Mục tiêu: 1/.Kiến thức :: Hiểu được bản chất độc ác, bộ mặt giả nhân, giả nghĩa của thực dân pháp qua việc dùng người dân các xứ thuộc địa làm vật hi sinh cho quyền lợi của mình trong cá
Trang 1Tiết 105 106:
THUẾ MÁU
(NGUYỄN ÁI QUỐC)
A Mục tiêu:
1/.Kiến thức :: Hiểu được bản chất độc ác, bộ mặt giả nhân, giả nghĩa của
thực dân pháp qua việc dùng người dân các xứ thuộc địa làm vật hi sinh cho quyền lợi của mình trong các cuộc chiến tranh tàn khóc
Hình dung ra số phận bi thảm của những người bị bốc lột “ thuế máu” theo trình tự miêu tả của tác giả
Thấy rõ ngòi bút lập luận sắc bén, trào phúng sâu cay của nguyễn ái quốc trong văn chính luận
2/ Kĩ năng :
- Đọc diễn cảm, phân tích và cảm thụ văn chính luận của Nguyễn ái Quốc
3/ Thái độ : Giáo dục HS
- Biết đồng cảm với số phận bí thảm của người dân các xứ thuộc địa, căm ghét chiến tranh phi nghĩa
B Phương pháp : Nêu vấn đề, thảo luận
C Chuẩn bị :
1/ GV:Nghiên cứu tài liệu, soạn giáo án.
2/ HS: Học bài cũ, soạn bài theo câu hỏi hướng dẫn.
D Tiến trình lên lớp:
Trang 2I ổn định:
II Bài Cũ: Em hiểu được giá trị nội dung gì qua văn bản “ Bàn luận về phép học”? văn bản đó có còn giá trị thực tiễn đối với việc học ngày nay không? Giải thích việc nhận xét của em?
III Bài mới: Giới thiệu bài: Những năm 20 của thế kĩ XX là thời kì hoạt động sôi nỗi của người thanh niên yêu nước, người chiến sĩ công sản kiên cường Nguyễn ái Quốc Trong những hoạt đông cách mạng ấy có những sáng tác văn chương nhằm vạch trần bộ mặt kẻ thù, nói lên nỗi khổ nhục của người dân bị áp bức, kêu gọi nhân dân thuộc địa đoàn kết đấu tranh “ thuế máu” là chương đầu tiên của “ Bản án chế độ thực dân pháp” ở chương này, tác giả tập trung vạch trần bộ mặt giả nhân giả nghĩa các thử đoạn tàn bạo của chính quyền thực dân pháp trong việc dùng người dân nước thuộc địa làm vật hi sinh cho quyền lợi của mình trong các cuộc chiến tranh thảm khóc Lợi dụng xương máu của những con người nghèo khổ đó là một trong những tội ác ghê tởm nhất của thực dân, đế quốc.
Hoạt động 1: I/Đọc - Tìm hiểu chung
? Em biết được điều gì về tác giả?
? Dựa vào chú thích, hãy nêu giá trị nội dung
của tác phẩm?
? Đoạn trích thuế máu thuộc chươg nào trong
tác phẩm?
- Lưu ý đọc đúng ngữ điệu để cảm nhận
được nghệ thuật trào phúng của tác giả
- GV gọi 3HS đọc 3 phần của văn bản
- GV kiểm tra sự hiểu biết của HS qua một
số từ
? Văn bản có từ nào cần giải thích? Em hãy
chỉ ra một số từ?
1/ Đọc 2/ Tác giả, tác phẩm :
-Tác giả SGK
- Tác phẩm : Bản án chế độ Thực dân Pháp : Bao gồm 12 chương Phần trích học là chương đầu của tác phẩm
( Giới thiệu bằng 1 side trong bài giảng đt- gv giảng : Với tư cách là 1 thiên phóng sự điều tra , Bản án chế
độ thực dân Pháp thuộc loại văn chương báo chí Sự thuyết phục của
nó là những con số, những nhân chứng , những thống kê, nghĩa là những sự thật không gì chối cãi được
Trang 3? Là văn bản nghị luận nhưng ko chỉ dùng lí
lẽ và dẫn chứng , em còn thấy sự đan xen
của các yếu tố thuộc các phương thức nào?
-Nghị luận xen lẫn tự sự và biểu cảm
* Gv giới thiệu về tác phẩm “ Bản án chế độ
thực dân Pháp”
? Em có nhận xét gì về bố cục của chương
này?
