1113 QUÝ TỴ, Hội Tường Đại Khánh năm thứ tư Tháng 6 âl Công chúa Phụng Kiều, con gái của Phụng Càn vương em Lý Thái Tông được Lý Thánh Tông nuôi, phong làm công chúa, sau gả cho Châu m
Trang 11101 (TÂN TỴ), Long Phù năm thứ nhất 1101
The Chinese painter Hui Zong establishes his country's Imperial Academy of Painting in 1101
[24]
1101 In closer to the river, a well has been dug
and western Africa, a few miles from the Niger River, where the mosquitoes are not so bad as they are a camp created for people trading salt for gold and slaves brought northward on the river The camp is to become Timbuktu
[15]
1101 By the beginning of this new century,
towns were becoming an important part of life in Europe, although people there were less than ten percent and ninety percent were rural The towns are centers of commerce, which enlightened feudal lords and kings find in their interest, either of the two having granted the town charters Where big landowners resisted the rise of towns they found trouble often in the form
of violence directed against them
[15]
1101 In Europe, royalty is little more than
family of warlords Robert Curthose, Duke of Normandy, has returned from the First Crusade, and he invades England in an attempt to take the throne from his brother, Henry I
[15]
1101 In Southern France, troubadours appear,
resuming a tradition that began in the 500s when secular entertainers were banished on the urging
of Christian bishops The troubadours sing of the lives and the courts of noblemen
[15]
Trang 2Tháng chạp (âl) năm Canh Thìn
Trong nước có nạn dịch lớn
Tháng giêng (âl)
Đổi niên hiệu
Vua cho Thái úy Lý Thường Kiệt kiêm chức Nội thị phán thủ đô áp nha Hành điện nội ngoại đô tri sự Sửa chùa Diên Hựu (chùa Một Cột – Hà Nội)
Tháng 2 (âl)
Vua ngự đến Ứng Phong (Nghĩa Hưng – Nam Định) xem cày ruộng và xem đánh cá ở Cùng Giang (Thanh Hóa)
Tháng 6 (âl)
Vua ngự đến Phù Nhân (Lỵ Nhân ?) xem gieo mạ
Tháng 7 (âl)
Ban áo mặc mùa thu cho trăm quan
Xây quán Khai Nguyên
Tháng 9 (âl)
Vua lại đến Cùng Giang xem đánh cá
1102 (NHÂM NGỌ), Long Phù năm thứ hai
Tháng chạp (âl) – năm Tân Tỵ.
Đổi Hoan Châu làm phủ Nghệ An
Tháng giêng (âl)
Tháng 2 (âl)
1103 (QUÝ MÙI), Long Phù năm thứ ba
Tháng giêng (âl)
Trang 3Nhà vua xuống chiếu cho nhân dân trong ngoài kinh
thành đắp đê ngăn nước
Tháng 2 (âl)
Tháng 10 (âl)
Lý Giác, người Diễn Châu (Nghệ An), nổi lên chiếm
giữ vùng đất này chống lại triều đình Thái úy Lý
Thường Kiệt nhận lệnh đi đánh dẹp Lý Giác bị thua,
chạy trốn sang đất Chiêm Thành Dư đảng của Lý
Giác đều bị dẹp yên
Chiêm Thành cướp biên giới
1104 (GIÁP THÂN), Long Phù năm thứ tư
Tháng 2 (âl)
Thái úy Lý Thường Kiệt đem quân đi đánh Chiêm
Thành Năm trước, Lý Giác trốn sang Chiêm Thành,
