Hướng dẫn học sinh tự học là một tiến trình không thể thiếu trong giờ dạy nhằm hướng cho học sinh có thói quen luyện tập rèn luyện kĩ thuật ,nâng cao kĩ năng động tác, do phạm vi diễn gi
Trang 1Đề tài: Nâng cao hiệu quả môn TD qua việc đổi mới phần hướng dẫn học
sinh tự học
I/MỞ ĐẦU
Hiện nay các môn học trong nhà trường đang dạy theo phương pháp đổi mới,một phương pháp dạy theo hướng tích cực hoá người học, thể dục cũng là môn được áp dụng phương pháp đổi mới và đã được thực hiện Qua 6 năm cho thấy phương pháp đổi mới đã mang lại hiệu quả giáo dục cao, giáo dục thể chất nhà trường đã có chuyển biến rõ rệt, khảo sát chất lượng đầu năm đều có tăng tiến về chất lượng, đa số học sinh đều đạt tiêu chuẩn rèn luyện thân thể Một trong những yếu tố mang lại hiệu quả ấy phải nói đến một tiến trình rất quan trọng trong giờ dạy đó là phần “hướng dẫn học sinh tự học”mà lâu nay vốn chỉ được xem như là một phần phụ ít được chú trọng
1.Mục đích nghiên cứu.
Hướng dẫn học sinh tự học là một tiến trình không thể thiếu trong giờ dạy nhằm hướng cho học sinh có thói quen luyện tập rèn luyện kĩ thuật ,nâng cao kĩ năng động tác, do phạm vi diễn giải của giáo viên trong giờ học chưa đáp ứng được hoặc quỹ thời gian ở lớp không đủ để học sinh luyện tập Tuy vậy, lâu nay chúng ta chưa chú trọng nhiều khâu hướng dẫn học sinh tự học trong tiết học làm sao cho hiệu quả, giúp học sinh nhớ lâu, thiết thực đối với bài học lẫn bài sắp học, dẫn đến học sinh chưa có sự nhảy vọt về phát triển và định hình động tác, học sinh chưa có động cơ rèn luyện kĩ năng, nâng cao chất lượng động tác vừa học.Vì lẽ đó, đổi mới khâu hướng dẫn học sinh tự học trong tiết học hiện nay nhằm khắc phục những tồn tại trên là một thực tế cần được chú trọng
2.Đối tượng phạm vi nghiên cứu.
- Qua thực tế giảng dạy ở trường THCS Trần Kiệt, sau 6 năm đổi mới phương pháp tôi
đã nhận thấy và đã thực hiện nghiêm túc khâu hướng dẫn học sinh tự học tại một khối lớp 8 ở trường
3.Phương pháp nghiên cứu.
-Phân loại giờ học thể dục (Giờ chuẩn bị thể lực chung, giờ chuẩn bị thể lực chuyên môn.)
-Định mức kiến thức,lượng vận động,tính chất động tác (then chốt kĩ thuật…)
-Nghiên cứu cách hướng dẫn nội dung tự học
-Bố trí, biên soạn phần hướng dẫn tự học theo từng nội dung
-Đánh giá so sánh kết quả
4.Nội dung đề tài: “Hướng dẫn học sinh tự học”
I/Mở đầu
1.Mục đích nghiên cứu 2.Đối tuợng phạm vi 3.Phương pháp nghiên cứu 4.Nội dung
II/Nội dung đề tài
ChươngI: Cơ sở lí luận liên quan đến đề tài 1.Cơ sở pháp lí
2.Cơ sở lí luận 3.Cơ sở thực tiễn ChươngII:
1.Khái quát phạm vi 2.Thực trạng đề tài nghiên cứu
Trang 21.Cơ sở đề xuất giải pháp 2.Các giải pháp chủ yếu 3.Tổ chức, triển khai thực hiện III/Kết luận và kiến nghị
1.Kết luận 2.Kiến nghị
II/NỘI DUNG ĐỀ TÀI
CHƯƠNG I:Cơ sở lí luận liên quan đến đến tài
1.Cơ sở pháp lí.
