Với lí do đó, trong sáng kiếnkinh nghiệm lần này của mình, tôi đã quyết định chọn đề tài nghiên cứu là: Vai trò của giáo viên chủ nhiệm trong việc nâng cao hiệu quả tổ chức “Mục tiêu giá
Trang 1
Sở giáo dục và đào tạo hà Nội
Trờng THPT xuân Giang - -
Trang 2A- Đặt vấn đề
I- Lý do chọn đề tài:
1 Cơ sở lí luận:
Mục tiêu của nền giáo dục nớc ta đợc xác định rất rõ trong luật giáo
dục Tại điều 2 luật giáo dục năm 2005 đã nêu: Mục tiêu giáo dục là đào“Mục tiêu giáo dục là đào
tạo con ngời Việt Nam phát triển toàn diện có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mĩ và nghề nghiệp, trung thành với lí tởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, hình thành và bồi dỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo
vệ Tổ quốc”.
Trong quá trình giáo dục, ngoài việc hình thành cho học sinh thái độ
đúng đắn, các hành vi thói quen tốt, các kĩ năng hoạt động và ứng xử trongcác mối quan hệ xã hội về chính trị, đạo đức, pháp luật… Giáo viên còn Giáo viên cònphải giúp các em bổ sung và hoàn thiện những tri thức đã học trên lớp, Vậyquá trình giáo dục không những thực hiện thông qua các hoạt động giáodục trên lớp mà còn thông qua các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp.Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp có vị trí rất quan trọng trong quátrình giáo dục Quá trình giáo dục đối với học sinh THPT có nhiều thú vịnhng cũng không ít phức tạp, đòi hỏi, phải có sự khéo léo, kịp thời, đúng
đắn, lôi cuốn các em hoạt động nhằm phát huy khuynh hớng tự lập, sángtạo, tinh thần tập thể, ý thức tổ chức kỉ luật Vì vậy, có thể nói hoạt độnggiáo dục ngoài giờ lên lớp có vị trí then chốt trong quá trình giáo dụcnhằm định hớng, điều chỉnh quá trình giáo dục đạt hiệu quả cao
2 Cơ sở thực tiễn:
Muốn hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp đạt hiệu quả cao thì ngờigiáo viên chủ nhiệm có một vai trò rất quan trọng Hoạt động đó đợc tổchức nh thế nào? Học sinh có hứng thú thực hiện hay không? Kết quả đạt
đợc ra sao? Tất cả những điều đó phụ thuộc vào sự quan tâm, cách tổ chứccủa giáo viên chủ nhiệm lớp
Trong những năm qua trờng THPT Xuân Giang chúng tôi đã thờngxuyên tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cho các em họcsinh Trong đó, vào các tuần thứ 2, 3 hàng tháng, nhà trờng quy định giáoviên chủ nhiệm tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp vào giờsinh hoạt của lớp mình Thế nhng những giờ nh thế này cha đợc quản lí,
đánh giá sát sao Giáo viên chủ nhiệm cũng cha thực sự chú ý đầu t nên
Trang 3việc thực hiện cha đi vào nề nếp, hoặc vẫn còn mang tính hình thức, đạthiệu quả cha nh mong muốn.
