Bài 14. Chơi chữ

Bài 14. Chơi chữ tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các lĩnh vực kinh tế, ki...

TRƯỜNG THCS DÂN HÒA

GV: ĐẶNG THỊ THANH HUYỀN

Bài 14: Chơi chữ

KIỂM TRA BÀI CŨ:

- Điệp ngữ: “nhớ ai" -> dạng: điệp ngữ cách quãng ->

nhấn mạnh nỗi nhớ

1 Thế nào là điệp ngữ? Xác định dạng điệp ngữ và nêu tác dụng của điệp ngữ trong câu ca dao sau:

- Điệp ngữ là biện pháp lặp lại từ ngữ (hoặc cả câu) để làm nổi bật ý, gây cảm xúc mạnh.

Nhớ ai ra ngẩn vào ngơ Nhớ ai, ai nhớ bây giờ nhớ ai.

TRẢ LỜI:

C¸c biÖn ph¸p tu từ

1 So

s¸nh

2 Ẩn

dụ

4 Hoán dụ

3 Nhân hoá

5 Điệp ngữ

6 Chơi chữ ?

Kể tên các biện pháp

tu từ đã học

ở lớp 6,7

Bà già đi chợ Cầu Đông,

Bói xem một quẻ lấy chồng lợi chăng? Thầy bói xem quẻ nói rằng:

Lợi thì có lợi nhưng răng không còn.

(Ca dao)

Ví dụ 2 : Sánh với Na-va “ranh tướng” Pháp

Tiếng tăm nồng nặc ở Đông Dương

(Tú Mỡ)

Ví dụ 3: Mênh mông muôn mẫu một màu mưa

Mỏi mắt miên man mãi mịt mờ

(Tú Mỡ)

Ví dụ 1: Bà già đi chợ Cầu Đông,

Bói xem một quẻ lấy chồng lợi chăng ?

Thầy bói xem quẻ nói rằng:

Lợi thì có lợi nhưng răng không còn.

Ví dụ 4: Con cá đối bỏ trong cối đá,

Con mèo cái nằm trên mái kèo,

Trách cha mẹ em nghèo, anh nỡ phụ duyên em

(Ca dao)

Dùng từ ngữ đồng âm.

Dùng lối nói trại

âm (gần âm).

Dùng cách điệp âm.

Dùng lối nói lái.

Ví dụ 5: Ngọt thơm sau lớp vỏ gai,

Quả ngon lớn mãi cho ai đẹp lòng

Mời cô, mời bác ăn cùng,

Sầu riêng mà hoá vui chung trăm nhà.

Ví dụ 6: Trăng bao nhiêu tuổi trăng già

Núi bao nhiêu tuổi gọi là núi non ?

Ví dụ 7:

- Trời mưa đất thịt trơn như mỡ, dò đến hàng nem chả muốn ăn

Dùng từ đồng

âm, từ trái nghĩa

Dùng từ gần nghĩa

Dùng từ đồng nghĩa

-

Các lối chơi chữ thường gặp là:

- Dùng từ ngữ đồng âm.

- Dùng lối nói trại âm (gần âm).

- Dùng cách điệp âm.

- Dùng lối nói lái.

- Dùng từ ngữ trái nghĩa, đồng nghĩa, gần nghĩa

- Chơi chữ được sử dụng trong cuộc sống thường

ngày, trong văn thơ đặc biệt là trong thơ văn trào phúng, trong câu đối, câu đố,

a

1 Con ngựa đá con ngựa

đá

2 Trăng bao nhiêu tuổi

trăng già,

Núi bao nhiêu tuổi gọi

là núi non

3 Tơi tên Tân tơi tồn tâm tin tưởng

4 Cồn cỏ có con cá đua

là con cua đá…

* Bài tập nhanh : Nối các lối chơi

chữ ở cột a và cột b sao cho phù

A Dùng cách

điệp âm

B Dùng từ ngữ

đồng âm

C Dùng từ trái

nghĩa, đồng nghĩa

D Dùng lối nói

lái

Chẳng phải liu điu vẫn giống nhà, Rắn đầu biếng học chẳng ai tha

Thẹn đèn hổ lửa đau lòng mẹ, Nay thét mai gầm rát cổ cha

Ráo mép chỉ quen tuồng nói dối, Lằn lưng cam chịu dấu roi tra

Từ nay Trâu Lỗ(a) chăm nghề học, Kẻo hổ mang danh tiếng thế gia

( Lê Quý Đôn)

Bài 1 Đọc bài thơ dưới đây và cho biết tác giả đã dùng những từ ngữ nào để chơi chữ ?

Chẳng phải liu điu vẫn giống nhà,

Rắn đầu biếng học chẳng ai tha

Thẹn đèn hổ lửa đau lòng mẹ, Nay thét mai gầm rát cổ cha

Ráo mép chỉ quen tuồng nói dối,

Lằn lưng cam chịu dấu roi tra

Từ nay Trâu Lỗ(a) chăm nghề học, Kẻo hổ mang danh tiếng thế gia

( Lê Quý Đôn)

Bài 4 : Năm 1946, bà Hằng Phương biếu Bác Hồ một gói

cam, Bác Hồ đã làm một bài thơ tỏ lòng cảm ơn như sau:

Cảm ơn bà biếu gói cam, Nhận thì không đúng, từ làm sao đây?

Ăn quả nhớ kẻ trồng cây, Phải chăng khổ tận đến ngày cam lai ?

Trong bài thơ này, Bác Hồ đã dùng lối chơi chữ như thế nào?

Trả lời:

- Từ cam (câu 1) (danh từ): quả cam

Dùng từ ngữ đồng âm

- Từ cam (câu 4) (tính từ): sự ngọt ngào, hạnh phúc

1 2

3 4

5

Có 6 chữ: Lối chơi chữ nào được sử dụng trong câu đối sau?

Cô gái mồm to xuống bể mò tôm.

Có 6 chữ: Lối chơi chữ nào được sử dụng trong câu sau:

Kiến bò trên đĩa thịt bò

Có 6 chữ: Lối chơi chữ được sử dụng trong câu thơ sau:

Nhớ nước đau lòng con quốc quốc Thương nhà mỏi miệng cái gia gia…

( Bà Huyện Thanh Quan)

Có 6 chữ: Đây là lối chơi chữ gì trong câu sau:

Có 9 chữ: Lối chơi chữ nào được sử dụng trong câu sau:

Da trắng vỗ bì bạch Rừng sâu mưa lâm thâm

Câu đố:

Có lưỡi, không miệng, đó là vật chi?

con ngựa con ngựa

Chín mắt, chín mũi, chín đuôi, chín đầu (Là con gì?)

Con bò thui