Giáo án Ngữ văn 8 bài 26: Thuế máu

Mục tiêu cần đạt Giúp HS : - - Hiểu được bản chất độc ác, bộ mặt giả nhân giả nghĩa của TDP qua việc dùng người dân các xứ thuộc địa làm vật hi sinh cho quyền lực của mình trong các cuộc

GIÁO ÁN NGỮ VĂN 8 TUẦN 26 - TIẾT 105: VĂN BẢN: THUẾ MÁU

(Trích Bản án chế độ thực dân pháp)

Nguyễn ái Quốc

-I Mục tiêu cần đạt

Giúp HS :

- - Hiểu được bản chất độc ác, bộ mặt giả nhân giả nghĩa của TDP qua việc dùng người dân các xứ thuộc địa làm vật hi sinh cho quyền lực của mình trong các cuộc chiến tranh tàn khốc Hình dung ra số phận bi thảm của những người bị bóc lột “Thuế Máu” theo trình tự miêu tả của t/g

- Thấy rõ ngòi bút lập luận sắc bén, trào phúng sâu cay của Nguyễn Ái Quốc trong văn chính luận

II Chuẩn bị

- Giáo viên: Soạn giáo án, bảng phụ

- Học sinh: Chuẩn bị bài ở nhà

III Tiến trình dạy học

1 Kiểm tra bài cũ: Trong bài “bàn luận về phép học” tác giả đưa ra những phép học nào? Có tác dụng gì?

2 Bài mới:

Giới thiệu bài: Những năm 20 của TK XX là thời kì hoạt động sôi nổi của người thanh niên yêu nước Nguyễn Ái Quốc Trong những hoạt động CM ấy người có sáng tác văn chương

“Thuế Máu” là chương đầu tiên của “Bản án chế độ ”, t/g tập trung vạch trần bộ mặt giả nhân giả nghĩa, các thủ đoạn tàn bạo của chính quyền TDP trong việc dùng người dân nước thuộc địa làm vật hi sinh cho quyền lợi của mình trong các cuộc chiến tranh thảm khốc.

I Giới thiệu chung.

Hãy nêu vài nét sơ lược về tác giả

Nguyễn ái Quốc?

* ý nghĩa tên gọi:

- Nguyễn: là họ của Bác và cũng là họ

phổ biến nhất của người VN

- ái quốc: Yêu nuớc

-> Người VN yêu nước

Trình bày hiểu biết của em về tác phẩm?

- Năm 1946, xuất bản bằng tiếng Pháp tại

VN

- Năm 1960, nhà xuất bản sự thật xuất bản

bằng tiếng Việt và sau đó đã tái bản nhiều

lần

-Bản án CĐTDP là tác phẩm được NAQ

dành nhiều thời gian, đầu tư nhiều công

sức nhất trong năm 1922-1925 Để hoàn

thành tác phẩm, người đã tìm đọc rất

nhiều tài liệu, gặp gỡ nhiều nhân chứng,

thống kê công phu rất nhiều con số

- Bản án CĐTDP là tác phẩm khá dày

dặn, nội dung phong phú, gồm 12 chương

và phần phụ lục Mỗi chương viết về một

chủ đề và tất cả hợp thành một bản cáo

trạng phong phú, đanh thép về tội ác tày

trời của của chủ nghĩa TD về cuộc sống

khốn cùng của người dân xứ thuộc địa

Với thiên phóng sự điều tra này, lần

đầu tiên trong lịch sử thế giới, chế độ

thuộc địa bị lên án một cách có hệ

thống, toàn diện, cụ thể và chính xác

1 Tác giả- Tác phẩm

* Tác giả

- NAQ là tên gọi của Chủ tịch HCM khi người hoạt động CM ở chấu Âu vào những năm 20 của TK XX

* Tác phẩm

- “Bản án chế độ thực dân Pháp” là

thiên phóng sự viết bằng tiếng Pháp, in lần đầu tại Pa ri, năm 1925

- Thể loại: Phóng sự(Kiểu VB Nghị luận)

