Những kỉ niệm tuổi thơ của NH đã được ông ghi lại trong tập hồi kí Những ngày thơ ấu.. Ông đã để lại một sự nghiệp sáng tác đồ sộ, có giá trị với các tác phẩm tiêu biểu như: Bỉ vỏ, Những
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN 8 TUẦN 2 - TIẾT 5 – 6: VĂN BẢN: TRONG LÒNG MẸ
(Trích Những ngày thơ ấu)
- Nguyên
Hồng-I Mục tiêu cần đạt
Giúp học sinh:
- Hiểu được tình cảm đáng thương và nỗi đau tinh thần của nhân vật bá Hồng, cảm nhận được tình yêu thương mãnh liệt của bé Hồng đối với mẹ
- Bước đầu hiểu được khái niệm văn hồi kí và đặc sắc của thể văn này qua ngòi bút đậm chất trữ tình, giàu sức truyền cảm của nhà văn Nguyên Hồng
II Chuẩn bị
- Giáo viên: tập truyện Những ngày thơ ấu, trang minh hoạ trích đoạn Trong lòng mẹ soạn bài
- Học sinh: Soạn bài
III Tiến trình dạy học
1 Kiểm tra bài cũ: Nêu chủ đềvà những đặc sắc nghệ thuật của VB “ Tôi đi họ”c?
2 Bài mới:
Trong làng văn học Việt nam, Nguyên Hồng là một trong những nhà văn có thời thơ ấu đầy
cay đắng và đau khổ Những kỉ niệm tuổi thơ của NH đã được ông ghi lại trong tập hồi kí Những ngày thơ ấu.
Giới thiệu vài nét về tác giả?
Trước CM ông sống ở một xóm lao động
nghèo ở Hải Phòng Ngay từ tác phẩm
đầu tay, ông đã viết về những người LĐ
I Giới thiệu chung
1 Tác giả- Tác phẩm
* Tác giả(1918- 1982)
- Quê: Nam Định
- Là nhà văn lớn của VHHĐVN
- Thời thơ ấu: trải qua nhiều cay đắng,
Trang 2nghèo khổ gần gũi một cách chân thực và
xúc động với một tình yêu thương thắm
thiết Ông đã để lại một sự nghiệp sáng
tác đồ sộ, có giá trị với các tác phẩm tiêu
biểu như: Bỉ vỏ, Những ngày thơ ấu,
Trời xanh…
Giới thiệu vài nét về xuất xứ của VB?
T/Pđăng báo năm 1938, in thành sách lần
đầu năm 1940
Em biết gì về thể loại này?
Hồi kí là một thể văn được dùng để ghi
lại những chuyện có thật xảy ra trong
cuộc đời một con người cụ thể, thường là
của chính người viết Hồi kí thường được
những người nổi tiếng viết vào những
năm cuối đời của tác giả
Yêu cầu HS giải nghĩa các từ: Đoạn
tang,
cổ tục, ảo ảnh…
Các từ khác quan sát SGK
Truyện được kể ở ngôi thứ mấy? Kể
theo trình tự nào? Trong truyện có
những NV nào? Ai là NV chính?
Kể ở ngôi thứ nhất theo dòng hồi tưởng
của tác giả
đau khổ Đó chính là nguồn cảm hứng trong các sáng tác của ông
* Tác phẩm
- Những ngày thơ ấu là tập hồi kí tự
truyện gồm 9 chương, viết về tuổi thơ cay đắng của chính NH
- Đoạn trích “Trong lòng mẹ” là chương
IV của tập hồi kí
- Thể loại: hồi kí tự truyện
2 Chú thích
3 Bố cục
Trang 3VB có thể chia làm mấy phần?
So sánh cách kể của VB này với VB
“Tôi đi học”?
- Giống nhau: Kể, tả theo trình tự thời
gian trong hồi tưởng, nhớ lại những kỉ
niệm tuổi thơ, kể, tả kết hợp biểu cảm
- Khác nhau:
+ VB “Tôi đi học” được kể liền mạch
trong một khoảng thời gian ngắn, không
ngắt quãng: buổi sáng đầu tiên đến
trường
+ VB “Trong lòng mẹ”:Chuyện không
thật liền mạch, có một gạch nối thời gian
ngắt quãng, vài ngày không gặp mẹ
GV hướng dẫn: giọng chậm, tình cảm;
chú ý các từ ngữ, hình ảnh thể hiện cảm
xúc thay đổi của nhân vật
GV đọc mẫu một đoạn-> Hs đọc tiếp
Nhân vật bà cô xuất hiện trong hoàn
cảnh thời gian, không gian nào?