đã nói rõ tình hình hư thực nước ta Vua Chiêm
Thành là Chế Ma Na nhân thế đem quân vào cướp,
lấy lại 3 châu Địa Lý, Bố Chính, Lâm Bình trước kia
Chế Củ đã dâng cho nhà Lý Năm này, Lý Trường
Kiệt đi đánh, Chế Ma Na lại dâng trả đất ấy
Tháng 3 (âl)
Tháng 9 (âl)
Sứ Chiêm Thành sang
Mở hội đua thuyền
1105 (ẤT DẬU), Long Phù năm thứ năm
Tháng 6 (âl)
Thái úy Lý Thường Kiệt mất, thọ 86 tuổi Ông sinh
năm 1019 tại phường Thái Hòa, kinh thành Thăng
Tháng 9 (âl)
Làm 2 ngọn tháp chỏm trắng ở chùa Diên Hựu (chùa
Một Cột, Hà Nội) 3 ngọn tháp chỏm đá ở chùa Lãm
Sơn (Bắc Ninh)
Chùa Diên Hựu đến đây được sửa chữa lại đẹp hơn,
có hồ Liên hoa đài, gọi là hồ Linh Chiểu, có hành
lang chạm vẽ chạy xung quanh Ngoài hành lang có
hồ Bích Trì, đều bắc cầu vồng để đi qua Trước sân
chùa xây bảo tháp Hằng năm, nhà vua xa giá đến
làm lễ cầu phúc vào những ngày sóc, vọng và ngày
mồng 8 tháng 4 Bày nghi lễ tắm Phật, lấy làm lệ
thường
1106 (BÍNH TUẤT), Long Phù năm thứ sáu 1106 AD Battle of Tinchebray- An English war
of succession came to an end at the Battle of Tinchebray, in Normandy It began with the death of William II, King of England on August 2nd, 1100 Henry I (Beauclerc) seized the throne, but was opposed by his brother Robert II (Curthhose), of Normandy Henry defeated Robert at Tinchebray and returned him in chains Robert spent the rest of his life in prison
[10]
Tháng giêng (âl)
Trang 4Đại xá cho muôn dân, trừ những kẻ phe đảng phản nghịch
1108 (MẬU TÝ), Long Phù năm thứ tám
Tháng chạp (âl) năm Đinh Hợi
Xây Đô hộ phủ
Tháng 2 (âl)
Đắp đê ở phường Cơ Xá (đoạn đê sông Hồng ở phường Cơ Xá, gần cầu Long Biên – Hà Nội ngày nay)
Đây là lần đầu tiên sử chép việc đắp đê phòng lụt trên sông Hồng và lần thứ hai đắp đê ngăn nước cho kinh thành
Các tháng mùa hạ năm này không có mưa
Sư Chiêm Thành sang dâng lễ vật
1109 (KỶ SỬU), Long Phù năm thứ chín
Mùa xuân, đắp đài Động Linh để cầu đảo
Mùa thu, xử tội hai người làm phản là Đỗ Sùng và
Tô Hậu, xử theo kiểu “thượng mộc mã” (tội nhân bị đóng lên tấm ván rồi đem ra bêu ở chợ, sau mới đem hành hình)
1110 (CANH DẦN), Hội Tường Đại Khánh năm thứ nhất
Tháng giêng (âl)
Mở hội đền Quảng Chiếu ở ngoài cửa Đại Hưng
Tháng 8 (âl)
Sứ Chiêm Thành dâng voi trắng
Viên ngoại lang Đào Ngạn đi sứ sang Tống
1 (1)
Ngân La chưa rõ ở đâu
Trang 51111 (TÂN MÃO), Hội Tường Đại Khánh năm
Sứ Chiêm Thành lại dâng tặng voi trắng
Lý Dương Hoán sinh (tức Lý Thần Tông)
1113 (QUÝ TỴ), Hội Tường Đại Khánh năm thứ
tư
Tháng 6 (âl)
Công chúa Phụng Kiều, con gái của Phụng Càn
vương (em Lý Thái Tông) được Lý Thánh Tông
nuôi, phong làm công chúa, sau gả cho Châu mục
châu Chân Đăng Chồng chết, công chúa đi tu, đến
đây mất thọ 72 tuổi Lý Thần Tông tôn làm Ni sư, bà
có để lại một bài thơ về đạo Phật