-Theo công văn số 1336/GD-ĐT ngày 26/10/2006 của SGD và ĐT tỉnh Phú Yên về việc triển khai và thực hiện chuyên đề, phát huy tính hiệu quả trong việc áp dụng các chuyên
đề quản lí giáo dục và quá trình dạy học
-Phòng GD và ĐT Huyện Đông Hoà có công văn số 348/GD-ĐT về việc hướng dẫn nghiên cứu chuyên đề chuyên môn ngày 10/11/2006
2Cơ sơ lí luận
-Cần nhấn mạnh rằng, tất cả các phần của giờ học có liên quan hữu cơ với nhau, các khâu lên lớp được thực hiện một cách có hệ thống và cụ thể trong mối quan hệ chặt chẽ với các nhiệm vụ đặc trưng của giáo dục thể chất Vậy, để thực hiện được điều đó cần tận dụng mọi khả năng của nội dung chương trình, các hình thức tổ chức lớp, các mối quan hệ, yếu tố thể lực học sinh, các tình huống cụ thể của giờ học mà tiến hành hướng dẫn tự học
-Thời gian và nội dụng các phần của giờ học luôn thay đổi,bỡi vì chúng phụ thuộc vào đặc điểm trạng thái của người học, vào nhiệm vụ đặc trưng của các bài tập, vào thời gian chung của buổi tập, vào điều kiện chủ quan và khách quan khác.Do đó,hướng dẫn học sinh tự học không nên hình thức và cứng nhắc
3.Cơ sở thực tiễn
-Hoàn thành tốt nhiệm vụ của một giờ học thể dục là dựa trên cơ sở thực hiện và hoàn thiện kĩ thuật động tác, có được như vậy một động tác phải được thực hiện lặp đi lặp lại nhiều lần, có khi để hoàn thiện đến phần then chốt kĩ thuật cần phải thực hiện hàng loạt các động tác bỗ trợ và được thực hiện nhiều lần/1động tác Như vậy, để có được một động tác hoàn chỉnh giáo viên cần phải hướng dẫn cho học sinh có phương pháp tự luyện tập xen vào từng nội dung của bài tập,từ đó học sinh tự lĩnh hội kiến thức, nắm bắt được các yếu tố liên kết đến mức độ phát triển từng động tác, từ đó học sinh nhớ lâu và hoàn thiện kĩ thuật động tác chắc chắn
-Để mang lại hiệu quả giờ học cho đa số học sinh, các bài tập phải được phân luyện tập theo trình độ thể lực học sinh, vì vậy giáo viên cần phải có phương pháp hướng dẫn tự tập luyện giúp cho từng nhóm đối tượng tiếp cận động tác một cách thoải mái, không ràng
buột (phân loại bài tập cho từng nhóm đối tượng luyện tập),điều mà giáo viên lâu nay ít được
chú trọng và chỉ hướng dẫn học sinh tự luyện tập một cách đại trà, đồng loạt cho cả lớp dẫn đến một số nhóm học sinh yếu không thể thực hiện được bài tập hoặc một số nhóm học sinh
có thể lực tốt thì bài tập chưa đủ độ khó để rèn luyện kĩ năng
-Một trong những yếu tố rất quan trọng để mang lại hiệu quả cao trong giờ thể dục nói chung và rèn luyện nâng cao chất lượng động tác nói riêng mà hiện nay chưa được quan tâm đúng mức đó là kiểm tra đánh giá phần hướng dẫn tự học ở tiết học trước,có thể ở đây là các bài tập bỗ trợ, các động tác mang tính cầu nối để hoàn thiện phần hoàn thiện kĩ thuật động tác chính, các bài tập được giao về nhà v.v….nên học sinh chưa có động cơ và ý thức luyện tập tốt, tất yếu sẽ dẫn đến hoàn thiện kĩ thuật động tác chính không có hiệu quả cao Do vậy cần
bố trí thời lượng trong từng nội dung cụ thể trong giờ dạy để kiểm tra đánh giá tuyên dương ngay cả động tác bỗ trợ hoặc bài tập giáo viên đã hướng dẫn tự học, bài tập được giao về nhà
Trang 3để cho học sinh có động cơ và ý thức luyện tập tốt chất lượng động tác chính hoàn thiện tốt hơn, học sinh có thói quen, niềm hứng khởi khi bài tập về nhà mình đã hoàn thành
CHƯƠNG II: Thực trạng đề tài nghiên cứu
1.khái quát phạm vi.
