Giáo án 08-09

A.Mục tiêu cần đạt : * Giúp hs - Nhận biết được sự kết hợp và tác động qua lại giữa các yếu tố kể, tả và biểu lộ tình cảm của người viết trong vb tự sự.. Bài m ớ i :  Hoạt động 1: Giớ

Tuần 5 - Tiết 19

Ngày soạn :24/9/2008 Ngày dạy:26 – 27/9/2008

I/ MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

Giúp HS:

 Vận dụng các kiến thức đã học vào việc luyện tập vào việc tóm tắt văn bản tự sự

 Rèn luyện thao tác tóm tắt văn bản tự sự

2 Kiểm tra b i c m tra b i c à à ũ:

Thế n o l tóm tà à ắt văn bản tự sự? Cách thức tóm tắt và những yêu cầu của một văn bản tóm tắt?

H: Những nhân vật nào được nhắc đến?

( Lão Hạc, Binh Tư, ông giáo, cậu Vàng, anh con trai)

H: Bản liệt kê đã nêu được các sự việc tiêu biểu và các nhân

vật chính trong truyện lão Hạc chưa?

(Bản liệt kê đã nêu được các sự việc tiêu biểu và các nhân vật

chính trong truyện lão Hạc nhưng còn lộn xộn.)

H: Hãy sắp xếp 9 sự việc theo một trình tự hợp lý?

1/ Tóm tắt truyện lão Hạc của Nam Cao

Lão Hạc có một người con trai một mảnh vườn và một con chó vàng Con trai lão đi phu làm đồn điền cao su, lão chỉ còn lại “cậu Vàng” Vì muốn để lại mảnh vườn cho con, lão phải bán con chó Lão mang tiền dành dụm được gửi ông giáo và nhờ ông trông coi mảnh vườn Cuộc sống ngày một khó khăn, lão kiếm được gì ăn nấy và bị ốm một trận khủng khiếp Một hôm lão xin Binh Tư một ít bả chó Ông giáo rất buồn khi nghe Binh Tư kể lại chuyện đó Lão bỗng nhiên chết – một cái chết thật dữ dội Cả làng không ai hiểu vì sao lão chết, trừ Binh Tư và ông giáo

2/ Tóm tắt đoạn trích “Tức

H: Hãy nêu lên những sự việc têu biểu và nhân vật chính

trong đoạn trích “Tức nước vỡ bờ”

- Nhân vật chính: Chị Dậu

- Các sự việc chính:

+ Chị Dậu chăm sóc chồng bị ốm

+ Chị Dậu chống lại cai lệ và người nhà lý trưởng

H: Viết văn bản tóm tắt đoạn trích “Tức nước vỡ bờ” khoảng

10 dòng?

- HS tóm tắt

H: Có ý kiến cho rằng các văn bản Tôi đi học của Thanh Tịnh

và Trong lòng mẹ của Nguyên Hồng rất khó tóm tắt Em thấy

có đúng không? Hãy thử tóm tắt các văn bản ấy?

- HS thảo luận, đưa ra ý kiến

GV lưu ý: Không phải tác phẩm văn bản tự sự nào cũng tóm

tắt được Trong thực tế có những văn bản tự sự dường như

không có cốt truyện (Phi cốt truyện) như những Truyện ngắn

trữ tình Với những văn bản như thế thì khó tóm tắt hoặc tóm

tắt rất đơn giản

nước vỡ bờ” khoảng 10 dòng.

Anh Dậu vì thiếu sưu mà bị lôi

ra đình đánh và khi được trở về chỉ còn một thân xác rũ rượi Chị Dậu định cho chồng ăn bát cháo rồi tính việc đưa anh đi trốn nhưng bọn cai lệ và người nhà lý tưởng đã kéo đến Từ chổ hạ mình van xin, nhẫn nhục chụi đựng nhưng vẫn bị đánh Chị đã vùng dậy dạy cho hai tên tay sai một bài học nhớ đời

3/ Trao đổi ý kiến

Các văn bản Tôi đi học của Thanh Tịnh và Trong lòng mẹ của Nguyên Hồng rất khó tóm tắt Đúng, vì đây là hai tác phẩm

tự sự nhưng rất giàu chất thơ, ít

sự việc(Truyện ngắn trữ tình) Các phẩm này tập trung miêu tả cảm giác và nội tâm nhân vật nên rất khó tóm tắt

4 Củng cố:

- So sánh sự khác biệt giữa kể và tóm tắt

5 Dặn dò:

Về nhà tóm tắt lại các văn bản tự sự đã học

Đọc thêm hai văn bản tóm tắt SGK/ trang 62, 63

Soạn bài: “Cô bé bán diêm”

Tuần 5 - Tiết 20

Ngày soạn :24/9/2008

- GV: Các lỗi của học sinh

- HS: Đọc lạ bài và sửa chữa những sai sót

III/ LÊN LỚP:

1 Ổn định:

Kiểm tra sĩ số

2 Kiểm tra bài cũ:

Kiểm tra việc chuẩn bị của HS

3 Bài mới:

 Hoạt động 1: GV ghi lại đề bài

Người ấy( Bạn, thầy, cô giáo, người thân…) sống mãi trong lòng tôi

 Hoạt động 2: Ôn lại kiến thức về văn tự sự

Dàn bàiYêu cầu về diễn đạt

 Hoạt động 3: Nhận xét bài làm

1/ Những ưu điểm:

Nắm được đặc trưng thể loại

Kể theo trình tự, biết chọn đối tượng

Bố cục bài viết rõ ràng

2/ Những tồn tại:

Một số bài viết mới chỉ kể một cách đơn thuần, chưa tạo được tình huống bất ngờ

Phần thân bài chưa có sự phân đoạn

Diễn đạt còn gượng gạo

Vẫn còn lỗi dùng từ, viết tắt trong bài làm

 Hoạt động 4: Sửa lỗi

GV đưa ra một số lỗi trong bài làm của HS

 Hoạt động 5: Thống kê kết quả, đọc bài làm đạt yêu cầu

Nếu bây giờ bạn có được điều ước thì bạn sẽ ước gì?

Chắc có lẽ bạn sẽ ước đạt thành tích cao trong năm học này.Và có bạn chắc là sẽ ước có một tương lai tươi sáng…Nhưng riêng tôi, tôi ước ngay lúc này thời gian dừng lại để tôi quay nhìn những khoảnh khắc đã trôi đi Tôi hiện giờ đang là học sinh lớp chín, tuổi tròn mười lăm- cái tuổi hồn nhiên và đầy mộng mơ, chưa lớn nhưng chẳng còn bé bỏng nữa Thời gian cũng không dài, tôi

cũng như các cô, cậu học sinh lớp chín khác phải từ đã ngôi trường trung học cơ sở thân yêu mà đã gắn bó trong khoảng thời gian bốn năm ròng để rồi bước sang một gưỡng cửa khác - bậc học trung học phổ thông Sao tôi thấy có gì nuối tiếc lạ Phải chăng là những kỷ niệm về bạn bè, thầy cô? Là những buổi đến trường với bao niềm vui, nỗi buồn Hay đơn giản là những hàng ghế đá , bồn hoa, gốc phượng …Chợt tôi nghĩ đến người thầy - người tôi nhớ mãi, không bao giờ tôi quên.

Thầy là giáo viên dạy văn Có thể nói thầy dạy văn nhất nhì trong trường.Tôi rất thích nghe thầy giảng bài, giọng ấm và sâu lắng Thầy đồng cảm, hiểu sâu sắc các tác phẩm văn học Có lẽ vậy

mà thầy giảng bài hay , lôi cuốn học sinh chúng tôi vào bài học Nhìn vẽ bề ngoài ai cũng nghĩ thầy

là người khó tính Nhưng không phải thế thầy hiền và thương học sinh lắm Có lần buột miệng tôi nói với thầy “Em ghét môn văn lắm thầy ơi!” Tôi cứ tưởng thầy giận trái lại thầy chỉ nhẹ nhàng khuyên bảo : “ Đừng nói vậy em ạ! Học văn cũng có cái hay của nó Văn học sẽ giúp cho con người yêu cuộc sống nhường nào Thầy tin ở em.” Đúng như lời thầy, giờ tôi yêu môn văn lắm tôi đã học được nhiều ở thầy, ở văn học tình yêu, tình thương vạn vật, những đạo lý làm người…

Có nhiều bạn khi bị thầy la mắng đã nghĩ sai về thầy làm thầy buồn nhưng thầy không hề oán trách

Ai trong cuộc đời học sinh mà chẳng có lúc mắc phải sai lầmphải không các bạn? Các bạn nên nhớ một điều rằng bên trong con người mà các bạn cho là khó tính ấy là cả một tình thương bao la đối với chúng ta đấy Có đi sâu vào thực tế mới thấy được! Tôi măy mắn hơn các bạn là được nằm trong đội tuyển học sinh giỏi cấp tỉnh Đến nhà thầy học tôi mới hiểu hết được tâm tư của thầy Bên trong con người các bạn cho là khó tính ấy là một gia đình với đứa con bị bệnh từ nhỏ không thể đến trường được Tuy thầy không nói ra nhưng tôi biết là thầy buồn lắm Bản thân là một nhà giáo mà con lại không cắp sách đến trường được thử hỏi có lẽ thầy đau đớn đến nhường nào Nhà thầy cũng chẳng giàu có gì Thầy cũng như bao người khác làm những việc bình thường của cuộc sống đời thường Trong lúc giảng bài cho tôi và Uyên có khi thầy đưa mắt nhìn con , lúc ấy tôi bắt gặp ở thầy cái thở dài nhè nhẹ Những lúc ấy tôi thương thầy quá muốn làm một điều gì đó để thầy vui nhưng lại không thể Thầy thương tôi cũng như thương các cô cậu học trò khác, coi như con của mình vậy Thầy đã cho tôi rất nhiều: tình thương, kiến thức lời khuyên giúp tôi mở rộng tầm nhìn, sự hiểu biết, biết đồng cảm, biết lắng nghe biết đón nhận tất cả những gì tốt đẹp và quý giá Những thành công của tôi hôm nay là nhờ vào công lao to lớn của thầy mới có được Thầy đã cho tôi tất cả tấm lòng của một nhà giáo luôn hết lòng cho thế hệ mai sau

Đôi khi tôi muốn nói với thầy: “ Thầy ơi, em quý thầy lắm Em thương tấm thân gầy guộc với những nỗi lo âu vì cuộc sống, quý những lời thầy đã dạy dỗ em để em vững bước trong tương lai.” Nhưng tôi biết mình không bao giờ dám nói ra được những lời như thế Tôi chỉ thầm cảm ơn thầy vì với những gì thầy đã dành cho tôi Đối với người khác có thể thầy không phải là con người

vĩ đại, cũng chẳng phải là vị cứu tinh nhưng đối với tôi thầy là một “XU 50” thứ hai, một người tôi không bao giờ quên Thầy là người thầy của tôi Dù mai sau đi bất cứ đâu

Thầy ơi! Em mong sao thầy cũng luôn nhớ đến em, cô học trò hơi ngốc nghếch một chút và

có phần lì lợm, thầy nhé!

