- Thấy được đặc điểm của thể văn hồi kí qua ngòi bút Nguyên Hồng: thấm đượm chất trữ tình, lời văn chân thành, dạt dào cảm xúc.. “và mày cũng cũn phải cú họ, cú hàng, người ta hỏi đến
Trang 1Tiết 5
TRONG LÒNG MẸ
(Trích: Những ngày thơ ấu - Nguyên Hồng )
I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:
- Có được những kiến thức cơ bản về thể văn hồi kí
- Thấy được đặc điểm của thể văn hồi kí qua ngòi bút Nguyên Hồng: thấm đượm chất trữ tình, lời văn chân thành, dạt dào cảm xúc
II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG:
1 Kiến thức:
- Khái niệm thể loại hồi kí
- Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích Trong lòng mẹ
- Ngôn ngữ truyện thể hiện niềm khát khao tình cảm ruột thịt cháy bỏng của nhân vật
- Ý nghĩa giáo dục: những thành kiến cổ hủ, nhỏ nhen, độc ác không thể làm khô héo tình cảm ruột thịt sâu nặng, thiêng liêng
2 Kĩ năng:
- Bước đầu biết đọc – hiểu một văn bản hồi kí
- Vận dụng kiến thức về sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong văn bản tự
sự để phân tích tác phẩm truyện
3 Thái độ:
Đồng cảm với nỗi đau tinh thần của chú bé Hồng
III CHUẨN BỊ: -GV: SGK,bài soạn,bảng phụ
-HS: SGK,soạn bài
IV CÁC PHƯƠNG PHÁP/KỸ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC:
Động não, thảo luận nhóm, viết sáng tạo
V TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1 Ổn định lớp:
2 Kiểm tra bài cũ:
1.Phân tích dòng cảm xúc thiết tha, trong trẻo của nhân vật ''tôi'' trong truyện ngắn “Tôi đi học”
Trang 22.Nột đặc sắc nghệ thuật và sức cuốn hỳt của tỏc phẩm “Tụi đi học” là gỡ?
3.Bài mới:
Gv:Hớng dẫn đọc: giọng chậm, tinh cảm, chú ý các t
ngữ, hinh ảnh thể hiện cảm xúc thay đổi của nhân vật
tôi
Gv: đọc mẫu – Gọi hs đọc – nhận xét
? Nêu những hiểu biết của em vê tác giả ?
Nguyờn Hồng (1918-1982), quờ ở Nam Định , sống
trong một xúm lao động nghốo - Nguyờn Hồng được
coi là nhà văn của những người lao động cựng khổ
? Nêu xuất xứ của văn bản ?
“Trong lũng mẹ” trớch trong tập “Những ngày thơ
ấu” (1938) Tỏc phẩm gồm 9 chương, "Trong lũng
mẹ" là chơng 5
Gv:Hớng dẫn học sinh tìm hiểu các từ khó trong SGK
?Văn bản có thể chia làm mấy phần ? Em hãy nêu nội
dung chính cảu từng phần?
I/- Đọc – Chú thích:
1.Đọc:
2.Chú thích:
a.Tỏc giả: SGK
b- Văn bản:
“Trong lũng mẹ” trớch trong tập “Những ngày thơ ấu” (1938) Tỏc phẩm gồm
9 chương, "Trong lũng mẹ"
là chương 5
c.Từ khó: (SGK) d- Bố cục đoạn trớch:
Văn bản chia làm hai phần
- Phần 1 từ đầu đến
“và mày cũng cũn phải cú
họ, cú hàng, người ta hỏi
đến chứ?” : Cuộc đối thoại
giữa người cụ cay độc và chỳ bộ Hồng ; ý nghĩ, cảm xỳc của chỳ về người mẹ bất hạnh
- Phần 2 (đoạn cũn lại) :
Cuộc gặp lại bất ngờ với
Trang 3?Cảnh ngộ của bộ Hồng cú gỡ đặc biệt?
