- Theo UNESCO: “Văn hóa là một phức thể, tổng thể đặc trưng, diện mạo về tinh thần, vật chất, trí thức, linh cảm… khắc họa nên bản sắc của một cộng đồng gia đình, xóm làng quốc gia, xã h
Trang 1MÔN HỌC VĂN HÓA DOANH
Trang 2TÀI LIỆU HỌC
1 Tài liệu chính:
- Dương Thị Liễu : Giáo trình Văn hóa kinh
doanh
- Đỗ Thị Phi Hoài : Văn hoá doanh nghiệp
2 Tài liệu tham khảo :
• Trần Ngọc Thêm: Tìm về bản sắc văn hóa
Việt Nam
• Các tài liệu, tạp chí về văn hoá doanh nghiệp
Trang 3Mục đích môn học: Văn hóa doanh nghiệp
Văn hóa đã và đang trở thành một nhân tố tác động tới mọi khía cạnh của hoạt động kinh doanh
Môn học văn hóa kinh doanh trang bị cho người học những kiến thức chung về văn hóa kinh doanh và những kỹ năng cần thiết để tổ chức, ứng dụng và phát triển các kiến thức về văn hóa kinh doanh trong hoạt động kinh doanh
Trang 4Kết cấu môn học
Chương 1: Tổng quan về văn hóa kinh doanh Chương 2: Văn hóa doanh nghiệp
Chương 4: Văn hóa doanh nhân
Chương 5: Văn hóa trong các hoạt động kinh
doanh
Chương 3: Xây dựng và phát triển văn hóa
doanh nghiệp
Trang 5“Làm thầy thuốc mà lầm, thì giết một người”
Vai trò văn hóa thể hiện qua các câu danh ngôn
“Làm thầy địa lý mà lầm, thì giết một họ”
“Làm chính trị mà lầm, thì giết một nước”
“Làm văn hóa mà lầm, thì giết một thế hệ”
Trang 6Chương 1: Tổng quan về văn hóa kinh doanh
1 Khái quát chung về văn hóa
1.1 Khái niệm về văn hóa
1.1.1 Khái niệm:
Các cách hiểu khác nhau:
- Theo nguyên nghĩa: Văn hóa là sự giáo hóa, vun trồng nhân
cách con người
- Theo nghĩa rộng nhất: Văn hóa là tổng thể giá trị vật chất và
tinh thần do con người sáng tạo ra trong quá trình lịch sử
- Theo nghĩa hẹp: Văn hóa là khoa học (Toán, lý….)
là văn hóa nghệ thuật
thậm chí là một ngành
Trang 7- Theo UNESCO: “Văn hóa là một phức thể, tổng thể đặc trưng,
diện mạo về tinh thần, vật chất, trí thức, linh cảm… khắc họa nên bản sắc của một cộng đồng gia đình, xóm làng quốc gia, xã hội… Văn hóa không chỉ bao gồm nghệ thuật, văn chương mà cả những quyền cơ bản của con người, những hệ giá trị, những truyền thống, tín ngưỡng…
Chương 1: Tổng quan về văn hóa kinh doanh
- Theo Hồ Chí Minh: “Vì lẽ sinh tồn cũng như vì mục đích cuộc
sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hàng ngày về mặc, ăn, ở và các phương tiện, phương thức
sử dụng toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa”
- Theo E.Herriot: “Văn hóa là cái còn lại sau khi người ta
đã quên đi tất cả, là cái vẫn còn thiếu sau khi người ta đã học tất
cả
- Theo từ điển tiếng việt: văn hoá nói chung là những giá trị
vật chất và tinh thần do con người sáng tạo ra trong quá trình lịch sử
Trang 8Chương 1: Tổng quan về văn hóa kinh doanh
1 Khái quát chung về văn hóa
1.1 Khái niệm về văn hóa
1.1.2 Các yếu tố cấu thành văn hóa
- Văn hóa vật chất: Những giá trị
sáng tạo được thể hiện trong của cải
vật chất do người sáng tạo ra
- Văn hóa tinh thần: Là những hoạt động tinh thần của con người và xã hội
+ Tôn giáo
+ Giáo dục
+ Cách tổ chức xã hội
Trang 9Chương 1: Tổng quan về văn hóa kinh doanh
1 Khái quát chung về văn hóa
1.1 Khái niệm về văn hóa
1.1.3 Đặc trưng của văn hóa
