trang 352.4.1 Triết lý kinh doanh
Định nghĩa:
Là những tư tưởng triết học phản ánh thực tiễn kinh doanh thông qua con đường trải nghiệm, suy ngẫm, khái quát hóa của các chủ thể kinh doanh và chỉ dẫn cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
2.4 NỘI DUNG XÂY DỰNG VĂN HÓA
DOANH NGHIỆP
Trang 362.4.1 Triết lý kinh doanh
Vai trò của triết lý kinh doanh trong xây dựng VHDN
Là cốt lõi của VHDN, tạo ra phương thức phát triển bền vững
Công cụ định hướng, cơ sở để quản lý chiến lược của DN
Là phương tiện để giáo dục, phát triển nguồn nhân lực
Tạo ra phong cách làm việc riêng cho DN, nhằm thực hiện tốt mục tiêu, sứ mệnh đặt ra.
2.4 NỘI DUNG XÂY DỰNG VĂN HÓA
DOANH NGHIỆP
Trang 372.4.1 Triết lý kinh doanh
Kết cấu nội dung TLKD thường gồm:
(i) Sứ mệnh và các mục tiêu kinh doanh cơ bản;
Trang 382.4.1 Triết lý kinh doanh
Hình thức thể hiện của TLKD
Dưới dạng văn bản, được trình bày dưới dạng quy tắc
In thành cuốn sổ tay nhân viên
Thể hiện bằng một câu hoặc một từ ngắn gọn, dễ nhớ
Thể hiện dưới dạng là bài hát chính ca
…
2.4 NỘI DUNG XÂY DỰNG VĂN HÓA
DOANH NGHIỆP
Trang 392.4.1 Triết lý kinh doanh
Xây dựng triết lý kinh doanh
Cách 1: Hình thành từ kinh nghiệm kinh doanh và thực
tiễn thành công của người sáng lập và lãnh đạo doanh nghiệp sau một thời gian dài làm kinh doanh và quản lý
Cách 2: Tạo lập theo kế hoạch, thông qua sự thảo luận
của ban lãnh đạo và toàn bộ nhân viên trong DN
2.4 NỘI DUNG XÂY DỰNG VĂN HÓA
DOANH NGHIỆP
Trang 402.4.2 Đạo đức kinh doanh
Khái niệm:
Đạo đức kinh doanh là tập hợp các nguyên tắc, chuẩn mực có tác dụng điều chỉnh, đánh giá, hướng dẫn và kiểm soát hành vi của các chủ thể kinh doanh.
2.4 NỘI DUNG XÂY DỰNG VĂN HÓA
DOANH NGHIỆP
Trang 412.4.2.Đạo đức kinh doanh
Vai trò của đạo đức kinh doanh trong Văn hóa Doanh nghiệp
- Điều chỉnh hành vi của chủ thể kinh doanh
- Cải thiện chất lượng sản phẩm của doanh nghiệp
- Gia tăng sự cam kết và tận tâm của nhân viên
- Làm hài lòng khách hàng
- Tạo ra lợi nhuận cho doanh nghiệp
- Góp phần thúc đẩy nền kinh tế quốc gia
2.4 NỘI DUNG XÂY DỰNG VĂN HÓA
DOANH NGHIỆP
Trang 422.4.2 Đạo đức kinh doanh
Chuẩn mực đạo đức trong hoạt động doanh nghiệp
Tuân thủ pháp luật về kinh doanh
Cạnh tranh hợp pháp
Bảo vệ quyền lợi của người sản xuất, tiêu dùng
Thực hiện khai báo kinh doanh
Tôn trọng hợp đồng đã kí
Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên
Thực hiện trợ cấp lao động trong doanh nghiệp
Tham gia cứu trợ xã hội
2.4 NỘI DUNG XÂY DỰNG VHDN
Trang 432.4.2 Đạo đức kinh doanh
Đạo đức kinh doanh và trách nhiệm xã hội
Khái niệm trách nhiệm xã hội