- Đoạn trích nằm trong chương I của tác phẩm

Để hiểu được nội dung của tác phẩm, cần

nắm được đặc điểm LS:

- Tình hình thế giới khoảng 20 năm đầu

của TK XX: Các nước đế quốc thi nhau

bành trướng, xâm chiếm nhiều nơi trên

thế giới, vơ vét trắng trợn của cải, nhân

lực Cũng vì thế cuộc sống của ND nô lệ

các xứ thuộc địa vô cùng cực khổ, tủi

nhục Làn sóng CM đang dâng lên ngày

càng mạnh mẽ ở khắp nơi

- Cuộc chiến tranh thế giới thứ

nhất(1914-1918), mà NAQ là cuộc xung đột ác liệt

giữa các nước đế quốc đang tranh giành

ảnh hưởng, quyền lợi Nó đẩy NDLĐ ở

nhiều nước TB, người dân nghèo ở các xứ

thuộc địa vào lò lửa chiến tranh thảm

khốc

Quan sát SGK

Xác định bố cục của đoạn trích?

Tất cả các tiêu đề(Tên chương, tên các

mục) đều do tác giả đặt

Kết hợp nhiều giọng điệu: khi mỉa mai

châm biếm, khi đau xót, đồng cảm, khi

căm hờn, phẫn nộ, khi giễu nhại, trào

phúng

- GV đọc một đoạn -> gọi h/s đọc

Nhận xét về cách đặt tên chương, tên

2 Chú thích

3 Bố cục

- Phần 1: Chiến tranh và người bản xứ

- Phần 2: Chế độ lính tình nguyện

- Phần 3: Kết quả của sự hy sinh

II Tìm hiểu văn bản

1 Đọc

các phần trong văn bản?

- Người dân thuộc địa phải gánh chịu

nhiều thứ thuế bất công, vô lí Song có lẽ

thứ thuế bị bóc lột tàn nhẫn, phũ phàng

nhất là bị bóc lột xương máu, mạng sống

So sánh thái độ của các quan cai trị

thực dân đ/với người dân thuộc địa

trước khi có ch/tr và khi ch/tr xảy ra?

Trước chiến tranh: những têhn da đen bẩn

thỉu, những tên An nam mit

Em có nhận xét gì về thái độ đó của bọn

cai trị?

Vì sao lại có sự thay đổi thái độ như

vậy ?

Vì TDP muốn che giấu dã tâm lợi dụng

xương máu của họ trong cuọc chiến tranh

cho quyền lợi của nước Pháp

Tác giả đã vạch trần bộ mặt của chính

quyền TD bằng cách nào?

Số phận thảm thương của người dân

thuộc địa trong các cuộc ch/tr phi nghĩa

2 Tìm hiểu văn bản

* ý nghĩa tên chương và tên các phần trong VB

- Cái tên Thuế máu gợi lên số phận thảm

thương của người dân thuộc địa, bao hàm lòng căm phẫn, thái độ mỉa mai với tội ác ghê tởm của chính quyền TD

- Trình tự cách đặt tên gợi lên quá trình lừa bịp, bóc lột đến cùng kiệt thuế máu của bọn cai trị

a Chiến tranh và người bản xứ

* Thái độ của các quan cai trị với người dân thuộc địa

- Trước chiến tranh: khinh bỉ, miệt thị, coi

họ là giống người hạ đẳng, bị đối xử đánh đập như súc vật

- Khi chiến tranh bùng nổ: họ được tâng bốc, vỗ về, được phong những danh hiệu cao quí

->Hai thái độ hoàn toàn trái ngược nhau, bộc lộ thủ đoạn lừa bịp, bỉ ổi của bọn TD(để bắt đầu biến họ thành vật hy sinh)

-> Nhắc lại lời lẽ, hình ảnh đối lập, tương

được miêu tả như thế nào?

SGK tr 87

Số phận ấy được chốt lại, hằn sâu thêm

bởi những con số đầy ấn tượng có sức lay

động lòng người (ở cuối phần 1)

Em có NX gì về cách đưa dẫn chứng và

bình luận của tác giả ?

