Bài giảng ngữ văn 7 bài 14 chơi chữ 7

Điệp ngữ là gì?. cho ví dụ Điệp ngữ là biện pháp lặp lại từ ngữ hoặc cả câu để làm nổi bật ý, gây cảm xúc mạnh.. Cách lặp lại như vậy gọi là phép điệp ngữ; từ ngữ được lặp lại gọi là đi

PHÂN MÔN : TIẾNG VIỆT

Kiểm tra bài cũ:

1 Điệp ngữ là gì?

cho ví dụ

Điệp ngữ là biện pháp lặp lại từ ngữ (hoặc

cả câu) để làm nổi bật ý, gây cảm xúc mạnh Cách lặp lại như vậy gọi là phép điệp ngữ; từ ngữ được lặp lại gọi là điệp ngữ

2 Nêu các dạng điệp ngữ thường gặp

- Điệp ngữ cách quãng

- Điệp ngữ nối tiếp

- Điệp ngữ chuyển tiếp (Điệp ngữ vòng)

I Bài học :

1) Thế nào là chơi chữ?

Đọc bài ca dao sau:

Bà già đi chợ Cầu Đông, Bói xem một quẻ lấy chồng lợi chăng?

Thầy bói xem quẻ nói rằng:

Lợi thì có lợi nhưng răng không còn.

 ? 1 Em có nhận xét gì về nghĩa của các từ lợi trong bài

ca dao?

 ? 2. Việc sử dụng từ lợi ở câu cuối của bài ca dao là dựa vào hiện tượng gì của từ ngữ? Và hiện tượng này em đã học

chưa?

 ? 3. Việc sử dụng từ lợi như

 1. Nghĩa các từ lợi khác nhau:

 - Lợi1: lợi lộc, lợi ích

 - Lợi2,3: răng lợi (phần chân răng)

 2 Hiện tượng : Đồng âm khác 2 Hiện tượng : Đồng âm khác

nghĩa (đã học)

 3 Tác dụng: Để tạo sự hài hước, châm biếm một cách dí dỏm

 Vậy, thế nào là chơi chữ?

Chơi chữ là biện pháp khai thác hiện tượng đồng âm

khác nghĩa để tạo sắc thái dí dỏm, hài hước cho lời ăn

tiếng nói hoặc câu văn, câu thơ.

Định nghĩa:

 Liên hệ :

quốc - quốc (nước), đa đa - gia (nhà)

lòng nhớ nước, thương nhà.

 HS đọc và chỉ rõ các lối chơi

chữ trong các ví dụ II.(1), (2), (3), (4) / SGK/tr.164.

(1) Sánh với Na-va “ranh tướng” Pháp

Tiếng tăm nồng nặc ở Đông Dương

(Tú Mỡ)

Mỏi mắt miên man mãi mịt mờ

(Tú Mỡ)

(3) Con cá đối bỏ trong cối đá, Con mèo cái nằm trên mái kèo, Trách cha mẹ em nghèo, anh nỡ phụ duyên em.

(Ca dao)

Quả ngon lớn mãi cho ai đẹp lòng.

Mời cô mời bác ăn cùng, Sầu riêng mà hóa vui chung trăm nhà.

(Phạm Hổ)

(1) Sánh với Na-va “ranh tướng”

Pháp

Tiếng tăm nồng nặc ở Đông Dương

-> ranh tướng = danh tướng => gần

âm (có ý giễu cợt Nava).

-> nồng nặc > < tiếng tăm => tương

(2) Mênh mông muôn mẫu một màu mưa

Mỏi mắt miên man mãi mịt mờ

(Tú Mỡ) -> Điệp phụ âm đầu M => điệp âm

(3) Con cá đối bỏ trong cối đá, Con mèo cái nằm trên mái kèo,

Trách cha mẹ em nghèo, anh

nỡ phụ duyên em.

(Ca dao) -> cá đối -> cối đá ; mèo cái -> mái kèo => nói lái

(4) Ngọt thơm sau lớp vỏ gai, Quả ngon lớn mãi cho ai đẹp lòng.

Mời cô mời bác ăn cùng, Sầu riêng mà hóa vui chung trăm nhà.

(Phạm Hổ) -> sầu riêng - vui chung => nhiều

 Qua phân tích các ví dụ, người Việt có các lối chơi chữ sau:

 II Luyện tập:

tr.165,166

 b Dùng từ gần nghĩa : liu điu, hổ lửa,

 Bài tập 2:

 Dùng từ có nghĩa gần gũi:

chả

 * dò – giò : từ gần âm (d/gi)

 Củng cố:

chơi chữ nào?