giáo án ngữ văn 8 bài 26

Tập làm văn: Tìm hiểu yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT - Hiểu được bản chất giả dối tàn bạo của chính quyền thực dân Pháp.. Nắm được vai trị của yếu tố biểu cảm tron

BÀI 26

NỘI DUNG

1 Văn bản : Thuế máu

2 Tiếng Việt: Hội thoại

3 Tập làm văn: Tìm hiểu yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận

MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT

- Hiểu được bản chất giả dối tàn bạo của chính quyền thực dân Pháp Thấy rõ

tính chiến đấu, lập luận sắc bén cùng nghệ thuật trào phúng trong văn chính luận

của Nguyễn Ái Quốc

-Hiểu khái niệm v xh trong ht Biết xác định thái độ đúng đắn trong qh giao tiếp

- Bổ sung nâng cao hiểu biết về văn nghị luận Nắm được vai trị của yếu tố biểu

cảm trong văn nghị luận và cách đưa yếu tố biểu cảm vào bài văn nghị luận

THUẾ MÁU

( Trích “Bản án chế độ thực dân Pháp” )

Nguyễn Ái Quốc

I Mục tiêu cần đạt:

-Kiến thức:Bộ mặt giả nhân, giả nghĩa của thực dân Pháp và số phận bi thảm của của những

người dân thuộc địa bị bĩc lột, bị dùng làm bia đỡ đạn trong các cuộc chiến tranh phi nghĩa phản ánh trong văn bản Nghệ thuật lập luận và nghệ thuật trào phúng sắc sảo trong văn chính luận của Nguyễn Ái Quốc

- Kĩ năng: Đọc-hiểu văn chính luận của hiện đại, nhận ra và phân tích được nghệ thuật trào

phúng sắc bén trong một văn bản chính luận Học cách đưa yếu tố biểu cảm vào bài văn nghị luận

- Thái độ: Cảm phục tài năng và nhân cách HCM Trau dồi cảm xúc đẹp, cĩ ý thức đấu

tranh cho cơng bằng, đứng về lẽ phải

II Chuẩn bị của GV-HS:

-GV: Bài soạn SGK Tranh ảnh (nếu cĩ ) TP “Bản án chế độ thực dân Pháp” -HS: Sưu tầm tranh ảnh, ảnh lịch sử minh họa cho nội dung bài học Đọc diễn cảm vb

III Tổ chức hoạt động dạy - học :

1 Ổn định.

2 KTBC :Nêu quan niệm của Nguyễn Thiếp về sự học? Ý nghĩa của văn bản?

3 Bài mới :

HĐ1: Giới thiệu bài - Bối cảnh lịch sử - Giới thiệu nội dung “Bản án chế độ thực dân

Pháp” :Thể hiện lịng căm thù mãnh liệt những thế lực thống trị tàn bạo, tình yêu thương thắm thiết những kiếp ngưới nơ lệ nghèo khổ, chứng tỏ ý chí chiến đấu giành độc lập, tự do cho các dân tơc thuộc địa của NAQ Đồng thời, tác phẩm cũng thể hiện một nghệ thụât trào phúng, đả kích sắc sảo, đa dạng

HĐ2:HD tìm hiểu chung:

- G/ thiệu một số hoạt

động yêu nước , sáng - Lắng nghe, ghi chép

I/ Đọc –tìm hiểu chung:

1.Tác giả :Nguyễn Ái Quốc là một

trong những tên gọi của chủ tịch

Tuần 29

Lớp 81,2,11

tác của NAQ ở Pháp (quá

trình tập viết báo của B)  vị trí

của văn chính luận trong sự nghiệp

văn thơ HCM ( GT tên một số tác

phẩm chính luận )

- HD HS tìm hiểu chung về tác

phẩm

(Sử dụng ngơn ngữ, hồn cảnh ra

đời, cấu trúc )

? Văn bản Thuế máu thuộc chương

mấy ?