- Cha mất sớm mẹ phải đi tha hơng cầu thực
- Mẹ do nghốo tỳng phải bỏ con để đi tha hương cầu
thực
- Hai anh em Hồng phải sống nhờ nhà người cụ ruột
Chỳng khụng được thương yờu lại cũn bị hắt hủi, xỳc
phạm
? Hoàn cảnh đó gợi cho em suy nghĩ và tình cảm gì?
Hs tự bộc lộ
mẹ và cảm giỏc vui sướng cực điểm của chỳ bộ Hồng
II.
Tìm hiểu văn bả n: 1- Hoàn cảnh của bộ Hồng:
- Mồ cụi cha
- Mẹ phải đi “tha hơng cầu thực”
VI HƯỚNG DẪN CÁC HOẠT ĐỘNG NỐI TIẾP:
a Củng cố: Nắm được đụi nột về tỏc giả, xuất xứ của văn bản, nội dung phần 1.
2 Dặn dũ: Học bài – Chuẩn bị cho tiết học sau.
Rỳt kinh nghiệm giờ dạy:
Trang 4
Tiết 6 TRONG LÒNG MẸ
(Trích: Những ngày thơ ấu - Nguyên Hồng )
II MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:
- Có được những kiến thức cơ bản về thể văn hồi kí
- Thấy được đặc điểm của thể văn hồi kí qua ngòi bút Nguyên Hồng: thấm đượm chất trữ tình, lời văn chân thành, dạt dào cảm xúc
II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG:
1 Kiến thức:
- Khái niệm thể loại hồi kí
- Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích Trong lòng mẹ
- Ngôn ngữ truyện thể hiện niềm khát khao tình cảm ruột thịt cháy bỏng của nhân vật
- Ý nghĩa giáo dục: những thành kiến cổ hủ, nhỏ nhen, độc ác không thể làm khô héo tình cảm ruột thịt sâu nặng, thiêng liêng
2 Kĩ năng:
- Bước đầu biết đọc – hiểu một văn bản hồi kí
- Vận dụng kiến thức về sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong văn bản tự
sự để phân tích tác phẩm truyện
3 Thái độ:
Đồng cảm với nỗi đau tinh thần của chú bé Hồng
III CHUẨN BỊ: -GV: SGK,bài soạn,bảng phụ
-HS: SGK,soạn bài
IV CÁC PHƯƠNG PHÁP/KỸ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC:
Động não, thảo luận nhóm, viết sáng tạo
V.CÁC BƯỚC LÊN LỚP:
1 Ổn định lớp:
2 Kiểm tra bài cũ:
Trang 5? Nờu những hiểu biết của em vờ tỏc giả Nguyờn Hồng ? Đoạn trớch “ Trong lũng mẹ”
3.Bài mới:
? Mở đầu đoạn trớch, người cụ bộ Hồng đó hỏi Hồng
những gỡ? Với thỏi độ như thế nào?
?hóy phõn tớch ý đồ cõu hỏi đú của người cụ?
- Giọng điệu vừa cay nghiệt vừa ngoa ngoắt Điều đỏng
chỳ ý ở đõy bà cụ cười hỏi chứ khụng lo lắng hay nghiờm
nghị hỏi lại càng khụng õu yếm hỏi Rừ ràng trong lời núi
đú chứa đựng sự giả dối, mỉa mai thậm chớ ỏc độc
? Bộ Hồng cảm nhận được điều gỡ trong lời núi đú?
- Bộ Hồng đó nhận ra những ý nghĩ cay độc và trong
giọng núi và trờn nột mặt khi cười rất kịch của cụ Núi
đến mẹ tụi, cụ tụi chỉ cú ý gieo rắc ruồng rẫy mẹ
?Bé Hồng đã trả lời ngời cô nh thế nào ?
Khụng! Chỏu khụng muốn vào Cuối năm thế nào mợ
chỏu cũng về.
? Trước cõu trả lời thụng minh dứt khoỏt của bộ Hồng, bà
cụ cú thỏi độ như thế nào?
- Trước cõu trả lời thụng minh dứt khoỏt của bộ Hồng, bà
cụ khụng chịu buụng tha, giọng vẫn “ngọt”:
Sao lại khụng vào? Mợ mày phỏt tài lắm, cú như dạo
trước đõu?