“ CSR là cam kết của công ty đóng góp cho việc phát triển kinh tế bền vững, thông qua việc tuân thủ chuẩn mực về bảo vệ môi trường, bình đẳng giới, an toàn lao động, quyền lợi lao động, trả lương công bằng, đào tạo và phát triển nhân viên, phát triển cộng đồng… theo cách có lợi cho cả công ty cũng như phát triển chung của xã hội”
Hội đồng kinh doanh thế giới về Phát triển bền vững (World Business Council for Sustainable Development)
Trang 442.4.2 Đạo đức kinh doanh
Đạo đức kinh doanh và trách nhiệm xã hội
Các nghĩa vụ trong trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp:
Nghĩa vụ về kinh tế
Nghĩa vụ pháp lý
Nghĩa vụ đạo đức
Nghĩa vụ nhân văn
2.4 NỘI DUNG XÂY DỰNG VĂN HÓA
DOANH NGHIỆP
Trang 452.4.2 Đạo đức kinh doanh
Xây dựng đạo đức kinh doanh của doanh nghiệp
(Thảo luận)
2.4 NỘI DUNG XÂY DỰNG VĂN HÓA
DOANH NGHIỆP
Trang 462.4.3 Văn hóa doanh nhân
Một số khái niệm liên quan đến doanh nhân
Khái niệm văn hóa doanh nhân
Vai trò của doanh nhân trong sự phát triển kinh tế
Một số nhân tố tác động đến văn hóa doanh nhân
Các bộ phận cấu thành văn hóa doanh nhân
Mối quan hệ giữa doanh nhân và văn hóa doanh nghiệp
2.4 NỘI DUNG XÂY DỰNG VĂN HÓA
DOANH NGHIỆP
Trang 472.4.3 Văn hóa doanh nhân
Một số khái niệm liên quan đến doanh nhân
Thương nhân: "Thương nhân bao gồm tổ chức kinh tế
được thành lập hợp pháp, cá nhân hoạt động thương mại một cách độc lập, thường xuyên và có đăng ký kinh doanh”
Điều 6 Chương 1 Luật Thương mại số 36/2005/QH11 ngày 14/06/2005
2.4 NỘI DUNG XÂY DỰNG VĂN HÓA
DOANH NGHIỆP
Trang 482.4.3 Văn hóa doanh nhân
Một số khái niệm liên quan đến doanh nhân
Thương gia:
"Thương gia là người làm nghề buôn bán lớn”
Từ điển Tiếng Việt (1998) - NXB Đà Nẵng - Chủ biên: Hoàng Phê
2.4 NỘI DUNG XÂY DỰNG VĂN HÓA
DOANH NGHIỆP
Trang 492.4.3 Văn hóa doanh nhân
Một số khái niệm liên quan đến doanh nhân
Giám đốc doanh nghiệp: là chủ sở hữu doanh nghiệp hoặc là người được chủ sở hữu doanh nghiệp ủy quyền, hoạch định, quản lý, điều hành DN và chịu trách nhiệm về các quyết định của mình cho dù DN này thuộc loại hình sở hữu nào.
2.4 NỘI DUNG XÂY DỰNG VĂN HÓA
DOANH NGHIỆP
Trang 502.4.3 Văn hóa doanh nhân
Một số khái niệm liên quan đến doanh nhân
Chủ doanh nghiệp: là người tổ chức một doanh nghiệp bằng nguồn lực của họ, hoặc bằng nguồn lực huy động hoặc cả hai và tham gia quản trị khai thác nguồn lực trực tiếp hay gián tiếp.
2.4 NỘI DUNG XÂY DỰNG VĂN HÓA
DOANH NGHIỆP
Trang 512.4.3 Văn hóa doanh nhân
Doanh nhân: Là người làm kinh doanh, là chủ thể lãnh đạo, chịu trách nhiệm và đại diện cho doanh nghiệp trước xã hội và pháp luật Doanh nhân có thể là một chủ doanh nghiệp, là người sở hữu và điều hành, chủ tịch công ty, giám đốc công ty hoặc là cả hai.