- HD HS đọc văn bản “ Thuế

máu” (giọng mỉa mai, giễu nhại,

khi đau xĩt, khi căm phẩn, …)

- Giải thích từ ngữ khĩ

HĐ3:Hướng dẫn đọc-hiểu vb

-Em hiểu tg muốn nĩi gì qua cách

đặt tên chương, tên từng phần trong

văn bản ? (“ Thuế máu” > số phận

thảm thương của người dân thuộc

địa, bao hàm lịng căm phẫn, thái

độ mỉa mai đối với tội ác đáng ghê

tởm của chính quyền thực dân Tên

từng phần > gợi quá trình bốc lột

đến cùng kiệt bằng những thủ đoạn

nham hiểm)

- Thủ đoạn, mánh khéo nham hiểm

của thực dân Pháp được miêu tả

như thế nào qua các phần trong

chương?

+ Gợi chú ý từ ngữ miêu tả lời

xưng gọi, hành động, việc làm, …

+ Tổ chức HS thảo luận và trình

bày

- Đọc đoạn 2 ct*

- Suy nghĩ, trình bày

- Phát biểu

-Học sinh đọc diễn cảm

-Liệt kê từ ngữ khĩ

- Động não

- Hoạt động nhĩm

+Trao đổi, lựa chọn phương án + Trình bày

HCM trong thời kì hoạt động cách mạng trước 1975

- Văn chính luận chiềm vị trí quan trọng trong sự nghiệp văn thơ HCM 2.Tác phẩm:

- “ Bản án chế độ thực dân Pháp” :

Viết ở Pa-ri (Pháp) từ 1922-1925, bằng tiếng Pháp gồm 12 chương Tác phẩm đã tố cáo và kết án chủ nghĩa thực dân Pháp, nĩi lên tình cảnh khốn cùng của người dân thuộc địa, thể hiện ý chí chiến đấu giành độc lập tự do cho các dân tộc bị áp bức của NAQ

-Văn bản “Thuế máu”là chương I.

- Từ ngữ khĩ :

II/ Đọc-hiểu văn bản

A Nội dung

1 Thủ đoạn, mánh khĩe nham hiểm của chính quyền thực dân:

-Thể hiện qua lời nĩi:

+ Trước chiến tranh: miệt thị, khinh

bỉ (dc) + Chiến tranh bùng nổ: đề cao một cách bịp bợm (dc)

+ Chiến tranh kết thúc: miệt thị , xua đuổi (dc)

 Tráo trở, lừa dối

- Thể hiện qua hành động: +Bắt người dân thuộc địa rời bỏ quê hương.(dc)

+ Bắt làm việc kiệt sức trong các nhà máy (dc)

+ Bắt làm bia đỡ đạn (dc)  Dã man, tàn ác

- Thể hiện qua việc làm:

+Trấn lột, cướp bĩc

+ Đối xử tàn nhẫn, bất cơng với những người sống sĩt

+ Cấp mơn bài bán thuốc phiện để

họ tự hủy hoại bản thân và giống nịi

 Độc ác, nham hiểm

== > Nhận xét và chốt ý

(Kết thúc tiết 1- chuyển ý sang tiết

2 )

- Nhận xét-ghi chép

== > Bản chất giả dối, tàn bạo của chính quyền thực dân Pháp

IV Củng cố- HD học bài :

1 Củng cố :

?Bản chất giả dối, tàn bạo của chính quyền thực dân pháp thể hiện trong chương Thuế máu qua các luận cứ nào?

2 Hướng dẫn học ở nhà

- Đọc lại văn bản tìm hiểu các luận cứ thể hiện số phận bi thảm của người dân thuộc địa

-Chuẩn bị bài : Hội thoại

THUẾ MÁU

( Trích “Bản án chế độ thực dân Pháp” )

Nguyễn Ái Quốc

I Mục tiêu cần đạt: (tiếp tục nội dung tiết 113)

-Kiến thức:Bộ mặt giả nhân, giả nghĩa của thực dân Pháp và số phận bi thảm của của những người dân thuộc địa bị bĩc lột, bị dùng làm bia đỡ đạn trong các cuộc chiến tranh phi nghĩa phản ánh trong văn bản Nghệ thuật lập luận và nghệ thuật trào phúng sắc sảo trong văn chính luận của Nguyễn Ái Quốc

