giao an co hong 4

- Tính chất hóa học của nhôm: nhôm có những tính chất hóa học của kim loại nói chung tác dụng với phi kim, với dung dịch axit, với dung dịch muối của kim loại kém hoạt động hơn.. Kỹ năng

Ngày soạn:

Bài 18: NHÔM Ngày dạy:

I MỤC TIÊU BÀI HỌC :

1 Kiến thức:

Học sinh biết được:

- Tính chất vật lý của nhôm: nhẹ, dẻo, dẫn điện, dẫn nhiệt tốt

- Tính chất hóa học của nhôm: nhôm có những tính chất hóa học của kim loại nói chung (tác dụng với phi kim, với dung dịch axit, với dung dịch muối của kim loại kém hoạt động hơn) Ngoài ra, nhôm còn có phản ứng với dung dịch kiềm , giải phóng khí hidro

2 Kỹ năng:

Học sinh biết:

- Dự đoán tính chất hóa học của nhôm từ tính chất của kim loại nói chung và các kiến thức đã biết, vị trí của nhôm trong dãy hoạt động hóa học, làm thí nghiệm kiểm tra dự đoán: đốt bột nhôm, tác dụng với dung dịch H2SO4 loãng, tác dụng với dung dịch CuCl2

- Dự đoán nhôm có phản ứng với dung dịch kiềm không và dùng thí nghiệm để kiểm tra dự đoán

- Viết được các phương trình hóa học biểu diễn tính chất hóa học của nhôm (trừ phản ứng với kiềm)

3 Thái độ:

- Giáo dục tính cẩn thận và an toàn thí nghiệm

- Yêu thiên nhiên, yêu thích môn học

II PHƯƠNG PHÁP:

Trực quan, thí nghiệm, họp nhóm , vấn đáp, nêu vấn đề,

III CHUẨN BỊ:

1 Giáo viên:

- Dụng cụ, hoá chất :

* Lá nhôm

* Thí nghiệm 1: Bột nhôm, bìa giấy, đèn cồn, diêm

* Thí nghiệm 2: (không làm do học sinh đã học ở lớp 8 phần điều chế hydrô trong phòng thí nghiệm)

* Thí nghiệm 3: 5 nhóm Mỗi nhóm gồm

+ Dụng cụ: Ống nghiệm, kẹp gỗ, giá ống nghiệm, đế sứ, nhíp, chổi đuôi chồn,

+ Hoá chất: Dây nhôm, dung dịch CuCl2

* Thí nghiệm 4:

+ Dụng cụ: Như thí nghiệm 3

+ Hoá chất: Dây nhôm, dung dịch NaOH đặc

- Tranh: Sơ đồ bể điện phân nhôm ôxit nóng chảy

- Bảng phụ, phiếu bài tập

2 Học sinh:

- Dụng cụ học tập: Sách giáo khoa, tập

- Nghiên cứu nội dung bài 18: NHÔM

- Học bài, làm bài tiết trước (dãy hoạt động hóa học của kim loại và tính chất hoá học của kim loại)

TUẦN 12

TIẾT 24

IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

1 Ổn định (1 phút)

Kiểm diện học sinh

2 Kiểm tra bài cũ: (3 phút)

- Câu hỏi: Em hãy ghi lại dãy hoạt động hóa học của một số kim loại (yêu cầu HS ghi trên bảngï) Nêu ý nghĩa của dãy hoạt động hóa học đó?

3 Tiến trình bài giảng :

Giáo viên giới thiệu bài (1 phút)

Các em đã biết tính chất chung của kim loại, đó là những tính chất nào? ( HS trả lời) Ta hãy tìm hiểu tính chất của một kim loại điển hình có nhiều ứng dụng trong đời sống, đó là nhôm

( GV ghi tựa bài 18: NHÔM )

Ký hiệu hóa học: Al

Nguyên tử khối: 27

3’

- Sau khi ghi tựa bài GV đặt câu

hỏi:

 Em hãy cho biết ký hiệu hóa học

của nhôm?

 Nhôm có nguyên tử khối là bao

nhiêu?