? Trong những lời lẽ của người cụ, theo em chỗ nào thể
hiện sự cay độc nhất? Vỡ sao?
Mày dại quỏ, cứ vào đi, tao chạy cho tỉền tàu Vào mà bắt
mợ mày may vỏ sắm sửa cho và thăm em bộ chứ.
? Trạng thỏi của bộ Hồng lỳc này như thế nào? Cũn bà
cụ?
- Đến đõy, bộ Hồng phẩn uất, nức nở, nước mắt rũng rũng
II.Tìm hiểu văn bản: 1.
2- Nhõn vật người cụ :
-Thỏi độ: cười hỏi->rất kịch
-Giọng điệu: rất “ngọt” -nhỡn chằm chặp,vỗ vai khuyờn bảo
-ngõn dài hai tiếng “em bộ”
=>Người đàn bà lạnh lựng độc ỏc thõm hiểm hạng người sống tàn
Trang 6rớt xuống hai bờn mộp rồi chan hũa đầm đỡa ở cằm và ở
cổ Rồi cười dài trong tiếng khúc, hỏi lại Bà cụ vẫn tươi
cười kể chuyện, miờu tả tỉ mỉ hỡnh dỏng người mẹ bộ
Hồng với vẻ thớch thỳ: tỡnh cảnh tỳng quẫn, ăn vận rỏch
rưới, người gầy rạc.
? Trước lời miờu tả tỉ mỉ hỡnh dỏng người mẹ bộ Hồng với
vẻ thớch thỳ, cổ họng bộ Hồng nghẹn ứ khúc khụng ra
tiếng thỡ thỏi độ bà cụ như thế nào?
Hạ giọng ngậm ngùi thơng xót ngời đã khuất
Từ việc phõn tớch này ta cú thể rỳt ra kết luận gỡ về người
cụ?
=> Hs trả lời
nhẫn, khụ hộo cỏ tỡnh mỏu mủ ruột rà
- Cụ là người đại diện cho cỏi đạo lý bất nhõn của xó hội phong kiến
đó vựi dập biết bao số phận phụ nữ
? Thử phõn tớch những ý nghĩ của chỳ bộ khi trả lời người
cụ?
- Mới đầu, nghe cụ gợi ý thăm mẹ, chỳ nhận ra ngay
những ý nghĩa cay độc trong giọng núi và trờn nột mặt
của cụ, chỳ cỳi đầu khụng đỏp và sau đú trả lời dứt khoỏt
Điều đú cho thấy bộ Hồng rất thụng minh xuất phỏt từ sự
nhạy cảm và yờu thương kớnh trọng mẹ
- Sau lời hỏi thứ hai của người cụ, lũng chỳ bộ thắt lại,
khúe mắt đó cay cay Đến khi người cụ mỉa mai, nhục mạ
thỡ chỳ bộ khụng cũn nộn nỗi phẩn uất, nước mắt rũng
rũng rớt xuống hai bờn mộp rồi chan hũa đầm đỡa ở cằm
và ở cổ và cười dài trong tiếng khúc để hỏi lại cụ Điều đú
thể hiện sự kiềm nộn nỗi đau xút, tưc tưởi đang dõng lờn
trong lũng
? Khi trả lời người cụ bộ Hụng tỏ ra là người như thế nào?
Hs:Hóy đọc đoạn “Nhưng đến ngày giỗ đầu thầy tụi
giữa sa mạc”
? Nếu người ngồi trờn xe khụng ơhải là mẹ bộ Hồng thỡ
2 Nhõn vật chỳ bộ Hồng:
a- Khi trả lời người cụ:
-cười đỏp và từ chối dứt khoỏt
-im lặng ,lũng thắt lại,khoộ mắt cay cay…
=> Bộ Hồng rất thụng minh, nhạy cảm và yờu thương kớnh trọng mẹ
b- Trong lũng mẹ: -Tiếng gọi “Mợ ơi!
->khao khỏt gặp mẹ
Trang 7điều gì xảy ra?
