kiến thức: - Hiểu được tình cảm đáng thương và nỗi đau tinh thần của NV chú bé Hồng, cảm nhận được tình yêu thương mãnh liệt của Hồng đối với người mẹ bất hạnh.. Qua ngòi bút của Nguyên
Trang 1Tiết 5 - Văn bản:
TRONG LÒNG MẸ (Trích thời ấu - Nguyên Hồng)
1 Mục tiêu:
a kiến thức:
- Hiểu được tình cảm đáng thương và nỗi đau tinh thần của NV chú bé Hồng, cảm nhận được tình yêu thương mãnh liệt của Hồng đối với người mẹ bất hạnh Bước đầu hiểu được văn hồi ký và đặc sắc nghệ thuật của thể văn này Qua ngòi bút của Nguyên Hồng thấm đượm chất trữ tình, lời văn tự truyện chân thành giàu cảm xúc
b Kỹ năng:
- Rèn kỹ năng phân tích tâm trạng nhân vật, khái quát đặc điểm, tính cách qua lời nói, nét mặt và tâm trạng
- Rốn KN tự nhận thức, KN giải quyết vấn đề, KN tư duy sáng tạo
c Thái độ:
- Biết trân trọng và nâng niu những tình cảm ruột thịt, biết yêu thương cha mẹ
và những người trong gia đình, biết phê phán những cái sấu
2 Chuẩn bị:
- GV: Giỏo ỏn, Bảng phụ, tranh ảnh
- HS: Đọc và soạn bài.
3 Các hoạt động dạy và học: (5p)
a Kiểm tra bài cũ: ? Nội dung truyện ngắn tôi đi học là gì? Biện pháp nghệ
thuật đặc sắc trong văn bản là gì
b Bài mới: Giới thiệu bài:
Ai sinh ra chẳng có một tuổi thơ, có người trong quãng đời thơ ấu của mình thì hạnh phúc vì luôn có người thân bên cạnh chăm sóc yêu thương, nhưng cũng có người tuổi thơ tràn đầy nước mắt vì không có người thân bên cạnh, không được yêu thương vỗ về trong số đó có cậu bé Hồng cũng có một tuổi thơ như thế Hồng khao khát tình yêu thương của cha, mẹ Tình yêu đó đã được bộc lộ trong tác phẩm ntn ta sẽ đi tìm hiểu trong bài hôm nay
Hoạt động 1 Hướng dẫn tìm hiểu tác giả, tác phẩm(7p)
- Gọi Hs đọc chú thích *
trong sgk
? Nêu vài hiểu biết của em về
cuộc đời và sự nghiệp của
nhà văn Nguyên Hồng
- GV bổ sung: Các tác phẩm
- Hs đọc chú thích
- Hs trả lời theo chú thích
I Tìm hiểu về tác giả và tác phẩm.
1 Tác giả:
- Nguyên hồng ( 1918-1982) Quê Tp Nam định, sinh sống và làm việc tại Tp cảng Hải
Trang 2của ông chủ yếu viết về cuộc
sống của những người cùng
khổ vì chính ông đã sống
cuộc đời cùng khổ như họ
Ông sáng tác trên nhiều lĩnh
vực : Kí, thơ, tiểu thuyết,
truyện ngắn
? Hãy kể 1 số tác phẩm của
ông Em biết gì về tác phẩm
" Trong lòng mẹ"?
- Lắng nghe
- Hs kể và trả lời
Phòng
2 Tác phẩm:
- Là tập hồi ký kể về tuổi thơ cay đắng của tác giả
Hoạt động 2 Hướng dẫn Hs tìm hiểu văn bản (13p)
- Gv hướng dẫn cách đọc
-GV đọc mẫu 1 đoạn, gọi hs
đọc tiếp
- Gọi học sinh nhận xét
- Gọi Hs nxét cách đọc, Gv
bổ sung
-Hd Hs tìm hiểu từ khó
trong sách
? văn bản trên được chia làm
mấy phần?