4 Củng cố:

Cách làm văn tự sự

5 Dặn dò:

Ôn lại kiểu bài tự sự

Soạn “Cô bé bán diêm”

Tuần 6 - Tiết 21,22

Ngày soạn :27/9/2008 Ngày dạy:29/9 – 4/10/2008

An - đéc – xen I/ MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

Giúp HS:

 Khám phá NT hấp dẫn có đan xen giữa hiện thực và mộng tưởng với vác tình tiết diễn biến hợp lý của truyện qua đó An – đéc – xen truyền cho người đọc lòng thương cảm của ông đối với em bé bất hạnh

 Rèn luyện kỹ năng tóm tắt và phân tích bố cục văn bản tự sự, phân tích nhân vật qua hành động và lời kể, phân tích tác dụng của biện pháp đối lập và tương phản

 Vun đắp bồi dưỡng lòng nhân ái cho HS, khơi dậy ở các em lòng trắc ẩn cao quý trước những con người và cảnh đời bất hạnh

2 Kiểm tra bài cũ:

Tại sao cái chết của lão Hạc là một bi kịch

Đó là bi kịch của sự nghèo đói, của tình phụ tử, bi kịch của phẩm giá làm người

- Cái chết của lão Hạc có ý nghĩa sâu sắc một mặt nó càng bộc lộ rõ số phận và tính cách của lão Hạc, cũng là số phận của và tính cách của nhiều người nông dân nghèo trước trong XHVN trước CM/8: nghèo khổ, bế tắc, cùng đường giàu tình yêu thương và lòng tự trọng Mặt khác cái chết của lão Hạc có ý nghĩa tố cáo hiện thực XH thực dân nữa Phong kiến – cái xã hội nô lệ tối tăm buộc người nghèo, đưa đẫn họ đến đường cùng Họ có thể hoặc sa đọa, tha hóa hoặc giữ bản chất lương thiện, trong sạch tìm lại tự do bằng cái chết cho chính mình

- Cái chết của lão Hạc cũng góp phần làm cho những người xung quanh hiểu rõ hơn con người của lão Hạc, quý trọng và thương tiếc lão hơn

3 Bài mới:

 Hoạt động 1: Giới thiệu bài

An – đéc – xen là nhà văn nổi tiếng của đất nước Đan Mạch Nhiều truyện của ông rất gần gũi quen thuộc đối với chúng ta như “Nàng tiên cá”, “bầy chim thiên nga” Hôm nay chúng ta sẽ đi tìm hiểu một trong những tác phẩm của ông là “Cô bé bán diêm”

 Hoạt động 2: Đọc, tiếp xúc văn bản

- H: Trình bày những hiểu biết về An – đéc – xen và tác

Ông đặc biệt thành công với các truyện dành cho trẻ

em Truyện của An – đéc – xen được khơi từ nhiều

nguồn: văn học dân gian, văn học viết và những sáng

tạo của chính ông Truyện của ông giàu tấm lòng nhân

đạo và niềm tin vào những điều tốt đẹp cuối cùng sẽ

chiến thắng

- “Cô bé bán diêm” là một câu chuyện do An – đéc –

xen sáng tạo Đây là câu chuyện thương tâm về một em

bé bất hạnh phải đi bán diêm để kiếm sống và chết

thảm thương trong đêm giao thừa

- HD đọc:

Đọc chậm rãi, giọng cảm thông, chú ý phân biệt

những cảnh thực và ảo trong và sau lần quạt diêm

- GV đọc từ đầu đến cứng đờ ra

- HS đọc tiếp

- HS tóm tắt văn bản

Vào một đêm giao thừa, ngoài đường phố lạnh giá

xuất hiện một em bé ngồi nép trong một góc tường, rét

buốt nhưng không dám về nhà vì sợ bố đánh bởi em

chưa bán được bao diêm nào Em quyết định quẹt một

que diêm để sưởi ấm Lần quẹt thứ nhất em thấy ánh

lửa của lò sửa, lần quẹt thứ hai thấy bàn ăn có ngỗng

quay, lần quẹt thứ ba thấy cây thông nô en, lần quẹt thứ

tư thấy bà hiện về Em quẹt hết những que diêm còn lại

hai bà cháu bay về chầu thượng đế Buổi sáng mồng

một đầu năm người ta thấy thi thể của em bé giữa

những bao diêm Và không ai biết được những diệu kỳ

- Phần 2(tếp đến “về chầu với thượng đế”): Các lần

quẹt diêm và những mộng tưởng

- Phần 3 (còn lại): Cái chết thương tâm của em bé

Kể theo trình tự thời gian và sự việc,

sử dụng cách kể phổ biến của loại truyện

cổ tích

II/ Phân tích 1/ Em bé đêm giao thừa

H: Hoàn cảnh của cô bé như thế nào?

(Đáng thương)

H: Cô bé cùng những bao diêm xuất hiện trong thời

điểm nào?

Truyện được đặt vào hoàn cảnh đêm giao thừa Ở

Bắc Âu vào dịp này thời tiết rất lạnh, nhiệt độ có khi

xuống tới -200C, tuyết rơi dày đặc

H: Thời điểm này tác động như thế nào đến con người?

(Thường nghĩ đến gia đình)

H: Để tô đậm nổi khổ cực của em bé, tác giả đã sử

dụng thủ pháp nghệ thuật nào?

- Nét đặc sắc trong cách xây dựng truyện là An – đéc –

xen đã đưa ra những hình ảnh đối lập, tương phản với

hoàn cảnh của em bé

H: Chỉ ra những hình ảnh đối lập tương phản, hiệu quả

nghệ thuật của thủ pháp này?

- HS tìm

H: Sự đối lập, tương phản đó gợi em suy nghĩ gì về

cảnh đời của em bé bán diêm?

- Gia cảnh của cô bé: mẹ chết, sống với

bố, bà nội cũng đã qua đời, nhà nghèo, sống “chui rúc trong một xó tối tăm”,

“trên gác xép mái nhà”, bố khó tính, em

“luôn nghe những lời mắng nhiếc chửi rủa”, phải đi bán diêm để kiếm sống Một hoàn cảnh thật đáng thương

- Đêm giao thừa, ngoài đường phố vắng tanh rét buốt,“em bé ngồi nép trong một góc tường, giữa hai ngôi nhà…” mong cho đỡ lạnh, nhưng chẳng ăn thua gì

Đối lập với cảnh tượng trên là cảnh tượng sum họp sung túc, ấm áp của mọi nhà :

- Trời đông giá rét, em bé đi chân đất ngoài đường tối om, bụng đói, cả ngày chưa ăn gì >< Cửa sổ mọi nhà đều sáng rực ánh đèn, trong phố sực nức mùi ngỗng quay

- Ngày xưa, em sống trong một ngôi nhà xinh xắn >< Bây giờ sống chui rúc trong mộy xó tối tăm

Nỗi bất hạnh của em, không chỉ khổ

- Lần 1: Trời rét, mộng tưởng về chiếc

lò sưởi

H: Cô bé quẹt diêm tất cả mấy lần? Mỗi lần quẹt diêm

điều kì diệu gì đã xảy ra?

+ Thứ hai: Que diêm chỉ lóe sáng trong chốc lát, các

mộng tưởng xuất hiện hết sức ngắn ngủi và cô bé gần

như ngay lập tức lạ phải trở về với thực tại nghiệt ngã

H: Trong những mộng tưởng ấy điều nào gắn với thực tế

, điều nào thuần túy chỉ là mộng tưởng?

( ngỗng quay, hai bà cháu bay lên trời chỉ là mộng

tưởng)

H: Mỗi lần diêm tắt điều gì lại đến với em?

- Sau mỗi lần diêm tắt là thực tế khắc nghiệt: chẳng có lò

sửa, chẳng có bàn ăn thịnh soạn, chẳng có cây thông nô

en, ảo ảnh biến mất, hình ảnh hai bà cháu về chầu với

thượng đế

H: Em có nhận xét gì về cách sắp xếp ý trong đoạn văn?

- Có sự đan xen giữa hiện thực và mộng tưởng:

Rất hợp lý: trời rét mơ đến lò sưởi, đói

tưởng đến bàn ăn, vì là đêm giao thừa cây thông nô

en sẽ hiện ra, nhớ về quá khứ cùng bà đón giao thừa

bà mỉm cười, cuộc sống nghèo khổ bất hạnh mơ

tưởng đến cảnh hai bà cháu bay lên trời để không

còn cảnh đói rét, cô độc

H: Sự đan xen giữa hiện thực và mộng tưởng đã đem

đến những hiệu quả nghệ thuật nào?

H: kết thúc câu chuyện là một cảnh tượng như thế nào?

- Em đã chết vì giá rét trong đêm giao thừa

H: Kết thúc truyện câu chuyện có hợp lí không?

- Kết thúc truyện hợp lý: Vẫn là thủ pháp nghệ thật

- Lần 2: Mộng tưởng thấy một bửa tiệc

sang trọng (vì em bé đang đói và sau khi mơ được sửa ấm)

- Lần 3: Mộng tưởng thấy cây thông

nô en (em bé đang bán diêm trong dịp giao thừa)

- Lần 4: Trong mộng tưởng nhìn thấy

bà, điểm tựa tinh thần duy nhất của em

- Lần 5: Cô bé quẹt tất cả những que

diêm còn lại em muốn níu bà lại vì bà

là người duy nhất thương em

Sắp xếp lô gic và hợp lý

- Diêm tắt em lại trở về với thực tế nghiệt ngã: lò sưởi biến mất, trước mặt

em chỉ còn là những bức tường dày đặc…

Sự đan xen giữa hiện thực và mộng tưởng đem đến cho người đọc niềm xót

xa và cảm thông sâu sắc trước số phận của em bé

3/ Một cảnh thương tâm

Em đã chết vì giá rét trong đêm giao thừa

tương phản

- Trời nắng, mọi người vui vẻ >< em bé chết ở xó tường

- Em chết vì lạnh >< đôi má hồng, đôi môi đng mỉm

cười

- Mọi người chỉ nhìn thấy bao diêm hết nhẵn >< không

thấy cảnh huy hoàng trong mộng tưởng của em

H: Nếu bình luận về cái chết của cô bé bán diêm thì em

sẽ nói điều gì?

- HS đưa ra ý kiến

Đó là một cái chết vô tội, một cái chết không đáng có,

một cái chết của một sự thật đau lòng

H: Qua cái chết của em bé bán diêm nhà văn muốn gửi

tới mọi người thông điệp gì?

- An – đéc – xen đã viết tác phẩm này bằng niềm thương

cảm sâu sắc Qua cái chết của em bé bán diêm nhà văn

muốn gửi tới mọi người thông điệp: Hãy thương yêu trẻ

thơ, hãy để cho các em sống một cuộc sống thật hạnh

phúc

 Hoạt động 4: HD Tổng kết

H: Những nét nghệ thuật đặc sắc của TP?