Đặc trưng của văn hóa
Tính
Tập
quán
Tính Dân Tộc
Tính Chủ quan
Tính Khách quan
Tính
Kế Thừa
Tính
Có Thể Học Hỏi Được
Tính Luôn Tiến hóa
Tính Cộng Đồng
Trang 10Chương 1: Tổng quan về văn hóa kinh doanh
1 Khái quát chung về văn hóa
1.2 Chức năng và vai trò của văn hóa
1.2.1 Chức năng của văn hóa
Giáo dục Nhận thức
Thẩm mỹ Giải trí
Vươn tới cái đẹp
Nhân cách con người (Như bộ gen của xã hội) Thúc đẩy hành động
Thỏa mãn nhu cầu giải trí
Trang 11Chương 1: Tổng quan về văn hóa kinh doanh
1 Khái quát chung về văn hóa
1.2 Chức năng và vai trò của văn hóa
1.2.2 Vai trò của văn hóa đối với sự phát triển của xã hội
Trang 12- Văn hóa phương Tây trọng lối cá nhân, thực dụng sẽ là môi
trường khởi phát là yếu tố cổ vũ cho quá trình Văn minh hóa,
hiện đại hóa của thế giới
Chương 1: Tổng quan về văn hóa kinh doanh
- Văn hóa một số nước phương Đông trọng lối sống hòa hợp,
mềm dẻo cả với tự nhiên và xã hội đồng thời lại chịu ảnh hưởng
nhiều của tư tưởng Khổng Giáo (Trung thành, tiết kiệm, trọng
hiền tài…) nên đã được chứng minh là nhân tố tích cực với quá
trình công nghiệp hóa thời kỳ cách mạng khoa học và công nghệ
hiện nay, phù hợp với xu hướng phát triển bền vững
- Châu Phi (không kể đến Nam Phi – là quốc gia có nền văn
hóa lai chủng) với nền văn hóa bản địa – không phù hợp với quá
trình văn minh hóa – cho đến nay vẫn chưa có nước nào thực
hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất
nước Ngoài ra còn có các nguyên nhân khác như: Kinh tế, chính
trị…
Tác động của những nền văn hóa khác nhau
Trang 13- Tinh thần yêu nước của dân tộc ta đã được một số triều đại (
Nhà nước) phong kiến phát huy rất thành công, có vai trò quyết
định tới sự chiến thắng của các cuộc kháng chiến chống quân
xâm lược như: Nhà Trần đánh đuổi quân Nguyên, Nhà Tây Sơn
chiến thắng 30 vạn quân Thanh….Đảng ta và Bác Hồ cũng đã
phát huy cao độ được giá trị văn hóa này để cùng tòan dân tộc
đánh đuổi được hai đế quốc Pháp và Mỹ
Chương 1: Tổng quan về văn hóa kinh doanh
- Nhật Bản, bắt đầu từ triều đại Minh Trị (1868) thì mới thực
sự phát huy được sức mạnh văn hóa của họ vào trong công cuộc
công nghiệp hóa đất nước Đường lối chính trị của Chính phủ sau
đó đã trở thành triết lý hành động của toàn dân “Công nghệ
phương Tây và tinh thần Nhật Bản” đã tạo ta một động lực phát
triển to lớn và bền vững cho sự nghiệp hiện đại hóa Nhật Bản
Những nguồn lực từ văn hóa
Trang 14Chương 1: Tổng quan về văn hóa kinh doanh
Nhận diện văn hóa
Để biết một đối tượng có phải là văn hóa hay không ta phải dựa vào định nghĩa về văn hóa:
- Tự nhiên chỉ trở thành văn hóa, ta phải so sánh tỷ lệ giữa “Chất con người”
và chất “tự nhiên” (Văn hóa là cái tự nhiên được biến đổi bởi con người là một
“ Tự nhiên thứ hai”)
- Cần phân biệt văn minh với văn hóa:
Văn minh và văn hóa giống nhau một điểm đều do con người sáng tạo ra trong lịch sử
Khác nhau ở ba điểm sau:
+ Văn hóa gồm giá trị vật chất và giá trị tinh thần, văn minh chỉ là giá trị
vật chất nghiêng về yếu tố khoa học kỹ thuật
+ Văn hóa mang tính quốc gia, dân tộc; văn minh mang tính toàn cầu, nhân loại
+ Văn minh là phương tiện, văn hóa là ứng xử