1113 AD Khmer Empire Reaches Peak - The Khmer Empire in present-day Cambodia was established in 600 and reached its peak under Suryavarman II Under his leadership, the Khmer Empire was expanded to include most of the area consisting of modern-day Vietnam
[10]
1114 (GIÁP NGỌ), Hội Tường Đại Khánh năm
thứ năm
Mùa đông, xây chùa Thắng Nghiêm Đặt “Thiện
pháp đường” ở bốn phía Xây lầu Thiện Phật chứa
được 1.000 pho tượng Phật
1114 Two peasants at Soissons are accused of
holding meetings outside of the Church A deep vat of water is blessed One of the peasants, Clement, is tied up and tossed into the tank, and
he floats, leading to the conclusion that the "holy water" has rejected him and that he is therefore guilty After this, the other peasant confesses Two others are imprisoned with the two Local people excited and passionate about heresy break into the jail and burn the four to death
1116 The Chinese have begun stitching together
books of printed pages They have have been enjoying prosperity Poetry and art are flourishing But China is weak militarily, a result
Trang 6Mở hội đèn Quảng Chiếu ở ngoài cửa Đại Hưng in part of Confucianism, which dominates
Mở hội đua thuyền
1117 (ĐINH DẬU), Hội Tường Đại Khánh năm
thứ tám
Tháng giêng (âl)
Diên Thành hầu (không rõ tên) chết Phát tiền lụa,
vàng bạc trong kho làm tang rất hậu
Tháng 2 (âl)
Tháng 3 (âl)
Ngày Bính Thìn, vua ngự đến núi Chương Sơn (Yên
Lợi, Ý Yên, Nam Định) để khánh thành bảo tháp
Vạn Phong Thành Thiện
Vua lại ngự đến hành cung Ứng Phong (Nghĩa Hưng
– Nam Định) xem cày ruộng công
Tháng 6 (âl)
Vua lại ngự đến hành cung Ứng Phong xem cày
ruộng Khi ấy trời không mưa, đảo vũ ở hành cung
Tháng 7 (âl), ngày 25 (28 – 8 – 1117)
Ỷ Lan Hoàng Thái hậu chết Làm lễ hoả táng Chôn
theo 3 thị nữ Tôn dâng tên thụy là Phù Thánh Linh
nhân Hoàng Thái hậu
Tháng 8 (âl)
Chôn Linh nhân Hoàng Thái hậu ở Thọ lăng phủ
Thiên Đức
Tháng 10 (âl)
Vua ngự đến hành cung Khải Thụy xem gặt
Lý Nhân Tông không có con trai nên lập Dương
Trang 7Hoán (sau là vua Lý Thần Tông) con Sùng Hiền hầu, được vua nuôi làm con nuôi, năm này lên 2 tuổi, làm Hoàng Thái tử
Sứ Chiêm Thành dâng biếu Lý Nhân Tông 3 đoá hoa bằng vàng
1118 (MẬU TUẤT), Hội Tường Đại Khánh năm thứ chín
Tháng giêng (âl)
Xuống chiếu chọn hoàng nam (từ 18 tuổi trở lên) trong dân gian và binh lính
Tháng 2 (âl)
Sứ Chân Lạp sang tiến cống
Đặt lễ yến tiệc mùa xuân và mở hội khánh thành 7 bảo tháp Cho sứ giả Chân Lạp đến cùng dự
Tháng 3 (âl)
Tuyển đại hoàng nam được 350 người khỏe mạnh sung vào làm quân ở các đô: Ngọc Giai, Hưng Khánh, Vũ Đô và Ngự Long
Bãi bày cỗ bàn tiết Trung Nguyên vì trùng với ngày
lễ cầu siêu cho Linh nhân Hoàng Thái hậu
Sứ Chiêm Thành sang cống
Tháng 9 (âl)