Sau một thời gian tìm tòi, nghiên cứu, trăn trở, suy nghĩ, tôi nhận thức
đợc rằng: Để nâng cao chất lợng giáo dục học sinh, làm tốt công tác giáodục đạo đức cho học sinh thì những giờ hoạt động giáo dục ngoài giờ lênlớp là một trong những hoạt động thiết yếu mà ngời giáo viên chủ nhiệmphải hết sức chú ý, quan tâm, đầu t thực hiện Với lí do đó, trong sáng kiếnkinh nghiệm lần này của mình, tôi đã quyết định chọn đề tài nghiên cứu là:
Vai trò của giáo viên chủ nhiệm trong việc nâng cao hiệu quả tổ chức
“Mục tiêu giáo dục là đào
hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cho học sinh THPT”
II Mục đích nghiên cứu:
Nghiên cứu đề tài này, tôi mong muốn bản thân cũng nh các bạn đồngnghiệp ý thức sâu sắc hơn vai trò giáo viên chủ nhiệm lớp của mình, để cónhững suy nghĩ, tìm tòi, sáng tạo nhiều hoạt động giáo dục ngoài giờ lênlớp phong phú, phát huy hiệu quả tính tích cực, chủ động của học sinh, từ
đó làm tốt hơn công tác chủ nhiệm của mình
Đồng thời, qua thực tiễn thực hiện, tôi cũng đã tự rút ra đợc những bàihọc kinh nghiệm và mạnh dạn đa ra những đề xuất để Ban giám hiệu nhàtrờng quản lí tốt hơn các hoạt động này, đa hoạt động giáo dục ngoài giờlên lớp đi vào nề nếp, ổn định và phát triển, góp phần hoàn thiện mục tiêu
đào tạo cấp học của nhà trờng
III Đối tợng và phạm vi nghiên cứu:
Trên cơ sở là đối tợng học sinh THPT, cụ thể là lớp 10I (năm 2011), trờng THPT Xuân Giang- Sóc Sơn- Hà Nội do tôi làm chủ nhiệm.Trong sáng kiến kinh nghiệm này, tôi chủ yếu nghiên cứu vai trò của giáoviên chủ nhiệm với việc tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp vàotiết sinh hoạt tuần 2, 3 hàng tháng theo quy định của nhà trờng chứ không cótham vọng đi sâu vào tất cả hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp khác
2010-IV Nhiệm vụ nghiên cứu:
Nghiên cứu vai trò của giáo viên chủ nhiệm trong việc nâng cao hiệuquả tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp vào các tiết sinh hoạt tuần
2, 3 của tháng
Qua đó, tôi có đề xuất một số ý kiến nhỏ để giờ hoạt động giáo dụcngoài giờ lên lớp đi vào nề nếp, phát triển và đạt hiệu quả cao
V Phơng pháp nghiên cứu:
Trang 4- Quan sát.
- Phân tích
- Thực nghiệm, khảo sát
- Tổng kết đánh giá
Trang 5B- Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
I Khái quát chung về hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
1 Khái niệm:
Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là một bộ phận của quá trình giáodục trong nhà trờng THPT, nó là một loại hình cơ bản đợc tổ chức ngoài giờhọc các môn văn hoá trên lớp Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là sựtiếp nối hoạt động dạy học ở trên lớp, là con đờng gắn lý thuyết với thực tiễntạo nên sự thống nhất giữa nhận thức với hành vi ở học sinh, nó là con đờngphát triển toàn diện nhân cách thế hệ trẻ theo yêu cầu của xã hội
Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là điều kiện tốt nhất để học sinhphát huy vai trò chủ thể, tính tích cực, chủ động của mình Thông qua tổchức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, học sinh có cơ hội mở rộng, đàosâu tri thức hiểu biết của mình về các nội dung đã học, đồng thời giúp họhình thành và phát triển một số kĩ năng cơ bản
Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp giúp học sinh THPT chuẩn bịtâm thế sẵn sàng bớc vào cuộc sống thực tại và cuộc sống trong tơng lai,giúp các em ý thức đợc vai trò và trách nhiệm của mình trong cuộc sốnghiện tại và tơng lai Với vị trí vai trò nh vậy, hoạt động giáo dục ngoài giờlên lớp đã trở thành một nội dung hoạt động không thể thiếu trong nhà tr-ờng THPT, nhằm giúp nhà trờng đào tạo học sinh trở thành những ngờithực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc và để giáo dục thực sự là
động lực thúc đẩy phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội… Giáo viên còn
2 Yêu cầu của một giờ hoạt động giáo dục lên lớp cần đạt:
- Học sinh có thêm những hiểu biết sâu sắc về vấn đề đợc đề cập tronghoạt động, từ đó có thái độ đúng đắn, hành vi hợp lí, tích cực, biết cách ứng
xử trong cuộc sống Đồng thời, học sinh cũng hiểu đợc quyền và tráchnhiệm của mình đối với bản thân, gia đình, nhà trờng và xã hội
- Hoạt động giáo dục cần lôi cuốn đợc đông đảo học sinh tham gia vàphát huy đợc tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh
3 Nội dung của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở lớp 10:
Đợc cụ thể hoá thành 10 chủ đề phù hợp với hoàn cảnh thực tiễn xâydựng và bảo vệ đất nớc, phù hợp với thực tiễn giáo dục phổ thông trong giai
đoạn hiện nay và đợc tiến hành trong 12 tháng
- Tháng 9: Thanh niên với học tập, rèn luyện vì sự nghiệp công nghiệphoá, hiện đại hoá đất nớc
Trang 6- Tháng 10: Thanh niên với tình bạn, tình yêu và gia đình.