- Nếu không phải là mẹ thì sẽ là một trò cười cho lũ bạn
Hơn nữa làm cho bé Hồng thẹn và tủi cực khác gì cái ảo
ảnh của dòng nước trong suốt chảy dưới bóng râm của
người bộ hành ngả gục giữa sa mạc
? Phân tích cái hay của hình ảnh so sánh người mẹ với
hình ảnh dòng nước
- So sánh này rất hay nói được bản chất khát khao tình mẹ
của bé Hồng như người bộ hành giữa sa mạc khát khao
gặp nước và bóng râm
?Khi gọi Mợ ơi! Mợ ơi! Mợ ơi! Bé Hồng có biết chắc là
mẹ mình không? Có nghĩ đến khả năng bị lầm không?
Điều đó cho ta biết gì về tình cảm của bé Hồng?
- Khi gọi Mợ ơi! Mợ ơi! Mợ ơi! Bé Hồng không biết chắc
là mẹ mình vì chỉ thoáng thấy một bóng người giốn mẹ
Bé cũng không kịp nghĩ đến khả năng bị lầm Sự tức thì
đuổi theo và gọi bối rối cho thấy bé Hồng rất khát khao
gặp mẹ Sự phản ứng tự nhiên bật ra sau quá trình dồn
nén tình cảm mà lý trí không kịp phân tích, kiểm soát
(Hs) Hãy đọc đoạn kể về việc chú bé Hồng ngồi trong xe
với mẹ (Đọc đoạn văn)
? Thử phân tích những chi tiết tả bé Hồng khi gặp mẹ để
thấy khả năng miêu tả tâm lý tinh tế của Nguyên Hồng?
- Tác giả miêu tả ngắn gọn Chú bé thở hồng hộc, trán
đẫm mồ hôi, chân ríu lại, òa lên khóc rồi cứ thế nức nở
? Phân tích cảm giác của bé Hồng khi ngồi trong lòng mẹ
Cảm giác nào là ấn tượng mạnh mẽ nhất?
- Thở hồng hộc, trán đẫm mồ hôi, không phải do miệt
nhọc mà do xúc động hết sức mãnh liệt Chân ríu lại cũng
do xúc động mãnh liệt Bé Hồng không khóc ngay khi
nhận ra mẹ mà đợi đến khi mẹ xoa đầu hỏi, tức là nhận
- BÐ kh¸t khao gÆp mÑ.
-Trong lòng mẹ:cảm giác ấm áp,mơnman,êm dịu vô cùng
Trang 8được sự âu yếm của mẹ thì niềm xúc động vui sướng mới
vỡ ra thành tiếng khóc mãn nguyện
?Biểu hiện nào đã thể hiện sâu sắc nhất rình mẫu tử?
- Biểu hiện rõ nhất sâu sắc nhất tình mẫu tử được thể hiện
trong tiếng gọi (mợ ơi!), ở hành động (thở hồng hộc, trán
đẫm mồ hôi, ríu cả chân lại, đầu ngã vào cánh tay mẹ), ở
cảm xúc (cảm giác ấm áp thấy êm dịu vô cùng)
? Hãy trình bày ngắn gọn nội dung đoạn trích!
? Hồng trong câu chuyện có điều gì làm em chú ý ? -Em
có cảm nghĩ gì về nhân vật này ? -Qua đoạn truyện nhà
văn muốn nói gì với người đọc ?
GV Yêu cầu HS đọc ghi nhớ
=>yêu mẹ mãnh liệt ,khao khát yêu thương
III/- Tổng kết
*Ghi nhí: (SGK)
4 Củng cố, dặn dò:
a Củng cố:- Nắm vững nội dung diễn biến của đoạn truyện
- Nắm vững các đặc điểm và các chi tiết cho thấy đặc điểm đó ở 2 nhân vật chú
bé Hồng và người cô Nhận xét đánh giá về từng nhân vật Tiết 07 TV
b Dặn dò: - Chuẩn bị bài : “Trường từ vựng”.
Rút kinh nghiệm giờ