Trang 15Chương 1: Tổng quan về văn hóa kinh doanh
Nhận diện văn hóa
Trang 16Chương 1: Tổng quan về văn hóa kinh doanh
Nhận diện văn hóa
Trang 17Chợ tình Sa Pa
Nhận diện văn hóa
Trang 18Chương 1: Tổng quan về văn hóa kinh doanh
Nhận diện văn hóa
Trang 19Chương 1: Tổng quan về văn hóa kinh doanh
2 Khái quát chung về văn hóa kinh doanh
2.1 Khái niệm về văn hóa kinh doanh
Văn hóa kinh doanh là tòan bộ nhân tố văn hóa được chủ thể kinh doanh chọn lọc, tạo ra, sử dụng và biểu hiện trong hoạt động kinh doanh tạo nên bản sắc kinh doanh của chủ thể đó
Trang 20Chương 1: Tổng quan về văn hóa kinh doanh
Trang 22DOANH NGHIỆP
Đối thủ cạnh tranh hiện tại
và tiềm ẩn
Các nhóm tạo sức ép
Khách hàng
Nhà cung cấp
Môi trường kinh tế
Môi trường công nghệ
Môi trường vật
chất
Môi trường nhân khẩu học
Toàn
cầu
hóa
Trang 23Chương 1: Tổng quan về văn hóa kinh doanh
2 Khái quát chung về văn hóa kinh doanh
2.2 Các nhân tố cấu thành văn hóa kinh doanh
Các nhân tố cấu thành
Triết lý
kinh doanh
Các hình thức văn hóa khác
Văn hóa doanh nhân Đạo đức
kinh doanh
Trang 24Chương 1: Tổng quan về văn hóa kinh doanh
2 Khái quát chung về văn hóa kinh doanh
2.2 Các nhân tố cấu thành văn hóa kinh doanh
2.2.1 Triết lý kinh doanh
Triết lý kinh doanh là những tư tưởng triết học phản ánh thực tiễn kinh doanh thông qua con đường trải nghiệm, suy ngẫm, khái quát hóa của các chủ thể kinh doanh và chỉ dẫn cho hoạt động
kinh doanh
Các nguyên tắc tạo ra phong cách ứng xử , giao tiếp
và hoạt động kinh doanh đặc thù của doanh nghiệp
Sứ mệnh và mục tiêu Phương thức hành động Kết cấu
Trang 25Chương 1: Tổng quan về văn hóa kinh doanh
2 Khái quát chung về văn hóa kinh doanh
2.2 Các nhân tố cấu thành văn hóa kinh doanh
2.2.1 Triết lý kinh doanh
Bài hát
Văn bản Khẩu hiệu
Hình thức
thể hiện
Trang 26Chương 1: Tổng quan về văn hóa kinh doanh
2 Khái quát chung về văn hóa kinh doanh
2.2 Các nhân tố cấu thành văn hóa kinh doanh
2.2.2 Đạo đức kinh doanh
Đạo đức kinh doanh là tập hợp các nguyên tắc, chuẩn mực
có tác dụng điều chỉnh, đánh giá, hướng dẫn và kiểm soát hành vi của các chủ thể kinh doanh
Kết cấu
Quy tắc
Chuẩn mực đạo đức
Trang 27Chương 1: Tổng quan về văn hóa kinh doanh
2 Khái quát chung về văn hóa kinh doanh
2.2 Các nhân tố cấu thành văn hóa kinh doanh
2.2.3 Văn hóa doanh nhân
Văn hóa doanh nhân là toàn bộ các yếu tố văn hóa mà các
doanh nhân chọn lọc, tạo ra, sử dụng và biểu hiện trong hoạt
động kinh doanh của mình
Trang 28Chương 1: Tổng quan về văn hóa kinh doanh
2 Khái quát chung về văn hóa kinh doanh
2.2 Các nhân tố cấu thành văn hóa kinh doanh
- Kiến trúc nội ngoại thất
- Nghi lễ kinh doanh
- Giai thoại và truyền
Trang 29Chương 1: Tổng quan về văn hóa kinh doanh
2 Khái quát chung về văn hóa kinh doanh
2.3 Các đặc trưng của văn hóa kinh doanh
Đặc trưng của văn hóa
Tính
Tập
quán
Tính Dân Tộc
Tính Chủ quan
Tính Khách quan
Tính
Kế Thừa
Tính
Có Thể Học Hỏi Được
Tính Luôn Tiến hóa
Tính Cộng Đồng
Trang 30Thể chế
xã hội
Chương 1: Tổng quan về văn hóa kinh doanh
2 Khái quát chung về văn hóa kinh doanh
2.4 Các nhân tố tác động đến văn hóa kinh doanh
Văn hóa kinh doanh
Văn hóa
xã hội