- Kĩ năng: Đọc-hiểu văn chính luận của hiện đại, nhận ra và phân tích được nghệ thuật trào phúng sắc bén trong một văn bản chính luận Học cách đưa yếu tố biểu cảm vào bài văn nghị luận

- Thái độ: Cảm phục tài năng và nhân cách HCM Trao dồi cảm xúc đẹp, cĩ ý thức đấu tranh cho cơng bằng, đứng về lẽ phải

II Chuẩn bị của GV-HS:

-GV: Bài soạn SGK Tranh ảnh (nếu cĩ ) TP “Bản án chế độ thực dân Pháp” -HS: Sưu tầm tranh ảnh, ảnh lịch sử minh họa cho nội dung bài học Đọc diễn cảm văn bản

III Tổ chức hoạt động dạy - học :

1 Ổn định.

2 KTBC :Chứng minh thủ đoạn , mánh khéo của chính quyền thực dân Pháp đối với người

dân thuộc địa trong việc biến họ thanh vật hy sinh trong cuộc chiến tranh phi nghĩa

3 Bài mới :

HĐ1: Ngồi việc vạch trần bản chất tàn bạo, giả dối của chính quyền thực dân Pháp văn

bản “Thuế máu” cịn cho thấy số phận của người dân thuộc địa đáng thương ntn…?

Tuần 29

Tiết 114

NS:

ND Lớp 81,2,11

HĐ của thầy HĐ của trò Nội dung

HĐ2: HDHS tìm hiểu nội

dung:

- YCHS đọc lại văn bản

? Nêu cảm nhận của em về

thân phận của người dân thuộc

địa

? Số phận của người dân

thuộc địa được miêu tả như

thế nào?

? Nguyên nhân nào đẩy họ

vào tình cảnh cùng quẩn?

 Chốt ý

(Liên hệ một số tác phẩm hiện

thực 30-45)

- Văn bản thuyết phục bởi

những yếu tố nghệ thuật nào?

- Nêu ý nghĩa văn bản?

- Qua văn bản thuế máu em

có suy nghĩ gì về cuộc sống

của nhân dân ta trong xả hội

ngày nay?

- HD luyện tập

-Đọc diễn cảm

- Nêu cảm nhận

- Tìm dẫn chứng – nhận xét ( ĐH: kéo

xe, ăn đòn, bị xa gia đình, rời bỏ,mảnh ruộng, …, hy sinh vô ích, …

- Liên tưởng, động não

- Trao đổi, trình bày +ĐH: Tư liệu, giọng văn, thủ pháp lập luận

- Tổng hợp, trình bày

- Luyện đọc ở nhà

I/ Đọc –tìm hiểu chung:

II/ Đọc-hiểu văn bản

A Nội dung:

1 Thủ đoạn, mánh khóe nham hiểm của chính quyền thực dân:

2 Số phận của những người dân thuộc địa:

- Đáng thương

- Bị lừa dối, bị áp bức, bị đẩy vào tình cảnh cùng quẩn…

 Họ là nạn nhân của chính sách tàn bạo , nham hiểm của thực dân Pháp

B Nghệ thuật:

- Có tư liệu phong phú, xác thực, hình ảnh giàu giá trị biểu cảm

- Thể hiện giọng điệu đanh thép

- Sử dụng ngòi bút trào phúng sắc sảo, giọng điệu mỉa mai

C Ý nghĩa văn bản:

Văn bản có ý nghĩa như một bản án tố cáo thủ đoạn và chính sách vô nhân đọa của bọn thực dân đẩy người dân thuộc địa vào các lò lửa chiến tranh

 Ghi nhớ :(SGK) IV/ Luyện tập :SGK

IV Củng cố - HDHS học bài :

1 Củng cố :

-Nêu nội dung , nghệ thuật và ý nghĩa của văn bản “Thuế máu” ?