? Văn bản được viết theo
phương thức biểu đặt chính
nào
? So sánh cách kẻ truyện và
bố cục của 2 văn bản " Trong
lòng mẹ Tôi đi học" có gì
giống và khác nhau?
(+ Giống: Kể và tả theo trình
tự thì gian, trong hồi tưởng
nhứ lại ký ức
+ Khác: " Tôi đi
học":Chuyện liền mạch trong
một khoảng thời gian ngắn
không ngắt quãng( Buổi
sáng- đến trường)
- GV bổ sung: " Trong lòng
mẹ" Không thật liền mạch
có ghạch nối nhỏ, ngắn về
- Lắng nghe
- Qsát, theo dõi
- Nhận xét
Giải nghĩa từ khó
- Hs chia đoạn
- Tự sự
- so sánh, trả lời
- Nghe
II Đọc, hiểu văn bản.
1 Đọc.
2 Từ khó: SGK
3 Bố cục : 2 phần.
+ P1 đầu-> Chứ: cuộc trò truyện giữa bé Hồng và
bà cô
+ P2: Còn lại: Kể về cuộc gặp gỡ giữa 2 mẹ con bé Hồng
Trang 3thời gian và ngày khi chưa
gặp mẹ
Hoạt động3: Hướng dẫn Hs phân tích tác phẩm (15p)
?Trong văn bản trên có
những nhân vật nào ? Nv
nào là nhân vật chính
? Qua câu truyện cho thấy bé
Hồng có cảnh ngộ ntn
? Bà cô dùng để chỉ ai trong
gia đình
- GVđọc đoạn đối thoại giữa
bà cô và cậu bé Hồng
? Qua đoạn đối thoại trên cho
thấy Nhân vật bà cô là người
ntn?
* Vẻ mặt
* Giọng nói
* Cử chỉ
Qua hành động và lời nói đó
bé H đã nhận ra điều gì ở bà
cô?
? Sau khi bà cô hỏi H có vào
Thanh Hoá chơi với mẹ
không.H đã trả lời n.t.n
? Trước sự trả lời tự tin của
H bà cô tỏ thái độ n.t.n Và
có cử chỉ ra sao?
? Chi tiết ấy chứng tỏ bà ta
muốn gì ở H
?: Sau khi H trả lời rất thông
minh nhưng bà cô vẫn không
từ bỏ bà ta lại tiếp tục làm
gì.? Vì sao
-Bà cô, bé Hồng, bà
mẹ, cô họ hàng
- Nv bè Hồng là nv chính
- Có một cảnh ngộ vô cùng éo le, mồ côi cha gần 1 năm, thiếu vắng tình mẹ sống với bà cô
- Em gái của bố
- Theo dõi s.g.k
- Trả lời
- Bổ sung
- Trả lời
" Không cháu không muốn vào, cuối năm
mợ cháu thế nào cũng
về "
" Hỏi sao không vào
mẹ mày dạo này phát tài lắm có như dạo trước đâu."
-> kéo cháu vào trò chơi độc ác mà mình
đã tính sẵn
- Có ý châm chọc nhục mạ cay nghiến
mẹ H bằng cách xoáy sâu vào nỗi khổ mà H
II.Tỡm hiểu chi tiết.
1 Nhân vật bà cô.
- Vẻ mặt tươi cười
- cử chỉ thân mật
- Giọng nói ngọt ngào -> Qua đó bộc lộ một tâm địa độc ác, cay nghiệt
* ý nghĩ: cay độc trong giọng nói, thái độ
- Mắt long lanh, chằm chằm đưa mắt nhìn, giọng nói ngọt-> nhưng chứa đựng sự mỉa mai bộc lộ một ý đồ độc ác
- Vỗ vai cười nói:" Mày vào còn thăm em bé chứ"
-> Nhục mạ mẹ H trước mặt em để em đem lòng ghét bỏ, thù hận
Trang 4? H xót xa cay đắng nhưng
bà cô vẫn tiếp tục làm gì?