- Trình tự và cách đặt tên các phần trong
chương đầu vừa theo lô gich thời gian, trọn
vẹn 1 quy trình công nghệ đưa thân xác
người dân thuộc địa vào guồng máy chiến
tranh, vừa theo nguyên tắc nghệ thuật ( hình
thhức đầu cuối tương ứng trong kết cấu tạo
nên sự va đập dữ dội trong tâm trí người đọc,
người nghe
Song mặt khác, tác phẩm rất gần với văn chương nghệ thuật, nghĩa là những sáng tạo NT ở 1 loạt hình ảnh gợi cảm , ở giọng điệu trào phúng , giễu cợt , mỉa mai Sự kết hợp này đã đưa đến 1 hiệu quả bất ngờ : tố cáo chế độ thực dân, phơi bày cuộc sống khốn cùng của người dân xứ thuộc địa Lòng căm giận và yêu thương là mạch ngầm văn bản thể hiện 1 khát vọng mãnh liệt , sâu sắc của tinh thần chiến đấu , của ý chí chiến đấu giành độc lập tự do của cây bút tài hoa của người chiến sĩ cách mạng )
3 Thể loại :
- văn nghị luận.
4 Bố cục :
- Phần 1 Chiến tranh và người bản
xứ
- Phần 2 Chế độ lính tình nguyện
- Phần 3 Kết quả của sự hy sinh
Trang 4Hoạt động 2 : III/Đọc - Tìm hiểu văn bản:
? Em có suy nghĩ gì về cách tác giả đặt tên
cho văn bản là “ Thuế máu”?
1/ Tìm hiểu cách đặt tên chương,
- Thuế máu( là một cách đặt tên đầy
ấn tượng, có sức biểu cảm, khơi gợi rất cao.) :Đây là một thứ thuế cực kì
vô lí, phản ánh một thủ đoạn bốc lột tàn bạo, trắng trợn đến tận cùng sinh mạng của những người dân thuộc địa Chiến tranh phi nghĩa đối với bọn đế quốc là cách làm giàu nhanh nhất và bóc lột xương máu của những người dân thuộc địa mà chúng tự phong cái nghĩa vụ khai hoá , bảo hộ là con đường rẻ nhất của chế độ thực dân ở các nước thuộc địa
Gợi ý số phận thảm thương của người dân thuộc địa ( bị bóc lột xương máu) bộc lộ sự căm phẫn t/ độ mỉa mai Tên các phần: gợi qúa trình lừa bịp bóc lột đến cùng kiệt thuế máu của bọn thực dân cai trị
2/ Chiến tranh và người bản xứ:
Thái độ của các quan trị thực dân đối với người dân thuộc địa:
- Trước chiến tranh: bị xem giống người hạ đẳng, bị đối xử đánh đập như súc vật
- Khi chiến tranh bùng nổ: được tâng
Trang 5-Gọi HS đọc diễn cảm phần 1.
? Dưới tiêu đề chiến tranh , tác giả đã trình
bày luận điểm bởi 3 luận cứ :
1 Người bản xứ đi phơi thây trên các
chiến trường
2 Người bản xứ bị đầu độc trong các
xưởng thuốc súng ở hậu phương
3 Số lượng người bản xứ không còn
được trở về
? Hãy tìm các đoạn tương ứng với 3 luận cứ
trên ?
? Theo em, nội dung của đoạn “ từ đầu…
công lí tự do” là gì?
? Thái độ của quan trị đối với người dân
thuộc địa có điều gì khác ở thời điểm trước
chiến tranh và trong khi cuộc chiến tranh
bùng nổ?
? Đó là thái độ ntn ?=> Đối lập : Từ giống hạ
đẳng ( hèn hạ) , giờ tự dưng được phong
những danh hiệu cao quý ( anh hùng bảo vệ
công lí) Thực chất của sự thay đổi này là gì
đã được tác giả nhấn mạnh rõ ràng
? Em có nhận xét gì về những từ ngữ được
tác giả dùng ở đây ? Và giọng điệu ?
ấy thế mà đùng một cái lập tức
tạo ra sự buồn cười chế giễu dã tâm
lợi dụng xương máu của người dân
trong cuộc chiến tranh cho quyền lợi
bốc, vỗ về, được phong những danh hiệu cao quý
=> Mỉa mai, châm biếm sự giả dối , thâm độc của CQTD
=> Thủ đoạn lừa bịp bỉ ổi
- Số phận thảm thương của người dân
Trang 6của nước Pháp.
Đó là thủ đoạn lừa bịp bỉ ổi
? Em cảm nhận được gì về số phận của
người dân nước thuộc địa trong đoạn còn
lại?
? Vậy số phận thảm thương của họ được
miêu tả như thế nào?
? Qua đây, tác giả bộc lộ thái độ gì của mình
đối với số phận của người dân thuộc địa
cũng như đối với quan cai trị thực dân?
- Cảm thông, xót xa…, bất bình, tố cáo sâu
sắc chiến tranh
? Nhận xét về cách đưa dẫn chứng và bình
luận của tác giả?