-Cảm xúc của em về tác giả Nguyễn Ái Quốc ?

2 Hướng dẫn học ở nhà :

- Đọc kĩ văn bản- nắm vững nội dung nghệ thuật chính và ý nghĩa văn bản

- Chú ý các yếu tố biểu cảm ( tác dụng )

-Chuẩn bị bài : Hội thoại

Tuần 29 ND:

Tiết 115 Tiếng Việt Lớp:8 1,2,11

HỘI THOẠI

I.Mục tiêu cần đạt:

- Kiến thức: Vai xã hội trong hội thoại

-Kĩ năng:Xác định được các vai xã hội trong cuộc thoại

II/ Chuẩn bị của GV-HS :

-GV: Bài soạn, SGK, Các bài tập tình huống.Bảng phụ

-HS: Vở bài soạn, SGK

III/ Tổ chức hoạt động dạy và học:

1.Ổn định:

2.Kiểm tra bài cũ:Nêu các cách thực hiện hành động nĩi? Cho ví dụ.

3.Bài mới: Giới thiệu bài

HĐ 1:HDHS tìm hiểu

vai xã hội trong hội

thoại:

- YCHS đọc đoạn trích

SGK

- HDHS tìm phương án

trả lời 3 câu hỏi

+ Tổ chức HS thảo luận

nhĩm

+ Bố trí nhĩm , giao

việc

+ Tổ chức hS trình bày

?Em hiểu thế nào là vai

xã hội trong hội thoại?

 chốt Vai xã hội trong

hội thoại

? Dựa vào đâu để xác

định vai xã hội ?

? Cĩ những quan hệ xã

hội nào?

(gợi: GV : Nêu một số

tình huống để HS suy

nghĩ :quan hệ Hồng và

người cơ: quan hệ gia tộc

-Đọc đoạn trích

- Lắng nghe, suy nghĩ -Thảo luận nhĩm

- Ổn định nhĩm –trao đổi

ý kiến , lựa chọn phương

án

-Trình bày kết quả +ĐH: quan hệ cơ cháu;

hồng vai dưới, cơ vai trên; cơ xử sự khơng đúng vai trị người trên, Hồng cư xử lễ phép với

cơ  Hồng xác định được mình là phận cháu

- Lắng nghe, ghi chép

- Suy nghĩ, phát biểu

- Kinh nghiệm thực tế ,

tư duy

- Lắng nghe

I/ Vai xã hội trong hội thoại:

1 Ví dụ SGK:

2 Ghi nhớ :

- Vai xã hội :vị trí của người tham gia hội thoại đối với người khác trong cuộc thoại

- Vai xã được xác định bằng các quan hệ xã hội:

+ Quan hệ trên dưới ( tuổi tác , thứ bậc gia đình và xạ hội ) + Quan hệ thân-sơ ( mức độ quen biết hay thân tình)

- Quan hệ xã hội rất đa dạng , vai xã hội của mỗi người vì thế cũng đa dạng, nhiều chiều Do

đĩ, khi tham gia hội thoại cần

, quan hệ cơ chủ nhiệm

và HS quan hệ gì ? Quan

hệ giữa em và một hs

trường khác , bà cụ đi

đường, …)

- GV phân tích tính chất

đa dạng của quan hệ xã

hội

? Trong quan hệ giao tiếp

em cần lưu ý điều gì? Vì

sao?  GDHS

- Suy nghĩ, trình bày xác định đúng vai để chọn cách nĩi phù hợp

HĐ 2: HDHS làm bài

tập

BT 1:

*Gợi: Quan sát đoạn

trích TQT phê phán các

tướng sĩ

BT2: HS trao đổi nhĩm

BT 3: Chuẩn bị theo

nhĩm

- Đọc –Xác định yêu cầu -HĐ nhĩm

- Trình bày

- Nhận xét theo kiến thức

đã học

II Luyện tập:

1 Những chi tiết cho thấy Trần Quốc Tuấn nghiêm khắc chỉ ra lỗi lầm của tướng sĩ, chê trách tướng sĩ, khuyên bảo tướng sĩ chân tình

