9 biên niên lịch sử việt nam thế kỷ XVII

[15] Thi Hội các sĩ nhân trong nước, lấy đỗ 7 người Đặng Duy Minh đỗ Hội nguyên.. [15] Mùa xuân Thi Hội các sĩ nhân trong nước, lấy đỗ 7 người Nguyễn Tiến Dụng đỗ Hội nguyên.. [15] Thán

1601 (TÂN SỬU), Hoằng Định năm thứ hai 1601 Dutch defeat the Portuguese in a naval battle in the

Indonesian Archipelago - the "Spice Islands."

Trịnh Tùng sai Hoàng Đình Ái đem quân đi dẹp miền

Hải Dương Mạc Kính Cung bỏ chạy lên Lạng Sơn

Trời mưa đá

Nguyễn Hoàng cho xây dựng chùa Thiên Mụ ở Hà Khê

(Hương Trà, Thừa Thiên – Huế)

Tháng 5 (âl)

Sửa đắp đê đường từ huyện Chương Đức đến huyện

Mỹ Lương để đón vua Lê hồi kinh

Tháng 8 (âl)

Vua Lê Kính Tông từ Tây Đô (Thanh Hoa) trở về

Thăng Long

Tháng 11 (âl)

Khôi phục lại khoa thi Hương

1602 (NHÂM DẦN), Hoằng Định năm thứ ba 1602 Shah Abbas of Iran drives the Portuguese from

1602 William Shakespeare has written: Our remedies oft

in ourselves do lie, which we ascribe to heaven.” (From

All's Well that Ends Well, first performed in 1602.)

[15]

Tháng 2 (âl)

Thi Hội sĩ nhân trong nước, lấy đỗ 10 người (Nguyễn

Đăng đỗ Hội nguyên) Thi Đình: Nguyễn Đăng 2 người

đỗ Tiến sĩ xuất thân; Nguyễn Cung 8 người đỗ đồng

Tiến sĩ xuất thân

Nguyễn Hoàng cho con là Nguyễn Phúc Nguyên làm

Trấn thủ Quảng Nam

Sứ Chiêm Thành sang giao hiếu với chúa Nguyễn

Tháng 8 (âl)

Trịnh Tùng duyệt quân ở Thảo Tân

1604 (GIÁP THÌN), Hoằng Định năm thứ năm 1604 James dislikes England's Puritans but he agrees to

their request for an official translation of the Bible - to be known as the Authorized King James Bible - in place of

three other versions: the Geneva Bible, the Great Bible (an

English language translation authorized by Henry VIII) and the (Anglican) Bishop's Bible

[15]

Thi Hội các sĩ nhân trong nước, lấy đỗ 7 người (Đặng

Duy Minh đỗ Hội nguyên)

Thi Đình: Nguyên Thế Tiêu 2 người đỗ Tiến sĩ xuất

thân; Đặng Duy Minh 5 người đỗ đồng Tiến sĩ xuất

thân

1606 (BÍNH NGỌ), Hoằng Định năm thứ bảy 1606 The Dutch "discover" northern Australia - at what

today is called Cape York Peninsula

[15]

Sai sứ sang nhà Minh:

- Lê Bật Tứ, Nguyễn Dụng, Nguyễn Khắc Khoan sang

dâng lễ tạ ơn

- Ngô Trí Hòa, Nguyễn Thực, Phạm Hồng Nho,

Nguyễn Danh Thế, Nguyễn Úc, Nguyễn Duy Thì sang

tuế cống

Tàu của người Hà Lan bị bão dạt vào bờ biển Quy

Nhơn nên mới biết nước ta

1607 (ĐINH MÙI), Hoằng Định năm thứ tám 1607 Thuyền trưởng John Smith (1580-1631) lập ra

vùng định cư đầu tiên của Anh tại vùng Jamestown (phía đông bang Virginia, Hoa Kỳ)

[16]

1607 A London company has sent three ships and a small group to what today is the state of Virginia, and there, in the spring, on an island in a river, a settlement is founded, the river to be named after King James, as is the town - James Towne

[15]

1607 The Dutch defeat a Spanish fleet at Gibraltar [15]

Mùa xuân

Thi Hội các sĩ nhân trong nước, lấy đỗ 5 người (Ngô

Nhân Triệt đỗ Hội nguyên)

Thi Đình: Lưu Đình Chất đỗ Tiến sĩ xuất thân; Ngô

Nhân Triệt 4 người đỗ đồng Tiến sĩ xuất thân

1608 (MẬU THÂN), Hoằng Định năm thứ chín

Trong nước bị đói Mùa thu, mùa đông thóc gạo quá

đắt, nhiều người chết đói

1608

Một người thợ mài kính người Hà Lan căn cứ vàophát hiện của các em nhỏ, đã sáng tạo ra kính viễn

vọng (ống nhòm)

[22]

1608 Frenchmen interested in trading with the Indians and animal furs found a settlement at Quebec Only 8 of the 28 settlers are to survive the first winter More settlers are to arrive in the spring

[15]

1609 (KỶ DẬU), Hoằng Định năm thứ mười 1609 Henry Hudson (chết 1611), một người Anh

phục vụ cho công ty Đông ấn Thống nhất của Hà Lan,thám hiểm dải bờ biển từ vùng New England đến vùng Virginia (Bắc Mỹ) và bơi ngược dòng sông Hudson (phía đông New York) lên sông Albany (Trung Canada) nhằm tìm kiếm một tuyến đường phíatây bắc Bắc Mỹ

[16]

1609 Henry Hudson, employed by the Dutch East India Company, anchors off Manhattan Island and trades with local Indians He then sails up the river to

be named after him, to look for but not find a water way to the Far East

[5]

1609 Johann Kepler has discovered that Mars is moving about the sun not in a perfect circle but in an

ellipse - contradicting Plato's belief about perfection and the heavens

[15]

Tháng 3 (âl)

Trịnh Đỗ (em Trịnh Tùng) đem quân đánh Mạc Kính

Cung ở Thái Nguyên Kính Cung thua chạy

1610 (CANH TUẤT), Hoằng Định năm thứ mười

một

1610 Henry Hudson thám hiểm và tìm ra vịnh

Hudson (Canada) cho nước Anh

[16]

1610 Henry IV of France, a progressive king who is religiously tolerant, is assassinated by François Ravaillac, who is unbalanced and highly religious

[15]

Mùa xuân

Thi Hội các sĩ nhân trong nước, lấy đỗ 7 người

(Nguyễn Tiến Dụng đỗ Hội nguyên)

Thi Đình: Nguyễn Văn Khuê đỗ Tiến sĩ xuất thân;