- GV ghi tựa bài kèm ký hiệu hóa

học, nguyên tử khối của nhôm

- GV nêu vấn đề: Nhôm là kim

loại, vậy nhôm có những tính chất

vật lý nào? (GV ghi bảng)

Hoạt động 1: Tìm hiểu tính chất

vật lý của nhôm

- GV cho HS quan sát lá nhôm GV

làm động tác uốn dẻo > gợi ý cho

HS nêu tính chất vật lý của nhôm

(màu sắc, ánh kim, tính dẻo, )

- GV hỏi: Em biết nhôm còn có

những tính chất vật lý nào khác?

- GV hỏi: Nhôm dẫn điện nhưng so

với đồng thì độ dẫn điện của nó

như thế nào?

- GV thông báo: Độ dẫn điện của

nhôm bằng 2/3 độ dẫn điện của

đồng

-GV gợi ý cho HS nêu độ cứng,

khối lượng riêng của nhôm như:

- HS trả lời: Al

- HS trả lời: 27

- HS quan sát, phát biểu về tính chất vật lý của nhôm

- HS trả lời

- HS trả lời: kém hơn đồng

I TÍNH CHẤT VẬT LÝ:

DAl = 2,7g/cm3 Vậy nhôm được

xếp vào nhóm kim loại nào?

- GV thông báo: nhiệt độ nóng

chảy của nhôm là 6600 ( so với kim

loại khác nhiệt độ nóng chảy này

thấp)

- GV vừa hỏi HS vừa kết hợp ghi

bảng

- GV gợi ý: Nhôm là kim loại Vậy

nhôm có những tính chất hóa học

nào? (GV ghi bảng)

Hoạt động 2: Tìm hiểu tính chất

hóa học của nhôm

- GV hỏi: Dựa vào tính chất chung

của kim loại và vị trí của nhôm

trong dãy hoạt động hóa học, em

hãy dự đoán nhôm có những tính

chất hóa học nào?

( GV ghi tóm tắt lên bảng)

- GV gợi ý: phản ứng của nhôm với

phi kim diễn ra như thế nào? (GV

ghi bảng)

- GV tiến hành thí nghiệm biểu

diễn: rắc bột nhôm trên ngọn lửa

đèn cồn yêu cầu HS quan sát

hiện tượng và nêu nhận xét

- GV kết luận: Vậy nhôm có phản

ứng với oxi tạo thành nhôm oxit

( TN này các em sẽ làm ở tiết TH

tới)

- GV gọi HS viết PTHH minh hoạ

và xác định trạng thái, màu sắc các

chất tham gia và tạo thành

- HS trả lời: nhẹ

- HS vừa trả lời vừa ghi bài

- HS trả lời:

+ phản ứng với phi kim tạo oxit hoặc muối

+ phản ứng với dung dịch axit giải phóng hydro

+ phản ứng với dung dịch muối tạo muối mới và kim loại mới

- HS quan sát nêu hiện tượng và nhận xét

+ Hiện tượng: nhôm cháy sáng tạo thành chất rắn màu trắng

+ Nhận xét: nhôm cháy trong oxi tạo thành nhôm oxit

- HS viết PTHH và xác định trạng thái, màu sắc

- Nhôm là kim loại màu trắng bạc, có ánh kim, dẻo, dẫn điện, dẫn nhiệt tốt

- Mềm, nhẹ (DAl = 2,7g/cm3)

- Nhiệt độ nóng chảy thấp ( 6600C)

II TÍNH CHẤT HÓA HỌC:

1 Nhôm có những tính

chất hóa học của kim loại không?

a Phản ứng của nhôm với

phi kim:

Với oxi :

4Al + 3O2 2Al2O3

- GV hỏi: Theo em, ở điều kiện

thường nhôm có phản ứng với oxi

không khí không?

- GV liên hệ thực tế như nồi nhôm

thường có những mảng trắng bám ở

bên trong đó là nhôm oxit do nhôm

phản ứng với oxi không khí tạo

thành lớp nhôm oxit mỏng bền

vững Lớp oxit này bảo vệ đồ vật

bằng nhôm, không cho nhôm tác

dụng với oxi trong không khí và

nước

- GV nêu vấn đề: Nhôm phản ứng

với phi kim khác như thế nào? (GV

ghi bảng)

- GV hỏi: Nhôm có thể phản ứng

với những phi kim nào khác?

- GV hỏi: Tạo sản phẩm là gì?

