giáo án ngữ văn 8 bài 2

Văn bản TRONG LÒNG MẸ Trích Những ngày thơ ấu Nguyên Hồng I.Mục tiêu cần đạt: Giúp HS : Kiến thức: Khái niệm thể loại hồi kí .Cốt truyện , nhân vật, sự kiện trong đoạn trích Trong

Văn bản TRONG LÒNG MẸ

( Trích Những ngày thơ ấu )

Nguyên Hồng I.Mục tiêu cần đạt:

Giúp HS :

Kiến thức: Khái niệm thể loại hồi kí Cốt truyện , nhân

vật, sự kiện trong đoạn trích Trong lòng mẹ.Ngôn ngữ truyện

thể hiện niềm khao khát tình cảm ruột thịt cháy bỏng của nhân vật

Kĩ năng: Đọc – hiểu văn bản hồi kí.Vận dụng kiến thức về sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong văn bản tự sự để phân tích tác phẩm truyện

Giáo dục: Những thành kiến cổ hủ, nhỏ nhen, độc ác không thể làm khô héo tình cảm ruột thịt sâu nặng, thiêng liêng

BÀI 2 NỘI DUNG:

1 Văn bản: Trong lòng mẹ

2 Trường từ vựng

3 Bố cục của văn bản

MÚC ĐỘ CẦN ĐẠT

- Có được những kiến thức sơ giản về thể văn

hồi kí Thấy được đặc điểm thể văn hồi kí qua

ngòi bút Nguyên Hồng : thấm đượm chất trữ

tình, lời văn chân thành dạt dào cảm xúc.

- Hiểu thế nào là trường từ vựng, xác lập

trường từ vựng gần gũi Biết cách sử dụng

các từ cùng trường từ vựng để nâng cao hiệu

quả diễn đạt.

- Nắm được yêu cầu của văn bản về bố cục

Biết cách xây dựng bố cục văn bản bản mạch

lạc , phù hợp với đối tượng phản ánh, ý đồ

giao tiếp của người viết và nhận thức của

người đọc

Tuần 2

Tiết 5

Tuần 2

Tiết 5

ND:

Lớp: 81,2,7

ND:

Lớp: 81,2,7

-KNS: Suy nghĩ sáng tạo, giao tiếp, xác định giá trị bản thân

II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh :

 GV: Nghiên cứu văn bản Tập truyện Những ngày thơ ấu KTDH: Động não, thảo luận nhóm, viết sáng tạo

HS : Đọc văn bản : Chuẩn bị bài theo hướng dẫn của GV: (Tóm tắt,tìm hiểu bố cục)

- Vẽ tranh bé Hồng trong lòng mẹ

III Tổ chức hoạt động dạy và học:

1 Ổn định lớp : kiểm tra sĩ số

2 Kiểm tra bài cũ (kiểm tra chuẩn bị của HS )

- Những gì gợi lên trong lòng nhân vật “tôi” kỉ niệm về buổi tựu trường đầu tiên?

- Nêu đôi nét nghệ thuật viết tuyện

3 Bài mới:HĐ1 : Dẫn vào bài “ Những ngày thơ ấu” là tập hồi kí viết về tuổi thơ cay đắng của tg và vạch trần bộ mặt lạnh lùng của xh chỉ trọng đồng tiền, đầy những thành kiến cổ hủ …

HĐ2 : Giới thiệu tác

giả, tác phẩm

GT:NH sớm thấm thía

nỗi cơ cực và gần

gũi những người

nghèo khổ Sáng

tác của NH đậm

chất trữ tình, dạt

dào cảm xúc, rất

mực chân thành

+GVgiảng về thể

hồi kí (Tích hợp văn

bản Cô tô

? Em đã học thể kí

qua văn bản nào?Em

nhớ gì về thể kí ?

Những năm tháng

không thể nào

quên)

+Nêu xuất xứ ?

HS đọc chú thích*(sgk)  Nêu đôi nét về tác giả ,tác phẩm

+QS đoạn 2 chú thích *

- Nhớ , phát biểu

+HS lắng nghe

-Đọc vb ( Hồng:thể hiện cảm xúc thay đổi, bà cô:

I.Đọc, tìm hiểu chung:

1.Tác giả:

NH(1918 -1982), là nhà văn cuả những người cùng khổ, có nhiều sáng tác ở các thể loại tiểu thuyết, kí, thơ

2.Tác phẩm:

a.Thể loại: hồi kí ( Thể văn ghi chép kể lại những biến cố xảy ra trong quá khứ mà tác giả đồng thời là người kể, người tham gia

kiến ) b.Xuất xứ:“Trong

-HDHS đọc văn bản

(chậm, tình cảm, chú

ý lời các nhân vật )

-Đọc mẫu, hs đọc

tiếp

+Nhận xét

+K/tra đọc chú thích

của HS

HĐ3:HDHS tóm tắt

nội dung vb - tìm

hiểu bố cục:

- Qua việc đọc vb và

tìm hiểu em hãy xđ

nhân vật chính các

sự việc chính và tìm

bố cục của vb?