- HS khái quát

- GV: An – đéc – xen một nhà văn của những người

nghèo khổ, một ca sĩ bình dân Truyện là một khúc ca

vút lên từ trái tim giàu lòng nhân ái Những giọt nước

mắt của An – đéc – xen dành trọn cho em bé nghèo khổ,

bất hạnh, cô đơn, bơ vơ giữa người đời ích kỉ và cõi đời

giá

lạnh Câu chuyện được viết giữa một đất nước Bắc Âu

giá lạnh mà người đọc vẫn cảm thấy nóng bỏng cả trái

tim

- HS đọc ghi nhớ/ SGK trang 68

Kết thúc câu chuyện là một bi kịch

Qua cái chết của em bé bán diêm nhà văn muốn gửi tới mọi người thông điệp: Hãy thương yêu trẻ thơ, hãy để cho các em sống một cuộc sống thật hạnh phúc

III/ Tổng kết

Nét đặc sắc về mặt nghệ thuật: hiện thực đan xen với mộng tưởng, sự đối lập, tương phản

4 Củng cố:

Nội dung và nghệ thuật

5 Dặn dò:

Tóm tắt truyệnNắm được nét đặc sắc về mặt nội dung và nghệ thuật

Chuẩn bị: Trợ từ, thán từ

Tuần 6 - Tiết 23

Ngày soạn :27/9/2008 Ngày dạy: 29/9 – 4/10/2008

TRỢ TỪ, THÁN TỪ

I/ MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

Giúp HS:

 Hiểu được thế nào là trợ từ, thán từ

 Rèn luyện kỹ năng sử dụng trợ từ, thán từ phù hợp với tình huống giao tiếp

 Giáo dục cho HS sử dụnh hai loại từ này

2 Kiểm tra bài cũ:

Thế nào là từ ngữ địa phương và biệt ngữ xã hội? Cho ví dụ

Cần lưu ý những gì khi sử dụng hai loại từ này?

3 Bài mới:

 Hoạt động 1: Giới thiệu bài

Trong Tiếng Việt có những loại từ tuy không tham gia làm thành phần chính của câu nhưng

có thể biểu hiện một số sắc thái ý nghĩa cho câu Đó là loại từ nào tiết học hôm nay chúng ta sẽ đi tìm hiểu

Giáo án Ngữ Văn 8

GV: H ồ Sỹ Lý

11

- Nó ăn hai bát cơm

- Nó ăn những hai bát cơm

- Nó ăn có hai bát cơm

H: Nghĩa của 3 câu có gì khác nhau? Tại sao có sự khác

nhau đó?

- HS tìm hiểu nghĩa của 3 câu, Giải thích

(Có thêm các từ “những”, “có” Các câu 2, 3 ngoài việc

phản ánh sự việc còn kèm theo thái độ, cách đánh giá của

người nói đối với sự việc

- Nhấn mạnh hoặc biểu thị thái độ đánh giá sự việc, sự

vật được nói đến trng câu Đó là trợ từ

H: Thế nào là trợ từ?

Ghi nhớ 1 trang 69/ SGK

Trợ từ là những từ ngữ chuyên đi kèm các từ ngữ khác để

nhấn mạnh hoặc biểu thị thái độ đánh giá sự việc, sự vật

được nói đến trong câu

Trơ từ không có khả năng tự mình làm thành một câu độc

lập, không có khả năng làm thành phần câu hoặc thành tố

- Nó là nhân vật chính của buổi họp mặt tối nay

- Nó đưa cho tôi những 10 000 đồng

- Nó đưa cho tôi những đồng bạc cuối cùng trong túi

Lưu ý: Có những từ có hình thức âm giống với trợ từ

nhưng không phải là trợ từ

 Hoạt động 3: HD tìm hiểu thán từ

HS đọc các phần trích trang 69/ SGK

H: Các từ “a, này , vâng” biểu thị điều gì?

H: Từ “a” còn biểu thị những sắc thái tình cảm nào khác?

- vui mừng, sung sướng, ngạc nhiên

H: căn cứ vào đâu để xác định?

- Căn cứ vào ngữ điệu

- Nó ăn hai bát cơm

Phản ánh một sự việc có tính khách quan

- Nó ăn những hai bát cơm.

Đánh giá việc ăn hai bát cơm là nhiều

- Nó ăn có hai bát cơm.

Đánh giá việc ăn hai bát cơm là ít

Các từ chính là trợ từ

Ghi nhớ (trang 69/ SGK)

- Chính lúc này toàn thân các cậu cũng

đang run run theo nhịp bước rộn ràng trong các lớp

- a biểu thị thái độ tức giận

- vâng biểu thị thái độ lễ phép

Bài 1/ Trợ từ a, c, g, i.

Bài 2/ Giải thích

- Lấy: nhấn mạnh mức độ tối thiểu

- Nguyên: chỉ như thế, khơng cĩ gì khác

- Đến: nhấn mạnh mức độ cao

- Cả: nhấn mạnh về mức độ

- Cứ: nhấn mạnh thời điểm

Bài 3/ Chỉ ra thán từ, này, à,vâng, chao ơi, hỡi ơi.

Bài 4/ Ha ha, Ái ái

- Ha ha: Tiếng cười sảng khối tỏ ý tán thưởng

- Ái ái: sợ hải

- Than ơi: Đau buồn, tiếc thương

A.Mục tiêu cần đạt :

* Giúp hs

- Nhận biết được sự kết hợp và tác động qua lại giữa các yếu tố kể, tả và biểu lộ tình cảm của người viết trong vb tự sự

- Rèn luyện kĩ năng viết văn bản tự sự cĩ đan xen yếu tố miêu tả và biểu cảm

- Giáo dục ý thức vận dụng các yếu tố này trong một bài văn tự sự

B.Chuẩn bị :

1.GV: Dự kiến khả năng tích hợp : với các vb văn và các kiến thức tiếng việt đã học

- Một số đoạn văn dùng phương thức tự sự kết hợp biểu cảm

2.HS: Đọc, tìm hiểu và soạn bài

C.Tiến trình lên lớp :

1 Ổn định t ổ ch ức :

Kiểm tra sĩ số

2 Kiể m tra bài c ũ :

3 Bài m ớ i :

 Hoạt động 1: Giới thiệu bài

Trong thực tế, không thể chỉ ra một ranh giới tuyệt đối giữa các yếu tố tự sự , miêu tả, biểu cảm … trong một vb ; mà các yếu tố này luôn đan xen vào nhau , hỗ trợ nhau để tập trung làm rõ chủ đề của vb Tuy nhiên, khi tìm hiểu vb tự sự thì chúng ta phải tập trung vào yếu tố tự sự và lướt qua các yếu tố miêu ta, biểu cảm; còn khi tìm hiểu vb miêu tả hoặc biểu cảm thì chúng ta làm ngược lại Đây là mối quan hệ biện chứng mang tính nguyên lí của sự sáng tạo, nếu xa rời nó sẽ rơi vào cự đoan, phiến diện

 Hoạt động 2: Tìm hiểu sự kết hợp các yếu tố kể, tả

và bộc lộ tình cảm trong văn bản tự sự

GV yêu cầu hs đọc đoạn trích trong sgk

(?) Trong đoạn trích trên tác giả kể lại sự việc gì?

(kể lại cuộc gặp gỡ đầy cảm động của nhân vật “ tôi”

với mẹ lâu ngày xa cách )

(?) Căn cứ vào đâu để các em xác định được các yếu tố

miêu tả, biểu cả , tự sự trong vb này?

- Kể : thường tập trung nêu sự việc, hành động, nhân

vật

- Tả thường tập trung chỉ ra tính chất, màu sắc, mức

độ của sự việc, nhân vật hành động

- Biểu cảm : thường thể hiện ở các chi tiết bày tỏ cảm

xúc, thái độ của người viết trước sự việc, nhân vật,

hành động

(?) Sự việc ấy được kể qua những chi tiết nào ?

- Mẹ tôi vẫy tôi

- Tôi chay theo chiếc xe chở mẹ

- Mẹ kéo tôi lên xe

- Tôi oà lên khóc

- Mẹ tôi cũng sụt sùi theo

- Tôi ngồi bên mẹ, đầu ngả vào cánh tay mẹ, quan sát

gương mặt mẹ

(?) Với những sự việc như vậy tác giả đã miêu tả, biểu

cảm như thế nào ?

+ Miêu tả

- Tôi thở hồng hộc, trán đẩm mồ hôi, ríu cả chân lại

- Mẹ tôi không còm cõi

- Gương mặt vẫn tươi sáng với đôi mắt trong và nước da

mịn , làm nổi bật màu hồng của 2 gò má

+ Biểu cảm

- Hay tại sự sung sướng bỗng được trông nhìn và ôm ấp

cái hình hài máu mủ của mình mà mẹ tôi lai tươi đẹp

như thuở còn sung túc ( suy nghĩ)

- Tôi thấy những cảm giác ấm áp đã bao lâu mất đi

bỗng lại mơn man khắp da thịt Hơi quần áo mẹ tôi và

những hơi thở ở khuôn miệng xinh xắn nhai trầu phả

ra lúc đó thơm tho lạ thường ( cảm nhận )

- Phải bé lại và lăn vào lòng một người mẹ, áp mặt vào

bầu sửa nóng của người mẹ, để bàn tay người mẹ vuâốt

I/ Sự kết hợp các yếu tố kể, tả và bộc lộ tình cảm trong văn bản tự sự

Kể lại cuộc gặp gỡ đầy cảm động của nhân vật“tôi” với mẹ lâu ngày xa cách

ve từ trán xuống cằm , và gãi rôm ở sống lưng cho, mới

thấy người mẹ có một êm dịu vô cùng ( phát biểu cảm

tưởng )

(?) Các yếu tố này đứng riêng hay đan xen vào nhau?

- Các yếu tố này đan xen vào nhau

(?) Tìm trong đoạn trích những yếu tố kể, tả, biểu cảm

đan xen vào nhau?

+ Kể: Tơi ngồi trên đệm xe

+Tả: Đùi áp đùi mẹ tơi, khuôn miệng xinh xắn nhai trầu.

+Biểu cảm: những cảm giác ấm áp đã bao lâu mất đi

bổng lại mơn man khắp da thịt, thơm tho lạ thường.

(?) Hãy bỏ tất cả các yếu tố miêu tả và biểu cảm, chỉ

chép lại các câu văn kể sự việc, nhân vật thành một

đoạn văn?

- GV (ghi bảng phụ)

Mẹ tôi vẫy tôi Tôi chạy theo chiếc xe chở mẹ Mẹ kéo

tôi lên xe Tôi òa khóc Mẹ tôi khóc theo Tôi ngồi bên

mẹ và quan sát gương mặt mẹ.

(?) Em hãy so sánh với đoạn văn của Nguyên Hồng và

rút ra nhận xét vai trò của yếu tố miêu tả và biểu cảm

trong văn tự sự ?

-Các yếu tố miêu tả giúp cho việc kể lại cuộc gặp gỡ

giữa 2 mẹ con thêm sinh động, tất cả màu sắc hương vị

hình dáng, diện mạo của sự việc, nhân vật, hành động

…như hiện lên trước mắt người đọc.

- Yếu tố biểu cảm đã giúp người viết thể hiện rõ tình

mẫu tử sâu nặng, buộc người đọc phải xúc động, trăn

trở, suy nghĩ trước sự việc và nhân vật.

(?)Bỏ hết các yếu tố miêu tả biểu cảm thì đoạn văn sẽ bị

ảnh hưởng ra sao?

-Không có yếu tố miêu tả, biểu cảm, việc kể chuyện trở

nên nhạt nhẽo vì chỉ đơn thuần liệt kê nhân vật, sự

việc, hành động

2 yếu tố miêu tả và biểu cảm này làm cho ý nghĩa

của truyện càng thêm thấm thía và sâu sắc Nó giúp cho

tác giả thể hiện được thái độ trân trọng và tình cảm yêu

mến của mình đối với nhân vật và sự việc

(?) Bỏ hết các yếu tố kể thì đoạn văn sẽ bị ảnh hưởng ra

sao ?