Nguyễn Tiến Dụng 6 người đỗ đồng Tiến sĩ xuất thân

1611 (TÂN HỢI), Hoằng Định năm thứ mười hai 1611 Bản Kinh Thánh bằng tiếng Anh của vua

James được công bố

[16]

1611 Galileo exhibits the wonders of the telescope to the pontifical court He tries to produce scriptural confirmation

of the view that the earth revolves around the sun, but he

Chiêm Thành xâm lấn biên giới Nguyễn Hoàng cho

quân đi đánh, lấy đất lập ra phủ Phú Yên

1612 (NHÂM TÝ), Hoằng Định năm thứ mười ba 1612 The English further reduce Portugal's presence in

the Indian Ocean by defeating them in a naval battle off the western coast of India, at Surat From the Mughals the English receive permission to build a factory at Surat The Mughals, without a navy, had looked to the Portuguese to protect the ship that took Muslim Indians on their annual pilgrimage to Mecca, and now they turn to the English for this protection.

[15]

Thiêm đô ngự sử Nguyễn Duy Thì cùng Giám sát ngự

sử 13 đạo trình bày lên Trịnh Tùng việc chính sự

1613 (QUÝ SỬU), Hoằng Định năm thứ mười bốn 1613 Dutch arrive at the island of Timur, previously

claimed by Portugal and now claimed by the Dutch

[15]

Mùa xuân

Thi Hội các sĩ nhân trong nước, lấy đỗ 7 người (Bùi

Tất Thắng đỗ Hội nguyên)

Thi Đình: Nguyễn Tuấn đỗ Đình nguyên (đều đỗ đồng

Tiến sĩ xuất thân)

Tháng 4 (âl)

Sai hai đoàn sứ bộ sang nhà Minh nộp cống

Tháng 8 (âl)

Sai Thanh quận công Trịnh Tráng đi đánh dẹp các xứ

Yên Quảng (Quảng Ninh)

Nguyễn Hoàng mất, con là Nguyễn Phúc Nguyên kế vị

Phùng Khắc Khoan (người làng Bùng, Thạch Thất)

mất, để lại hai tập thơ Phùng công thi tập (chữ Hán) và

Ngư phủ nhập đào nguyên (chữ Nôm)

Xem thêm về Phùng Khắc Khoan

http://www.binhthuan.gov.vn/KHTT/Vanhoa/

0001/0000/CD004.htm

Công ty Đông Ấn (Hà Lan) cho thuyền đến buôn bán

với cả Đàng Trong lẫn Đàng Ngoài nhưng không thu

được kết quả gì

Sai sứ thần đi tuần hành thăm hỏi sự đau khổ của dân

Thương gia Anh Peacok đem tàu tới Đàng Trong, cập

cảng Hội An (Quảng Nam) Waltercar Werder lên bờ

đem theo tặng vật của Quốc vương Anh dâng chúa

Nguyễn Phúc Nguyên

1614 (GIÁP DẦN), Hoằng Định năm thứ mười lăm 1614 The first barrels of cured tobacco reach England

from the colony of Virginia

[15]

1614 Tokugawa Ieyasu outlaws Christianity.

[15]

Chúa Nguyễn Phúc Nguyên ở Đàng Trong tổ chức

chính quyền riêng, ly khai với Đàng Ngoài Đặt tam ty

là Ty Xá sai, coi việc văn án từ tụng; Ty Tướng thần lại

coi việc trưng thu tiền thóc, phát lương cho quân các

đạo và Ty Lệnh sử coi việc tế tự, lễ tiết, chi cấp lương

cho quân đội Chính Dinh

Nguyễn Phúc Nguyên sai con là Kỳ làn Trấn thủ

Quảng Nam, đóng lỵ sở ở kẻ Chàm Kỳ cho phép giáo

sĩ xây dựng nhà thờ ở đây

Jean Lacroix (người Bồ Đào Nha) trông coi một xưởng

đúc súng của chúa Nguyễn ơ Đàng Trong

Vua Lê sắc phong tước quận công cho các vương tôn

Trịnh Tùng

1615 (ẤT MÃO), Hoằng Định năm thứ mười sáu 1615 Tokugawa Ieyasu defeats the last of his

competitors, capturing the Osaka castle The Warring

States (Sengoku) period is ended The Tokugawa Period

of Japanese history has begun (from 1603 according to some), to last into the 1800s

[15]

Tháng 2 (âl)

Quan triều đường là Nguyễn Lễ dâng khải trình bày

thói tệ đương thời gồm 8 điều, được Trịnh Tùng ngợi

giáo dòng Tên người Pháp và một nhà ngôn ngữ học

Ông đã góp phần quan trọng vào việc hình thành chữ

quốc ngữ hiện đại bằng mẫu tự La tinh

Xem thêm:

1616 (BÍNH THÌN), Hoằng Định năm thứ mười bảy 1616 William Shakespeare dies So too does Tokugawa

Ieyasu

[15]

1616 Blown off course, a Dutch sea captain, Dirk Hartog,

"discovers" western Australia

[15]

Tháng giêng (âl)

Thi Hội các sĩ nhân trong nước, lấy đỗ 4 người; Vũ

Miễn đỗ Hội nguyên; Lê Trí Dụng đỗ Đình nguyên,

đều là đồng Tiến sĩ xuất thân

Mạc Kính Cung nhường ngôi cho Mạc Kính Khoan

Thương gia Anh đến buôn bán ở Đàng Ngoài nhưng

không thu được kết quả gì vì họ bị người Hà Lan cạnh

tranh gay gắt

1617 (ĐINH TỴ), Hoằng Định năm thứ mười tám 1617 Shogun Tokugawa Ieyasu has been succeeded by

his son, Tokugawa Hitetada At Edo he establishes a district for hedonistic impulses that are outside the shogun's code of Confucian conduct The district provides theater, musical and sexual entertainment to anyone who can afford it There a new genre of paintings, prints, literature and theater rises

[5]

1617 Ships are carrying 50,000 pounds of cured tobacco annually from Virginia to England Smoking has become a fad in England, with King James describing it as

"loathsome," harmful to the brain and dangerous to the lungs.