-Phạm vi nghiên cứu ở toàn bộ học sinh khối 8 ở trường và được so sánh kết quả 2 khoảng thời gian (trước khi thực hiện đề tài 2007-2008 và sau khi thực hiện đề tài 2008-2009)
2.Thực trạng đề tài nghiên cứu
-Qua quá trình giảng dạy chương trình thể dục 8 trong 2 năm (trước và sau khi thực hiện đề tài 2007-2008/2008-2009) cho thấy: Hoàn thành nhiệm vụ một giờ học thể dục, nếu giáo viên quan tâm chưa đúng mức đến khâu hướng dẫn tự học hoặc hướng dẫn học sinh học
ở nhà quá cứng nhắc hay nói cách khác là chỉ dạy và xem đây là một tiến trình phụ, không quan trọng nên tiến trình này giáo viên chỉ sắp đặt trong giáo án ở phần cuối giờ dạy chưa tạo cho học sinh có được cơ sở vững chắc để hoàn thiện động tác,phát triển thể lực cần thiết cho mọi hoạt động, dẫn đến học sinh không nhớ lâu kĩ thuật động tác vừa học, không vận dụng được các mối liên quan các động tác, học sinh hoàn thiện động tác không chắc chắn, một số động tác bỗ trợ học sinh thực hiện chỉ mạng tính đối phó,một số học sinh có trình độ thể lực kém lại không thực hiện được bài tập mà giáo viên giao tự luyện tập, dẫn đến khó phát triển các tố chất và chưa vươn tới thành tích cao trong vận động
-Phương pháp mới hiện nay giờ học được thể hiện phong phú đa dạng về nội dung, cấu trúc và đặc trưng giờ thể dục đối với trẻ em Vì vậy, để mang lại hiệu quả cao giúp cho học sinh hứng thú,tiếp cận động tác cho mọi đối tượng, học sinh nhớ lâu, hồn thiện động tác chắc chắn trên cơ sở tự luyện tập giáo viên phải chú trọng nhiều đến việc bố trí nội dung hướng dẫn tự học một cách khoa học trong từng nội dung và phải được kiểm tra đánh giá nghiêm túc
Ví dụ: Tiết dạy 3 nội dung: Nhảy xa, ném bóng, chạy bền
Trong quá trình phân nhóm giảng dạy kĩ thuật động tác giáo viên phải có sự sắp xếp định trước phần hướng dẫn học sinh tự học trong từng động tác của mỗi nội dung (ở đây có thể là hướng dẫn tự luyện tập một động tác hoàn chỉnh hoặc một bài tập bỗ trợ để hình thành một then chốt kĩ thuật động tác chính ) Sau quá trình học sinh luyện tập giáo viên có kế hoạch kiểm tra đánh giá, từ đó học sinh có được động cơ tự luyện tập để hoàn thiện động tác,
và động tác được hình thành một cách chắc chắn
Đặc thù thể dục là thực hiện động tác và để hoàn thiện một động tác đó phải được lặp
đi lặp lại nhiều lần Trong quỹ thời gian 45 phút cho một buổi tập giáo viên chỉ trang bị cho học sinh hình thành động tác ở mức độ tạm thời, chưa sâu Vì vậy, qua từng nội dung giáo án giáo viên cần bố trí nội dung hướng dẫn bài tập về nhà cho thực sự thiết thực Bài tập về nhà phải phù hợp với từng nhóm đối tượng, chính điều đó qua quá trình tập luyện động tác ở nhà nhiều lần (động tác được lặp lại) Học sinh hình thành động tác bền vững hơn,từng nhóm đối tượng đều có những bài tập phù hợp cho mình làm kích thích được sự ham mê,hăng say, thích thú cho tất cả các đối tượng dẫn đến hiệu quả việc giảng dạy kĩ thuật động tác nâng cao hơn