- Nếu bỏ hết yếu tố kể trong đoạn văn trên, chỉ để lại

các câu văn miêu tả và biểu cảm thì không có chuyện,

- Các yếu tố kể, tả, bộc lộ cảm xúc không đứng tách riêng mà đan xen vào nhau

- Không có yếu tố miêu tả, biểu cảm, việc kể chuyện trở nên nhạt nhẽo vì chỉ đơn thuần liệt kê nhân vật, sự việc, hành động

- Không có yếu tố kể thì không có chuyện, yếu tố tả và biểu cảm chỉ bám vào nhân vật, sự việc mới phát triển được

Các yếu tố miêu tả và biểu cảm làm cho việc kể chuyện sinh động và sâu sắc

bởi vì cốt truyện là do sự việc và nhân vật cùng với

những hành động chính tạo nên Các yếu tố miêu tả và

biểu cảm chỉ có thể bám vào sự việc và nhân vật mới

phát triển được.

(?)Các yếu tố miêu tả và biểu cảm có tác dụng gì trong

vb tự sự ? ( Ghi nhớ sgk/74 )

 Hoạt động 3: Luyện tập

hơn

 Ghi nhớ : Sgk / 74

II/ Luyện tập

Bài tập 1: Tìm một số đoạn văn tự sự có yếu tố miêu tả và biểu cảm

- VB “ Tôi đi học” : Sau một hồi trống thúc vang dội cả lòng tôi , mấy người học trò cũ …rộn ràng trong các lớp

+ Miêu tả : Sau 1 hồi trống thúc … sắp hàng … đi vào lớp , không đi không đứng lại, co lên một chân … duỗi mạnh như đá một quả ban tưởng tượng

+ Biểu cảm : vang dội cả lòng tôi , cảm thấy mình chơ vơ , vụng về lúng túng , run run theo nhịp bước rộn ràng trong các lớp

Văn bản “Tắt đèn”

+ Miêu tả: U van con….cứ đi với u

+ Biểu cảm: Đau ruột u lắm… con cĩ thương thầy u

- Văn bản “lão Hạc”: Chao ơi……và lão cứ xa dần tơi

+ Biểu cảm: Chao ơi…… tồn là những cái….nở dận

Bài tập 2 : GV gợi ý cho hs làm

4/ C ũ ng c ố :

HS đọc lại ghi nhớ

5/ D ặ n dị:

Học bài: học thuộc ghi nhớ

Chuẩn bị: “Luyện tập viết đoạn văn tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm”

Tuần : 7 Ngày soạn :5/10/2008

ĐÁNH NHAU VỚI CỐI XAY GIÓ (Trích : Đôn-ki-hô-tê) < Xéc-van-tét>

A.Mục tiêu cần đạt : Giúp hs

- Thấy rõ tài nghệ của Xéc –van- tét trong việc xây dựng cặp nhân vật bất hủ Đôn tê, Xan-chô Pan- xa tương phản về mọi mặt; đánh giá đúng đắn các mặt tốt, mặt xấu của 2 nhân vật ấy, từ đó rút ra bài học thực tiễn

ki-hô Tiếp tục rèn kĩ năng đọc, kể, tóm tắt truyện, phân tích, so sánh và đánh giá các nhân vật trong tác phẩm vh

- Giáo dục tinh thần trân trọng những lí tưởng tốt đẹp, phê phán những hành động điên rồ, hoang tưởng thiếu thiết thực

B.Chuẩn bị

1.GV: Đọc tiểu thuyết Đôn - ki – hô- tê

- Sưu tầm ảnh chân dung tác giả Xéc-van – téc và tranh minh hoạ hai nhân vật Đôn Ki- hô – tê và Xan – chô Pan – xa

- Dự kiến khả năng tích hợp : với phần tiếng việt ở bài Tình thái từ , với phần tập làm văn

ở bài luyện tập viết đoạn văn tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm đánh giá

2.HS: Đọc, tìm hiểu và soạn bài

C.T iến trình lên lớp

1/ Ổ n định tổ chức

2/ K iểm tra bài cũ

- Những biện pháp nghệ thuật chủ yếu được tác giả An – đéc – xen sử dụng thành

công trong truyện cô bé bán diêm là gì ? phân tích một vài dẫn chứng để chứng minh

3 B i m B i m à à ớ i:

 Hoạt động 1: Giới thiệu b i à

ây Ban Nha l mà ột đất nước ở phía tây châu Âu, thời đại Phục Hưng thế kỉ XIV – XV Đất nước

n y à đã sinh ra một nh và ăn vĩ đại Xeùc-van-tex, với bộ tiểu thuyết bất hủ Đôn – ki – hô – tê

Đây l bà ộ tiểu thuyết gần 1000 trang với nhân vật Đôn – ki– hô – tê nổi tiếng thế giới Xéc – van – tex đã dựng lại không khí đất nước Tây Ban Nha cách đây mấy thế kỉ với hình ảnh chiếc cối xay gió v các hià ệp sĩ cưỡi ngựa, cưỡi lừa mặc áo giáp vác thương rong ruổi trên đường Hôm nay chúng ta sẽ đi tìm hiểu đoạn trích…

- Gv ủoùc sau ủoự yeõu caàu hs ủoùc tieỏp

- GV nhaọn xeựt hs ủoùc

- Lưu ý cỏc chỳ thớch: 1, 2, 6, 7, 9, 10, và

12

(?) Em haừy keồ toựm taột ủoaùn trớch naứy

theo chuoồi caực sửù vieọc chớnh:

? HS Hóy xỏc định thể loại của văn bản?

? Xỏc định ba phần của đoạn truyện? Nội

dung của từng phần?

-P1(Từ đầu đến “khụng cõn sức”): Nhỡn

thấy và nhận định về những chiếc cối xay

giú

-P2 (Tiếp đến “Cú chuyện cấm đoỏn như

thế bao giờ”): Thỏi độ và hành động của

mỗi người

-P3 (Cũn lại): Quan niệm và cỏch xử sự

của mỗi người xung quanh chuyện ăn,

chuyện ngủ

 Hoạt động 3: HD phõn tớch

- GV nêu câu hỏi: Qua các sự việc trong

đoạn trích, em thấy Đôn-Ki-hô-tê đợc tác

giả miêu tả nh thế nào? (Về trí tuệ, ớc

trong cuộc giao tranh với cối xay gió tạo

ra tiếng cời nh thế nào?

1/Vài nột về tỏc giả và tỏc phẩm:

+ Xéc - van - tex (1547-1616) nhà văn Tây Ban Nha.+ Tiểu thuyết Đôn-Ki-hụ-tê dày gần ngàn trang, có 2 phần

- Phần I có 52 chơng, xuất bản năm 1605)

- Phần 2 có 74 chơng, xuất bản năm 1615) Đất nớc Tây Ban Nha cách đây bốn trăm năm với hình ảnh cối xay gió, các nhân vật cưỡi ngựa

2/ Đọ c – gi ả i ngh ĩ a t ừ 3/ Túm t ắ t v ă n b ả n

- Đụn – ki – hụ – tờ gặp những chiếc cối xay giú giữa đồng và chàng liền nghĩ đú là những tờn khổng lồ xấu

xa Mặc cho Xan – chụ – pan - xa can ngăn nhưng Đụn – ki – hụ – tờ vẫn đơn thương độc mó xụng tới, lỳc đú cỏc cỏnh quạt chuyển động khiến cả người lẫn ngựa bị thương Trờn đường đi tiếp Đụn – ki – hụ – tờ

vỡ danh dự của hiệp sĩ và vỡ nhớ đuyn xi nờ a tỡnh nương của chàng nờn đó khụng rờn rĩ, khụng ăn, khụng ngủ trong khi Xan – chụ – pan – xa cứ việc ăn no ngủ kĩ

4/ Th ể lo ạ i v b à ố c ụ c:

-Thể loại: Tiểu thuyết

- Bố cục: 3 phần

II/ Phõn tớch 1.Hieọp sú ẹoõn Ki-hoõ-teõ

- Đôn (chỉ quý tộc) Lão khoảng 50 tuổi, gầy gò (xem bức tranh), cỡi ngựa còm, áo sắt - mũ sắt - giáo sắt dài nhng toàn thứ han gỉ của tổ tiên để lại

- Thích đọc loại sách hiệp sĩ và bắt chớc những nhân vật hiệp sĩ lang thang để tiễu trừ quân gian ác, giúp đỡ ngời lơng thiện (ý tốt)

- Đầu óc mê muội, không còn tỉnh táo Nhìn thấy những chiếc cối xay gió lại tởng những tên khổng lồ gian ác, sau đó lại tởng là pháp thuật của pháp s Phô-re-stôn Lão muốn tiêu diệt lũ ấy

(đây là khát vọng tốt đẹp, là mặt tốt của Đôn Ki) nhng chỉ tiếc đầu óc hoang tởng đã làm lão hảo huyền

- Lão không biết sợ, xông vào giao tranh với cối xay gió, trận chiến không cân sức, gây nực cời (tên của

đoạn trích : Đánh nhau với cối xay gió ): cời hài hớc.

- Lão bị trọng thơng nhng không rên rỉ (đức tính tốt) nhng là bắt chớc kiểu hiệp sĩ giang hồ trong sách vở

- Lão không quan tâm đến các nhu cầu khác (ăn, ngủ) Tất cả chỉ vì "Tình nơng Đuyn - xê - ni - a"

- Đôn Ki - hô - tê trở thành nhân vật nực cời, đáng trách mà cũng đáng thơng

4 Củ ng c ố :

Nội dung v nghà ệ thuật

5 Dặ n dị:

Tĩm tắt truyện Nắm được nét đặc sắc về mặt nội dung v nghi dung v nghàà ệ thuật

ChuÈn bÞ bµi cho tiÕt sau : T×nh th¸i tõ

Tiết 27

T×nh th¸i tõI/ MỤ C TIÊU C Ầ N ĐẠ T:

Giúp HS:

- Hiểu được thế nào là tình thái từ

- Biết sử dụng tình thái từ phù hợp với tình huống giao tiếp

2 Kiể m tra bài c ũ :

- Trợ từ là gì ? Thán từ là gì cho vd minh hoạ

3 Bài m ớ i :

 Hoạt động 1: Giới thiệu bài

Tình thái từ có đặc tính ngữ pháp là không có khả năng độc lập tạo thành câu, cũng không làm thành phần biệt lập của câu như thán từ, nhưng tình thái từ có rất nhiều công dụng và nếu sử dụng đúng trong các trường hợp giao tiếp thì sẽ đạt hiệu quả cao Vậy nó có công dụng ntn và sử dụng ra sao? Tiết học này sẽ trả lời cho câu hỏi đó

c Thơng thay cũng một kiếp ngời.

Hại thay mang lấy sắc tài làm chi !

? Neỏu lửụùc boỷ caực tửứ in ủaọm thỡ yự

nghúa cuỷa caõu coự thay ủoồi khoõng ? Taùi

2, Em chaứo coõ aù!

? Hai caõu gioỏng nhau vaứ khaực nhau ụỷ choồ

naứo?