[15]

Nguyễn Phúc Nguyên ở Đàng Trong viết thư mời công

ty Đông Ấn (Hà Lan) ở Malắcca đến buôn bán

Tháng 7 (âl)

Bão to, lụt Đàng Ngoài mất mùa

Tháng 9 (âl)

Bão to, nước biển tràn vào tàn hại dân ven biển

Xứ Sơn Tây có nhiều sâu lúa

1618 (MẬU NGỌ), Hoằng Định năm thứ mười chín 8-3-1618 Johannes Kepler phát hiện ra định luật thứ

ba về chuyển động của các hành tinh

1618 The pious Catholic Habsburg, King Ferdinand II, closes some Protestant churches in Prague His Protestant subjects there rebel Siding with Ferdinand are Maximilian, the Catholic monarch of Bavaria, and Philip III, King of Spain Siding with the Protestants are some German princes It is the beginning of the Thirty Years' War

[15]

Tháng giêng (âl)

Mạc Kính Khoan xưng là Khánh vương, đặt niên hiệu

Long Thái, nổi dậy ở vùng Vũ Nhai, Đại Từ (Thái

Nguyên) Trịnh Tùng sai quân đi đánh dẹp Kính

Triều thần dâng khải tố cáo bọn quan lại bóc lột nhân

1619 African slaves are being transported to the West Indies to replace those Africans who have died there The sugar industry is killing them faster than they can be replaced by procreation.

[15]

1619 To work their tobacco fields, colonists in Virginia buy 20 blacks from a Dutch ship that arrives for supplies [15]

1619 Lucilio Vanini is accused of atheism and burned at the stake

[15]

Tháng giêng (âl)

Kinh thành cháy lớn

Tháng 2 (âl)

Thi Hội các sĩ nhân trong nước, lấy đỗ 7 người (Trần

Hữu Lễ đỗ Hội nguyên)

Thi Đình: Nguyễn Lại đỗ Tiến sĩ xuất thân; Bùi Cầu 6

người đỗ đồng Tiến sĩ xuất thân

Tháng 5 (âl)

Trịnh Tùng bức tử vua Lê Kính Tông, lập Hoàng tử

Duy Kỳ lên ngôi (tức Lê Thần Tông)

Đổi niên hiệu là Vĩnh Tộ năm thứ nhất

1620 (CANH THÂN), Vĩnh Tộ năm thứ hai 1620 Những người định cư thành lập một thuộc địa

tại Plymouth (đông nam Massachusetts)

[16]

1620 In England the slide rule is invented.

[15]

Nguyễn Phúc Nguyên đem con gái gả cho Cheychetta

làm Hoàng hậu, lấy quan hệ hôn nhân để ràng buộc vua

Chân Lạp

Nhà Lê sai sứ bộ gồm 2 chánh sứ và 4 phó sứ sang nhà

Minh tuế cống

1621 (TÂN DẬU), Vĩnh Tộ năm thứ ba 1621 The ship Mayflower, carrying about 100 Pilgrims is

headed for Virginia but is blown off course and lands instead at Plymouth in what today is Massachusetts The 3,000 or so Massachuset Indians who had been living in the area have already been reduced to less than 800 The Pilgrims believe that the land under their feet had been given them by Jehovah

[15]

Nguyễn Phúc Nguyên sai sứ sang gặp Cheychetta –

Quốc vương Chân Lạp, yêu cầu cho người nước ta

được buôn bán ở Đồng Nai

Đàng Trong có nhiều tín đồ theo đạo Gia Tô

Linh mục Francesco de Pina và Christofor Borri dịch

quyển Kinh thánh đầu tiên ra tiếng Việt

1622 (NHÂM TUẤT), Vĩnh Tộ năm thứ tư

Tháng 8 (âl)

Trời mưa to, trong thành (Thăng Long) lở đổ đến 6, 7

chỗ, cộng hơn 30 trượng

1623 (QUÝ HỢI), Vĩnh Tộ năm thứ năm 1623 In cooperation with Britain's East India Company,

Shah Abbas I of Iran expels the Portuguese from the island of Hormuz in the Persian Gulf

[15]

1623 The grandson of the late Tokugawa Ieyasu, Tokugawa Iemitsu, replaces his father as shogun

[15]

Thi Hội các sĩ nhân trong nước, lấy đỗ 7 người (Phạm

Phi Kiến đỗ Hội nguyên) Vào thi Đình vì có người

nhờ làm bài hộ, bị phát giác nên khoa này không treo

bảng vàng

Tháng 6 (âl)

Con út của Trịnh Tùng là Trịnh Xuân làm loạn, phóng

lửa đốt phố xá trong kinh thành Thăng Long

Trịnh Tùng chết, con là Trịnh Tráng kế vị

Tháng 8 (âl)

Trịnh Tráng đem quân đánh Mạc Kính Khoan ở Gia

Lâm (Hà Nội) Kính Khoan thua chạy, trốn vào rừng

núi

Tháng 11 (âl)

Vua Lê phong Trịnh Tráng làm Nguyên soái Tổng

quốc chính Thanh Đô vương

1624 (GIÁP TÝ), Vĩnh Tộ năm thứ sáu 1624 The Dutch establish a fur trading post, Fort Orange,

at what today is Albany, New York.

[15]

Các tướng Trịnh đem quân đánh Mạc Kính Khoan ở

Bạch Thông (Bắc Cạn)

Nguyễn Phúc Nguyên gửi thư và tặng vật cho toàn

quyền Hà Lan ở Nam Dương (Inđônêxia) ngỏ lời mời

thuyền buôn Hà Lan qua lại buôn bán với Đàng Trong

Linh mục Alexandre de Rhodes và 6 giáo sĩ dòng Tên

đến Đàng Trong

1625 (ẤT SỬU), Vĩnh Tộ năm thứ bảy 1625 Fearing the power of the Catholic monarchs, the

King of Denmark, a Lutheran, joins the Thirty Years' War

on the side of the Protestants

[15]

Trịnh Tráng sai Trịnh Kiều mang quân đi đánh Cao

Bằng, bắt được Mạc Kính Cung giải về kinh giết chết

Mạc Kính Khoan hàng nhà Lê, được phong là Thái úy

Thông quốc công

[15]

Sai hai đoàn sứ bộ sang nhà Minh tuế cống

1627 (ĐINH MÃO), Vĩnh Tộ năm thứ chín

Tháng 2 (âl)

Trịnh Tráng hộ giá thân chinh đánh Đàng Trong, giao

chiến với quân chúa Nguyễn ở Nhật Lệ không thắng,

bèn trở về Từ đây, chiến tranh Trịnh – Nguyễn bùng

nổ

Linh mục Baldinoti và giáo sĩ người Nhật là

Jiulianopiani đến Đàng Ngoài chuẩn bị cho việc truyền

đạo, được Trịnh Tráng đón tiếp trịnh trọng Linh mục

A de Rhodes tới Đông Kinh được hiệu buôn Mậu Tài

cho mượn ngôi nhà gạch để buôn bán và chuẩn bị cho

việc truyền đạo

Tháng 8 (âl)