- Liệt kê liên tục … nhiều người … một số
khác… một số khác nữa… => thể hiện thông
tin nhanh
- Những hình ảnh mang tính biểu tượng:
máu tưới vòng nguyệt quế, lấy xương chạm
nên những chiếc gậy của các ngài thống chế
+ Khạc ra từng miếng phổi
+ 8 vạn người không trông thấy mặt trời quê
hương
thuộc địa trong những cuộc chiến tranh phi nghĩa
+ Đột ngột xa lìa quê hương
+ Bị biến thành vật hi sinh
+ Bị bệnh tật, chết đau đớn
Kết quả : 70 vạn người bản xứ
ra đi
Có 8 vạn không trở về
Liệt kê các tư liệu liên tục có thật, thông tin nhanh
Hình tượng hoá các chứng cớ
và bình luận dưới dạng các hình ảnh biểu tượng để tố cáo
Giọng trào phúng, xót xa, truyền cảm , khơi gợi cảm xúc thuyết phục người đọc
Trang 7 các luận cứ diễn đạt = một câu văn với
nhiều dấu ngắt ý Chứng cứ là những
con số cụ thể
? Cho ta thấy số phận ntn của người dân
thuộc địa?
IV Đánh giá kết quả :
? Hiểu nhan đề của văn bản ? Thái độ của các quan cai trị thực dân đối với người dân bản xứ như thế nào ?
V Hướng dẫn dặn dò :
Về đock kĩ 2 đoạn còn lại, chuẩn bị theo hướng dẫn ? Nội dung của phần Chế
độ lính tình nguyện là gì ? Thực chất của chế độ lính tình nguyện là gì ? Những người dân bản xứ có tự nguyện tham gia đi lính không ? Hành động việc làm của TDPháp đối với những người dân thuộc địa ntn ? Ngưòi dân làm thế nào để trốn lính ?
Trang 8THUẾ MÁU (TIẾP)
( Nguyễn ái Quốc)
A.Mục tiêu :
1 Kiến thức : Giúp HS hiểu được âm mưu, thủ đoạn của kẻ thù trong việc bắt lính và
kết quả
2 Kĩ năng : Rèn kĩ năng phân tích văn bản.
3 Thái độ : Giáo dục HS lòng căm thù giặc, tình thương yêu đối với người dân
thuộc địa
B.Phương pháp : Nêu vấn đề , đàm thoại
C.Chuẩn bị : GV : Bài soạn, tư liệu, SGK
HS : Chuẩn bị theo hướng dẫn
A Tiến trình lên lớp :
I.ổn định lớp :
II.Kiểm tra bài cũ : Thái độ của các quan cai trị đối với người dân thuộc địa trước
và sau chiến tranh ?
III Bài mới :
Hoạt động 2:Đọc- Tìm hiểu nội dung văn bản
- Mục tiêu : H/dẫn HS phân tích phần nội
dung
Chế độ lính tình nguyện
? Nêu các thủ đoạn, mánh khoé bắt lính ?
-Bọn TD dùng đủ mọi thủ đoạn, mánh khoé
3
Chế độ lính tình nguyện :
a, Các thủ đoạn, mánh khoé bắt lính của bọn thực dân :
- Lùng ráp, vây bắt, cưỡng bức -> Sự tàn nhẫn, dã man, độc ác
Trang 9? Em có nhận xét gì về trình tự bố cục 3
phần cảu văn bản “ Thuế máu”?
? Cụ thể là thời gian nào? trước và trong, sau
khi xảy ra chiến tranh thế giới thứ nhất?
Cách sắp xếp này có tác dụng như thế nào?
? Nghệ thuật châm biếm, đã kích, sắc sảo, tài
tình của tác giả thể hiện qua những phương
diện nào?
? Văn bản “ Thuế máu” đem lại cho em
những hiểu biết nào về bản chất chế độ thực
dân và số phận của người dân ở các nước
thuộc địa cách đây 2/3 thế kỉ
5 / Nghệ thuật:
Bố cục:
Ba phần của chương được bố cục theo trình tự thời gian
Bộc lộ bộ mặt giả nhân giả nghĩa trơ trẽn, bản chất tàn bạo của chính quyền thực dân một cách toàn diện, triệt để
Ngệ thuật: châm biếm, đả kích săc sảo, tài tình thể hiện qua
Xây dựng một hệ thống hình ảnh sôi động giàu sức biểu cảm có sức mạnh
tố cáo
Ngôn từ mang màu sắc trào phúng châm biếng
Giọng điệu trào phúng đặc sắc
* Ghi nhớ: SGK
IV Đánh giá kết quả :
- Đọc văn bản “ Thuế Máu” em hiểu thêm được mục đích nào của Nguyễn ái Quốc
Trang 10V Hướng dẫn dặn dò :
Bài cũ:
- Nắm kĩ nội dung bài học
- Tìm hiểu những yếu tố biểu cảm được đuă vào bài và tác dụng của chúng?
- Làm bài tập phần luyện tập
Bài mới:
- Xem trước bài: “ Hôi thoại”: Vai xã hội là gì trong hội thoại? có những mối
hệ xã hội nào? Dựa vào đâu để tìm vai xã hội?