Mở hội Thiên Phật (nghìn Phật) để khánh thành chùa Thắng Nghiêm Khánh Thọ, cho sứ Chiêm Thành đến dự
Tháng 10 (âl)
Khánh thành chùa Sùng Nghiêm ở Thanh Hóa Chùa được khởi công xây dựng từ năm Bính Thân (1116), nhân dân địa phương đóng góp công đức được 3000 cân đồng để đúc tượng đúc chuông
Trang 8Tháng 11 (âl)
Vua sai Viên ngoại lang là Nguyễn Bá Hộ và Lý
Bảo Thần đem 2 con tê giác trắng và 3 thớt voi sang
biếu nhà Tống
Năm này, có móc ngọt xuống, vua tự tay viết tám
chữ: “Thiên hạ thái bình, thánh cung vạn tuế” vào
bia, sai thợ khắc
Có lệnh cấm gia nô của các nhà dân trong ngoài kinh
thành không được thích dấu mực vào chân và hình
rồng vào người như cấm quân Ai phạm thì sung làm
quan nô
1119 (KỶ HỢI), Hội Tường Đại Khánh năm thứ
mười 1119 For centuries - perhaps as early as the 200s C.E - a few Chinese have known about magnetic
north, and now the first recorded use of a magnetic compass takes place
[15]
Tháng 5 (âl)
Mở hội khánh thành chùa Tịnh Lự
Tháng 7 (âl)
Đóng 2 chiếc thuyền Cảnh Hưng và Thanh Lan Vua
ban chiếu cho các quân đóng thuyền chiến, sửa đồ
binh giáp, muốn thân chinh đi đánh động Ma Sa
(thuộc huyện Đà Bắc, Hòa Bình)
Tháng 8 (âl)
Vua ngự đến điện Linh Quang xem đua thuyền và
đặt yến tiệc mùa thu; từ đây thành lệ thường
Tháng 10 (âl)
Duyệt quân lính của 6 binh, như Vũ Tiệp, Vũ Lâm
Ai khỏe mạnh cho làm “hoả đầu” ở các quân Ngọc
Giai, Hưng Khánh, Bổng Nhật, Quảng Thành, Vũ
Đô, Ngự Long
Họp quân cả nước thề ở Long Trì (sân rồng) trước
khi vua thân chinh đi đánh động Ma Sa Thủ lĩnh
Trang 9động Ma Sa không tuân thủ phép nước, không tiến
cống triều đình, vua tự thân chinh đi dẹp yên được
1120 (CANH TÝ), Thiên Phù Duệ Vũ năm thứ
nhất
Tháng chạp (âl), năm Kỷ Hợi ngày mồng 1
Vua thắng trận từ động Ma Sa trở về, dâng tù ở Thái
miếu Khao thưởng tướng sĩ, ban cho tiền lụa theo
Sứ Chiêm Thành sang triều cống
Năm này được mùa lớn
Tháng 10 (âl)
Đắp đài Chúng Tiên 3 cấp, lợp ngói bạc thấu đến
trời Bách bảo thất tiên, trang sức lộng lẫy
Mở hội đua thuyền
1121 (TÂN SỬU), Thiên Phù Duệ Vũ năm thứ hai 1121 The Roman Catholic Church is more
bureaucratically organized than it was in previous centuries Centuries before it had no problem with common people believing in pagan herbal magic, holy trees and springs, fairies and the like, but now the Church feels more
threatened in its role as arbiter of truth Literacy had been rising Translations of ancient Greeks are circulating Ideas are spreading with the increase in the movement of trade and people within Europe The Church is now concerned about heresy The Concordat of Worms condemns the popular lecturer and writer, Peter Abelard And later this year the uncle of
Abelard's wife, Heloise, leads a group of men who attack and castrate Abelard