HĐ 4: HD HS phân

tích :

? Đọc đoạn văn em

hiểu gì về hoàn

cảnh đau khổ và trớ

trêu của cậu bé

Hồng?

?Người thân luôn

vâøy vò , khiên

Hồng đau xót phẩn

uất là ai? ( chuyển ý

: Tiết 2

ngọt ngào, giả dối rất kịch -Đọc các chú thích : 5,8,12,13,14,17

- Dựa vào sự chuẩn bị trả lời câu hỏi(Trình tự thời gian và dòng

tưởng của nv)

Trình bày 1 phút

lòng mẹ là chương

IV của tp “Những ngày thơ ấu”

c/ Từ ngữ khó (SGK):

d/ Bố cục: ( 2 phần)

Theo trình tự thời gian và dòng cảm xúc của

kí ức tuổi thơ

II.Đọc- hiểu văn bản

1 Cảnh ngộ

đáng thương và nỗi buồn của nhân vật bé Hồng:

- Cậu bé là kết quả của cuộc hôn nhân không hạnh phúc, cha mất sớm, mẹ đi tha phương cầu thực

-Sống với họ hàng bên nội luôn chịu sự ghẻ lạnh và cay nghiệt của người thân -Luôn nhớ, yêu thương và khao khát gặp lại mẹ

4.Củng cố: Nêu đôi nét về tác giả ? Em hiểu thế nào là

hồi kí ?

Tóm tắt nội dung chính của văn bản “Trong lòng mẹ”?

5 Hướng dẫn học bài ở nhà :

 Bài cũ: Đọc VB , tìm hiểu nhân vật bà cô và tâm trạng Hồng khi gặp lại mẹ

( Trích Những ngày thơ ấu ) - Nguyên Hồng I.Mục tiêu cần đạt: ( tiếp tục mục tiêu nêu ở tiết 1)

II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh :

 GV: Bài soạn.KTDH: Động não, thảo luận nhóm, viết sáng tạo

Tập truyện Những ngày thơ ấu

HS : Đọc văn bản : Chuẩn bị bài theo hướng dẫn của GV:

III Tổ chức hoạt động dạy và học:

1 Ổn định lớp : kiểm tra sĩ số

2 Kiểm tra bài cũ

- Em hiểu gì về thể loại hồi kí ?

- Em hiểu gì về hoàn cảnh đau khổ và trớ trêu của cậu bé Hồng?

3 Bài mới:

HĐ1 : Dẫn vào bài

Hoạt động

của GV Hoạt động của HS Nội dung HS ghi

Tuần 2

Tiết 6

Tuần 2

1,2,7 ND:

Lớp 81,2,7

HĐ2 - HDHS tìm hiểu

n/vật “người cô”:

+ Tổ chức HS thảo

luận câu hỏi 1 sgk 3

phút ( phân nhóm,

giao việc)

+HD HS trình bày

- Chi tiết “Giá những

cổ tục… mới thôi”

gợi lên cảm xúc gì

của Hồng, gợi em

liên tưởng đến điều

gì trong xã hội cũ?

-Bình, giáo dục : N/v

người cô đại diện

cho những định kiến

khắt khe, cổ hũ đối

với người PN trong

xã hội cũ những

thành kiến cổ hủ

nhỏ nhen độc ác,

không thể làm khô

héo tình cảm ruột

thịt, sâu nặng

thiêng liêng.

-HD HS tìm hiểu việc

Hồng gặp lại mẹ

+YCHS đọc đoạn 2

+Tìm những chi tiết

diễn tả hành động,

cảm xúc của Hồng?

+ Những chi tiết đó

nói lên điều gì ?

GD:Qua đó em thấy

mình cần có nghĩa

vụ và trách nhiệm gì

đối với mẹ?