- GV gọi HS viết PTHH

- GV bổ sung màu sắc, trạng thái

các chất tham gia và tạo thành

- GV hỏi: Em có kết luận về phản

ứng của nhôm với phi kim?

- GV chuyển ý: Phản ứng của nhôm

với dung dịch axit như thế nào?

(GV ghi bảng)

- GV hỏi: Nhôm phản ứng được với

dung dịch axit sunfuric loãng hay

dung dịch axit clohidric loãng? Vì

sao?

các chất

- HS trả lời: Có

- HS: Cl2, S,

- HS: tạo thành muối

- HS viết PTHH

2Al + 3Cl2 2AlCl3

(r) (k) (r) trắng vàng lục trắng 2Al + 3S Al2S3

(r) (r) (r) trắng vàng trắng

- HS phát biểu

- HS trả lời:

+ vì nhôm có tính chất hóa học của kim loại

+ vì nhôm đứng trước hydro trong dãy hoạt động hóa học nên nhôm

(r) (k) (r) trắng trắng

Với phi kim khác :

2Al + 3Cl2 2AlCl3

(r) (k) (r) trắng vàng lục trắng

Nhôm phản ứng với oxi tạo thành oxit và phản ứng với nhiều phi kim khác như

S, Cl2, tạo thành muối

b Phản ứng của nhôm với

dung dịch axit:

- GV hỏi: Sản phẩm sinh ra là gì?

- GV yêu cầu HS viết PTHH minh

hoạ (GV ghi cho HS tên chất tham

gia)

- GV hỏi: Người ta ứng dụng tính

chất này để làm gì?( GV gợi ý kiến

thức ở lớp 8)

- GV hỏi: Em có nhận xét gì về

phản ứng của Al với axit?

- GV thông báo: Nhôm không tác

dụng với H2SO4 đặc, nguội và

HNO3 đặc, nguội (vì vậy cũng có

thể dùng các bình nhôm để đựng

H2SO4 đặc và HNO3 đặc)

- GV nêu vấn đề: Phản ứng của

nhôm với dung dịch muối như thế

nào? (GV ghi bảng)

- GV hỏi: Dựa vào vị trí của nhôm

trong dãy hoạt động hóa học, em

hãy cho biết nhôm có phản ứng với

dung dịch CuCl2 không? Vì sao?

- GV hướng dẫn HS làm thí nghiệm

nhôm phản ứng với dung dịch

CuCl2: cho dây nhôm vào dung dịch

CuCl2

- GV giới thiệu dụng cụ hóa chất

( như chuẩn bị thí nghiệm 3)

- GV yêu cầu HS hoạt động nhóm

5’ làm thí nghiệm

- GV: Gọi các nhóm nêu kết quả thí

nghiệm (hiện tượng, nhận xét)

đẩy được hydro ra khỏi dung dịch axit

- HS trả lời: Tạo muối và giải phóng H2

- HS viết PTHH

- HS trả lời: để điều chế

H2 trong phòng thí nghiệm

- HS trả lời: Nhôm phản ứng với một số dung dịch axit như HCl, H2SO4

loãng, giải phóng H2

- HS trả lời: Có Vì nhôm đứng trước đồng trong dãy hoạt động hóa học nên nhôm đẩy được đồng

ra khỏi dung dịch muối

- HS hoạt động nhóm làm thí nghiệm, ghi nhận hiện tượng và nhận xét

- Hiện tượng:

+ Có chất rắn màu đỏ bám ngoài dây nhôm

+ Nhôm tan dần

+ Màu xanh của dung

Ví dụ:

2Al + 6HCl 2AlCl 3 + 3H 2 (r) (dd) (dd) (k)

 Chú ý: Al không phản ứng với H2SO4 đặc, nguội và HNO3 đặc, nguội

c Phản ứng của nhôm với

dung dịch muối:

- GV kết luận và yêu cầu HS viết

PTHH minh hoạ

- GV thông báo: Nhôm còn phản

ứng tương tự với một số dung dịch

muối khác như AgNO3,

- GV hỏi: Em có kết luận gì về

phản ứng của nhôm với dung dịch

muối?

- GV hỏi: Qua các tính chất hóa học

của Al đã nghiên cứu, em hãy rút ra

kết luận cho dự đoán của chúng ta?