Trang 101121 In far northwestern Africa, a religious
movement among the Berber tribes, led by Abdallah ibn Tumart, takes power, overthrowing the Almoravids, who had been strict interpreters
of the Koran Tumart founds the Almohad state, proclaiming himself a promised messianic figure,
the Mahdi An administrative structure is created
to enforce piety This includes a keeper of
morals, the mizwar, whose duties include
punishing the users of alcohol and destroying musical instruments
[15]
Tháng chạp (âl) năm Canh Tý
Cho Nội nhân thư gia là Phan Cảnh và Mâu Du Đô
Nước to tràn vào đến bên ngoài cửa Đại Hưng (lối
cửa nam vào kinh thành)
Tháng 7 (âl)
Dựng chùa Quảng Giáo ở núi Tiên Du
Năm này có nhiều sâu cắn lúa
Lại mở hội đua thuyền
Tháng 10 (âl)
Nhà vua lại lấy Lê Bá Ngọc làm Nội thường thị
1122 (NHÂM DẦN), Thiên Phù Duệ Vũ năm thứ
ba
1122 Giao ước Worms Một thỏa hiệp đã đạt
được Hoàng đế chỉ được trao huy hiệu của Hoàng đế, chứ không phải của Giáo hoàng, cho
Trang 11Tháng 3 (âl), ngày Mậu Dần
các linh mục mới Hoàng đế, hay đại diện của hoàng đế, có thể tham dự các cuộc bầu cử của giáo giới ở Đức, nhưng không được tham dự các cuộc bầu cử như vậy ở Italia và Burgundy (đông nam Pháp)
Mở hội khánh thành bảo tháp Sùng Thiện Diên Linh
ở Đọi Sơn (núi Đọi, xã Đội Sơn, Duy Tiên, Hà
Nam) Tháp khởi công từ mùa thu năm Mậu Tuất
(1118) đến mùa thu năm Tân Sửu (1121) hoàn
thành Tháp cao 13 tầng, 14 cửa Tầng trên cùng để
hòm “Xá lị” (tro xương cốt Phật), tầng cuối cùng để
vạc đồng
Thái hậu cung tiến 72 mẫu ruộng liền thửa để làm
ruộng tam bảo, số ruộng này được miễn thuế
Có lệnh cấm mọi người không được dùng gậy tre gỗ
và đồ sắc nhọn đánh nhau
Tháng 4 (âl)
Cho Lý Phụng 20 người làm ngục lại, xét việc kiện
tụng của dân gian
Tháng 8 (âl)
Vua ngự đến điện Linh Quang xem đua thuyền
1123 (QUÝ MÃO), Thiên Phù Duệ Vũ năm thứ
tư
Tháng chạp (âl) năm Nhâm Dần
Vua sai Viên ngoại lang là Đinh Khánh An và Viên
Sĩ Minh đem voi đến biếu nhà Tống
Năm này, nhà vua có chiếu chỉ phạt tội những phạm
nhân bỏ trốn và những kẻ chứa chấp 80 trượng
Tháng giêng (âl), ngày 25
Tiết Đản Thánh (lễ sinh nhật của vua) cho làm nhà
múa có bánh xe đẩy, gọi là “đình Thôi luân”, cho
cung nữ múa hát ở trên để dâng rượu
Tháng 2 (âl)
Mở lễ yến tiệc mùa xuân ở điện Sùng Uyên
Mở hội khánh thành chùa Phụng Từ
Trang 125 người Chân Lạp xin cư trú ở nước ta
Lại có lệnh cấm giết trâu Nhà vua hạ chiếu rằng:
“Trâu là vật quan trọng cho việc cày cấy, làm lợi cho người không ít Từ nay về sau 3 nhà làm một bảo, không được giết trâu ăn thịt, ai làm trái thì trị tội theo hình luật”
lẽ là đoạn từ con sông Nam Bình nối sông Hồng và sông Đáy qua địa phận Nghĩa Hưng)
Xây đài Tử Tiêu
Năm này được mùa lớn
1124 (GIÁP THÌN), Thiên Phù Duệ Vũ năm thứ năm