Giao lưu văn hóa
Khách hàng
Toàn cầu hóa
Trang 31Chương 1: Tổng quan về văn hóa kinh doanh
2 Khái quát chung về văn hóa kinh doanh
2.5 Vai trò của văn hóa kinh doanh
Điều kiện đẩy mạnh kinh doanh quốc tế
Phương thức phát triển sxkd bền vững
Nguồn lực phát triển kinh doanh
Vai trò
Trang 32Chương 1: Tổng quan về văn hóa kinh doanh
Hai loại hình văn hóa
(Phân loại của Edward Hall) )
Trang 33Chương 1: Tổng quan về văn hóa kinh doanh
Nhận Thức Suy đoán cảm tính, mơ
hồ thiên về đạo đức
Lý tính, rõ ràng thiên
về pháp trị
Tính cách Trầm tĩnh, phòng thủ,
giấu bài, khó chia sẻ
Năng động, sôi nổi, khám phá, tấn công
Quan điểm về cái tôi Đề cao sự tồn tại,
hướng nội
Đề cao sự phát triển, đấu tranh., hướng ngoại
Sự đấu tranh Đề cao sự bảo tồn, tính trung dung (k thiên về bên
nào)
Đề cao kết quả, tìm giải pháp đến hợp lý Mối quan hệ Đề cao cộng đồng Đề cao yếu tố cá nhân
Trang 34Chương 2: Văn hóa doanh nghiệp
“Văn hóa doanh nghiệp là một hệ thống các ý nghĩa, giá trị, niềm tin chủ đạo,cách nhận thức và phương pháp tư duy được mọi thành viên trong doanh nghiệp đồng thuận và có ảnh hưởng ở phạm vi rộng đến cách thức hành động của từng thành viên trong hoạt động kinh doanh, tạo nên bản sắc kinh doanh của doanh nghiệp đó”
2.1 Tổng quan về văn hóa doanh nghiệp
2.1.1 Khái niệm
Trang 35Chương 2: Văn hóa doanh nghiệp
2.1 Tổng quan về văn hóa doanh nghiệp
2.1.2 Các cấp độ văn hóa doanh nghiệp
Những quá trình và cấu trúc hữu hình của doanh nghiệp (Artifacts)
Những giá trị được
Chấp nhận (Espoused Values)
Những quan niệm chung (Basic Underlying
Assumptión)
Cấp độ thứ nhất
Cấp độ thứ hai
Cấp độ thứ ba
Trang 36Chương 2: Văn hóa doanh nghiệp
2.1 Tổng quan về văn hóa doanh nghiệp
2.1.2 Các cấp độ văn hóa doanh nghiệp
Gồm: - Kiến trúc , cơ cấu tổ chức ,văn bản quy định , lễ nghi của doanh nghiệp
- Mẫu mã sản phẩm của doanh nghiệp
- Máy móc, công nghệ khoa học
- Giai thoại về doanh nghiệp
- Biểu tượng của doanh nghiệp
- Ngôn ngữ, khẩu hiệu, tài liệu quảng cáo
- Phong cách giao tiếp
5.1.2.1 thứ nhất
2.1.2.1 Cấp độ thứ nhất : Những quá trình và cấu trúc hữu hình
Trang 37Chương 2: Văn hóa doanh nghiệp
2.1 Tổng quan về văn hóa doanh nghiệp
2.1.2 Các cấp độ văn hóa doanh nghiệp
2.1.2.1 Cấp độ thứ nhất :
Nhìn, nghe, cảm nhận
Dễ thay đổi, Khó nhận biết giá trị, ý nghĩa đích
thực bên trong
Hiện tượng,
sự vật
Trang 38Chương 2: Văn hóa doanh nghiệp
2.1 Tổng quan về văn hóa doanh nghiệp
2.1.2 Các cấp độ văn hóa doanh nghiệp
5.1.2.1 thứ nhất
2.1.2.2 Cấp độ thứ hai : những giá trị được tuyên bố
- Chiến lược
- Mục tiêu
- Triết lý
Hướng dẫn hoạt động các thành viên
Trang 39Chương 2: Văn hóa doanh nghiệp
2.1 Tổng quan về văn hóa doanh nghiệp
2.1.2 Các cấp độ văn hóa doanh nghiệp
5.1.2.1 thứ nhất
2.1.2.3 Cấp độ thứ ba : những quan niệm chung
Là những niềm tin, nhận thức và tình cảm có tính vô thức, được mặc nhiên công nhận trong doanh nghiệp
• Bắt nguồn từ văn hóa dân tộc
Trang 40Chương 2: Văn hóa doanh nghiệp
5.1.2.1 thứ nhất
Checklist thăm quan đánh giá VHDN
1 Kiến trúc doanh nghiệp (thăm quan và đánh giá trực tiếp)
Mặt tiền làm việc của doanh nghiệp được trang trí ?
