TRƯỜNG THCS NGUYỄN TẤT THÀNH KIỂM TRA: NGỮ VĂN 8
Tiết 80 THUYẾT MINH VỀ MỘT PHƯƠNG PHÁP (CÁCH LÀM)
C. Tiến trình tổ chức
I. Giới thiệu một phương pháp (cách làm)
1. Cảnh sinh hoạt và làm việc của Bác ở Pac Bó
Câu1: Sáng ra bờ suối /tối vào hang
rắn rết chui cả vào chỗ nằm. Có buổi sáng Bác thức dậy thấy một con rắn rất lớn nằm khoanh tròn ngay cạnh Ngời." Câu thơ mở đầu giới thiệu nơi Bác ở nh- ng ngời đọc không tìm thấy dấu vết những nỗi gian khổ ấy mà chỉ thấy bớc chân nhẹ nhàng, ung dung của ngời cách mạng sáng tối vào ra nơi sơn thuỷ:
Sáng ra bờ suối, tối vào hang.
(?) Cấu tạo của câu 1 có gì đặc biệt ? Chỉ ra cấu tạo đặc biệt đó ?
- Dùng phép đối : Sáng ra bờ suối /tối vào hang
- Đối thời gian : sáng , tối ; Đối không gian:
suoái ,hang
- Đối hoạt động : ra, vào
(?) Theo em, phép đối này có sức diễn tả sự việc và con người ntn?
( Diễn tả hoạt động đe u đặn, nhịp nhàngà của con người. Diễn tả quan hệ gắn bó hoà hợp giữa con người và thiên nhiên Pác Bó ) (?) Từ câu thơ đó ta hiểu gì ve cuộc sốngà của Bác khi ở Pác Bó?) (Cuộc sống hài hoà, thư thái và có ý nghĩa của người cách mạng luôn làm chû hoàn cảnh)
(?) Dựa vào chú thích trong sgk , hãy giải nghĩa lời thơ Cháo bẹ rau măng vẫn sẳn sàng ?
- Câu thơ tả thực cảnh sinh hoạt gian khổ đó nhng lại nhẹ bẫng bởi thái độ của ngời trong cuộc. Đối với Bác, sự vất vả, thiếu thốn đó dờng nh chẳng có gì
đáng nói, đáng để tâm cả. Ba chữ "vẫn sẵn sàng" liền một mạch nh sợi dây chắc khoẻ đã kéo hình ảnh ăn cháo bẹ, rau măng vốn là nỗi khổ lên thành niềm vui lấp lánh.
(?) Câu thơ kể ve những thứ hết sức đơnà giản như cháo bẹ rau măng, lại có sức gợi suy tư ve con người cách mạng và thiênà nhiên ở Pac Bó. Cảm nghĩ của em ntn?
- Bữa ăn đơn giản nhưng chan chứa tình cảm, bởi đó là những thứ do thiên nhiên ban tặng và con người cung cấp
(?) Em có nhận xét gì ve giọng điệu của 2à caõu thụ ủa u? à
- Giọng điệu êm ái, thoải mái, nhẹ nhàng (?) Qua đó, phản ánh trạng thái tâm ho n ntnà của người làm thơ ?
- Trong gian khổ vẫn thư thái vui tươi , say mê cuộc sống , cách mạng , hoà hợp với thiên
- Dùng phép đối, cho thấy cuộc sống hài hoà, thư thái và có ý nghĩa của người cách mạng luôn làm chủ hoàn cảnh
Câu 2: Cháo bẹ rau măng vẫn sẳn sàng
- Bữa ăn đơn giản nhưng chan chứa tình cảm, bởi đó là những thứ do thiên nhiên ban tặng và con người cung cấp.
Cả 2 câu thơ thể hiện được Giọng điệu êm ái, thoải mái, nhẹ nhàng.
Qua đó thể hiện được dù - Trong gian khổ vẫn thư thái vui tươi, say mê cuộc sống, cách mạng, hoà hợp với thiên nhiên và con người Pac Bó
Câu3: Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng
nhiên và con người Pac Bó
(?) Ở Pác Bó, điều kiện làm việc của Bác nh thế nào?
- Câu thơ thứ ba nói về công việc của Bác. Thời kì
này, Bác đang dịch Lịch sử Đảng Cộng sản Liên Xô
làm tài liệu huấn luyện cán bộ và tìm ra đờng lối nhằm soi rọi, làm xoay chuyển lịch sử Việt Nam. Bàn làm việc của Ngời là một phiến đá bên bờ suối cạnh hang.
(?) Câu thơ Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng sử dụng nghệ thuật gì ?
Đối ý và đối thanh :
- Đối ý : đie u kiện làm việc tạm bợ / nộià dung công việc quan trọng , trang nghiêm ; - Đối thanh : bằng (chông chênh) / Trắc (dịch sử Đảng)
- Láy chông chênh “
(?) Hình ảnh Bác ngo i bên bàn đá Chôngà chênh dịch sử Đảng có ý nghĩa ntn?
- Đó là hình tượng người chiến sĩ được khắc hoạ chân thực vừa có ta m vóc lớn lao,à trong tư thế uy nghi, giống như bức tượng đài vị lãnh tụ cách mạng.