- GV đặt vấn đề: Ngoài tính chất

hóa học chung của kim loại, nhôm

còn có tính chất hóa học đặc biệt

nào không? (GV ghi bảng)

- GV gợi ý: Liệu nhôm có phản ứng

với dung dịch kiềm không? Chúng

ta sẽ nghiên cứu thí nghiệm nhôm

phản ứng với dung dịch NaOH

- GV hướng dẫn HS làm thí nghiệm:

cho dây nhôm vào ống nghiệm

đựng dung dịch NaOH (GV giới

thiệu dụng cụ hóa chất như chuẩn

bị thí nghiệm 4)

- GV làm thí nghiệm trước, sau đó

yêu cầu HS hoạt động nhóm 3 phút

làm thí nghiệm

- GV yêu cầu các nhóm thu dọn

dụng cụ  gọi HS báo cáo hiện

tượng thí nghiệm

- GV đốt khí thoát ra cho HS biết đó

là khí H2 cháy được ngoài không

khí (với ngọn lửa xanh) GV lưu ý

HS chờ khí thoát ra một lúc rồi mới

đốt để tránh gây nổ do oxi có trong

không khí còn trong dụng cụ GV

đặt tấm kính phía trên ngọn lửa 

dịch CuCl2 nhạt dần

- Nhận xét: Al đẩy đồng

ra khỏi dung dịch CuCl2

- HS viết PTHH

- HS trả lời và ghi bài

- HS kết luận về tính chất hóa học của nhôm

- HS hoạt động nhóm làm

TN ghi nhận hiện tượng và nhận xét

+ Hiện tượng: có khí không màu (H2) thoát ra, nhôm tan dần

2Al + 3CuCl2 2AlCl3 + 3Cu (r) (dd) (dd) (r) trắng xanh lam không màu đỏ

Nhôm phản ứng được với nhiều dung dịch muối củûa những kim loại hoạt động hóa học yếu hơn tạo ra muối nhôm và kim loại mới

Kết luận: nhôm có những tính chất hóa học của kim loại.

2 Nhôm có tính chất hóa

học nào khác?

7’

tấm kính sẽ mờ đi do hydro cháy

trong không khí tạo thành hơi nước

- GV hỏi: Qua thí nghiệm em rút ra

nhận xét gì?

- GV kết luận và ghi bảng

- GV thông báo: đây là phương

pháp dùng để nhận biết kim loại

nhôm với các kim loại khác

Củng cố: GV nêu câu hỏi: Dùng

xô, chậu nhôm đựng dung dịch

kiềm (nước vôi), việc làm này có

hợp lý không? Vì sao?

* GV củng cố hoạt động 2: Nhôm

có những tính chất hóa học nào?

Hoạt động 3: Tìm hiểu ứng dụng

của nhôm

GV treo BT 1 đã chuẩn bị Gọi HS

lần lượt tìm ra những tính chất của

nhôm tương ứng với ứng dụng của

nhôm

- GV gọi HS khác nhận xét

- GV thông báo: nhôm và hợp kim

của nhôm như đuyra (hợp kim của

Al với Cu và một số nguyên tố khác

như Mn, Fe, Si) nhe,ï bền dùng

trong công nghiệp chế tạo máy bay,

ô tô, tàu vũ trụ,

 GV chuyển ý: Qua bài tập em

rút ra được nhôm có ứng dụng như

thế nào trong đời sống và sản xuất?

- GV yêu cầu HS tự ghi bài

- GV thông báo: Trong tự nhiên

nhôm tồn tại ở dạng oxit hoặc

muối Muốn có nhôm để sử dụng ta

phải sản xuất nhôm (GV ghi bảng)

Hoạt động 4: Tìm hiểu sản xuất

-HS nhận xét: nhôm phản ứng với dung dịch kiềm

- HS ghi bài

- HS trả lời: Không, vì nhôm phản ứng với dung dịch kiềm

- HS trả lời

- HS điền các tính chất của nhôm

- HS tự ghi bài

Nhôm phản ứng với

dung dịch kiềm, giải phóng khí hydro.

III ỨNG DỤNG:

- Trong đời sống: làm dây dẫn điện, dụng cụ nấu ăn, đồ vật trang trí trong gia đình,

- Trong công nghiệp: chế tạo máy bay, ô tô, tàu vũ trụ,

IV SẢN XUẤT NHÔM:

- GV hỏi: Nguyên liệu để sản xuất

nhôm là gì? (GV ghi bảng)

- GV hỏi: Ởû nước ta quặng bôxit có

ở đâu?