* Hoàn cảnh xuất hiện:
- Gần đến ngày giỗ đầu bố Hồng, mẹ
Hồng vẫn chưa về, nghe tin đồn về mẹ
Hồng
- Chủ động tạo ra cuộc gặp gỡ và đối
thoại với bé Hồng để nhằm mục đích
riêng
- Đoạn 1: Từ đầu-> người ta hỏi chứ
ND: Cuộc trò chuyện với bà cô
- Đoạn 2: Còn lại
ND: Cuộc gặp gỡ giữa hai mẹ con bé Hồng
II Tìm hiểu văn bản
1 Đọc
2 Tìm hiểu văn bản
Trang 4Trong hoàn cảnh đó người cô đã chủ
động làm gì? Nhằm mục đích ntn?
Cuộc đối thoại đó diễn ra ntn?
Nụ cười có vẻ quan tâm, thương cháu, lại
đánh vào tính thích mới lạ, thích đi xa
của cháu Khuôn mặt bà cô khi đó rất
giống người đóng kịch trên sân khấu,
nghĩa là rất giả dối
Bé Hồng đã cảm nhận được những gì
trong lời nói đó và đã đáp lại lời nói đó
ntn?
Bằng sự nhạy cảm, thông minh, Hồng đã
nhận ra điều đó: “Vì tôi biết rõ….đồng
quà”
Sau lời từ chối của bé Hồng bà cô lại
hỏi gì?
Lời nói, cử chỉ của bà càng chứng tỏ sự
giả dối Bà ta vẫn tiếp tục trêu cháu, lôi
cháu vào trò chơi tai quái của mình
Lúc này H có biểu hiện gì?
Lòng H thắt lại vì đau đớn, vì tủi nhục, vì
thương mẹ, thương thân
Sau khi nhận thấy thái độ của Hồng
như vậy, bà cô đã có lời nói và hành
động ntn? Mục đích là gì?
Lúc này bà cô quay sang an ủi, khích lệ,
tỏ ra rộng lượng muốn giúp đỡ cháu
nhưng hai tiếng “em bé” lại ngân dài ra
a Cuộc đối thoại giữa bà cô và bé Hồng
Trang 5thật ngọt Rõ ràng bà cô đã có sự săm soi,
độc địa, cứ hành hạ, nhục mạ đứa trẻ
Lần này tâm trạng, biểu hiện của Hồng
có sự thay đổi ntn?
Xúc động ngày càng tích tụ, càng dâng
trào, dường như không thể kìm nén nổi H
cười dài trong tiếng khóc
“Nhưng không phải vì thấy mẹ tôi chưa
đoạn tang thầy…”
Chi tiết cười dài trong tiếng khóc có ý
nghĩa gì? Hãy phân tích?
Đây là một trong những câu văn thể hiện
phong cách viết rất NH Bởi nó thể hiện
một cách nồng nhiệt, mạnh mẽ cường độ,
trường độ của cảm xúc, tâm trạng của
nhân vật
Sau câu hỏi lại của bé Hồng, cuộc thoại
diễn ra ntn?
Điều đó chứng tỏ bản chất gì của bà cô?
Lạnh lùng, vô cảm
Diễn biến tâm trạng của H ntn? H có
suy nghĩ gì?
Câu văn đó sử dụng BPNT gì? có tác
dụng ntn?
So sánh, điệp từ, phương thức diễn đạt
đầy biểu cảm đã bộc lộ trực tiếp và gợi
cảm tâm hồn đau đớn của bé Hồng
Qua cuộc đối thoại giữa bà cô và bé H
Chúng ta hiểu được điều gì trong trạng
thái tâm hồn của bé H?
Vì sao em nhận ra điều đó?
->
- Cười hỏi:
“Mày có muốn
vào Thanh Hoá với mẹ mày
không”
- Ngọt ngào hỏi:
“Sao lại không vào? Mợ mày phát tài lắm…”
- Mắt long lanh nhìn Hồng chằm chặp
- Vỗ vai, cười nói:
“Mày dại quá…”
Cố ý ngân dài hai chữ “em bé”
- Rớt nước mắt, nhận ra những ý nghĩa cay độc trong giọng nói
và trên nét mặt rất kịch của cô -> cúi đầu không đáp, sau đó cười
và từ chối
- Im lặng cúi đầu, lòng thắt lại, khoé mắt cay cay
- Nước mắt ròng ròng, hai tiếng
“em bé” xoáy chặt lấy tâm can, cười dài trong tiếng khóc
Trang 6IV Củng cố và hướng dẫn về nhà
1 Củng cố
- Nắm được nội dung- nghệ thuật của VB
2 Hướng dẫn về nhà
- Phân tích diễn biến tâm lí của nhân vật bé H trong cuộc gặp gỡ với mẹ
- Chuẩn bị bài: Trường từ vựng