 GV choỏt : Nhử vaọy, coự theồ thaỏy raống aứ laứ

tửứ ủeồ taùo laọp caõu nghi vaỏn, ủi laứ tửứ ủeồ taùo

laọp caõu caàu khieỏn, thay laứ tửứ taùo laọp caõu

caỷm thaựn, từ ạ thể hiện tính lễ phép

(?) Vaọy tỡnh thaựi tửứ laứ gỡ? Noự coự nhửừng chửực

naờng naứo?

- GV cho 1 HS đọc phần Ghi nhớ, nhấn mạnh

khái niệm tình thái từ và chức năng của tình

thái từ

VD :

Ai maứ bieỏt vieọc aỏy

Toõi ủaừ baỷo anh roài maứ

Caọu lo laứm maứ aờn chửự ủửứng ủeồ ủi xin

? Xaực ủũnh tỡnh thaựi tửứ trong cỏc cõu sau:

Ai maứ bieỏt vieọc aỏy ( trụù tửứ )

Toõi ủaừ baỷo anh roài maứ.(tỡnh thaựi tửứ )

Caọu lo laứm maứ aờn chửự ủửứng ủeồ ủi xin

(maứ laứ quan heọ tửứ )

GV: Tuyứ theo tửứng trửụứng hụùp cuù theồ ủeồ

xeựt tửứ maứ thuoọc tửứ loaùi gỡ, tửứ maứ coự theồ laứ

trụù tửứ, coự theồ laứ tỡnh thaựi tửứ, coự theồ laứ quan

heọ tửứ

 Hoạt động 3: Sửỷ duùng tỡnh thaựi tửứ

- Goùi hs ủoùc 4 vd trong phaàn II

(?) Caực tỡnh thaựi tửứ in ủaọm trong caực vd ủoự

ủửụùc duứng trong nhửừng hoaứn caỷnh giao tieỏp

khaực nhau ntn?

VD:

a Mẹ đi làm rồi à?

b Con nín đi !

c Thơng thay cũng một kiếp ngời.

Hại thay mang lấy sắc tài làm chi !

- Gioỏng nhau: caỷ 2 caõu ủeàu laứ caõu chaứo

- Khaực nhau: thaựi ủoọ vaứ saộc thaựi tỡnh caỷm, caõu 2 theồ hieọn thaựi ủoọ leó pheựp cao hụn Cỏc từ: à, đi, thay, ạ là tỡnh thỏi từ

+ Tình thái từ : tạo câu nghi vấn, cầu khiến, cảm thám, biểu thị sắc thái tình cảm

+ Các loại tình thái từ : Nghi vấn, cầu khiến, cảm thán, biểu thị thái độ

ƒ Ghi nhớ1 (trang 81 / SGK)

II Sửỷ duùng tỡnh thaựi tửứ VD(trang 81/ SGK)

Baứi taọp1: Tỡm tỡnh thaựi tửứ

- a(-) b(+) c(+) d(-)

- e(+) (-) h(-) i(+)

Baứi taọp 2 : Giaỷi thớch yự nghúa cuỷa caực tỡnh thaựi tửứ

- chửự: nghi vaỏn, duứng trong trửụứng hụùp ủieàu muoỏn hoỷi ớt nhieàu ủaừ khaỳng ủũnh

- chửự: nhaỏn maùnh ủieàu vửứa khaỳng ủũnh

- ử: hoỷi, vụựi thaựi ủoọ phaõn vaõn

- nhổ: thaựi ủoọ thaõn maọt

- nheự: daởn doứ, thaựi ủoọ thaõn maọt

- vaọy: thaựi ủoọ mieón cửụừng

- cụ maứ: thaựi ủoọ thuyeỏt phuùc

Baứi taọp 3: Gv hửụựng daón cho hs laứm

Mẫu: Điều ấy tôi đã biết trớc rồi mà!

Baứi taọp 4: ủaởt caõu hoỷi coự duứng tỡnh thaựi tửứ nghi vaỏn

- Thửa thaày, em xin pheựp hoỷi thaày moọt caõu ủửụùc khoõng aù?

- ẹaống aỏy ủaừ hoùc baứi roài chửự ?

- Meù khoõng ủi laứm à?

4/ C ũ ng c ố :

HS đọc lại ghi nhớ

5/ D ặ n dũ:

Hớng dẫn học ở nhà

- Nắm khái niệm, chức năng và cách sử dụng tình thái từ

- Làm bài tập 5: Tìm các tình thái từ ở địa phơng em hoặc địa phơng khác

(GV gợi ý các từ hỏi, cầu khiến, cảm thán, biểu thị cảm xúc)

- Chuẩn bị bài tiết sau : Luyện tập viết đoạn văn tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm

Tiết 28 : Luyện tập viết đoạn văn tự sự kết hợp

Với miêu tảvà biểu cảm A.Muùc tieõu caàn ủaùt :

- Cuỷng coỏ laùi kieỏn thửực veà ủoaùn vaờn: caỏu truực, lieõn keỏt, chuyeồn ủoaùn…

- Reứn luyeọn kú naờng vieỏt ủoaùn vaờn theo nhửừng yeõu caàu cho trửụực

- Giỏo dục ý thức vaọn duùng caực yeỏu toỏ naứy trong moọt baứi vaờn tửù sửù

B.Chuaồn bũ :

1.GV: Dửù kieỏn khaỷ naờng tớch hụùp : vụựi caực vb vaờn vaứ caực kieỏn thửực tieỏng vieọt ủaừ hoùc

- Moọt soỏ ủoaùn vaờn duứng phửụng thửực tửù sửù keỏt hụùp bieồu caỷm

2.HS: ẹoùc, tỡm hieồu vaứ soaùn baứi

C.Tieỏn trỡnh leõn lụựp :

1 Ổn định tổ chức:

Kiểm tra sĩ số

2 Kiểm tra bài cũ:

Haừy phaõn tớch vai troứ nhửừng yeỏu toỏ keồ, taỷ, bieồu caỷm trong vaờn tửù sửù

3 Bài mới:

 Hoạt động 1: Giới thiệu bài

Caực em ủaừ hieồu roừ vai troứ nhửừng yeỏu toỏ keồ, taỷ, bieồu caỷm trong vaờn tửù sửù Baứi hoùc hoõm nay seừ giuựp caực em cuỷng coỏ kieỏn thửực ủaừ hoùc qua vieọc vieỏt moọt ủoaùn vaờn, baứi vaờn tửù sửù theo tinh thaàn tớch hụùp caực phửụng thửực bieồu ủaùt aỏy trong moọt vaờn baỷn

 Hoạt động 2: Tỡm hiểu quy trỡnh xaõy dửùng ủoaùn

vaờn tửù sửù keỏt hụùp mieõu taỷ, bieồu caỷm

- GV cho 1 HS đọc 3 sự việc, nhân vật (đánh vỡ lọ hoa,

giúp bà cụ trên đờng, nhận đợc quà sinh nhật)

? Em haừy neõu caực quy trỡnh xaõy dửùng moọt ủoaùn vaờn

tửù sửù keỏt hoọp vụựi mieõu taỷ, bieồu caỷm ?

 a, Lửùa choùn sửù vieọc chớnh

b, Lửùa choùn ngoõi keồ

c, Xaực ủũnh thửự tửù keồ

d, Xaực ủũnh nhửừng yeỏu toỏ taỷ, bieồu caỷm seừ duứng

.

e, Vieỏt thaứnh ủoaùn

GV cho HS viết đoạn văn tự sự trong khoảng 5 - 7 phút

Sau đó 3 em đọc 3 bài (3 nội dung khác nhau) lớp nhận

- Quy trỡnh xaõy dửùng ủoaùn vaờn

tửù sửù keỏt hụùp mieõu taỷ, bieồu caỷm :

1 Lựa chọn sự việc chính

2 Lựa chọn ngôi kể, cách xng hô

3 Xác định thứ tự kể (câu chuyện bắt đầu từ đâu, diễn ra nh thế nào

và kết thúc ra sao?)

4 Xác định các yếu tố miêu tả và biểu cảm dùng trong đoạn văn tự sự

5 Viết thành đoạn văn kể chuyện kết hợp các yếu tố miêu tả và biểu cảm sao cho hợp lý

- Vieỏt ủoaùn:

+ Sử dụng yếu tố miêu tả (thiên nhiên, con ngời ) và yếu

- Sửù vieọc : Laừo Haùc baựo tin baựn choự

- Nhaõn vaọt: oõng giaựo, laừo Haùc, con choự

- Mieõu taỷ : neựt maởt, taõm traùng laừo Haùc

- Bieồu caỷm: sửù xuực ủoọng, ủau loứng trửụực thaựi ủoọ ủau ủụựn, aõn haọn cuỷa moọt con ngửụứi

Hoùc sinh tửù vieỏt :

Laừo Haùc chaùy sang nhaứ toõi baựo tin laứ laừo vửứa baựn con choự Duứ laừo coỏ laứm ra vui veỷ nhửng toõi thaỏy laừo cửụứi nhử meỏu vaứ nhaỏt laứ ủoõi maột giaứ nua, baùc pheỏch cuỷa laừo ủaày nửụực maột Thaỏy laừo ủau khoồ quaự, toõi raỏt aựi ngaùi vaứ muoỏn oõm chaàm laỏy laừo ủeồ an uỷi Khi toõi hoỷi laừo “ theỏ noự cuừng cho ngửụứi ta baột aứ”, thỡ maởt laừo ủoọt nhieõn co ruựm laùi, caựi mieọng nhaờn nheo vaứ moựm meựm vỡ ruùng heỏt raờng cuỷa laừo meỏu maựo, maột laừo laùi giaứn giuùa nửụực Laừo khoực

hu hu vaứ noựi vụựi toõi trong nửụực maột raống: laừo laứ keỷ toài teọ, ủaừ lửứa doỏi caỷ con choự Toõi khoõng bieỏt noựi gỡ, chổ nheù nhaứng an uỷi laừo raống : laừo khoõng coự toọi, laừo ủaừ laứm moọt vieọc ủuựng laứ hoựa kieỏp cho con choự Laừo coự ủụừ khoực hụn nhửng hỡnh nhử laừo ủang coỏ neựn noói buoàn laùi trong loứng Laừo cửụứi gửụùng gaùo, hai bụứ vai gaày rung rung theo tieỏng cửụứi Toõi thửụng laừo quaự Thaọt laứ toọi nghieọp cho laừo, phaỷi gieỏt con choự vaứng , ngửụứi baùn duy nhaỏt cuỷa mỡnh, chaộc laừo ủau loứng laộm

Bài tập 2:

GV cho 1 HS đọc yêu cầu bài tập 2

HS tìm trong truyện đoạn văn của Nam Cao

GV cho HS phân tích đoạn văn của Nam Cao với đoạn văn của các em vừa viết để so sánh (thiếu, thừa, không kết hợp giữa miêu tả và biểu cảm ?)

- Đoạn văn của Nam Cao : "Hôm sau lão Hạc sang nhà tôi chơi Lão hu hu khóc"

Sự việc đơn giản : Lão Hạc báo tin bán chó cho ông giáo biết Nhng tác giả lồng vào yếu tố miêu tả và biểu cảm đậm nét (nụ cời nh mếu, mắt lão ầng ậng nớc, mặt lão đột nhiên co rúm lại Lão hu hu khóc).