- Tháng 11: Thanh niên với truyền thống hiếu học và tôn s trọng đạo
- Tháng 12: Thanh niên với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
- Tháng 1: Thanh niên với việc giữ gìn phát huy bản sắc văn hoá dân tộc
- Tháng 2: Thanh niên với lý tởng cách mạng
- Tháng 3: Thanh niên với vấn đề lập nghiệp
- Tháng 4: Thanh niên với hoà bình, hữu nghị và hợp tác
- Tháng 5: Thanh niên với Bác Hồ
- Tháng 6, 7, 8 (Hè) Mùa hè tình nguyện vì cuộc sống cộng đồng
(Tất cả các vấn đề giao thông, tệ nạn xã hội, môi trờng, văn hoá, thể dục thể thao).
II Một số nguyên tắc tổ chức giáo dục ngoài giờ lên lớp:
1 Nguyên tắc đảm bảo tính mục đích:
Tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cho học sinh THPTnhằm thực hiện những mục tiêu của giáo dục phổ thông nói chung vànhững mục tiêu giáo dục của nhà trờng nói riêng Mục tiêu đó phải đợcquán triệt xuyên suốt trong quá trình tổ chức hoạt động cho học sinh THPT
Để quán triệt nguyên tắc này, giáo viên tổ chức hoạt động giáo dụcngoài giờ lên lớp phải nắm vững các mục tiêu của tổ chức hoạt động trongsuốt các khâu của quá trình tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớpcho học sinh THPT từ khâu soạn giáo án, thiết kế hoạt động đến khâu triểnkhai tổ chức và khâu kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động
2 Tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp phải phù hợp với
đặc điểm tâm lí học sinh và phù hợp với điều kiện của nhà trờng.
Đặc điểm tâm lí học sinh THPT là lứa tuổi mới lớn, các em đã cónhững suy nghĩ mạnh dạn, táo bạo hơn, đồng thời các em có nhu cầu nhậnthức, giao tiếp, tự khẳng định mình phát triển Đặc biệt, các em có nhiềuhoài bão ớc mơ, đây chính là yếu tố thúc đẩy các em tự vơn lên trong họctập, rèn luyện để đạt đợc ớc mơ đó Giáo viên chủ nhiệm cần căn cứ vào
đặc điểm của học sinh lớp mình, căn cứ vào cơ sở vật chất hiện có để tổchức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, Giáo viên chủ nhiệm phải
cố gắng phát huy đợc tính chủ động, độc lập, sáng tạo của học sinh, Giáoviên chỉ là ngời cố vấn cho mọi hoạt động của học sinh, giáo viên không đ-
ợc phép làm thay các em trong các hoạt động
Trang 73 Tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cần phải dựa trên nguyên tắc tôn trọng học sinh và yêu cầu hợp lí đối với học sinh.
Giáo viên chủ nhiệm cần phải nắm vững đặc điểm tâm lí của học sinh,
đánh giá đúng u, nhợc điểm của học sinh, tin tởng vào sự thành công, sựtiến bộ của học sinh, không thành kiến đối với học sinh Trên cơ sở đó,giáo viên đề ra những yêu cầu vừa sức và hợp lí đối với học sinh, giaonhiệm vụ phù hợp với năng lực sở trờng của học sinh để thu hút học sinhtham gia tích cực vào các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
4 Tổ chức hoạt động giáo dục lên lớp phải gắn với cuộc sống thực
tế của sinh.
Tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp phải gắn với nhu cầu thực
tế của học sinh, đó là các nhu cầu muốn hiểu biết về các vấn đề: Vai trò củathanh niên trong thời kì mới, tình bạn, tình yêu, hôn nhân, gia đình, vấn đềlập nghiệp trong tơng lai… Giáo viên còn Các vấn đề gắn liền với các hoạt động học tập,vui chơi và các hoạt động khác của nhà trờng, của địa phơng, của chính đấtnớc… Giáo viên còn Vì vậy, các chủ đề hoạt động, nội dung hoạt động, phơng pháp hìnhthức tổ chức giáo dục ngoài giờ lên lớp phải gắn với thực tế cuộc sống, đồngthời có ý nghĩa thực tiễn đối với xã hội với thực tế cuộc sống, đồng thời có ýnghĩa thực tiễn đối với xã hội và đối với cá nhân học sinh
5 Tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cần đợc đảm bảo trong sự thống nhất giữa vai trò chủ đạo của giáo viên chủ nhiệm lớp với việc phát huy tính tích cực, tính độc lập và khả năng sáng tạo của học sinh.