Tháng giêng (âl) nhuận
Đóng thuyền Tường Quang kiểu 2 lòng (có lẽ là 2 tầng)
Vua ngự đến hành cung Ứng Phong xem cày ruộng,
có người nước Chiêm là Cụ Ông và 3 người em họ đến chầu
Tháng 4 (âl)
Trang 13Người Chân Lạp là Kim Đinh A Truyền cùng 4
người gia đồng xin quy phụ ở nước ta
Dựng chùa Hồ Thành
Tháng 5 (âl)
30 người nước Chiêm Thành do Ba Tư Bồ Đà La
dẫn đầu sang quy phụ nước ta
Tháng 7 (âl)
Hạn lớn
Tháng 10 (âl)
Đắp đài Uất La
1125 (ẤT TỴ), Thiên Phù Duệ Vũ năm thứ sáu 1125 Cừu hận giữa gia tộc Welf và gia tộc
Hohenstaufen Hoàng đế Henry V chết mà không
Tháng chạp (âl) năm Giáp Thìn
Khánh thành chùa Hương Nghiêm Chùa này do nhà
sư trụ trì bỏ tiền ra thuê thợ trùng tu từ năm Nhâm
Dần (1122)
Cho Nội thường thị là Lê Bá Ngọc làm Thị lang bộ
Lễ
Mạc Hiền, thủ lĩnh châu Quảng Nguyên cùng phe
đảng trốn sang động Cống ở địa giới Ung Châu nước
Tống
Tháng giêng (âl)
Cho Nội thường thị lang Mâu Du Đô làm Trung thư
thừa (trung tướng)
Nhà Tống bắt bọn Mạc Hiền giải đến Giang Nam
trao trả cho vua Lý Vua Lý cử viên quan coi phủ
Phú Lương (gồm miền đất của một số huyện ở Thái
Nguyên hiện nay) đến Giang Nam để nhận đưa về
kinh sư Mạc Hiền bị đày vào châu Nghệ An, vợ con
bị sung làm “quan nô”
Khánh thành điện Sùng Dương, mở yến tiệc 3 ngày
3 đêm
Tháng 4 (âl)
Vua ngự đến hành cung Ứng Phong xem cày ruộng
Tháng 10 (âl)
Vua lại ngự đến hành cung Ứng Phong xem gặt Là
người quan tâm đến nông nghiệp, một năm 2 lần đến
Trang 14hành cung xem xét việc cày cấy và thu hoạch đã trở
thành lệ thường của vua Lý Nhân Tông
Tháng 11 (âl)
Thị lang bộ Lễ Lê Ba Ngọc đi đánh dẹp Nùng
Quỳnh và Mạc Thất Nhân ở châu Quảng Nguyên
Trước khi xuất binh, Bá Ngọc đã hội quân họp thề ở
trước cửa Đại Hưng
Quy định tội đánh chết người thì xử 100 trượng,
thích vào mặt 50 chữ, đồ làm khao giáp
1126 (BÍNH NGỌ), Thiên Phù Duệ Vũ năm thứ
bảy 1126 Following their victory against the Khitan, the Ruzhen turn on China's emperor, Huizong
They overrun his capital, Kaifeng, and take him and around 3,000 others away Remnants of the Song royal family flee southward, and Huizong's ninth son continues the Song dynasty in southern China, the dynasty there to be called the
Sứ nước Chiêm Thành sang cống
Mở hội đèn Quảng Chiếu ở Long Trì, cho sứ thần
nước Chiêm vào xem
Tháng 11 (âl)
Trang 15Vua ngự đến hành cung Ứng Phong xem gặt
Tháng 11 (âl) nhuận
Sứ giả nước ta là Nghiêm Thường và Từ Diên đem
10 con voi thuần và vàng bạc, sừng tê sang biếu nhà
Tống để tạ ơn về việc bắt và trao trả Mạc Hiền
Nhưng nước Tống đang có chiến tranh với nước
Kim, vua Tống Huy Tông và Tống Khâm Tông bị
bắt Sứ giả nước ta trở về
1127 (ĐINH MÙI), Thiên Phù Khánh Thọ năm
thứ nhất
1127 Triều Bắc Tống diệt vong Triều Nam
Tống bắt đầu ở Trung Quốc.