Nhà Lê tổ chức thi Hương

1628 (MẬU THÌN), Vĩnh Tộ năm thứ mười 1628, tháng Ba

Vua Charles I của Anh buộc phải triệu tập Nghị việnthứ ba và chấp thuận “Bản kiến nghị về các quyền”.Đây là một văn kiện chủ yếu bày tỏ sự bất mãn vềviệc áp đặt các khoản tiền cho vay, việc bỏ tù màkhông xét xử, về chế độ thiết quân luật và luật quânsự

[16]

Tháng 2 (âl)

Thi Hội các sĩ nhân trong nước, lấy đỗ 18 người (Giang

Văn Minh đỗ Hội nguyên)

Tháng 4 (âl)

Thi Đình: Giang Văn Minh đỗ Tiến sĩ cập đệ Đệ tam

danh; Dương Cảo 3 người đỗ Tiến sĩ xuất thân; Đặng

Phi Hiển 14 người đỗ đồng Tiến sĩ xuất thân

Ở Thăng Long có 7 giáo khu theo đạo Gia Tô, kinh

thánh do các giáo sĩ dịch ra tiếng Việt

1629 (KỶ TỴ), Đức Long năm thứ nhất 1629 In the Holy Roman Empire, hundreds are beingburned as witches.

[15]

Tháng 4 (âl)

Đàng Ngoài hạn hán, dân đói to

1630 (CANH NGỌ), Đức Long năm thứ hai 1630 Fearing Habsburg power along the Baltic Sea,

Sweden joins the Thirty Year's War The Swedes invade northern Germany and are not welcomed there by fellow Lutherans.

Tháng 6 (âl)

Vỡ đê ở xã Yên Duyên, Khuyến Lương (Thanh Trì, Hà

Nội), nước ngập đường phố, nhiều người chết đuối,

nhân dân đói kém

Sai quan đi duyệt tuyển

Nguyễn Phúc Nguyên đắp luỹ Trường Dục và dựng

dinh Bố Chính (Quảng Bình)

A de Rhodes bị trục xuất khỏi Đàng Ngoài

Tháng 11 (âl)

Sai 2 sứ bộ sang nhà Minh tuế cống

1631 (TÂN MÙI), Đức Long năm thứ ba 1631 The English build a fort on the northern "Gold

Coast" in Western Africa

[15]

1631 The Republic of Venice, a maritime power, has been declining as a world power, and that decline is exacerbated by the bubonic plague killing almost 500,000 people The government responds with a church built for Our Lady of Health and Deliverance - Madonna della Salute

[15]

Tháng giêng (âl)

Ở Đàng Ngoài có gió to, làm gãy cây, đổ nhà, nhiều

thuyền bị đắm

Đá núi Hoàng Sơn (Nông Cống, Thanh Hoa) bị lở

Đá núi Kẽm Trống huyện (Hà Nam) bị đổ

Bồi đắp đường đê các xứ

Tháng 3 (âl)

Thi Hội các sĩ nhân trong nước, lấy đỗ 6 người

(Nguyễn Minh Triết đỗ Hội nguyên)

Thi Đình: Nguyễn Minh Triết đỗ Tiến sĩ cập đệ đệ tam

danh; Lê Biện 2 người đỗ Tiến sĩ xuất thân; Nguyễn

Danh Nho 3 người đỗ đồng Tiến sĩ xuất thân

Tháng 9 (âl)

Gió to làm gãy cây, tốc nhà Mưa như trút, nước sông

Nhị dâng cao Trong kinh thành nước ngập hơn 1

thước

1632 (NHÂM THÂN), Đức Long năm thứ tư 1632 Galileo publishes his ideas about the universe

Intellectuals across Europe applaud The Church prohibits further sales of the book, and Galileo is ordered to appear before the Inquisition in Rome

Ảnh: Galile, Bản sao kính thiên văn Galilê [15]

1632 The town of Boston is founded

[15]

Tàu Hà Lan bị bão dạt vào bờ biển Đàng Trong

Nguyễn Phúc Nguyên sai làm sổ hộ và định chế độ

thuế ở Đàng Trong

Tháng 6 (âl)

Ở Đàng Ngoài, mưa to, kinh thành ngập nước

Sai quan lại đi kiểm tra đê

1633 (QUÝ DẬU), Đức Long năm thứ năm 1633 Tòa án xử dị giáo buộc Galilê (1564-1642)

phải từ bỏ hệ thống vũ trụ của Côpécnich

[16]

Tháng giêng (âl)

Chiếu bổ hạng quân các phủ vệ

Tháng 3 (âl)

Trịnh Tráng đi đánh Thuận Hóa, bị quân Nguyễn đánh

bại ở cửa biển Nhật Lệ phải rút quân về

Nguyễn Phúc Nguyên ba lần tịch thu hàng hóa của

công ty Đông Ấn Hà Lan

Hai chiếc tàu Hà Lan từ Batavia – thủ đô Nam Dương

(Inđônêxia) đến Faifo (Hội An, Quảng Nam) Có hai

người được phép ở lại Hội An mở cửa hàng buôn bán

1634 (GIÁP TUẤT), Đức Long năm thứ sáu

Tháng 3 (âl)

Thi Hội các sĩ nhân trong nước, lấy đỗ 5 người

(Nguyễn Nhân Trứ đỗ Hội nguyên)

Thi Điện: Vũ Bạt Tụy đỗ Tiến sĩ xuất thân, Nguyễn

Nhân Trứ 4 người đỗ đồng Tiến sĩ xuất thân

Mùa hạ

Đại hạn, lúa má khô héo, nhân dân đói kém

Nguyễn Phúc Nguyên ra lệnh cấm truyền giáo đạo Gia

Tô

Thương nhân Hà Lan Devijeker dùng tàu chở hàng từ

Batavia đến Faifo (Hội An)

1635 (ẤT HỢI), Đức Long năm thứ bảy 1635 Shogun Tokugawa Iemitsu forbids travel abroad,

except for restricted voyages by ships to China and Korea Books from abroad are banned except for those on science, technology and military tactics A trading post near Nagasake remains after the Dutch there agree to restrictions regarding trading and an end of signs of Christianity The Dutch enjoy seeing their trading rivals, the Spanish and Portuguese, expelled

[15]

1635 The Puritans in Massachusetts colony see tolerance as compromise with God's will They banish an English clergyman, Roger Williams, who, in coming decades, founds a new colony, Rhode Island, which separates church and state

[15]