2 Trả lời 3 câu hỏi:

a Về địa vị xã hội : ơng giáo vai trên – lão Hạc vai dưới ( trí thức – nơng dân); về tuổi ngược lại

b Lời lẽ ơn tồn, nắm vai gầy của lão, mời hút thuốc, uống nước, ăn khoai; cụ, ơng con mình, ( tơn trọng); tơi(bình đẳng)

c – Tơn trọng: ơng giáo, dạy

- Thân tình: chúng mình, nĩi đùa thế

3 Thuật lại cuộc trị chuyện lành mạnh:

IV Củng cố- HDHS học bài:

1.Củng cố:-Vai xã hội trong hội thoại là gì?

- Trong hội thoại cần xác định đúng điều gì?

2.Hướng dẫn học tập ở nhà:

-Ghi nội dung bài học (Ghi nhớ)

-Tạo ra một cuộc trò chuyện, phân tích vai và nhận xét cách

cư xử của những người tham gia cuộc trò chuyện ấy

-Chuẩn bị: Tìm hiểu yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận.

Cụ thể: Đọc kĩ Văn bản: Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến và trả lời câu hỏi

Tuần 29

Tiết 116

NS:

ND:

Lớp 81,2,11

TÌM HIỂU YẾU TỐ BIỂU CẢM

TRONG VĂN NGHỊ LUẬN

I Mục tiêu cần đạt:

-Kiến thức: Lập luận là phương thức biểu đạt chính trong văn nghị luận Biểu cảm là yếu tố hỗ trợ cho lập luận, góp phần tạo nên sức lay động , truyền cảm cho bài văn nl

- Kĩ năng: Nhận biết yếu tố biểu cảm và tác dụng của nó trong trong bài văn nghị luận

Đưa yếu tố biểu cảm vào bài văn nghị luận hợp lí, có hiệu quả phù hợp với lô gic1 lập luận của bài văn nghị luận

- Thái độ: Biết hiểu đúng và đầy đủ các khía cạnh của một vấn đề

II/ Chuẩn bị của GV-HS:

- GV: Bài soạn, bảng phụ, SGK

- HS: SGK, vở có bài soạn Xem lại kiến thức về văn biểu cảm

III/ Tổ chức hoạt động dạy và học:

1.Ổn định:

2.Bài cũ:

-Kể tên các văn bản nghị luận đã học? Mục đích chung của các văn bản đã học?

-Vì sao các văn bản nghị luận có tính thuyết phục cao?

3.Bài mới: Giới thiệu bài.

HĐ1: Tổ chức

cho HS thảo

luận mục I 1

-Gọi đọc lại văn

bản “Lời kêu

gọi toàn quốc

kháng chiến”

(Hồ Chí Minh)

Nhận xét đọc

- Tổ chức HS

thảo luận

Câu 1 a) Tìm và so

sánh với “Hích

tướng sĩ”

Câu 1 b) Mục đích

văn nghị luận

Câu1 c) So sánh 2

cột…

Chốt kiến thức

điểm 1

-Đọc văn bản “Lời kêu gọi toàn

chiến”

-Thảo luận nhóm-trình bày

- ĐH:+Phát hiện từ ngữ biểu lộ tình

câu cảm thán…

+So sánh hai văn bản  Giống:

nhiều từ ngữ và câu văn có giá trị biểu cảm

+Suy nghĩ và giải thích

I/ Yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận:

1 Vai trò của yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận:

- Văn nghị luận tác động đến người đọc người nghe bằng lí trí và tình cảm

- Yếu tố biểu cảm giúp cho văn nghị luận có sức

- Liên hệ thêm

một số văn

bản?

HĐ2: HDHS tìm

hiểu 2

-Gợi dẫn tương tự

HĐ 1

+Mở rộng: Tìm

hiểu yếu tố

biểu cảm qua

một số ví dụ:

“Thuế máu”

đô”…

- Hỏi chốt:Vậy

để đưa yếu tố

biểu cảm vào

bài văn nghị

luận người làm

văn cần chú ý

điều gì?

tập.