“ấy thế mà lập tức , đi phơi thây bảo

vệ T.quốc ”

phản của bọn TD với dụng ý, giọng điệu mỉa mai

* Số phận của người dân thuộc địa

- Phải đột ngột xa lìa gia đình, quê hương

vì mục đích vô nghĩa

- Đem mạng sống đổi lấy vinh dự hão huyền

- Bị biến thành vật hi sinh cho lợi ích, danh dự của những kẻ cầm quyền

- Làm kiệt sức trong các xưởng chế tạo vũ khí

- > số phận vô cùng thảm thương

- > Đưa các tư liệu hiện thực, bình luận dưới dạng hình ảnh ẩn dụ, giọng điệu vừa giễu cợt vừa xót xa

IV Củng cố và hướng dẫn về nhà

1 Củng cố:

- Nắm được ý nghĩa nhan đề và các phần trong VB, Nắm được ND phần 1

- Nắm được NT lập luận của tác giả

2 Huớng dẫn về nhà:

- Học thuộc phần a

- Soạn VB: Thuế máu

TUẦN 26 - TIẾT 106: VĂN BẢN: THUẾ MÁU

(Trích Bản án chế độ thực dân pháp)

Nguyễn ái Quốc

-I Mục tiêu cần đạt

Giúp HS :

- - Hiểu được bản chất độc ác, bộ mặt giả nhân giả nghĩa của TDP qua việc dùng người dân các xứ thuộc địa làm vật hi sinh cho quyền lực của mình trong các cuộc chiến tranh tàn khốc Hình dung ra số phận bi thảm của những người bị bóc lột “Thuế Máu” theo trình tự miêu tả của t/g

- Thấy rõ ngòi bút lập luận sắc bén, trào phúng sâu cay của Nguyễn Ái Quốc trong văn chính luận

II Chuẩn bị

- Giáo viên: Soạn giáo án, bảng phụ

- Học sinh: Chuẩn bị bài ở nhà

III Tiến trình dạy học

1 Kiểm tra bài cũ: Phân tích thái độ của chính quyền TD với những người bản xứ trước và khi chiến tranh xảy ra

2 Bài mới:

Em hiểu thế nào là tình nguyện?

Chế độ lính tình nguyện ở đây được

thực hiện ntn?

Tự nguyện là tự giác, không bị bắt buộc,

là sẵn sàng, phấn khởi mà đi

Gọi những người dân bản xứ là “vật liệu

biết nói”

b Chế độ lính tình nguyện

* Hành động của bọn thực dân

- Tiến hành lùng ráp, vây bắt, cưỡng bức người ta phải đi lính

-Thoạt tiên chúng tóm người nghèo, người khoẻ

Cụm từ “Vật liệu biết nói”thể hiện ý

nghĩa trào phùng, mỉa mai sâu sắc Bọn

thực dân coi người dân bản xứ chỉ như

một thứ đồ vật biết nói, như một thứ hàng

hoá đặc biệt có thể sinh lợi mà thôi

Hậu quả của chính sách thu gom “vật liệu

biết nói” là đẻ ra hành trăm cách xuay

xoả, làm tiền trắng trợn

Đó chính là cơ hội làm giàu của bọn quan

chức trên tính mạng của người dân bản

xứ, là cơ hội tỏ lòng trung thành, củng cố

địa vị, thăng quan, tiến chức của bọn tay

sai thực dân

Em có nhận xét gì về những hành động

này?

Trước những hành động đó người bản

xứ có phản ứng ntn?

Những hành động ấy nói lên điều gì?

Thế mà trong bản bố cáo với những

người bị bắt lính bọn chúng đưa ra

những lời lẽ ntn?

Em có nhận xét gì về những lời lẽ này?

So sánh giữa thực tế hành động với

những lời lẽ của bọn cầm quyền?