Nguyễn Phúc Nguyên chết, con là Nguyễn Phúc Lan

lên kế vị

Nguyễn Phúc Lan viết thư cho lái buôn Nhật Chaya

Shirojiro rằng: “Từ giờ về sau hễ bên đó có chuyến tàu

nào đến Đàng Ngoài là đất thù địch của nước tôi, xin

chỉ cho mang đến bán những hàng lặt vặt thôi; tôi xin

với các viên chủ tàu không chở diêm sinh, đồ dùng

bằng đồng, đạn và súng”

Các tàu Hà Lan: Legroe le Waramane và Le

Huisduinen từ Đài Loan đến cửa Hàn; Devijeker đi

theo các tàu đó đến xin lại số hàng hóa và tiền bị chúa

Nguyễn Phúc Nguyên tịch thu năm 1633, đồng thời xin

cho người Hà Lan được buôn bán dễ dàng Nguyễn

Phúc Lan tiếp đãi Devijeker tử tế, hứa sẽ giúp đỡ việc

buôn bán và không đánh thuế; còn việc bồi thường tiền

thì Phúc Lan từ chối

Tháng 6 (âl)

Vua Lê ra lệnh chỉ gồm 12 điều, cấm các quan cai trị

hà khắc và răn cấm các nha môn tra xét để đọng việc

kiện tụng

Tháng 10 (âl)

Đổi niên hiệu là Dương Hòa năm thứ nhất

1637 (ĐINH SỬU), Dương Hòa năm thứ ba 1637 Manchu troops, 30,000 in number, have crossed

the Yalu River into northern Korea The Koreans recognize Manchu suzerainty in place of Chinese suzerainty A non- aggression pact and trade agreement are established, and the Manchu withdraw

[15]

Tháng 10 (âl)

Thi Hội các sĩ nhân trong nước, lấy đỗ 20 người

(Nguyễn Xuân Chính đỗ Hội nguyên)

Thi Đình: Nguyễn Xuân Chính, Nguyễn Nghi, Nguyễn

Thế Khanh đỗ Tiến sĩ cập đệ; Nguyễn Hữu Thường 2

người đỗ Tiến sĩ xuất thân; Nguyễn Cổn 15 người đỗ

đồng Tiến sĩ xuất thân

Dân Thuận Hóa đói to, Chúa Nguyễn Phúc Lan cho mở

kho lương chẩn cấp

Tàu do Karel Hartsinck cầm đầu chở hàng hóa đến

Đàng Ngoài, tặng Trịnh Tráng hai khẩu đại bác Trịnh

Tráng tiếp kiến và cho mở thương quán ở Phố Hiến

(Hưng Yên) Vua Lê Thần Tông nghĩ rằng người Hà

Lan không có quan hệ với chúa Nguyễn ở Đàng Trong

nên viết thư cho công ty Đông Ấn Hà Lan ở Batavia

nhờ người Hà Lan giúp đỡ để đánh Nguyễn Phúc Lan

Tàu Karel trở lại Đàng Trong, được chúa Nguyễn Phúc

Lan ủy nhiệm mang thư và phẩm vật cho toàn quyền

Batavia, trong thư chúa Nguyễn ngỏ ý vui mừng nếu

được người Hà Lan đến Đàng Trong buôn bán Thư có

đoạn viết: “ Tôi thiết tha mong tất cả mọi người đến

buôn bán ở bến cảng nước tôi”

Đâu Hà Lan bắt đầu được trồng ở Phố Hiến (Hưng

Yên)

1638 (MẬU DẦN), Dương Hòa năm thứ tư 1638 A raid by Pequot Indians kills 600 members of the

Massachusetts Bay Colony.

[15]

Tháng chạp (âl) năm Đinh Sửu

Nhà Lê cử hai đoàn sứ bộ sang nhà Minh tuế cống

Mạc Kính Khoan chết, con là Mạc Kính Hoàn (Kính

Vũ) lên thay, tiếp tục chống lại triều đình

Trịnh Tráng đem quân đi đánh Mạc Kính Hoàn ở Cao

Bằng

1639 (KỶ MÃO), Dương Hòa năm thứ năm 1639 Works by the philosopher, mathematician and

scientist Rene Descartes have entered Dutch universities Descartes rejects relying on authorities regarding ideas

He advocates disciplined philosophical argumentation integrated with physical science

[15]

Tháng 4 (âl)

Vua Lê định rõ lại việc kiện tụng nhân mạng theo quy

chế năm 1503

Lê Thần Tông phái hai sứ giả sang Batavia để nhờ Hà

Lan giúp đỡ đánh chúa Nguyễn ở Đàng Trong

Trịnh Tráng viết thư và gửi tặng vật cho chủ thương

quán Hà Lan ở Đài Loan để cầu thân và mời sang buôn

bán

Chúa Nguyễn Phúc Lan ra lệnh cấm truyền bá đạo

Thiên Chúa ở Đàng Trong và trục xuất các giáo sĩ

1640 (CANH THÌN), Dương Hòa năm thứ sáu

Tháng giêng (âl) (nhuận)

Thi Hội các sĩ nhân trong nước, lấy đỗ 22 người (Phí

Văn Thuật đỗ Hội Nguyên)

Thi Đình: Phí Văn Thuật 2 người đỗ Tiến sĩ xuất thân;

Hoàng Vinh 20 người đỗ đồng Tiến sĩ xuất thân

Chúa Nguyễn Phúc Lan tịch thu của công ty Đông Ấn

Hà Lan hai chiếc tàu, trong đó có 18 khẩu đại bác, hàng

hóa và 82 viên thủy thủ

1640 Cuộc khởi nghĩa của nhân dân Xcôtlen và Ailen bùng nổ.

Sau khi được thiết lập năm 1603, vương triều Stuart

đã thi hành những chính sách phản động chống lạiquyền lợi của giai cấp tư sản, quý tộc mới và quầnchúng nhân dân Do vậy, đông đảo quần chúng nhândân đã đứng dậy đáu tranh, tiêu biểu là cuộc khởnghĩa của nhân dân Xcôtlen (1640) và Ailen (1640-1642) Từ những cuộc đáu tranh này xuất hiện hai

phái San bằng và Đào đất - lực lượng cách mạng của

quần chúng có ảnh hưởng tích cực đến tình hìnhchính trị ở Anh sau này Chúng cũng có tác dụng đẩytình thế cách mạng tư sản Anh đi đến chín muồi[3]

1641 (TÂN TỴ), Dương Hòa năm thứ bảy 1641 An armada of 21 Dutch ships appears off the coast

of Angola The Dutch capture Luanda and Benguela The Portuguese retreat inland where they resist assaults by the Dutch and by Jaga tribesmen.