2.4 NỘI DUNG XÂY DỰNG VĂN HÓA
DOANH NGHIỆP
Trang 522.4.3 Văn hóa doanh nhân
Khái niệm Văn hóa Doanh nhân:
Văn hóa doanh nhân là tập hợp của những giá trị căn bản nhất, những khuôn mẫu văn hóa xác lập nên nhân cách của con người doanh nhân, đó là con người của khát vọng làm giàu, biết cách làm giàu và dấn thân để làm giàu, dám chịu trách nhiệm, dám chịu rủi ro đem toàn bộ tâm hồn, nghị lực và
sự nghiệp của mình ra để làm giàu cho mình, cho doanh nghiệp và cho xã hội.
PGS Hồ Sĩ Quý
2.4 NỘI DUNG XÂY DỰNG VĂN HÓA
DOANH NGHIỆP
Trang 532.4.3 Văn hóa doanh nhân
Khái niệm Văn hóa Doanh nhân:
Văn hóa doanh nhân là toàn bộ các nhân tố văn hóa
mà các doanh nhân chọn lựa, tạo ra và sử dụng trong hoạt động kinh doanh của mình
TS Đỗ Thị Phi Hoài
2.4 NỘI DUNG XÂY DỰNG VĂN HÓA
DOANH NGHIỆP
Trang 542.4.3 Văn hóa doanh nhân
Vai trò của doanh nhân trong sự phát triển kinh tế:
• Là lực lượng chủ yếu làm ra của cải vật chất, giải quyết công ăn, việc làm cho người lao động
• Kết hợp và sử dụng các nguồn lực một cách hiệu quả nhất, tối ưu nhất
• Là người sáng tạo ra sản phẩm, dịch vụ, phương thức sản xuất mới
• Mở rộng thị trường, thúc đẩy giao lưu kinh tế, VHXH
2.4 NỘI DUNG XÂY DỰNG VĂN HÓA
DOANH NGHIỆP
Trang 552.4.3 Văn hóa doanh nhân
Vai trò của doanh nhân trong sự phát triển kinh tế:
Giáo dục, bồi dưỡng, phát triển nguồn nhân lực
• Tham mưu cho Chính phủ về đường lối, chính sách, chiến lược phát triển kinh tế xã hội
• Thúc đẩy nền kinh tế đất nước phát triển theo định hướng XHCN dưới sự kiểm soát của Chính phủ
2.4 NỘI DUNG XÂY DỰNG VĂN HÓA
DOANH NGHIỆP
Trang 562.4.3 Văn hóa doanh nhân
Một số nhân tố tác động đến văn hóa doanh nhân
Trang 572.4.3 Văn hóa doanh nhân
Các bộ phận cấu thành văn hóa doanh nhân
• Năng lực của doanh nhân
• Tố chất của doanh nhân
• Đạo đức doanh nhân
• Phong cách doanh nhân
2.4 NỘI DUNG XÂY DỰNG VĂN HÓA
DOANH NGHIỆP
Trang 582.4.3 Văn hóa doanh nhân
Mối quan hệ giữa doanh nhân và văn hóa doanh nghiệp
(Thảo luận)
2.4 NỘI DUNG XÂY DỰNG VĂN HÓA
DOANH NGHIỆP
Trang 592.4.4 Một số hình thức văn hóa khác
Gồm những giá trị của VHDN được thể hiện bằng tất cả những
giá trị trực quan hay phi trực quan điển hình
Một số hình thức thể hiện: Giá trị sử dụng, hình thức, mẫu mã
sản phẩm; Kiến trúc nội và ngoại thất; Nghi lễ kinh doanh; Giai thoại và truyền thuyết; Biểu tượng; Ngôn ngữ, khẩu hiệu;
Ấn phẩm điển hình; Lịch sử phát triển và truyền thống văn hóa.
2.4 NỘI DUNG XÂY DỰNG VĂN HÓA
DOANH NGHIỆP