Giáo viên chủ nhiệm lớp cần hiểu rõ vai trò chủ đạo của mình trongquá trình tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp đó là vai trò tổchức, hớng dẫn điều khiển chỉ đạo, vai trò cố vấn cho hoạt động tự quảncủa học sinh Còn học sinh phải là ngời tích cực, tự giác, tự tổ chức cáchoạt động dới sự định hớng của giáo viên chủ nhiệm lớp Giáo viên chủnhiệm lớp cần tôn trọng tính chủ động, độc lập sáng tạo của học sinh Nhngkiên quyết không đợc làm thay các em trong mọi hoạt động có nh vậy mớigiúp các em trởng thành về mọi mặt
III Vai trò của giáo viên chủ nhiệm trong việc nâng cao hiệu quả tổ chức giáo dục hoạt động ngoài giờ lên lớp cho học sinh THPT.
1 Xây dựng kế hoạch
Trang 8Kế hoạch hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp đợc thực hiện theo
ch-ơng trình của Bộ giáo dục và đào tạo Giáo viên chủ nhiệm lớp cần bám sáttài liệu (Sách hoạt động ngoài giờ lên lớp dành cho giáo viên) để thực hiệntheo đúng quy định Nhng muốn hoạt động này đợc thực hiện đạt hiệu quảcao va phát huy đợc tính tích cực chủ động của các em học sinh thì trớctiên, ngay từ đầu năm học, giáo viên chủ nhiệm lớp cần tổ chức họp bancán sự lớp để phổ biến, triển khai kế hoạch hoạt động Ở lớp 10I, trongcuộc họp này, tôi đã phát cho mỗi em một tờ giấy có đầy đủ chủ đề hoạt
động, gợi ý nội dung và hình thức hoạt động theo từng tháng để các emtham khảo rồi lựa chọn hình thức hoạt động phù hợp Cụ thể là:
Tổ quốc Tích cực học tập tựrèn luyện
- Vị trí, vai trò của ngờithanh niên học sinh THPTtrong sự nghiệp CNH,HĐH đất nớc (Thi hùngbiện theo chủ đề… Giáo viên còn)
- Trao đổi về phơngpháp học tập tích cực ởtrờng THPT
- Thi tìm hiểu một sốvấn đề cơ bản của luậtGiáo dục
- Thi hỏi đáp về tình bạn,tình yêu và gia đình
- Hoạt động t vấn tâm lílứa tuổi (Hòm th bạngái)
- Văn nghệ hát về tuổihọc trò
- Thảo luận về truyềnthống hiếu học
- Thi hát, đọc , ngâm thơ,
kể những câu chuyện cảm
động về tình thầy trò
Trang 9xử phù hợp trong quan hệ thầytrò, Kính trọng, lễ phép và biết
ơn đối với thầy cô để phát huytruyền thống tốt đẹp đó
- Kỉ niệm ngày nhà giáoViệt Nam
Tích cực, chủ động tham giacác hoạt động xây dựng và bảo
vệ Tổ quốc do nhà trờng và địaphơng tổ chức
Tin tởng vào chủ trơng đờnglối xây dựng đất nớc của Đảng
và Nhà nớc
- Thảo luận về tráchnhiệm của thanh niênhọc sinh trong việc gópphần xây dựng đất nớc
- Thi tìm hiểu “Mục tiêu giáo dục là đàoThanhniên với sự nghiệp xâydựng bảo vệ Tổ quốc”
gìn các giá trị đó trong cuộcsống sinh hoạt
2 Thanh niên
với lí tởng
cách mạng
Nhận thức đúng đắn về lí ởng cách mạng mà Đảng đã đề
t-ra, xác định trách nhiệm củathanh niên góp phần thực hiện lýtởng cách mạng đó Có hoài bão
ớc mơ cho tơng lai, biết xâydựng kế hoạch phấn đấu cho t-
ơng lai để thực hiện ớc mơ
Có thái độ tích cực tronghọc tập và các hoạt động
- Toạ đàm “Mục tiêu giáo dục là đàoThanh niênvới lí tởng cách mạng”
- Ca hát về Đảng về
Đoàn
Trang 10Có kĩ năng về lao động kĩthuật tổng hợp biết cách chọnnghề phù hợp.