[15]

1641 In Ireland, an Anglican bishop, John Atherton, just before being hanged, confesses what he had previously denied His crime is "buggery." Seven years before he was the leading advocate of hanging as punishment for this

Ở Đàng Trong đại hạn, lúa khô héo, dân chết đói nhiều.

Trịnh Tráng gửi thư cho Toàn quyền Hà Lan ở Đài

Loan Paulus Tradenus yêu cầu họ bán vũ khí để đánh

Đàng Trong

Do việc buôn bán khó khăn, thương nhân Hà Lan còn

lại ở Đàng Trong phải đóng cửa thương điếm Faifo

(Hội An) Từ đây, Hà Lan công khai giúp chúa Trịnh

1642 (NHÂM NGỌ), Dương Hòa năm thứ tám

Trịnh Tráng cho các con là Trịnh Tạc, Trịnh Lịch,

Trịnh Lệ, Trịnh Sầm ra trấn thủ các trấn trọng yếu (Sơn

Nam, Sơn Tây, Kinh Bắc, Hải Dương)

Chúa Nguyễn lập trường thao diễn thuỷ quân ở huyện

Phú Vang

Chúa Nguyễn Phúc Lan thả các thuỷ thủ của hai tàu Hà

Lan mới bị đắm ở Cù lao Chàm Trên đường về họ bị

tàu Bồ Đào Nha giết chết một số Công ty Đông Ấn

không biết việc ấy nên sai Vanliesvelt đem tàu đánh

chúa Nguyễn Kết quả, tàu Hà Lan thua, Vanliesvelt tử

trận Người Hà Lan trả thù bằng cách đổ bộ lên Đà

Nẵng bắn giết một số thường dân người Việt rồi tiến ra

Đàng Ngoài Từ đấy, họ công khai chống lại các chúa

1642 King Charles I, King of England, Scotland and Ireland, son of King James, has been ruling since 1625 and is considered too friendly towards Catholicism He is

in conflict with his Calvinist and Puritan subjects and with Parliament Civil war has erupted On one side is the king and his army, on the other is Parliament and its army [15]

1642 In Iran, Shah Abbas II inherits power He is to attempt to eliminate bureaucratic corruption He believes that a Safavid ruler is sacred and perfect - in conflict with the Shia establishment, which is moving toward the notion

that temporal authority belongs to a mujtahid (a scholar predating ayatollahs).

1642 Continuing violence between Dutch settlers and Wappinger Indians inspires the governor of New Amsterdam (New York) to call for a massacre of the Indians

[15]

1642 The Dutch painter Rembrandt van Rijn paints The Rabbi.

[15]

1642 Wealth in India is not being invested in commerce

to the extent that it is by the Dutch The Mughal emperor, Jahan, has the Taj Mahal built for one of his wives

[15]

1643 (QUÝ MÙI), Dương Hòa năm thứ chín (Từ

tháng 10 về sau là năm Phúc Thái thứ nhất).

25-9-1643

Liên minh Solemn Một bản hiệp ước được ký giữacác huân tước và các thành viên của Hạ nghị việnAnh nhằm mục đích thống nhất các tôn giáo ở Anh,Scốtlen và Ailen

[16]

Trịnh Tráng đưa vua Lê thân chinh đánh chúa Nguyễn

ở Đàng Trong, không thu được kết quả phải trở về

Lê Thần Tông nhường ngôi cho con là Lê Duy Hiệu

(Lê Chân Tông)

Đổi niên hiệu là Phúc Thái

Ba chiếc tàu chiến của Hà Lan giúp Trịnh Tráng đánh

quân Nguyễn ở sông Gianh (Quảng Bình); kết quả 1

chiếc bị phá hủy, 2 chiếc bị hỏng phải quay vội ra

Đàng Ngoài

Nhà Lê thi Hội các sĩ nhân, lấy đỗ 9 người (Lê Trí

Trạch đỗ Hội nguyên)

1644 (GIÁP THÂN), Phúc Thái năm thứ hai 2-7-1644

Trận đánh ở vịnh Marston (đông bắc Anh) Tướng Cromwel đánh bại những người theo phái bảo hoàng Đây là trận quyết định trong cuộc nội chiến Anh PháiNghị viện chiếm được miền Bắc Anh

[16]

1644 Triều đại Thanh (Mãn Châu) thay triều

Minh ở Trung Quốc.

Năm 1644, Lý Tự Thành cầm đầu một phong trào khởi nghĩa nông dân cuối thời Minh đã chiếm được Bắc Kinh, vua Sùng Trinh nhà Minh phải treo cổ tự

tử Nhà Minh đến đây chấm dứt Trong khi đó, viên tổng binh của nhà Minh là Ngô Tam Quế với 10 vạn quân ở trong tay đóng ở Sơn Hải Quan đã quyết định liên minh với quan Mãn Thanh, cuối cùng đã buộc Lý

Tự Thành phải tháo chạy khỏi Bắc Kinh Ngay sau

đó, vua Thanh liền chiếm lấy kinh thành và bắt đầu thống trị Trung Quốc Từ đó, triều Thanh với tư cách

là một triều đại phong kiến mới ở Trung Quốc chính thức thành lập

Triều Thanh tồn tại đến 1912, có 10 đời vua trị vì Thịnh trị thời Khang Hy (1661-1722) và Càn Long (1735-1795)

[16]

1644 Rebels overthrow the Ming Emperor Chongzhen, who hangs himself A Manchu army takes power in the capital city, Beijing Ming supporters flee to Taiwan The Manchu Qing family begins its rule in China, to last into the 20th century, although the Manchus are never to be more than two percent of the population in China

[15]

Tháng chạp (âl) năm Quý Mùi

Thi Điện: Nguyễn Khắc Thiệu 2 người đỗ Tiến sĩ xuất

thân; Lê Đình Dự 8 người đỗ đồng Tiến sĩ xuất thân

Nguyễn Phúc Tần và Chưởng cơ Tôn Thất Hưng đánh

đắm một chiếc tàu Hà Lan ở cửa biển Hoàn Hải (Cửa

Môn)

Tháng 4 (âl)

Vua Lê sai quan khảo hạch các cống sĩ trong nước,

người nào có đức vọng bổ làm các chức phủ, huyện

1645 (ẤT DẬU), Phúc Thái năm thứ ba 14-6-1645

Trận đánh ở làng Naseby (miền Trung Anh) Những người thuộc phái bảo hoàng Anh bị đánh bại và vua Charles I đầu hàng người Scốt