?CM rằng văn

- Thảo luận nhóm

+ ĐH:

-Lúc đầu cúi

minh và lòng thương yêu mẹ (không bị xâm phạm bởi…).Đau đớn ,phẫn uất (“nước mắt tuôn

… tức tưởi “cô tôi…mới thôi” )

Tin yêu và kính trọng mẹ

- Động não

- Lắng nghe

- Đọc -Phát hiện, trình bày

- Suy nghĩ , trình bày

HS liên hệ thực tế bản thân

- HS trao đổi nhóm

- HS trao đổi

II.Đọc- hiểu văn bản

2/Cuộc đối thoại

của Hồng và bà cô:

- Vẻ mặt “tươi cười”, giọng nói

“ngọt ngào”, cử chỉ “thân mật”

“rất kịch”, lời lẽ tàn nhẫn, cay nghiệt chà đạp người mẹ kính yêu của chú ; Dồn Hồng đến nỗi đau tột cùng  vô tình, khô héo tình ruột thịt

Là người lạnh lùng, độc ác, thâm hiểm Đại diện cho những định kiến khắt khe, cổ hũ đối với người PN trong xã hội cũ

Nỗi cô đơn , niềm khao khát tình mẹ của chú bé Hồng bất chấp sự tàn nhẫn vô tình của bà cô

3 Cuộc gặp lại mẹ của bé Hồng:

Cảm giác sung sướng cực điểm khi được ở trong lòng mẹ  Cảm nhận của bé

Nguyên Hồng giàu

chất trữ tình qua đoạn

trích “trong lòng mẹ”

+ HS trao đổi

nhóm(Thể hiện qua

các phương diện:Tình

huống và nội dung

câu chuyện;Dòng

cảm xúc phong phú

Hồng;Cách thể hiện

của tác giả )

- HD HS nêu ý nghĩa

văn bản và bàn

luận ý kiến nhận

xét về nhà văn

Nguyên Hồng

- HDHS tổng kết bài

học

Trình bày những nét

chính về nội dun,

nghệ thuật

- Suy nghĩ, trình bày

- Trình bày

Hồng về tình mẫu tử thiêng liêng sâu nặng

III.Tổng kết:

1 Nghệ thuật:

-Tạo dựng được mạch truyện , mạch cảm xúc trong đoạn trích tự nhiên, chân thực

- Kết hợp kể chuyện với miêu tả, biểu cảm

- Khắc họa hình tượng nhân vật với lời nói, hành động, tâm trạng sinh động , chân thực

2 Ý nghĩa văn bản:

Tình mẫu tử là mạch nguồn tình cảm không bao giờ vơi trong tâm hồn con người

Nguyên Hồng là nhà văn của phụ

nữ và nhi đồng

*Ghi nhớ (SGK)

4.Củng cố:

? Nêu ý nghĩa văn bản ? Từ cảnh ngộ bé Hồng em có suy nghĩ và hàng động gì đối với những trẻ em cơ nhỡ ngoài xã hội ?

5 Hướng dẫn học bài ở nhà :

Bài cũ : đọc kĩ văn bản , phgat1 hiện và phân tích những nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật Ghi lại

kỉ niệm của bản thân với người thân

Bài mới : tiết 7: Trường từ vựng

-

Tiếng việt

TRƯỜNG TỪ VỰNG I.Mục tiêu cần đạt:

Kiến thức: Khái niệm trường từ vựng

Kĩ năng:-Tập hợp các từ có chung nét nghĩa vào một trường từ vựng

-Vận dụng kiến thức về trường từ vựng để đọc-hiểu và tạo lập văn bản û

Tích hợp: - Văn(Trong lòng mẹ ), TLV (Bố cục của văn bản ); -Giáo dục môi trường (Từ ngữ về môi trường)

II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

 GV: Bài soạn - Bảng phụ ghi ngữ liệu

HS: Xem lại kiến thức về từ nhiều nghĩa Đọc bài, trả lời câu hỏi, nghiên cứu ghi nhớ

III Tổ chức hoạt động dạy và học:

1 Ổn định lớp:

2 Kiểm tra bài cũ:

1 Thế nào là từ nghĩa ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa hẹp?

Ví dụ

3.Bài mới: Qua các bài tập trên ta thấy có những từ

không cùng 1 hệ thống-không cùng trường nghĩa Đó là vấn đề chúng ta sẽ tìm hiểu trong tiết học này

Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dungHS

ghi

HĐ1:HDHS tìm hiểu k/

niệm

+Các từ in đâm

dùng để chỉ đối

tượng là người, động

vật hay sự vật? Tại

sao em biết được

điều đó ?