- GV thông báo: Có ở nhiều nơi ví

dụ ở Cao bằng, Lạng sơn, trữ lượng

khoảng 30 triệu tấn Ở Tây nguyên

bôxit tập trung thành mỏ lớn, tổng

trữ lượng hàng tỉ tấn Tuy nhiên,

nước ta chưa khai thác và sản xuất

triệt để được nhôm do nhiều

nguyên nhân

- GV hỏi: Có thể dùng CO, H2 để

khử Al2O3 được không?

- GV giải thích: Vì Al2O3 là một oxit

lưỡng tính nên không thể dùng CO,

H2 để khử Al2O3 được

- GV gợi ý: Muốn sản xuất nhôm,

ta phải làm gì? ( GV treo sơ đồ và

giới thiệu sơ đồ bể điện phân nhôm

ôxit nóng chảy GV giới thiệu bể

điện phân và thông báo: sau khi đã

làm sạch tạp chất, người ta điện

phân hỗn hợp nóng chảy của nhôm

ôxit và criolit trong bể điện phân

thu được nhôm và ôxi

- GV giải thích: Sử dụng criolit

nhằm làm giảm nhiệt độ nóng chảy

của nhôm ôxit

- GV viết PTHH

- GV so sánh phản ứng nhôm cháy

trong oxi và phản ứng điện phân

nóng chảy nhôm oxit và criolit

- HS trả lời

- HS trả lời

- HS trả lời

- HS ghi bài

- Nguyên liệu: quặng bôxit có thành phần chính là

Al2O3

- Phương pháp: điện phân hỗn hợp nóng chảy của nhôm oxit và criolit

2Al2O3 4Al + 3O2

4 Củng cố: (4 phút)

- GV ghi sẵn BT 2 SGK trang 58 (câu a, c) Gọi HS lên thực hiện

- Gọi HS nhận xét

5 Dặn dò: (3 phút)

- Học bài

- Chuẩn bị bài 19 “Sắt”

- Bài tập về nhà: bài 4,5,6 SGK / 58

+ GV hướng dẫn bài tập 4: (giống BT2/54) muốn làm sạch một muối nào ta lấy ngay chính kim loại của muối ấy

+ GV hướng dẫn bài tập 5:(gọi HS đọc đề)

Tìm M của “ đất sét” Al2O3.2SiO2.2H2O = 258g

trong 258g // có 54g Al

Vậy 100g // ?

+ GV hướng dẫn bài tập 6: (nếu đủ thời gian) GV gọi HS đọc đề GV chuẩn bị sẵn trên bảng phụ

GV tóm tắt:

hh A (Mg và Al) = m(g)

+ hh A + H2SO4  VH (đktc) = 1568ml = 1,568l

+ hh A + NaOH  mrắn = 0,6g= mMg (vì chỉ có nhôm phản ứng với NaOH)

Tính: % mAl = ?

% mMg = ?

GV yêu cầu HS viết 2 PTHH của Mg và Al tác dụng với H2SO4 ( vì Mg, Al đều phản ứng với

dd H2SO4)

GV hướng dẫn HS: Từ mMg = 0,6g tính thể tích hydro?(PT 1)

Từ VH (đktc) = 1568ml = 1,568l và VH (PT 1) ta tính VH (PT 2)

Từ VH (PT 2) tính mAl

Ta có: mhhA = 0,6 + mAl

Từ đó tính: (mAl 100)

mhhA

% mMg = 100 - % mAl

V NHẬN XÉT TIẾT HỌC:

VI RÚT KINH NGHIÊM SAU TIẾT DẠY:

PHIẾU BÀI TẬP

Hãy điền vào bảng sau những tính chất tương ứng với những ứng dụng của nhôm

STT Tính chất của nhôm Ứùng dụng của nhôm

PHIẾU BÀI TẬP

Hãy điền vào bảng sau những tính chất tương ứng với những ứng dụng của nhôm

STT Tính chất của nhôm Ứùng dụng của nhôm

PHIẾU BÀI TẬP

Hãy điền vào bảng sau những tính chất tương ứng với những ứng dụng của nhôm

STT Tính chất của nhôm Ứùng dụng của nhôm