Có thái độ đúng đắn vớiviệc định hớng nghề nghiệptrong tơng lai
- Thảo luận theo chủ đề
- Thi tìm hiểu về cácngành nghề
4 Thanh niên
với hoà bình,
hữu nghị và
hợp tác
Giúp học sinh nhận thức rõ
về vai trò của hoà bình hữunghị và hợp tác
Thể hiện thái độ tích cựctrong quan hệ giao tiếp hàngngày với mọi mối quan hệ xã hội
- “Mục tiêu giáo dục là đàoGiải ô chữ hoà bình”
- Toạ đàm theo chủ đề
5 Thanh niên
với Bác Hồ
Giúp học sinh nhận thức vềcông lao lớn của Bác đối vớidân tộc và những tình cảm củaBác đối với thanh niên:
Tự hào, biết ơn, kính trọng Bác
Tích cực học tập rèn luyệnnoi gơng Bác
đồng có thái độ tích cực đốivới hoạt động tình nguyện vàtham gia hoạt động tình ngyệnphù hợp với bản thân
Có kĩ năng thực hiện nhữngcông việc vì cộng đồng, kĩ năngứng xử trong quan hệ giao tiếp
- Tham gia các hoạt độngthực tế ở địa phơng
- Hoạt động ôn tập vănhoá
Khi các em đã có kế hoạch hoạt động ngoài giờ lên lớp trên tay, đểtránh việc tổ chức thực hiện chỉ rơi vào em lớp trờng, tôi cũng phát một tờ
có phân công nhiệm vụ cụ thể công việc nh sau:
Trang 11Tổ ởng tổ2
tr-Lớpphó
Lớp ởng
Tổ ởng tổ3
Tổ ởng tổ4
Tổ ởng tổ1
Tổ ởng tổ2
Lớptrởng
Tổ ởng tổ1
Tổ ởng tổ2
Tổ ởng tổ3
Tổ ởng tổ
tr-4
Lớp ởng
tr-Lớpphó
Có thể nói, khi tôi phân công công việc cho từng đối tợng cụ thể ngay
từ đầu năm học thì các em rất ý thức đợc trách nhiệm của mình và chủ
động trong việc thực hiện Đến chủ đề của em nào phụ trách thì em đó lạicùng với giáo viên chủ nhiệm lên kế hoạch thực hiện cụ thể và phân côngnhiệm vụ cho các bạn trong lớp, trong tổ mình Tuy nhiên, để phát huy tínhtích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh thì giáo viên phải đề ra nhữngquy định và yêu cầu các em nghiêm túc thực hiện Đó là:
- Cuối mỗi tháng, mỗi kì, giáo viên chủ nhiệm đều nhận xét rút kinhnghiệm, tổng kết Em nào, tổ nào làm tốt, lôi cuốn đợc đông đảo các bạntham gia, có nhiều sáng tạo… Giáo viên còn sẽ đợc khen thởng Em nào, tổ nào làm chatốt, những trờng hợp có biểu hiện rã đám sẽ bị phê bình, bị phạt và bị kỉluật theo quy định Cuối năm học, giáo viên chủ nhiệm sẽ cho các em tronglớp bình chọn hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp hay nhất, ngời dẫn ch-
ơng trình đợc yêu thích nhất… Giáo viên còn để khen thởng
- Việc thực hiện hoạt động ngoài giờ lên lớp là một tiêu trí để đánhgiá, xếp loại hạnh kiểm mỗi tháng, mỗi kì và năm học
Việc đa ra những quy định là rất cần thiết Có nh vậy, giáo viên chủnhiệm mới nâng cao đợc ý thức trách nhiệm của mỗi học sinh và để việc thựchiện hoạt động ngoài giờ lên lớp đi vào nề nếp, ổn định và phát triển