Vua ngự đến hành cung Ứng Phong xem gặt
Tháng 7 (âl), ngày Đinh Tỵ
Khánh thành chùa Trùng Hưng Diên Thọ
Tháng 11 (âl)
Mạc Thất Nhân và bè đảng ở châu Quảng Nguyên
trốn sang đất Tống Đến đây, Khâm Châu nước
Tống trả lại cho nhà Lý
1128 (MẬU THÂN), Thiên Thuận năm thứ nhất 1128 The Catholic Church sanctions the Knights
Templar, of Jerusalem, to guard the road between the eastern Mediterranean port of Acre, held by the crusaders, and the holy city of Jerusalem The Knights Templar have grown from an a few crusaders reputed to have been fierce warriors They have taken vows (promises
to God) of poverty and chastity
[15]
Tháng chạp (âl) năm Đinh Mùi
Trang 16Gả công chúa Diên Thành cho Dương Tự Minh, thủ lĩnh phủ Phú Lương
Ngày Đinh Mão (15 – 11 – 1128)
Vua Lý Nhân Tông mất ở điện Vĩnh Quang, hưởng
Ngày Ất Dậu (2 – 2 – 1128)
Tháng giêng (âl), ngày mồng 1
Đại xá cho thiên hạ Vua tôn mẹ Thần Anh phu nhân làm Hoàng Thái hậu
Nhà vua xuống chiếu trả lại ruộng đất đã bị sung công cho dân và tha tội cho những người “điền nhi” (nông dân có tội bị ghi vào sổ để cày ruộng công) va
“lộ ông” (những người bị tội đồ)
Theo chế độ xưa, Lý Thần Tông cho quân lính thay phiên nhau về cày ruộng
Vua phong Nội vũ vệ Lê Bá Ngọc làm Thái úy, thăng tước Hầu; Nội nhân hỏa đầu Lưu Ba, Dương Anh Nhị làm Thái phó, tước Đại liêu ban, Trung thừa Mâu Du Đô làm Gián nghị đại phu, thăng trật chư vệ; Nội nhân hỏa đầu Lý Khánh, Nguyễn Phúc, Cao Y làm Thái bảo, tước Nội thượng chế; Nội chi hậu quản giáp Lý Sơn làm Điện tiền chỉ huy sứ, tước Đại liêu ban; Linh nhân Ngô Toái tước Thượng chế Lại ban tiền lụa cho Bá Ngọc, Lưu Ba và Mâu
Du Đô cùng quan chức đô theo thứ bậc khác nhau để thưởng công phò tá
Hai đoàn sứ giả nước ta sang nước Tống và nước Chiêm báo tin việc tang vua Lý Nhân Tông và việc
Trang 17lên ngôi của Lý Thần Tông
Phát vàng và lụa trong kho cho các quan theo thứ bậc khác nhau
9 chiếc thuyền buôn của nước Tống trôi dạt vào nước ta
Phong chức cho một loạt quan lại: Đào Thuấn làm Trung thư sảnh Viên ngoại lang hành tây thượng cáp môn sứ; Phạm Thưởng, Đỗ Lục, Khổng Nguyên, Phạm Bảo, Kim Cát, Lý Khái, Đào Lão, Nguyễn Hoàn làm Viên ngoại lang thượng thư sảnh; Lương Cửu, Đào Sâm, Quách Thục, Nguyễn Nhân, Nguyễn Khánh, Đào Tương, Quách Cự Tầm, Nguyễn Thối làm Trung thư hỏa; Lý Ngũ, Kiểu Nghĩa, Lý Cá, Nguyễn Biếm, Nguyễn Bộc, Nguyễn Khoan, Đào Lục, Đỗ Ký, Kiểu Thiện làm Chi hậu thư gia