Nuù cửụứi nhử meỏu, maột laừo aàng aọng nửụực, maởt laừo ủoọt nhieõn co ruựm laùi, nhửừng veỏt nhaờn xoõ laùi, caựi ủaàu laừo ngheùo veà moọt beõn, caựi mieọng moựm meựm meỏu nhử con nớt Laừo hu

hu khoực

 Moọt laừo Haùc khoỏn khoồ qua ngoaùi hỡnh ẹaởc bieọt laứ sửù theồ hieọn sinh ủoọng sửù quaốn quaùi veà tinh thaàn cuỷa moọt con ngửụứi trong giaõy phuựt aõn haọn, xoựt xa vỡ ủaừ giaứ tửứng tuoồi aỏy maứ coứn ủaựnh lửứa moọt con choự

4: Cuỷng coỏ :

Neõu laùi caực qui trỡnh xaõy dửùng moọt ủoaùn vaờn tửù sửù ?

5: Daởn doứ:

- Nắm yêu cầu kết hợp sử dụng các yếu tố miêu tả, biểu cảm trong văn tự sự (cách sử dụng từ ngữ, hình ảnh, các kiểu câu ).

- Đọc thêm 2 đoạn văn Dế mèn phiêu lu kí và Bức tranh của em gái tôi (SGK) chỉ ra các yếu tố

miêu tả và biểu cảm đợc tác giả sử dụng

- Chuẩn bị bài tuần sau : bài 8 - Chiếc lá cuối cùng

Tuần 8 - Tiết 29, 30

Ngày soạn :12/10/2008 Ngày dạy:13/10 – 48/10/2008 CHIẾC LÁ CUỐI CÙNG

( Trích –“O Hen – ri” )

I/ MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

- Giúp học sinh khám phá những nét cơ bản nghệ thuật truyện ngắn O Hen – ri, rung động trước cái hay, cái đẹp và lòng cảm thông của tác giả trước nỗi bất hạnh của người nghèo

- Rèn các kĩ năng đọc, kể chuyện diễn cảm; phân tích các nhân vật và tình

2 Kiể m tra bài c ũ :

- Nêu những nét tính cách của hai nhân vật Đôn Ki – hô – tê và Xan – chô Pan – xa?

- Em rút ra được những bài học thiết thực gì qua hai hình tượng nhân vật Đôn Ki-hô-tê và Xan-chô Pan-xa

3 Bài m ớ i:

 Hoạt động 1: Giới thiệu bài

Mỹ là một đất nước có thành tưu lớn về tiểu thuyết và truyện ngắn, trong 11 giải Nobel có đến 8 giải về tiểu thuyết, truyện ngắn Hai nhà văn dù không được giải Nobel nhưng nổi tiếng khắp thế giới là Giắc Lơn – đơn và

O Hen – ri Truyện ngắn “ Chiếc lá cuối cùng” của O Hen – ri được đánh giá là một trong những truỵện ngắn hay nhất thế giới Hôm nay, chúng ta sẽ học phần trích của tác phẩm này

+ Bố làm thuốc, mẹ mất sớm, đợc học ít 15 tuổi đã đi

làm để kiếm ăn (làm thuốc, kế toán, vẽ tranh )

+ Ông viết hàng trăm truyện ngắn Các truyện ngắn

của ông phong phú về đề tài, nhng chủ yếu ông viết về

cuộc sống nghèo khổ, bất hạnh của ngời dân Mỹ Nét

đặc sắc trong truyện ngắn của ông là nhẹ nhàng và

th-ờng đảo ngợc tình huống 2 lần một cách đột ngột, bất

Chuyện xảy ra trong ngôi nhà 3 tầng tồi tàn với những

phòng cho thuê giá rẻ ở phía tây công viên Oa sinh tơn

(Mỹ)

Thời điểm xảy ra là tháng 11, gió lạnh tràn về.Hai nữ

hoạ sĩ nghèo là Xiu và Giôn - Xi thuê trên tầng thợng

Cụ Bơ men, hoạ sĩ nghèo, thuê tầng dới Bác sĩ không

đợc đặt tên là nhân vật phụ Giôn - Xi bị bệnh sng

phổi, nghèo túng - bệnh tật - không muốn sống, ngồi

đếm từng chiếc lá rơi cho đến chiếc là cuối cùng để

buông xuôi, lìa đời (đoạn trích là phần cuối của

truyện)

? Hóy túm tắt phần trớch?

- GV cho HS đọc chú thích các từ ngữ khó, giải thích

sâu thêm một số từ

- Cõu chuyện liền mạch theo dũng thời gian và sự việc

nối tiếp khụng chia bố cục

(?) Vaờn baỷn naứy coự maỏy nhaõn vaọt ? ai laứ

nhaõn vaọt chớnh? Taùi sao noựi ủoự laứ nhaõn vaọt

chớnh?

 Hoạt động 3: HD phõn tớch Bơ -men.

- GV cho 1 HS đọc phần Đọc thêm để bổ sung chi tiết

khi phân tích nhân vật cụ Bơ - men GV gụùi laùi vaứi

neựt ve nhaõn vaọt Bụ – men ủeồ laứm roừ sửù ủoỏià

laọp giửừa ngoaùi hỡnh, tớnh caựch cuỷa nhaõn vaọt

naứy

- Cụ Bơ - men : hoạ sĩ nghèo, thất bại trong nghệ thuật,

hay chế nhạo sự mềm yếu, tự coi mình là con chó xồm

bảo vệ 2 nữ hoạ sĩ trẻ Dự định vẽ một kiệt tác nhng

cha bắt đầu

? Khi nhỡn caõy thửụứng xuaõn, thaựi ủoọ cuỷa cuù

Bụ – men ra sao ?

- Cụ và Xiu nhìn cây thờng xuân đang rụng dần từng

lá "chẳng nói năng gì": lo lắng cho số phận của

N m ắ được nột đặ ắ ề ặ ộc s c v m t n i dung v ngh thu t.à ệ ậ

N m ắ được nột đặ ắ ề ặ ộc s c v m t n i dung v ngh thu t.à ệ ậ

Đọc diễn cảm đoạn trích và phần đọc thêm

Làm bài tâp: Viết đoạn văn tóm tắt lại o n trớch trong khoảng 8 dòng (chú ý nhân vậtđ ạquan trọng, sự kiện chính, lời tóm tắt)

V tranh.ẽ

Chuẩn bị bài cho tiết sau: Chơng trình địa phơng (phần Tiếng Việt).

TIE T 31: CHệễNG TRèNH ẹềA PHệễNG Á

(pha n Tieỏng Vieọt) à

A, Muùc tũeõu ca n ủaùt: à

Giuựp hoùc sinh:

- Hieồu ủửụùc caực tửứ ngửừ chổ quan heọ ruoọt thũt, thaõn thớch ủửụùc duứng ụỷ caực ủũa phửụng sụỷ taùi

- Bửụực ủa u so saựnh caực tửứ ngửừ ủũa phửụng vụựi caực tửứ ngửừ tửụng ửựng trong ngoõnàngửừ toaứn daõn ủeồ thaỏy roừ nhửừng tửứ ngửừ naứo truứng vụựi tửứ ngửừ toaứn daõn vaứ nhửừng tửứ ngửừ naứo khoõng truứng vụựi tửứ ngửừ toaứn daõn

- Reứn kú naờng giaỷi thớch nghúa tửứ ngửừ ủũa phửụng baống caựch ủoỏi chieỏu vụựi tửứ ngửừ toaứn daõn

- Giỏo d c t a phụ ừ đị ương trong núi vi t.ế

Hoaùt ủoọng 1: Giụựi thieọu baứi:

Trong lụựp tửứ ngửừ ủũa phửụng, coự nhie u tửứ truứng hoaởc khoõng truứng tửứ ngửừàtoaứn daõn, nhaỏt laứ nhửừng tửứ chổ quan heọ ruoọt thũt, thaõn thớch Vieọc tỡm caực tửứ ngửừ trong baỷng thoỏng keõ maứ em ủaừ chuaồn bũ ủaừ cho thaỏy ủie u naứy.à

Hoaùt ủoọng 2: Moói hoùc sinh mang baứi ủaừ chuaồn bũ ủeồ thaỷo luaọn ụỷ toồ.

- Moói toồ tửù thaỷo luaọn ủeồ laứm chung moọt baỷng ủie u tra.à

- Cuoỏi cuứng ruựt ra nhửừng tửứ khoõng truứng vụựi tửứ toaứn daõn

Hoaùt ủoọng 3: ẹaùi dieọn toồ trỡnh baứy keỏt quaỷ ủie u tra.à

- GV nhaọn xeựt ve baứi laứm cuỷa caực toồ.à

- Cho ủieồm vaứ tuyeõn dửụng baứi laứm toỏt nhaỏt

bác ( anh của cha )

bác ( vợ của cha )

chú ( em trai của cha )

thím ( vợ của chú )

bác ( chị của cha )

bác ( cho ng chị của cha )à

cô ( em gái của cha )

chú ( cho ng em gái của cha )à

bác ( anh của mẹ )

bác ( vợ anh của mẹ )

cậu ( em trai của mẹ )

mợ ( vợ em trai của mẹ )

dì ( chị của mẹ )

dượng ( cho ng chị của mẹ )à

dì ( em gái của mẹ )

dượng ( cho ng em gái của mẹ )à

con dâu ( vợ của con trai )

con rể ( cho ng của con gái )à

cháu ( con của con )

cho ng à

vợ

ba, tha y , tía à má , u , ba m , mạà ông

bà , mệ ông bà, mệ bác bác chú thím cô , bác , o bác , dượng o

dượng cậu mợ cậu mợ bác bác cô chú anh , bác chị dâu chú thím chị , bác anh rể

em , dì dượng con con dâu con rể cháu nhà , ông xã nhà , bà xã

Một số từ ngữ chỉ quan hệ ruột thịt, thân thích được dùng ở địa phương khác:

+ Băùc Ninh, Bắc Giang:Ở

- Cha: gọi là tha âøy à

- Mẹ: gọi là u, ba m à

- Bác: gọi là bá + Hà Tĩnh

- Chị: gọi là ả

4, Củng cố:

Bổ sung thêm những từ mà học sinh còn thiếu

5, Dặn dò:

- Xem lại bài

- Chuẩn bị bài: Lập dàn ý cho bài văn tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm

Kiểm tra 15 phút

I, Lí thuyết: (1 điểm) Thế nào là tình thái từ ?

II, Bài tập: (8 điểm)

Câu 1: Xác định tình thái từ của những câu sau và cho biết những tình thái từ đó

thuộc nhóm tình thái từ nào?

a, Bác trai đã khá ro i chứ?à

b, Giúp tôi với, lạy chúa!

c, Em chào cô ạ!

d, Thương thay cũng một kiếp người

Khéo thay mang lấy sắc tài làm chi!

(Nguyễn Du- Truyện Kie u)à

Câu 2: Trong các ph m vi giao ti p nêu dạ ế ướ đi ây, ph m vi giao ti p n o tình thái t hayạ ế à ừ

c dùng, ph m vi giao ti p n o tình thái t ít c dùng h n? T i sao?