HS đọc đoạn văn của Nguyên Hồng chú

ý các từ in đậm:

trả lời câu hỏi ĐH:Chỉ người – nằm trong câu văn cụ thể, có ý nghĩa xác định

I.Thế nào là trường từ vựng

1.Trường từ vưng :

Là tập hợp

Tuần 2

Tiết 7

Tuần 2

1,2,7 ND:

Lớp 81,2,7

+Những từ đó có

nét chung nào về

nghĩa?

==>HD chốt lại kiến

thức

-Bài tập nhanh

(bảng phụ : cao,

thấp, lùn, lòng

khòng, lêu nghêu,

gầy, béo, xác ve

Nếu dùng tả người

thì trường từ vựng

của nhóm từ là

gì ?)

HĐ2:Lưu ý:

+ Có phải 1 từ thì

chỉ có thể nằm ở 1

trường từ vựng ?

+HD HS phân tích ví

dụ

+ BT nhanh : Ttv lá có

thể bao gồm ttv nhỏ

nào?

- Cho hs phân tích ví

dụ mục anhận xét

theo gợi ý (tập hợp

những từ loại khác

nhau

-Từ “ngọt” thuộc

những trường từ

vựng nào?

- Phân tích chú thích

d (Các từ in đậm

được chuyển từ

trường từ vựng nào

sang trường từ vựng

nào?)

-HDHS tổng kết ghi

nhớ :

+Cùng chỉ các bộ phận của cơ thể con người

-HS rút ra nội dung ghi nhớ

- Chỉ hình dáng của người

- Trả lời -đ ọc VD –21-sgk

ĐH:+Hình thái của lá:tròn, lá dài, kim, hình răng cưa…

+Trạng thái của lá:

Lá xanh, úa, vàng, héo…

_Cùng ttv(danh từ chỉ sự vật,động từ chỉ hoạt động ,tính từ chỉ tính chất ) -Trường mùi vị ,trường âm thang ,trường thời tiết (ăn : cơm,bánh…

- Quan sát mục d – trả lời

-Trường từ vựng

“người” ”thú vật”

để nhân hóa -Đọc ghi nhớ và lưu

ý

của những từ có ít nhất 1nét chung về nghĩa

VD:

-Thị giác: mắt, thấy, dòm

-Khứu giác: mũi, ngửi, thơm

2 Lưu ý

a/Một trường từ vựng có thể bao gồm nhiều trường từ vựng nhỏ hơn

b.Một ttv có thể bao gồm

khác biệt nhau về từ loai

c.Do h/ tượng nhiều nghĩa, 1 từ có thể thuộc nhiều ttv khác

chuyển ttv để tăng thêm tính nghệ thuật của ngôn từ và khả năng diễn đạt (nhân hoá, ẩn dụ,

ùng dẫn

làm bài

tập

BT1,3,6 :

Phát

biểu

nhanh

BT2 :Ghi

bảng

phụ

BT 4: Hđ

cá

nhân

BT5

:Hoạt

động

nhóm

lớp (đọc bài tập –xác định yêu cầu – làm bài ) -BT1 :tìm – phát biểu

Lên bảng -2 hs lên bảng

- đại diện nhóm trình bày nhận xét

Bài tập còn lại

ở nhà

1/ Tìm các từ thuộc trường từ vựng người ruột thịt …: thầy, cậu, cha, mợ, mẹ, nội , cô, em … 2/ Đặt tên trường từ vựng:

a) dcụ đánh bắt thuỷ sản .b) dụng cụ đựng đồ

c) hđ của chân d) trạng thái tâm lí người

e) tính cách của người g) dụng cụ để viết

3/ Xác định ttv : thái độ của người

4/ - Khứu giác:mũi, nghe, thính, thơm, điếc

- Thính giác: thính nghe, tai, điếc, rõ

5/ a) t dụng cụ đánh bắt thuỷ sản - đồ dùng cho chiến sĩ ( lưới b40) – hoạt động săn bắt của con người b)t thời tiết và nhiệt độ – tính chất của thực phẩm – tính chất tâm lí hoặc tình cảm của con người c) tự bảo vệ bằng sức mạnh của chính mình –các chiến lược chiến thuật tác chiến–các hoạt động bảo đảm an ninh quốc gia

4.Củng cố: Thế nào là trường từ vựng ?