-Môn thể dục được giảng dạy theo chuỗi chương trình, kĩ thuật động tác được bố trí theo mức độ tăng tiến từng tiết, nếu giáo viên hướng dẫn cho học sinh tự luyện tập ở nhà mà không chú trọng các mối quan hệ bài vừa học và bài sắp học thì hiệu quả tiết học này sẽ không hỗ trợ để giải quyết nhiệm vụ tiết học sau Từng tiết học sẽ có mối quan hệ mắc xích với nhau về mức độ phát triển kĩ thuật động tác Do vậy, giáo viên phải nghiên cứu nghiêm túc thời lượng tiết dạy để cho khâu hướng dẫn học ở nhà hiệu quả cả bài vừa học lẫn bài sắp học, sao cho giữa những bài tập đều có thể giải quyết hiệu quả mối quan hệ tương tác giữa 2
Trang 4tiết, từ đó chúng ta sẽ giải quyết một cách có hiệu quả các nhiệm vụ cụ thể mà nội dung chương trình đề ra
Ví dụ: Ở 2 nội dung: tiết 40 TD 8
Nhảy xa: Học cách đo đà và điều chỉnh đà, 3-5 bước giậm nhảy
Ném bóng: Ôn một số động tác bỗ trợ
Tiết 41: Nhảy xa Giới thiệu kĩ thuật giậm nhảy (đi chạy 3-5-7 bước giậm nhảy)
Ném bóng: Giới thiệu ra sức cuối cùng,tập 2 bước,4 bước ra sức cuối cùng.
Từng nội dung: T 40:
Nhảy xa (Giáo viên hướng dẫn về nhà tự học cách đo và điều chỉnh đà cho hợp lí) Ném bóng: (Giáo viên hướng dẫn về nhà bằng việc phân nhóm đối tượng: HS yếu luyện tập tư thế cánh cung-xoay vai –gập thân, học sinh có thể lực tốt luyện tập ưỡn thân với dây thun ra sức cuối cùng
Từ đó:Nhiệm vụ về nhà tiết 40 học sinh luyện tập các động tác ở 2 nội dung đó được củng cố kiến thức và hình thành động tác tốt cho tiết vừa học lại vừa là cầu nối bỗ trợ kiến thức kĩ thuật động tác cho tiết 41 được hình thành dễ dàng , nhanh chóng, chuẩn xác và chắc chắn
Để hướng dẫn tự học ở nhà có hiệu quả cao giáo viên cần chú ý
Nghiên cứu kĩ phân phối chương trình để nắm bắt được chuỗi chương trình có bài tập hợp lí
Định luợng hợp lí thời gian trên lớp
Nghiên cứu thêm nhiều động tác bỗ trợ để có thể áp dụng cho từng nhóm học sinh theo trình độ thể lực
Hướng dẫn học sinh tự học phải được bố trí theo từng nội dung
Có kế hoạch kiểm tra tuyên dương kịp thời phần hướng dẫn tự học của học sinh
CHƯƠNG III: Biện pháp,giải pháp chủ yếu để thực hiện đề tài
1.Cơ sở đề xuất giải pháp
-Dựa vào chất lượng hàng năm (trước và sau khi thực hiện đề tài), chất lượng học sinh khối 8 không tiến bộ hoặc tăng không cao
-Phương pháp mới đã mang lại sự hưng phấn ham thích cho học sinh khi luyện tập động tác Tuy nhiên, động tác hình thành có chất lượng không cao, hình thành còn ở mức độ
tạm thời, chưa có sự gắn kết giữa các tiết học Qua trải nghiệm thực tế tôi nhận thấy để giải
quyết những tôn tại trên cần phải đổi mới khâu hướng dẫn học sinh tự học mà lâu nay vốn là khâu không được quan tâm đúng mức