Bài 1: Tổ chức

HS đọc lại và gợi

nhắc những điều

đã học trong

phần văn bản 

tìm yếu tố biểu

cảm

Bài 2: Tổ chức

nhóm thảo luận

Bài 3: HS lên

bảng

- So sánh , giải thích…

Yếu tố biểu cảm cần thiết trong văn nghị luận

- Nhớ – trình bày ( ĐH: Văn bản

“Chiếu dời đô”,

“Nước Đại Việt ta”…)

-Thảo luận nhóm

-Trình bày-Nhận xét Tìm một số dẫn liệu có sức truyền cảm mạnh mẽ trong

“Thuế máu”…( từ

ngữ, hình ảnh…)

- Tổng hợp , trình bày

1/Đọc thầm phần I

của “Thuế máu”

-Cá nhân trình bày

2/Thảo luận, trình bày

3/Cá nhân chuẩn bị và trình bày

thuyết phục cao hơn

vì nó tác động mạnh mẽ tới tình cảm của người đọc, người nghe

2 Cách đưa yếu tố biểu cảm vào bài văn nghị luận:

- Phải thật sự có cảm xúc trước nhựng điều mình viết mình nói

- Biết diễn tả cảm xúc bằng những từ ngữ , câu văn có sức truyền cảm

- Diễn tả cảm xúc phải chân thực và nằm trong kết cấu lập luận, phục vụ cho mục đích lập luận

II/ Luyện tập

1 Tìm yếu tố biểu cảm- nghệ thuật diễn đạt:

- Cách nói nhại

- Hình ảnh mỉa mai bằng giọng điệu dối trá của thức dân…

2 Cảm xúc qua đoạn văn- Cách diễn tả cảm xúc: -Vừa phân tích điều hơn lẽ thiệt cho học trò thất tác hại của học vẹt học tủ vừa bộc bạch nỗi buồn, nỗi khổ tâm của thầy giáo chân chính

- diễn tả qua từ ngữ, câu văn, giọng điệu lời văn

3 Viết đoạn văn trình bày luận điểm

có yếu tố biểu cảm:

IV Củng cố- HDHS học bài:

1.Củng cố:-Văn nghị luận thuyết phục người nghe bằng cách

nào?

-Tác dụng của yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận?

2.Hướng dẫn học tập ở nhà:

- Ghi lại Ghi nhớ vào tập và học thuộc

- Tìm yếu tố biểu cảm trong: “Chiếu dời đô” “Hịch tướng sĩ”

“Nước Đại Việt ta”

- Chuẩn bị:Bài 27 :Cụ thể: -Xem “Kết quả cần đạt” Đọc văn

bản: “Đi bộ ngao du”

Soạn câu hỏi phần “Đọc-hiểu văn bản”

KIỂM TRA 15 PHÚT

Môn: Ngữ văn( Tập làm văn)

I Câu hỏi :

1 Nêu vai trò và cách đưa yếu tố biểu cảm vào bài văn nghị luận (5 đ)

2.Viết một đoạn văn nghị luận (trình bày luận điểm) nói về việc học.( 5 đ)

II.Đáp án:

1/ - Yếu tố biểu cảm giúp cho văn nghị luận có hiệu quả thuyết phục cao hơn Vì nó tác động mạnh mẽ tới tình cảm của người đọc, người nghe (2 đ)

- Cách đưa yếu tố biểu cảm:

+Phải thật sự có cảm xúc trước nhựng điều mình viết mình nói (1 đ)

+Biết diễn tả cảm xúc bằng những từ ngữ , câu văn có sức truyền cảm.(1 đ)

+ Diễn tả cảm xúc phải chân thực và nằm trong kết cấu lập luận, phục vụ cho mục đích lập luận ( 1 đ)

2/ Viết đoạn văn nghị luận ( đúng hình thức , đúng yêu cầu) ( Tùy theo mức độ diễn đạt của học sinh chấm từ 0 đến 5 đ)