(?) Từ 3 câu thơ đa u em thấy con người cáchà mạng hiện lên ntn? (yêu thiên nhiên, yêu công việc cách mạng. Luôn tìm thấy nie mà vui hoà hợp giữa tâm ho n với cách mạng,à với thế giới tạo vật, Luôn làm chủ cuộc sống trong bất kì hoàn cảnh nào.
(?) Em hãy so sánh giọng thơ ở câu cuối so với ba câu đầu? Vì sao Bác lại cho rằng cuộc đời cách mạng nh thế là "sang"?
- Cách nói và giọng thơ vui ở ba câu đầu đã làm nhẹ
đi rất nhiều những gian khổ vất vả mà Bác phải trải qua. Nhng đến câu thơ thứ t, với từ "sang", tất cả
những gian khổ vất vả dờng nh đã bị xoá sạch. Bài thơ nh một định nghĩa về cuộc đời sang trọng của ng- ời cách mạng. Đó là một cuộc sống gian khổ nhng tràn đầy những niềm vui lớn lao. Sau ba mơi năm bôn ba đi tìm "hình của nớc" (Chế Lan Viên), nay đợc trở về sống giữa lòng đất nớc yêu dấu, đợc trực tiếp lãnh
đạo cuộc cách mạng cứu dân cứu nớc, Bác rất vui.
Đặc biệt, niềm vui ấy còn đợc nhân lên khi Ngời tin chắc rằng thời cơ giải phóng dân tộc dang tới gần.
Bên cạnh đó, đợc sống giữa thiên nhiên là sở nguyện suốt đời của Bác. So với những niềm vui lớn đó thì
những gian khổ kia chẳng có nghĩa lí gì. Nói cách khác, sống trong hoàn cảnh gian khổ mà làm nên sự nghiệp lớn, cuộc đời cách mạng quả là "sang". Câu thơ lấp lánh một nụ cời hóm hỉnh. Nụ cời đó không
- Đối ý và đối thanh - Từ láy
Hình tượng người chiến sĩ được khắc hoạ chân thực vừa có ta m vócà lớn lao, trong tư thế uy nghi, giống như bức tượng đài vị lãnh tụ cách mạng.
2. Phong thái, tâm hồn của nhà cách mạng.
Cuộc đời cách mạng thật là sang - Câu thơ cuối lấp lánh một nụ cời hóm hỉnh.
- Sang: ở đây là sự sang trọng, giàu có ve mặt tinh tha n của những cuộc đờià à làm cách mạng lấy lí tưởng cứu nước làm lẽ sống, không he bị khó khăn,à gian khổ thiếu thốn khuất phục. Còn là cái sang trọng giàu có của một nhà thơ luôn tìm thấy sự hài hoà tự nhiên, thư thái trong sạch với thiên nhiên đất trời
thể là của một ẩn sĩ lánh đục về trong mà chỉ có thể là của một ngời cách mạng.
(?) Trong thơ, Bác hay nói cái sang của người làm cách mạng, kể cả khi chịu cảnh tù đày.
Em còn biết những câu thơ nào như thế ? - Hôm nay xie ng xích thay dây trói à Mỗi bước leng keng tiếng ngọc rung.
- Tuy bị tình nghi là gián điệp Mà như khanh tướng vẻ ung dung.
(?) Đợc sống giữa thiên nhiên là sở nguyện suốt đời của Bác. Vậy theo em, thú lâm tuyền của Bác với ng- ời xa có gì giống và khác nhau không?
- Thú lâm tuyền cũng nh thú điền viên là một tình cảm thanh cao. Gặp lúc thời thế đen bạc, ngời hiền tài xa thờng từ bỏ công danh đến sống ẩn dật chốn suối rừng, làm bạn với phong, hoa, thuỷ, nguyệt để giữ
cho tâm hồn trong sạch. Bác cũng yêu thiên nhiên, nhng khác với ngời xa, dù sống giữa thiên nhiên nhng trong Bác vẫn vẹn nguyên cốt cách của một ngời chiến sĩ cách mạng luôn làm chủ hoàn cảnh, luôn lạc quan tin tởng vào tơng lai. Từ "sang" và nụ cời lấp lánh nét hóm hỉnh ở câu thơ thứ t đã toả sáng cả bài thơ, toả sáng tâm hồn chúng ta, đúng nh Tố Hữu từng cảm thấy:
Ta bên ngời, Ngời toả sáng quanh ta.
Ta bỗng lớn ở bên Ngời một chút.
(?) Nie m vui trước cái sang của một cuộcà sống đa y gian khổ cho ta hiểu thêm vẻ đẹpà nào trong cách sống của Bác ?
Hoạt động4: Tổng kết (?) Nêu khái quát giá trị bài thơ?
- GV nhấn mạnh những nét chính.
- HS đọc ghi nhớ
Lạc quan, tin tưởng vào sự nghiệp cách mạng mà Người theo đuổi.
III. Toồng keỏt
- Bằng giọng thơ đùa vui hóm hỉnh, bài thơ đã
cho chúng ta thấy niềm vui, tinh thần lạc quan, phong thái ung dung của Bác Hồ trong cuộc sống cách mạng đầy gian khổ ở Pác Bó.
4.Cũng cố
- GV khắc sâu nội dung nghệ thuật của b i thà ơ.
5: Dặn dò
- Học thuộc bài thơ và phần ghi nhớ.
- Điều gì làm em xúc động nhất khi đọc và học bài thơ này?
- Soạn bài: Ngắm trăng, đi đường