Phòng làm việc của bảo vệ có sạch sẽ ngăn nắp không?
Có quy định về tiếp khách không?
Nơi giữ xe ngăn nắp gọn gàng không ?
Quy định giữ xe có làm cho khách hàng yên tâm về xe cộ không ?
Trang 41Chương 2: Văn hóa doanh nghiệp
5.1.2.1 thứ nhất
Checklist thăm quan đánh giá VHDN
1 Kiến trúc doanh nghiệp (thăm quan và đánh giá trực tiếp)
Công ty có phòng tiếp khách riêng hay không ?
Phòng tiếp khách có trang trí hiện vật truyền thống của công ty
không?
Khoảng cách lối đi giữa các bàn làm việc?
Khoảng cách lối đi chung ?
Phòng tiếp khách có được trang trí ?
Trang 42Chương 2: Văn hóa doanh nghiệp
5.1.2.1 thứ nhất
Checklist thăm quan đánh giá VHDN
2 Sản phẩm (Phỏng vấn lãnh đạo DN)
Sản phẩm công ty có đạt giải thưởng nào về chất lượng?
Mức chất lượng ổn định được khách hàng đánh giá như thế nào?
Công ty có áp dụng các giá trị gia tăng nào với khách hàng không ?
Trang 43Chương 2: Văn hóa doanh nghiệp
5.1.2.1 thứ nhất
Checklist thăm quan đánh giá VHDN
3 Nơi làm việc, máy móc công nghệ (xem trực tiếp)
Nơi để máy móc có sạch sẽ ngăn nắp không ?
Máy móc công nghệ sử dụng được mấy năm ?
Mức so sánh với công nghệ mới nhất ?
Trang 44Chương 2: Văn hóa doanh nghiệp
5.1.2.1 thứ nhất
Checklist thăm quan đánh giá VHDN
4 Các nghi lễ (Phỏng vấn lãnh đạo DN)
Công ty đã thực hiện các loại nghi lễ nào?
Mục đích của các nghi lễ là gì?
Công ty tổ chức như thế nào?
Vai trò của các nghi lễ với DN ?
Trang 45Chương 2: Văn hóa doanh nghiệp
5.1.2.1 thứ nhất
Checklist thăm quan đánh giá VHDN
5 Giai thoại
Công ty có tuyên truyền giai thoại nào cho nhân viên không?
Việc tuyên truyền nhằm mục đích gì?
Chúng có được thực hiện thường xuyên, định kỳ không?
Trang 46Chương 2: Văn hóa doanh nghiệp
5.1.2.1 thứ nhất
Checklist thăm quan đánh giá VHDN
Trang 47Chương 2: Văn hóa doanh nghiệp
5.1.2.1 thứ nhất
Checklist thăm quan đánh giá VHDN
Trang 48Chương 2: Văn hóa doanh nghiệp
5.1.2.1 thứ nhất
Checklist thăm quan đánh giá VHDN
8 Phong cách giao tiếp
Công ty có quy định phong cách giao tiếp không ?
Côn g ty có tổ chức huấn luyện cho nhân viên về phong cách giao
tiếp không?
Trang 49Chương 2: Văn hóa doanh nghiệp
5.1.2.1 thứ nhất
Checklist thăm quan đánh giá VHDN
9 Sứ mạng, tầm nhìn và triết lý kinh doanh
Sứ mạng tầm nhìn của công ty là gì?
Triết lý kinh doanh tương ứng là gì?
Công ty có lập thành văn bản thể hiện chúng không ?
Công ty có tuyên truyền cho nhân viên định kỳ không ?
Trang 50Chương 2: Văn hóa doanh nghiệp
5.1.2.1 thứ nhất
Checklist thăm quan đánh giá VHDN
10 Tri thức doanh nghiệp
Công ty có tủ sách và các loại hình tri thức khác phục vụ cho nhân
viên không ?
Công ty có chương trình quản lý và thực hiện tri thức không?
Công ty có chính sách nào để xây dựng tính cách chia sẻ trong nhân
viên không ?
Công ty có chương trình định hướng nghề nghiệp cho nhân viên
không ?