I, Lí thuyết: HS phải nêu được: Tình thái từ là những từ được thêm vào câu

để cấu tạo câu nghi vấn, câu ca u khiến, câu cảm thán và để biểu thị các sắc àthái tình cảm của người nói. (thì đạt 1điểm)

II, Bài tập: Nếu HS làm được:

Câu 1:

a: “chứ” là tình thái từ, thuộc nhóm tình thái từ nghi vấn (thì đạt 2 điểm)

b: “với” là tình thái từ, thuộc nhóm tình thái từ ca u khiến à (thì đạt 2 điểm)

c: “ạ” là tình thái từ, thuộc nhóm tình thái từ biểu thị sắc thái tình cảm (thì đạt 2 điểm)

d: “thay” là tình thái từ, thuộc nhóm tình thái từ cảm thán. (thì đạt 2 điểm)

Câu 2: Các tình thái t luơn g n v i nh ng s c thái c m xúc nh t nh Do ĩ chúng ítừ ắ ớ ữ ắ ả ấ đị đ

c dùng trong các v n b n ịi h i s trung hịa v s c thái tình c m nh : v n b n h nh

7 Bác ( anh trai của cha)

8 Bác (vợ anh trai của cha)

9 Thím ( vợ của chú )

10 Bác ( chị gái của cha)

11 Bác (ch ng chị gái của cha)ồ

12 Cô ( em gái của cha)

13 Chú ( cho ng em gái của cha )à

14 Bác ( anh trai của mẹ )

15 Bác ( vợ anh trai của mẹ)

16 Cậu ( em trai của mẹ)

17 Mợ ( vợ em trai của mẹ)

18 Bác ( chị gái của mẹ )

19 Bác ( cho ng chị gái của mẹ)à

20 Dì ( em gái của mẹ)

21 Chú ( cho ng em gái của mẹ)à

33 Cháu ( con của con)

TIE T 32: Á LA P DÀN Y CHO BÀI VĂN TỰ SỰ KE T HỢP Ä Ù Á

VƠ I MIE U TA VÀ BIE U CA M Ù Â Û Å Û

A, Mục tiêu ca n đạt : à

Giúp học sinh :

- Nhận diện được bố cục ( mở, thân, kết ) của một bài văn tự sự kết hợp với miêu tả, biểu cảm

- Biết cách tìm, lựa chọn, sắp xếp ý trong bài văn ấy

- Giáo d c ý th c, thĩi quen l p d n ý trụ ứ ậ à ước khi t o l p v n b n.ạ ậ ă ả

2, Kiểm tra bài cũ :

Nêu các qui trình xây dựng đoạn văn tự sự kết hợp miêu tả, biểu cảm

3, Bài mới:

Hoạt động1: Giới thiệu bài

Thể loại tự sự và dàn ý của một bài văn tự sự rất quen thuộc đối với các em Bố cục của một bài văn tự sự kết hợp với miêu tả, biểu cảm cũng có 3 pha n như các bài văn khác Tuy vậy, ở loại bài này, người viết không chỉà

thua n túy kể lại sự việc mà mỗi sự việc lại được phát triển, soi sáng bởiànhie u yếu tố miêu tả, biểu cảm Hôm nay, chúng ta sẽ luyện tập làm dàn ýàcủa bài tự sự kết hợp với miêu tả, biểu cảm.

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh

Hoạt động 2: Tìm hiểu dàn ý của bài

văn tự sự

- Gọi một học sinh đọc bài văn“Món quà

sinh nhật”

? Hãy tìm bố cục bài văn trên, nêu nội

dung khái quát của mỗi pha n?à

? Truyện kể ve việc gì ?à

? Ai là người kể chuyện ?

? Câu chuyện xảy ra ở đâu ?

? Vào lúc nào ?

? Chuyện xảy ra với ai ?

? Có những nhân vật nào ?

- Có các nhân vật: Trinh, Trang, Thanh, em gái

Trang, cùng các bạn của Trang

? Ai là nhân vật chính ?

? Tính cách mỗi nhân vật ra sao ?

? Diễn biến câu chuyện ra sao :

? Mở đa u nêu vấn đe gì ?à à

? Đỉnh điểm câu chuyện ở đâu ?

? Kết thúc ở chỗ nào?

? Đie u gì đã tạo nên sự bất ngờ?à

GV: Tình huống (Trang có ý trách Trinh ro ià

sau đó vỡ lẽ tấm lòng thơm thảo của bạn.)

* Câu hỏi thảo luận:

1, Tìm yếu tố miêu tả được kết hợp và thể

hiện ở những chỗ nào trong truyện ? Nêu

tác dụng của những yếu tố miêu tả đó ?

I Dàn ý của một bài văn tự sự:

B i v n: Món quà sinh nhậtà ă

a, Bố cục :

- Mở bài: (Từ đa u đến“la liệtàtrên bàn”) Quang cảnh chung của buổi sinh nhật

- Thân bài:(Tiếp đó cho đến“chỉ gật đa u không nói”) Món quààsinh nhật độc đáo của Trinh

- Kết bài: (Pha n còn lại) Cảmànghĩ của Trang ve món quà sinhànhật

b, Các yếu tố của văn bản :

- Truyện kể ve móm quà sinhànhật

- Người kể chuyện là Trang ( ngôi thứ nhất )

- Câu chuyện xảy ra ở nhà Trang

- Vào ngày sinh nhật của Trang

- Xảy ra với nhân vật Trang

- Trang và Trinh là nhân vật chính

- Trang: ho n nhiên, vui mừng, sốtàruột, dễ xúc động

- Trinh: có tấm lòng thơm thảo với bạn bè

c, Diễn biến câu chuyện:

- Mở đa u: Tâm trạng bo n cho nà à à của Trang khi người bạn thân nhất chưa đến

- Đỉnh điểm: Sự xuất hiện của Trinh với chùm ổi

- Kết thúc: Cảm nghĩ của Trang

ve móm quà sinh nhật độc đáo.à

 Là tình huống truyện

d, Những yếu tố miêu tả và biểu cảm:

- Miêu tả: Suốt cả buổi sáng, nhà tôi tấp nập kẻ ra người vào Các bạn ngo i chật cả nhà… à , nhìn thấy Trinh đang tươi cười

2, Tìm yếu tố biểu cảm được kết hợp, và

thể hiện ở những chỗ nào trong truyện?

Nêu tác dụng của những yếu tố biểu cảm

đó?

? Những nội dung trên được kể theo thứ tự

nào?

? Từ văn bản trên, hãy rút ra dàn ý của

một bài văn tự sự kết hợp với miêu tả,

biểu cảm thường go m mấy pha n? Làà à

những pha n nào? Nhiệm vụ chính của mỗià

pha n là gì?à

Gọi HS đọc ghi nhớ SGK trang 95

Hoạt động 3: Luyện tập

Trinh dẫn tôi vào vườn … Trinhlom khom Trinh vẫn lặng lẽ cười…, chỉ gật đa u không nói à

- Tác dụng: Miêu tả tỉ mỉ các diễn biến của buổi sinh nhật , cảm nhận được tình bạn thắm thiết giữa Trang và Trinh

- Biểu cảm: Tôi vẫn cứ bo nà cho n không yên bắt đa u lo à … à …tủi thân và giận Trinh … giậnmình quá Tôi run run Cảm ơn… …Trinh quá quí giá làm sao … …

- Tác dụng : Bộc lộ tình cảm bạn bè chân thành và sâu sắc

e, Thứ tự kể:

- Trình tự thời gian

- Trong khi kể có xen ho i ứcà

2, Dàn ý của một bài văn tự sự: 3 ph n: mở bài, thân bà,ầkết bài

- Mở bài: Thường giới thiệu sự việc, nhân vật và tình huống xảy ra câu chuyện

- Kết bài: Thường nêu kết cục và cảm nghĩ của người trong cuộc

II Luyện tập

Bài 1 trang 95: Làm dàn ý cơ bản của bài “ Cô bé bán diêm”

- GV hướng dẫn học sinh làm theo gợi ý của sách giáo khoa Sau đó gọi một em lên bảng làm dàn ý cơ bản

- GV sửa lại những chỗ sai

1, Mở bài : Quang cảnh đêm giao thừa và gia cảnh của cô bé bán diêm

2, Thân bài :

- Do không bán được diêm nên em bé không dám trở về nhà

- Tìm chỗ tránh rét

- Đánh liều quẹt diêm để sưởi ấm

- 5 lần quẹt diêm gắn với 5 mộng tưởng

- Que diêm tắt, em trở về thực tại

+ Những yếu tố miêu tả, biểu cảm:

* Miêu tả: Cảnh trong mộng tưởng, cảnh thực

* Biểu cảm: Suy nghĩ, tâm trạng nhân vật

3, Kết bài: Em bé chết vì giá rét

4, Củng cố:

Dàn ý của một bài văn tự sự kết hợp với yếu tố miêu tả và biểu cảm:

5: Dặn dò:

- Học bài

- Làm bài tập 2 trang 95 SGK

- Tập làm các đề tham khảo trang 103

- Soạn bài: Hai cây phong

Ngày soạn: 20/10/2008

TUẦN 9 : TIẾT 33, 34:

HAI CÂY PHONG

( Trích người thầy đầu tiên )

“ Ai – ma – tốp”

A, Mục tiêu cần đạt :

- Giúp học sinh hiểu rõ hai cây phong trong bài được miêu tả với tâm hồn đầy xúc động của người kể chuyện khi người ấy còn là họa sĩ

- Rèn luyện các kĩ năng đọc văn xuôi tự sự – trữ tình, phân tích tác dụng của sự thay đổi ngôi kể, của miêu tả, biểu cảm trong tự sự

- Giáo dục lịng vị tha, niềm vui khi làm được việc thiện

2 Kiểm tra bài cũ:

- Hãy phân tích những đặc sắc nghệ thuật của văn bản?

3, Bài mới:

Hoạt động 1: Giới thiệu bài

Hôm nay, các em sẽ đến với xứ sở Cư – rơ – gư –xtan một nước cộng hòa ở Trung Á, trước đây thuộc liên bang xô viết Đây là một đất nước tươi đẹp, có núi đồi, thảo nguyên, những dãy núi trập trùng Ai – ma – tốp là nhà văn nổi tiếng của Cư – rơ – gư –xtan với tập truyện nổi tiếng được tặng giải thưởng Lê – nin là “Núi đồi và thảo nguyên” “ Người thầy đầu tiên” là một trong những tác phẩm nổi tiêng của tập truyện đó Hôm nay, các em sẽ học phần trích của truyện, phần này có tên “Hai cây phong”

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh

Hoạt động 2: Đọc, tiếp xúc văn bản

Gọi một HS đọc chú thích ở SGK ? Cho

biết vài nét về tiểu sử Ai – ma – tốp ?

? Hãy tóm tắt cốt truyện “ Người thầy đầu

tiên” ?

Học sinh tóm tắt cốt truyện “ Người thầy

đầu tiên”

Nêu xuất xứ của văn bản ?

GV hướng dẫn cách đọc: Giọng đọc chậm

rãi, hơi buồn gợi nhớ nhung và suy nghĩ của

người kể chuyện Cĩ chút thay đổi giọng đọc

giữa những đoạn người kể chuyện xưng tơi

và xưng chúng tơi để phân biệt ngơi kể và điểm

nhìn nghệ thuật

- Đọc mẫu một đoạn rồi gọi 2 đến 3 học

I, Đọc, tiếp xúc văn bản

1, Tác giả

- Ai – ma – tốp sinh năm 1928

- Là nhà văn nổi tiếng của Cư – rơ – gư – xtan

2, Tác phẩm

- Đoạn trích nằm ở phần đầu của truyện vừa

“ Người thầy đầu tiên”

2, Đọc- giải nghĩa từ

sinh đọc hết một lần đoạn trích.