[16]

1645 The French establish an outpost at the mouth of Africa's Senegal River, where they trade from gum and for slaves.

[15]

Tháng chạp (âl) năm Giáp Thân

Sai Trịnh Tạc đem quân đi đánh Mạc ở Cao Bằng

Tháng 4 (âl)

Phong Trịnh Tạc làm Khâm sai tiết chế các xứ thuỷ bộ

chư dinh, chưởng quốc quyền bính tả tướng Thái úy

Tây quốc công, được mở phủ Kiên Định, toàn quyền

xử quyết mọi công việc quốc gia

Tháng 5 (âl)

Các con của Trịnh Tráng là Trịnh Lịch (trấn thủ Sơn

Tây), Trịnh Sầm (trấn thủ Hải Dương) làm loạn Trịnh

Tạc đem quân dẹp tan, giết chết Trịnh Lịch và Trịnh

Sầm

Tha một nửa tiền thuế đinh trong nước Cấm nhân dân

không được làm thư nặc danh

Tháng 7 (âl)

Có lệnh cấm đạo gắt gao ở Đàng Ngoài Giáo sĩ A de

Rhodes bị trục xuất chạy sang Ma Cao, Batavia rồi về

Rôma Trong thời gian ở Việt Nam, A de Rhodes vẽ

được nhiều bản đồ tỉ mỉ, soạn Từ điển Việt – Bồ – La.

Trước khi rời Việt Nam, A de Rhodes nhắc nhở đồng

nghiệp: “Không được một giây phút nào để vắng mục

sư trong đám chiên lành này”

Cấm các nhà quyền quý, quan lại không được nhũng

nhiễu dân lành

Xá một nửa thuế năm nay cho nhân đinh trong nước

1646 (BÍNH TUẤT), Phúc Thái năm thứ tư 1646 Queen Nzinga is at war with the Portuguese

Thousands of slave soldiers have deserted to her, but she suffers military setbacks

[15]

Ở Đàng Ngoài được mùa

Tháng 2 (âl)

Sai sứ thần là Nguyễn Nhân Chính, Phạm Vĩnh Miên,

Trần Khái, Nguyễn Cổn sang nhà Minh cầu phong Sứ

nhà Minh là Phan Kỳ sang sắc phong vua Lê Thần

Tông làm An Nam quốc vương

Tháng 7 (âl)

Nhà Lê sai quan duyệt tuyển dân binh các xứ, chia

thành từng hạng để định ngạch quân

Chúa Trịnh Tráng cho quân tiến sang miền Quảng

Đông, Trung Quốc đóng giữ Liêm Châu, Ngô Châu,

Nam Ninh, Thái Bình, Trấn An giành lại những phần

đất của ta bị mất từ trước Quân Mãn Châu tới can

thiệp, quân Trịnh phải rút về

Tháng 10 (âl)

Nhà Lê tổ chức thi Hội các sĩ nhân trong nước, lấy đỗ

17 người (Nguyễn Đăng Cảo đỗ Hội nguyên)

Thi Điện: Nguyễn Đăng Cảo đỗ Tiến sĩ cập đệ tam

danh; Nguyễn Viết Cử đỗ Tiến sĩ xuất thân; Phạm Văn

Đạt 15 người đỗ đồng Tiến sĩ xuất thân

Ở Đàng Trong, chúa Nguyễn định phép thi Hội vào

mùa thu, 9 năm một kỳ Thi tuyển những người làm

quan và những người làm lại Những người đỗ khoa

chính đồ thì được bổ dụng các chức Tri phủ, Tri huyện

đến Huấn đạo hay Lễ sinh Những người chữ tốt được

bổ làm lại viên ở Tam ty

1648 (MẬU TÝ), Phúc Thái năm thứ sáu

Tháng 2 (âl)

Trịnh Tráng đem quân đánh quân Nguyễn ở Đàng

Trong, bị Nguyễn Phúc Tần đánh thua ở Quảng Bình,

phải rút về

Chúa Nguyễn Phúc Lan chết, con là Dũng Lễ hầu

Nguyễn Phúc Tần lên thay

1648

Hòa ước Wesphalia chấm dứt Cuộc chiến tranh 30 năm, trong đó có các điều khoản theo đó Đức nhượngvùng Metz, Toul và Verdun cho Pháp, các giáo khu Pomerania và Elbe cho Tuyển hầu vùng Brandenburg (phía đông nước Đức) Các nước vùng Hạ và các bang của Thụy Sĩ được công nhận độc lập Đạo Calvin có thể được chọn làm tôn giáo của các bang của Đức Mỗi bang ở Đức đã có thể quyết định đường

lối đối nội và đối ngoại Đế quốc Đức, với tư cách là một chỉnh thể nhà nước, không còn được quyền quyếtđịnh công việc của các khu vực riêng rẽ của mình.[16]

1648 Queen Nzinga's alliance with the Dutch comes to nothing as the Portuguese drive the Dutch from Luanda [15]

1648 European powers fighting the Thirty Years' War, are exhausted Germany has lost at least a third of its

population A negotiated settlement called the Peace of Westphalia ends the war, except that France and Spain continue their war for ten more years Habsburg

predominance in Europe is ended - replaced by French power and diplomacy The war ends with a realization of the need for more tolerance between Catholics and Protestants The settlement speaks of a "Christian and universal peace, and a perpetual, true and sincere amity." [15]

1648 With the peace of Westphalia, the 80 Years' War between Spain's Habsburg monarchy and the Dutch ends, Spain recognizing Dutch independence

[15]

1648 People in Moscow revolt when a tax is put on salt Cossacks invading Poland slaughter 200,000 Jews.[15]

Lê Chân Tông chết, Thái thượng hoàng Thần Tông trở

lại ngôi vua, đổi niên hiệu là Khánh Đức

Tháng 11 (âl)

30-1-1649 Charles I (vua Anh) bị xử tử.