? Qua hành động trên em
thấy bà cô là người ntn?
? Hình ảnh bà cô đại diện
cho hạng người nào trong xã
hội
- GV khái quát ND tiết học
đsang phải ghánh chịu
- Trả lời
- Đại diện cho hạng người sống tàn nhẫn, mất hết tính người, khô héo cả tình máu
mủ ruột rà trong XHPK
- Nghe, tiếp thu
- đổi giọng ,vỗ vai nghiêm nghị, hạ giọng tỏ
vẻ ngậm ngùi, thương xót anh trai
- Là người lạnh lùng, thâm độc và tàn nhẫn
c củng cố:(3p) - Gọi Hs tóm tắt lại truyện.
- Qua văn bản cho thấy bé H là người n.t.n
- Nhân vật bà cô là người n.t.n
d Dặn dò: (2p) - Về nhà đọc lại văn bản, chuẩn bị tiết 2.
_
Trang 5Tiết 6 - Văn bản:
TRONG LÒNG MẸ (Tiếp) (Trích thời ấu- Nguyên Hồng)
1 Mục tiêu:
a kiến thức:
- Hiểu được tình cảm đáng thương và nỗi đau tinh thần của NV chú bé Hồng,
cảm nhận được tình yêu thương mãnh liệt của Hồng đối với người mẹ bất hạnh
Bước đầu hiểu được văn hồi ký và đặc sắc nghệ thuật của thể văn này Qua ngòi
bút của Nguyên Hồng
b Kỹ năng:
- Rèn kỹ năng phân tích tâm trạng nhân vật, khái quát đặc điểm, tính cách qua
lời nói
- Rốn KN tự nhận thức, KN giải quyết vấn đề, KN tư duy sáng tạo
c Thái độ:
- Biết trân trọng và nâng niu những tình cảm ruột thịt, biết yêu thương cha mẹ
và những người trong gia đình, biết phê phán những cái sấu
2 Chuẩn bị:
- GV: Giỏo ỏn, bảng phụ, tranh, tài liệu tham khảo.
- HS: Đọc, soạn bài.
3 Các hoạt động dạy và học: (5p)
a Kiểm tra bài cũ: ? Gọi học sinh lên tóm tắt tác phẩm ? cho biết nội dung và
nghệ thuật đặc sắc sử dụng trong đoạn đầu của bài “ Tôi đi học”
b Bài mới: Giới thiệu bài:
Hoạt động 4 HD Học sinh tìm hiểu nhân vật bé Hồng (20p)
- Gọi hs tóm tắt lại truyện
-Yêu cầu học sinh thảo luận nhóm:
? Mặc dù người cô luôn reo rắt vào
đàu bé H những ý nghĩ sấu về mẹ
của H Nhưng tình yêu của H đối
với người mẹ bất hạnh ntn?
? Lúc đầu khi nghe cô hỏi H có thái
độ n.t.n?
? H có phản ứng gì sau lời hỏi thứ 2
của bà cô ( Chú ý thái độ)?
? Lần thứ 3 cô lại nhục mạ mỉa mai
H “ Vào mà xem em bé chứ” Lúc
này thái độ và tâm trạng của H ra
sao?
2 HS tóm tắt lại truyện
- Thảo luận nhóm
- Trình bày:
- Khi trò truyện với
cô luôn bênh vực
mẹ
- Thông minh, đối đáp lời bà cô
- Giá những cổ tục
đã đầy đoạ mẹ tôi mới
I.
II.
III.
1 Nhân vật bà cô.
2 nhân vật bé Hồng.
a khi trò truyện với bà cô.
- Cúi đầu không đáp, cười đáp lại cô: “ Cháu không muốn vào cũng về”
- Lòng thắt lại , khóc măt cay cay vì thương mẹ
- Nước mắt ròng ròng-> Tâm trạng đau đớn , uất ức, lòng căm tức xã hội phong kiến đến
Trang 6? Lúc này H ước ao điều gì?