GV nhận xét cách đọc của HS

GV kiểm tra một vài từ khó ở SGK

Hoạt động 3: Phân tích văn bản

? Truyện có mấy mạch kể ?

- Hai mạch kể : tôi, chúng tôi

? Hãy xác định những đoạn văn có mạch

kể xưng “tôi” và “chúng tôi”?

? Mạch kể xưng “chúng tôi” nhân danh ai?

? Mạch kể xưng “tôi” em nghĩ là ai?

Trong hai mạch kể, mạch kể nào quan

trọng hơn? Vì sao?

II Phân tích văn bản:

1, Hai mạch kể lồng ghép:

- Mạch kể “chúng tôi” ( Vào năm học cuối cùng cho đến chân trời xa thẳm biêng biếc kia )

- Mạch kể “tôi” (Từ đầu bài văn cho đến chiếc gương thần xanh và từ “tôi lắng nghe cho đến hết” )

- Mạch kể: “chúng tôi”: bọn con trai ngày ấy

- Mạch kể: “tôi”: ngày ấy còn là họa sĩ Mạch kể “tôi” quan trọng hơn vì “tôi” có mặt trong hai mạch kể

Hết Tiết 33, chuyển tiết 34

GV cho học sinh tìm hiểu về mạch kể “ chúng tôi”

- Gọi một học sinh đọc từ “ vào năm học cuối cho

đến biêng biếc kia”

Trong mạch kể này có 2 đoạn, hãy tóm tắt ý từng

đoạn ?

- Đoạn 1: Hai cây phong và những trò chơi nghịch

ngợm ở năm học cuối

- Đoạn 2: Thế giới đẹp vô ngần mở ra trên ngọn

? Không chỉ có những trò chơi của tuổi thơ mà còn

điều gì khiến bọn trẻ“ngây ngất, sửng sốt”?

- Cảnh thiên nhiên

? Cảnh thiên nhiên được miêu tả qua những chi tiết

nào ?

? Vì sao nói cách miêu tả hai cây phong là cách miêu

tả qua cái nhìn của một họa sĩ ?

GV: Hai cây phong chỉ được phác thảo đôi ba nét

nhưng đó là phác thảo của một họa sĩ: hai cây

phong khổng lồ, các mắt mấu, những cành cây cao

ngất ngang tầm cánh chim bay, bóng râm mát rượi,

động tác nghiêng ngả, đung đưa, những đàn chim

chao đi, chao lại Chất họa sĩ ở người kể chuyện

càng tăng ở đoạn 2 vì ta hình dung cả bức tranh

thiên nhiên với chân trời xa thẳm, thảo nguyên

hoang vu, dòng sông, làn sương mờ đục, chuồng

ngựa nông trang bé tí teo Bức tranh ấy còn được tô

màu: biêng biếc, mờ đục, lấp lánh, bạc … làm tăng

chất bí ẩn, quyến rũ của những miền đất lạ

- GV cho học sinh tìm hiểu về mạch kể xưng “tôi”

- Gọi một học sinh đọc từ đầu đến “gương thần

xanh” và một học sinh đọc từ “ tôi lắng nghe” cho

đến hết bài

? Chuyển sang mạch kể xưng “tôi” hình ảnh nào

được nhắc lại?

- Hai cây phong

? Hai cây phong trong mạch kể xưng “tôi” được kể

và tả như thế nào ?

? Nguyên nhân nào khiến cho hai cây phong chiếm

vị trí trung tâm và gây xúc động sâu sắc cho người

- Hai cây phong để lại cho người kể chuyện những ấn tượng khó quên về trò chơi của tuổi thơ

 Cảnh thiên nhiên

- Đất rộng bao la

- … làn sương mờ đục …

- Thảo nguyên xa thẳm biêng biếc

- Dòng sông lấp lánh … như những sợi chỉ bạc …

- … tiếng gió, tiếng lá thì thầm

 Miêu tả bằng hình ảnh, màu sắc qua mắt nhìn của người họa sĩ

3, Hai cây phong và thầy Đuy – sen:

kể chuyện?

? Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật gì? Biện

pháp nghệ thuật đó giúp ta hình dung ra hai cây

phong như thế nào?

* Câu hỏi thảo luận :

? So sánh cách miêu tả hai cây phong giưõa hai mạch

kể ?

- Các nhóm thảo luận:

- Ở mạch kể “chúng tôi”, hai cây phong được miêu

tả qua mắt nhìn của người họa sĩ Còn ở mạch kể

xưng “tôi”, hai cây phong vẫn được miêu tả qua mắt

nhìn của họa sĩ nhưng ngoài ra còn có trí tưởng

tượng, sự xúc động khiến việc miêu tả hai cây

phong sinh động, có hồn, có cảm xúc như hai con

người

? Trong đoạn cuối mạch kể xưng “tôi” người họa sĩ

thú nhận có một điều mà thuở ấy chưa hề nghĩ đến

Ai là người trồng hai cây phong? Người ấy đã nói gì ?

Ước mơ gì ? Hi vọng gì ?

- Hai cây phong là nhân chứng của câu chuyện về thầy

Đuy – sen, người thầy đầu tiên và cơ bé An- tư- nai gần

40 năm về trước mà người kể chuyện gần đây mới biết “

Thầy Đuy- sen đã đem hai cây phong về trồng trên đồi

cao này cùng với cơ bé An- tư- nai và thầy đã gửi gắm ở hai

cây phong non ước mơ, hi vọng những đứa trẻ nghèo

khổ, thất học như An- tư- nai sau này lớn lên ngày càng

được mở mang kiến thức và trở thành con người hữu

ích

? Vì sao ở làng tôi, người ta gọi là “Trường Đuy-

sen” ?

Hoạt động 4: Tổng kết

? Em hãy nêu những nét chính về giá trị nội dung và

nghệ thuật của đoạn trích ?

? Trong văn học VN cũng cĩ nhiều tác phẩm thể hiện

tình yêu quê hương đất nước, kể tên một số tác phẩm

- … im bặt một thoáng … cất tiếng thở dài … như thương tiếc

- … nghiêng ngả tấm thân dẻo dai

- reo vù vù …

 Vì nó gắn liền với thời thơ ấu cùng những kỉ niệm đẹp và còn là nhân chứng cho một câu chuyện cảm động về tình thầy trò

- Biện pháp nhân hóa, so sánh giúp ta hình dung hai cây phong là hai con người có tâm hồn và tiếng nói riêng

 Thầy Đuy – sen đã mang lại ánh sáng văn hóa cho làng.

I, Tổng kết:

- Hai cây phong được miêu tả hết sức sinh động bằng ngòi bút đậm chất hội họa

- Tình yêu quê hương da diết và lòng xúc động đặc biệt vì hai cây phong gắn với câu chuyện về thầy Đuy – se, người đã vun trồng ước

mơ, hi vọng cho những học trò nhỏ của mình

4:Củng cố:

Tả lại 2 cây phong qua hai mạch kể

5: Dặn dò:

- Học thuộc đoạn văn : “ Trong làng tôi cho đến cháy rừng rực”

- Xem lại lí thuyết Tập làm văn để chuẩn bị viết bài văn số 2

Ngày soạn :20/10/2008

TUẦN 9 : TIẾT 35, 36

VIẾT BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 2

A, Mục tiêu cần đạt :

- Giúp học sinh biết vận dụng những kiến thức đã học để thực hành làm bài trắc nghiệm và viết một bài văn tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm

- Rèn luyện các kĩ năng diễn đạt, trình bày, sử dụng đan xen các yếu tố tự sự, miêu tả, biểu cảm.

- Giáo dục lòng yêu mến viết văn

B, Chuẩn bị: - HS: Giấy, bút

- GV: Đề bài (ban chuyên môn ra đề)

C, Tiến trình dạy học:

Hoạt động 1: Ổn định lớp

Hoạt động 2:

- GV ghi phát đề cho HS, sau đó đọc lại đề để cho học sinh khảo lại

- Nhắc nhở các em trong lúc làm bài

Đề bài : Kể về một việc em đã làm bố mẹ phiền lịng.

Hoạt động 3: Thu bài

- Kiểm tra số bài

Hoạt động 4:

Dặn dò: Chuẩn bị bài “Nĩi quá’

ĐÁP ÁN

I Yêu cầu chung:

1, Về nội dung:

- Trên cơ sở nắm vững lí thuyết chung về văn tự sự, học sinh biết vận dụng kiểu bài kể về một việc em đã làm bố mẹ phiền lòng theo yêu cầu của đề

- Khi kể cần xen các yếu tố miêu tả và biểu cảm

- Thời gian hoàn cảnh xảy ra sự việc

- Sự việc chính và các chi tiết

- Nhân vật chính và những người có liên quan

- Nguyên nhân, diễn biến, hậu quả của việc em đã làm bố mẹ phiền lòng

3, Kết bài:

Thái độ của em hướng sửa chữa về việc làm của mình đã làm bố mẹ phiền lòng

III Tiêu chuẩn cho điểm:

1, Hình thức: (2điểm ) : trình bày, bố cục, văn phong, diễn đạt, dùng từ, chính tả, ngữ

pháp

2, Nội dung: (8iểm )

- Mở bài : 1 điểm

- Thân bài : 6 điểm

- Kết bài : 1 điểm

Lưu ý: Nếu học sinh làm lạc đề, không cho điểm

- Rèn kĩ năng sử dụng biện pháp tu từ nói quá trong viết văn và trong giao tiếp

- Giáo dục ý thức sử dụng lối nĩi này

B, Chuẩn bị:

1.GV: Dự kiến khả năng tích hợp: Văn qua bài Thông tin về ngày trái đất năm 2000, ôn

tập truyện kí Một số mẫu câu Bảng phụ

2.HS: Đọc tìm hiểu, soạn bài.

C, Tiến trình lên lớp :

1,Ổn định tổ chức:

2, Kiểm tra bài cũ : Tìm những từ ngữ chỉ quan hệ ruột thịt , thân thích được dùng ở địa

phương em có nghĩa tương ứng với các từ ngữ toàn dân

3, Bài mới :

Hoạt động 1: Giới thiệu bài

Trong cuộc sống hàng ngày và kể cả trong văn chương sử dụng rất nhiều biện pháp tu từ nói quá Vậy thế nào là nói quá và có tác dụng gì?

Hoạt động2: Tìm hiểu nĩi quá và tác dụng của nĩi quá

GV ghi 2 ví dụ vào bảng phụ :

Ví dụ 1 :

Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng

Ngày tháng mười chưa cười đã tối

Ví dụ 2 :

Cày đồng đang buổi ban trưa

Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày.

I, Nĩi quá và tác dụng của nĩi quá

- Ví dụ 1:

Đêm tháng năm và ngày tháng mười rất ngắn

- Ví dụ 2:

Mồ hôi thánh thót như mưa

ruộng cày: (mồ hôi ướt đẫm cả

áo) Sự vất vả của người nông