5 Hướng dẫn học bài ở nhà :

 Bài cũ : - Học ghi nhớ sgk - HS làm bài tập ở nhà Bài mới:

 Chuẩn bị bài: Từù tượng hình ,từ tượng thanh

 Tiết 8 :Bố cục của VB ( Xem TV 7 sách cũ tham khảo )

Tập làm văn:

BỐ CỤC CỦA VĂN BẢN I.Mục tiêu cần đạt:

Tuần 2

Tiết 8

Tuần 2

1,2,7 ND:

Lớp:81,2,7

Giúp HS :

-Kiến thức: Bố cục của văn bản, tác dụng của việc xây dựng bố cục

-Kĩ năng: Sắp xếp các đoạn văn trong bài theo một bố cục nhất định Vận dụng kiến thức về bố cục trong đọc- hiểu văn bản

Ra quyết định, giao tiếp

II.Chuẩn bị của GV-HS:

- GV :+ Bài soạn KTDH: Thảo luận, thực hành viết

+Bảng phụ có ngữ liệu ;”Người thầy đạo cao đức

trọng”

-HS :+Xem lại bố cục các các kiểu văn bản học ở lớp 6,7 +Đọc bài trả lời câu hỏi

III Tổ chức hoạt động dạy và học:

1.Ổn định lớp :

2.Kiểm tra bài cũ :

Bố cục văn bản thường gồm mấy phần ? Nhiệm vụ từng phần ?

3.Bài mới:

Giới thiệu bài: Trên cơ sở HS trả lời ở mục kiểm tra nội dung ôn tập

Hoạt động của

GV Hoạt động của HS Nội dung HS ghi

HĐ1:HD HS ôn lại

kiến thức lớp

6,7 (3 phần của

vb)

-Vb trên có thể

chia làm mấy

phần? Chỉ ra

các phần?

-Hãy nêu nhiệm

vụ của từng

phần trong vb

trên?

-Phân tích mối

-Đọc vb “Người thầy đạo cao đức trọng”

+Chia làm 3 phần (P1:I, P2:II,III; P3: IV )

+Nêu chức năng, nhiệm vụ của từng phần (P1:giới thiệu ông Chu Văn An; P2 :công lao ,uy tín và tính cách của ông ;P3 :tình cảm của mọi người đối với ông )

+Mặc dù mỗi phần có nhiệm vụ riêng  cùng chung chủ đề, góp phần

I.Các đơn

thức:

1.Bố cục của vb

quan hệ giữa

các phần trong

vb trên?

- Nêu câu hỏi 4

hướng dẫn HS

chốt lại khái

niêm bố cục

văn bản, nhiệm

vụ, quan hệ các

phần trong văn

bản

HĐ2:HD HS tìm

hiểu 1 số cách

bố trí sắp xếp

nd phầnTB

1,2,3,4 sgk ,gọi 4

HS lên bảng trình

bày nội dung trả

lời

- Nêu câu hỏi 5

Hướng dẫân HS

chốt kiến thức

(Các ý được sắp

xếp theo những

trình tự nào?) ý

3 ghi nhớ

HĐ 3:HD HS luyện

tập

-Đọc bài tập

-Xác định yêu

cầu BT

+BT 1 :3 hs lên

bảng

làm nổi bật chủ đề

_ HS trả lời nội dung ghi nhớ(BC của vb là sự tổ chức các đoạn văn để thể hiện chủ để vb thường có bố cục 3 phần:MB, TB, KB)

-Nhiệm vụ:

+MB: nêu ra chủ đề của

vb, +TB: thường có 1 số đoạn nhỏ trình bày các khía cạnh của chủ đề, +KB: tổng kết chủ đề của vb

-Đọc ngữ liệu ở sgk-25Trao đổi nhóm

Trình bày kết quả ,nhận xét

+ND phần TB được trình bày theo 1 thứ tự tuỳ thuộc vào kiểu vb,chủ đề, ý đồ giao tiếp của người viết…

+Theo trình tư thời gian, không gian, theo phát triển của sự việc hay theo mạch suy luận, sao cho phù hợp với sự triển khai chủ đề và sự tiếp nhận của người đọc

-Đọc nd cần ghi nhớ

- Đọc bt Xác định yêu cầu bt ,sgk

+1a.không gian :nhìn xa-đến gần- đến tận nơi –đi xa dần

+1b.Thời gian :về chiều, lúc hoàng hôn

+1c.2 luận cứ được sắp xếp theo tầm quan trọng

Ý 1,2 Ghi nhớ / 2 5

2.Cách bố trí ,sắp xếp

nd phần TB của vb:

Ý 3 Ghi nhớ /25

II.Luyện tập:

1.Phân tích cách trình bày ý trong các đoạn trích

2 Sắp xếp

ý > lòng thương mẹ của chú bé Hồng

3.Sắp xếp các ý trong phần TB