Bài giảng ngữ văn 7 bài 14 chơi chữ 8

2 - Xác định dạng điệp ngữ trong ví dụ sau: Cùng trông lại mà cùng chẳng thấy Thấy xanh xanh những mấy ngàn dâu Ngàn dâu xanh ngắt một màu Lòng chàng ý thiếp ai sầu hơn ai?. Thế nào là

KIỂM TRA BÀI CŨ:

1 - Thế nào là điệp ngữ ? Dùng điệp ngữ có tác dụng như thế nào ?

2 - Xác định dạng điệp ngữ trong ví dụ sau:

Cùng trông lại mà cùng chẳng thấy

Thấy xanh xanh những mấy ngàn dâu

Ngàn dâu xanh ngắt một màu

Lòng chàng ý thiếp ai sầu hơn ai?

( Đoàn Thị Điểm)

thấy

Ngàn dâu Điệp ngữ chuyển tiếp (điệp ngữ vòng)

Ngữ văn 7; Tiết: 59

CHƠI CHỮ

I Thế nào là chơi chữ:

Bà già đi chợ Cầu Đông, Bói xem một quẻ lấy chồng lợi chăng?

Thầy bói gieo quẻ nói rằng:

Lợi thì có lợi nhưng răng không còn (Ca dao)

LỢI Âm : giống nhau.

Nghĩa: khác nhau.

=> Tạo sắc thái dí dỏm, hài hước

Làm bài ca dao thêm hấp dẫn, thú vị.

Từ đồng âm

Ví dụ:

* Ghi nhớ:

Chơi chữ là lợi dụng đặc sắc

về âm, về nghĩa của từ ngữ để

tạo sắc thái dí dỏm, hài hước… làm câu văn hấp dẫn và thú vị

* Ghi nh ớ:



• II Các lối chơi chữ:

3- Dùng cách điệp âm:

Ví dụ :

Mênh mông muôn mẫu một màu mưa, Mỏi mắt miên man mãi mịt mờ

(Tú Mỡ)

•Ví dụ:

•Sánh với Na-va “ranh tướng” Pháp

•Tiếng tăm nồng nặc ở Đông Dương

• ( Tú Mỡ)

• 2- Dùng lối nói trại âm (gần âm):

•Ví dụ:

• Trùng trục như con bò thui

•Chín mắt, chín mũi, chín đuôi, chín đầu

• 1- Dùng từ ngữ đồng âm:

Khi đi cưa ngọn khi về cũng cưa ngọn ( Câu đố)



4 Dùng lối nói lái.

cưa ngọn

Ví dụ :

Ngọt thơm sau lớp vỏ gai

Quả ngon lớn mãi cho ai đẹp lòng.

Mời cô mời bác ăn cùng Sầu riêng mà hóa vui chung trăm nhà.

(Phạm Hổ)

Sầu riêng Sầu riêng vui chung

5 Dùng từ ngữ trái nghĩa, đồng nghĩa, gần nghĩa:

Vui chung từ trái nghĩa

• * Các lối chơi chữ thường gặp là:

•- Dùng từ ngữ đồng âm;

•- Dùng lối nói trại âm (gần âm);

•- Dùng cách điệp âm;

•- Dùng lối nói lái;

•- Dùng từ ngữ trái nghĩa, đồng nghĩa, gần

nghĩa.

sống thường ngày, trong văn thơ, đặc biệt là trong thơ văn trào phúng, trong câu đối, câu đố,…

* Ghi nh ớ:



2 Xác định lối chơi chữ trong câu sau:

Trên trời rớt xuống mau co (Câu đố) mau co

CHƠI CHỮ



3 Chơi chữ được sử dụng trong những trường hợp nào?

b - Trong văn thơ, thơ văn trào phúng

a - Trong cuộc sống thường ngày

c - Trong câu đối, câu đố…

Bài tập 1: Đọc bài thơ dưới đây và cho biết tác giả đã dùng từ

ngữ nào để chơi chữ.

Chẳng phải liu điu vẫn giống nhà, Rắn đầu biếng học chẳng ai tha

Thẹn đèn hổ lửa đau lòng mẹ, Nay thét mai gầm rát cổ cha.

Ráo mép chỉ quen tuồng nói dối, Lằn lưng cam chịu dấu roi tra.

Từ nay Trâu Lỗ chăm nghề học, Kẻo hổ mang danh tiếng thế gia.

(Lê Quý Đôn)

liu điu Rắn

hổ lửa mai gầm Ráo

Lằn

Trâu Lỗ

hổ mang

Sử dụng từ đồng nghĩa, gần nghĩa



III/ LUYỆN TẬP

Bài tập 2: Mỗi câu sau đây có những tiếng nào chỉ các sự vật

gần gũi nhau? Cách nói này có phải là chơi chữ không?

* Trời mưa đất thịt trơn như mỡ,dò đến hàng nem chả

muốn ăn.

* Bà đồ Nứa,đi võng đòn tre,đến khóm trúc,thở dài hi hóp.



III/ LUYỆN TẬP

CHƠI CHỮ (Dùng từ đồng nghĩa, gần nghĩa, trại âm)

Bài tập 4: Năm 1946, bà Hằng Phương biếu Bác Hồ một gói

cam,Bác Hồ đã làm một bài thơ tỏ lòng cảm ơn như sau:



III/ LUYỆN TẬP

Cảm ơn bà biếu gói cam, Nhận thì không đúng, từ làm sao đây?

Ăn quả nhớ kẻ trồng cây, Phải chăng khổ tận đến ngày cam lai?

Dùng từ đồng âm, từ trái nghĩa

TaiLieu.VN