Tổng hợp, nhận xét
- Cho Hs đọc đoạn từ “ Nhưng ngày
giỗ Hết”
? Khi H gặp mẹ H đã có hành động
n.t.n?
? Giọt nước mắt khi gặp mẹ và giọt
nước mắt khi cô mỉa mai em có gì
khác nhau?
? Khi ngồi trong lòng mẹ cảm giác
của H n.t.n?
-> GV: Bao bọc quanh chú bé là bầu
không khí êm ái , ấm áp tình mẫu
tử,Trong lòng mẹ, trong sự hạnh
phúc rạt rào tất cả những phiền
muộn, những sầu đau, tủi hổ như bọt
bong bóng xà phòng mà thôi
-> GV: Giới thiệu tranh
? Qua bức tranh trên em cảm nhận H
là chú bé n.t.n?
-> Qua văn bản này em hiểu thế nào
là hồi ký? (Hồi ký là tự truyện( Là
tự kể lại truyện của cuộc đời mình)
Tôi là nhân vật chính cũng chính là
tác giả, Thông qua tác phẩm người
viết muốn bộc lộ cảm xúc.)
- Liên hệ với tình cảm của em với
mẹ và ngược lại?
thôi”
- Nhận xét, tiếp thu
Đọc
- Đọc
- khi gặp mẹ thương và yêu mẹ hơn bao giờ
- Trả lời:
- Nghe, hiểu
- Qsát tranh
- Phát biểu
- Trả lời
- Liên hệ thực tế
tột cùng Từ đó càng thúc đẩy trong Hồng tình yêu thương
mẹ mãnh liệt hơn
b Khi gặp me.
- Oà lên khóc, cứ thế nức nở-> Giọt nước mắt hờn dỗi , tức tưởi chan hoà trong những giọt nước mắt hạnh phúc và mãn nguyện
- > Đó là một niềm vui sướng , rạo rực đến cực độ
-> là một chú bé giàu tình cảm, giàu lòng tự trọng, cuộc đừi phải chịu nhiều gian truân
HĐ5: HD Tổng kết:(7p)
? Nôi dung chính trong tác phẩm đề
cập đến vấn đề gì?
? Nêu một vài nét đặc sắc về nghệ
thuật của tác phẩm?
-Trả lời theo ghi nhớ
- Nêu khái quát vài nét chính
III Tổng kết
1 Nội dung
* Ghi nhớ ( SGK-21)
2 Nghệ thuật.
- Chất chữ tình thấm đợm trong tình huống, nôị dung câu tryuện
- Dòng cảm xúc phong phú
và xúc động
Trang 7HĐ6: HD luyện tập: (8p)
? Chứng minh nhận định: Nguyên
Hồng là nhà văn của phụ nữ và trẻ
em
- Nhận xét, biểu dương
- Hs tự làm theo hưỡng dẫn gv
- Trình bày
- Tiếp thu
- kết hợp giữa kể, tả, bộc lộ cảm xúc Các hình ảnh so sánh giàu sức gợi cảm, lời văn chân thực
3 Ý nghĩa văn bản Tỡnh
mẫu tử là mạch nguồn tỡnh cảm khụng bao giờ vơi trong tâm hồn con người
IV Luyện tập:
1 BT 1: Chứng minh nhận
định: Nguyên Hồng là nhà văn của phụ nữ và trẻ em
c Củng cố: (3p) - Qua cuộc đối thoại giữa 2 cô cháu em thấy bà cô là người
như thế nào ? Bà đại diện cho loại người nào trong xã hội bấy giờ?
- Ngược lại với nhân vật bà cô Bé Hồng là người n t n?
d Dặn dò: ( 2p) -Về đọc và tóm tắt lại tác phẩm.
- Ghi lại một vài kỉ niệm của bản thõn.
- Soạn bài “ Tức nước vỡ bờ”
_