Sau khi giành thắng lợi trong cuộc nội chiến lần thứhai (1648), 23-12-1648, Nghị viện Anh thông qua sắclệnh xét xử nhà vua Nghị viện cử ra toà án tối caogồm 135 ủy viên phụ trách việc xét xử nhà vau Ngày30-1-1649, Charles I phải lên đoạn đầu đài trước sựreo hò của quần chúng

Nguyễn Phúc Tần sai người ra Đông Đô, được Trịnh

Tráng hậu đãi

Việc xét xử Charles I đánh dấu một bước tiến củacách mạng, một thắng lợi to lớn của quần chúng nhândân, chế đọ quân chủ chuyên chế sụp đổ, nước Anhtrở thành nước cộng hòa

[3]

1649 In Britain, King Charles I and his army have been defeated Charles is beheaded England is a republic, a commonwealth without a House of Lords and run by the victors of the civil war - parliament Parliament sends the Puritan Oliver Cromwell to Ireland to subdue rebellious Catholics He massacres the populations of Drogheda and Wexford

[15]

1649 Shah Abbas II of Iran pushes the Mughals out of Kandahar

[15]

1650 (CANH DẦN), Khánh Đức năm thứ hai 1650

Vua Charles II (1630-1685) của Anh đổ bộ lên Scốtlen (ngày 24 tháng Sáu) Charles II đăng quang ở thị trấn Scone, nhưng quân đội của Charles II bị tướng Cromwell đánh bại ở trận Worcester (tây Anh) (ngày 3 tháng Chín) Charles II phải cải trang và trốn sang Pháp

[16]

1650 For five months the famous French philosopher Rene Descartes has been employed as a tutor by Queen Christina of Sweden The 5 a.m philosophy sessions with the queen in the cold of her castle aggravates his

weakened condition and he dies

[15]

Tháng 10 (âl)

Nhà Lê mở khoa thi Hội lấy đỗ 8 người (Khương Thế

Hiền đỗ Hội nguyên)

Thi Điện: Khương Thế Hiền đỗ Tiến sĩ cập đệ, đệ tam

danh; Nguyễn Văn Lễ đỗ Tiến sĩ xuất thân; Trịnh Cao

Đệ 6 người đỗ đồng Tiến sĩ xuất thân

Vua Lê cho phép lái buôn ở các tàu thuyền Pháp, Ý, Bồ

Đào Nha, Hà Lan và Nhật Bản khi tới kinh thành được

phép trú ngụ ở các làng Thanh Trì, Khuyến Lương

(ngoại thành Hà Nội)

1651 (TÂN MÃO), Khánh Đức năm thứ ba 1651 Cromwell defeats Scottish armies.

[15]

1651 In Leviathan, the English philosopher Thomas

Hobbes, who dislikes democracy and the passions of the mob, favors a commonwealth, a social contract, with people delegating their powers to a central authority and submitting to that authority

[15]

Tháng 2 (âl)

Ở Trung Quốc, triều đình nhà Minh bị quân Mãn Châu

(nhà Thanh) đánh đuổi phải chạy xuống Nam Ninh

(Quảng Tây), cử người sang ta cầu cứu vua Lê, chúa

Trịnh cho quân và lương sang giúp

Tháng 10 (âl)

Sứ nhà Minh mang sắc và ấn sang phong Trịnh Tráng

làm Phó quốc vương

Ở Đàng Trong: Chúa Nguyễn đổi phủ Hoài Nhơn làm

phủ Quy Ninh (sau đổi làm Quy Nhơn)

Toàn quyền Hà Lan ở Batavia muốn trở lại buôn bán

với Đàng Trong nên đã cử sứ giả là Verstegen sang

thương nghị với Nguyễn Phúc Tần Chúa Nguyễn mới

kế vị cũng muốn giao hảo với người châu Âu nên đã ký

hòa ước với Hà Lan, trong đó nhấn mạnh một số diều

khoản:

Điều III: Công ty Đông Ấn Hà Lan có thể ra vào đất

Đàng Trong buôn bán tự do và được miễn thuế Sứ

thần ở Faifo (Hội An) có thể chọn một miền đất thích

hợp dựng một ngôi nhà cho những người ở lại thương

điếm này

Điều IX: Những tàu thuyền Hà Lan sẽ không phải

khám khi đến Đàng Trong, được miễn thuế ra vào;

trong khi đó thì vẫn thu thuế đối với tàu Trung Quốc,

Bồ Đào Nha và các nước khác

Điều X: Sứ thần sẽ chú ý đến những hàng hóa mà chúa

(Phúc Tần) muốn được tàu Hà Lan mang đến Hàng

hóa đó sẽ được trả hoặc bằng bạc hoặc đổi lấy hàng

Thương ước mới được thể hiện bằng văn bản mà chưa

thấy thi hành vì người Hà Lan sau đó bị đuổi khỏi

Đàng Trong

1652 (NHÂM THÌN), Khánh Đức năm thứ tư 1652 The Dutch East India Company establishes a toe

hold in southern Africa, near the Cape of Good Hope, to serve Dutch ships passing to and from the East

[15]

1652 Nikita Nikon, Patriarch of the Russian Orthodox Church, wishes to return to the purity of previous times He wants people to cross themselves with three fingers rather than two and creates a great disturbance among the faithful

[15]

Tháng 3 (âl)

Ở Đàng Ngoài, hoạn quan Hoàng Nhân Dũng nổi loạn,

bị giết chết

Thi Hội các sĩ nhân trong nước, lấy đỗ 9 người

(Nguyễn Đình Chính đỗ Hội nguyên)

Tháng 4 (âl)

Thi Điện: Phạm Viết Tu 2 người đỗ Tiến sĩ xuất thân;

Hồ Sĩ Dương 7 người đỗ đồng Tiến sĩ xuất thân

Tháng 8 (âl)

Tiến phong Trịnh Tạc làm Tây Định vương

1653 (QUÝ TỴ), Thịnh Đức năm thứ nhất 1653 A war begins between the English and Dutch,

inspired by commercial competition

- Tổ chức duyệt binh lớn tại xã An Cựu (Huế)

- Chúa Nguyễn đặt dinh Thái Khang (nay thuộc Khánh

Hòa)

Tháng 6 (âl)

Chúa Nguyễn cho đắp đồn Sa Chủy (ở cửa biển Nhật

Lệ) – tức luỹ Mũi Dùi

Ở Đàng Ngoài: Định kiểu y phục cho các quan văn võ,

dài rộng theo thứ bậc khác nhau

1654 (GIÁP NGỌ), Thịnh Đức năm thứ hai 1654 Russia has declared war on Poland and captures

the cities of Minsk and Vilna

Tướng Trịnh là Trịnh Đào đem quân đánh châu nam

Trịnh Tráng cử Trịnh Tạc đem đại binh tiến vào Nghệ

An, đóng tại xã An Trường, huyện Chân Phúc

Tháng 10 (âl)

Ninh Quận công Trịnh Toàn (con út Trịnh Tráng)thống lĩnh đại quân thuỷ bộ chia đường tiến vào; đến

Kỳ Hoa (nay thuộc Hà Tĩnh) thì quân Nguyễn tự rút về

1656 (BÍNH THÂN), Thịnh Đức năm thứ tư

Tháng 5 (âl)