- Sau đó đến con nhà giàu, không muốn đi lính thì phải xì tiền ra

- Sẵn sàng trói, xích, nhốt người ta như súc vật, sẵn sàng đàn áp dã man nếu như

có người chống đối

- > Hành động cưỡng bức, bắt lính một cách tàn bạo, dã man

* Phản ứng của người bản xứ:

- Những người không thể trốn thoát thì họ

tự huỷ hoại thân mình -> tìm mọi cách để trốn thoát

=> Những hành động ấy đã lật tẩy bộ mặt lừa bịp của chế độ mộ lính phi nhân

* Lời nói của bọn cầm quyền

- Hứa hẹn ban phẩm hàm cho những lính còn sống, truy tặng cho những người đã hi sinh

- Tuyên bố: “Các bạn đã tấp nập đầu quân, không ngần ngại hiến xương máu

Sự tương phản đó nói lên điều gì?

Có thể đặt nhan đề cho phần này là “Cái

vạ mộ lính”(nghĩa là chỉ đem lại tai vạ

cho người bản xứ

Em có nhận xét gì về cách lập luận của

tác giả trong ĐV này?

+ Nhắc lại lời tuyên bố của bọn thực dân

bằng giọng giễu cợt

+ Phản bác bằng dẫn chứng thực tế hùng

hồn

Kết quả sự hi sinh của người dân thuộc

địa trong các cuộc ch/tranh như thế

nào?

Em có nhận xét gì về kết quả của sự hi

sinh đó?

Đối chiếu lời nói của boạn thực trước và

sau khi chiến tranh diễn ra và n hận xét?

Khi mộ lính thì hứa hẹn

Qua đó bộc lộ bản chất chất gì của chủ

của mình ”

-> tâng bốc, phỉnh nịnh hoàn toàn giả dối

=> Lời nói và hành động hoàn toàn tương phản nhau, bộc lộ rõ thực chất của chế độ lính tình nguyện: Là chế độ cưỡng bức, bắt lính một cách dã man, vừa góp phần bộc lộ thái độ mỉa mai, châm biếm của tác giả

- NT lập luận: Dẫn chứng sinh động, giọng văn giễu cợt

c Kết quả của sự hi sinh

- Lời tuyên bố “tình tứ’ của các nhà cầm quyền cũng im bặt

- Dân bản xứ trở lại “giống người hèn hạ”

- Bị lột hết của cải

- Bị đánh đập vô cớ, đối xử thô bỉ như với súc vật

- Về nước, được quan cai trị chào đón bằng diễn văn: “ chúng tôi không cần đến các anh nữa, cút đi!”

- Cấp môn bài bán lẻ thuốc phiện -> Bị đối xử tàn nhẫn, chỉ là tấm bia đỡ đạn trong cuộc chiến tranh phi nghĩa (Sự

hi sinh vô ích)

nghĩa TD?

Nhận xét cách sử dụng ngôn ngữ của

tác giả?

Cách nói mỉa mai, sâu cay, thấm thía có

sức tố cáo và lay động lòng người

Khái quát lại giá trị nội dung, nghệ

thuật của VB?

Em có nh/x gì về trình tự bố cục các phần

trong chương?

Hợp lí, lôgic được triển khai theo 3 phần

bố cục theo trình tự thời gian

Đọc diễn cảm

-> Bộc lộ rõ sự bỉ ổi, tán tận lương tâm của chính quyền thực dân

III Tổng kết và luyện tập

1 Tổng kết

* Nội dung

- Miêu tả cụ thể, sinh động số phận thảm thương của người dân thuộc địa

- Lột tả bản chất bỉ ổi, tàn bạo của chủ nghĩa thực dân

* Nghệ thuật: châm biếm, đả kích sắc

sảo, tài tình + Xây dựng một hệ thống h/a sinh động, giàu tính biểu cảm và sức mạnh tố cáo + Ngôn từ trào phúng, châm biếm

+ Giọng điệu trào phúng đặc sắc

- Các hình ảnh mang yếu tố biểu cảm cao

- Nội dung :

2 Luyện tập

IV Củng cố và hướng dẫn về nhà

1 Củng cố:

- Nắm được nội dung ý nghĩa và đặc sắc NT của VB

2 Huớng dẫn về nhà:

- Học thuộc phần tổng kết

- Chuẩn bị bài: Hội thoại