2.Các giải pháp chủ yếu
- Nghiên cứu thêm nhiều động tác bỗ trợ cho từng nội dung
- Biên soạn và định lượng hợp lí cho khâu hướng dẫn tự học theo từng nội dung tiết dạy, cần nghiên cứu hướng dẫn tự học ở những động tác nào (động tác bỗ trợ hay động tác chính…) cho từng nhóm đối tượng
- Phân nhóm học sinh theo trình độ thể lực cho mỗi lớp để áp dụng bài tập phù hợp
- Kiểm tra đánh giá nghiêm túc nội dung hướng dẫn tự học tiết học trước để có giải pháp điều chỉnh
- Đánh giá so sánh kết quả trước và sau khi thực hiện đề tài
3.Tổ chức triển khai thực hiện
- Giáo viên phân loại các bài tập bỗ trợ, động tác để hướng dẫn tự học
- Phân nhóm học sinh theo trình độ thể lực
- Tổ chức soạn giảng theo đề tài trọng tâm đổi mới khâu hướng dẫn tự học
- So sánh và đánh giá kết quả thực hiện đề tài
Trang 5- Hội đồng khoa học nhà trường phê duyệt triển khai đề tài
- Áp dụng tổ chức giảng dạy
III/KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
1 Kết luận
Qua việc đổi mới khâu hướng dẫn học sinh tự học trong phương pháp mới hiện nay, đã cho thấy một kết quả đáng ghi nhận: Hình thành kĩ thuật động tác ở học sinh có chất lượng tốt hơn, chắc chắn hơn,kiến thức và khả năng thực hiện động tác nâng lên một mức đáng kể, học sinh có ý thức hơn trong việc tự tập và hoàn thành những bài tập về nhà, tạo thói quen tốt cho việc rèn luyện nâng cao kĩ năng động tác Điều đáng ghi nhận hơn cả là đa số học sinh (học sinh TB-yếu và học sinh khá-giỏi) đều hoàn thành tốt yêu cầu môn học Chất lượng được so sánh 2 khoảng thời gian tăng lên đáng kể Cụ thể:2007-2008 (Trước khi thực hiện đề tài) 30% giỏi; 47% kh; 16% TB; 7% yếu Năm 2008-2009 (Sau khi thực hiện đề tài): 53% giỏi; 44 kh; 3%TB; không có học sinh yếu Điều đó cho ta thấy để tích cực hoá trong giờ học, kiến thức, khả năng thực hiện động tác được nâng cao, động tác hình thành chắc chắn, học sinh nhớ lâu cần phải đổi mới khâu hướng dẫn học sinh tự học và phải được nhìn nhận một cách đúng mức
2.Kiến nghị
Theo nội dung cũng như yêu cầu phương pháp mới hiện nay, điều kiện sân tập chưa đáp ứng được, trang thiết bị dụng quá hạn chế, một số trang thiết bị cung cấp kém chất lượng, không phù hợp với hình thái học sinh đã ảnh hưởng rất lớn đến việc giảng dạy Nhà trường cũng như các cấp chính quyền địa phương chưa thực sự quan tâm đúng mức đến công tác giáo dục thể chất trong nhà trường.Vậy để thực hiện tốt hiệu quả giáo dục nói chung và môn thể dục nói riêng,khâu bố trí và xây dựng khu tập thể dục ở trường là hết sức cần thiết, nhà trường cũng như cơ quan có chức năng cần trang bị tốt hơn nữa trang thiết bị dụng cụ để có thể tổ chức một giờ học đáp ứng được yêu cầu và nội dung
Hoà Hiệp Nam ngày 18 thng 4 năm2009
Người viết
Ngô Văn Dũng