Hơn 2 vạn người Chân Lạp vào cướp bến Ba Đầu ở châu Nghệ An Thái phó Lý Công Bình nhận lệnh điều quân đi đánh
Có lệnh cấm gia nô và lính lệ của các quan không
Trang 18được lấy con gái lương dân
Gián nghị đại phu Mâu Du Đô đến phủ Thiên Đức (Bắc Ninh) chọn đất tốt để xây lăng của Lý Nhân Tông
Tháng 4 (âl)
Đại hạn
Tháng 5 (âl)
Cho lão binh đô tào là bọn Vũ Đại 4 người làm tăng
Xuống chiếu miễn thuế dịch cho 100 người họ hàng của Thần Anh thái hậu có biên tên ở sổ
Nhà vua có chiếu chỉ về những việc kiện tụng đã xét
xử dưới thời Lý Thái Tổ, Lý Thái Tông, Lý Thánh Tông và Lý Nhân Tông thì không được đem tâu lên nữa Làm trái thì bị tội
Trang 19phá hương Đỗ Gia (Hương Sơn, Hà Tĩnh) Nguyễn
Hà Viêm coi châu Thanh Hóa và Dương Ổ coi châu Nghệ An đem quân đánh dẹp, phá tan được giặc
Tôn thân phụ Sùng Hiền hầu làm Thái thượng hoàng
và thân mẫu Đỗ thị làm Hoàng Thái hậu, ở tại cung Động Nhân
Tháng 8 (âl) (nhuận)
Trang 20Rước thần chủ của vua Lý Nhân Tông thờ ở Thái
thất
Nhà vua xuống chiếu chỉ cấm nô tỳ của vương hầu
và các quan không được cậy thế đánh đập quan quân
và trăm họ Kẻ nào phạm thói gia chủ phải tội đồ, nô
tỳ sung làm quan nô
Tháng 10 (âl)
Lại thăng cho Tả ty Phí Công Tín làm Chư vệ, ban
cho họ Lý
Tháng chạp (âl) (đầu năm 1130)
Lại thăng chức cho Nội thường thị Đỗ Nguyên
Thiện làm Tham tri chính sự giữ phủ Thanh Hóa,
Ngự khố thư gia Phạm Tín làm Viên ngoại lang
1130 (CANH TUẤT), Thiên Thuận năm thứ ba 1130 Drought in what someday will be called
Arizona causes the Anasazi people to abandon that area
[15]
Tháng giêng (âl)
Chiếu chỉ cho con gái của các quan không được lấy
chồng trước khi tuyển vào cung Ai không trúng mới
được lấy chồng
Tháng 3 (âl)
2 người Chiêm Thành là Ung Ma và Ung Câu sang
quy phụ nước ta
Tháng 5 (âl)
Thái Thượng hoàng mất
Tháng 6 (âl)
Hạn hán
Trang 21Sứ Chiêm Thành sang triều cống
1131 (TÂN HỢI), Thiên Thuận năm thứ tư
Tháng chạp (âl) năm Canh Tuất
Vua đánh cầu ở Long Trì, cho sứ Chiêm Thành vào hầu xem
Mở hội khánh thành chùa Quảng Nghiêm Tư Thánh
Tha cho những người có tội
Sứ giả nước ta Lý Phụng Ân và Doãn Anh Khái sang nước Tống đáp lễ
Trang 22Cấm con gái dân gian không được bắt chước kiểu búi đầu tóc như cung nhân
Tháng 10 (âl)
Lý Phụng Ân và Doãn Anh Khái đi sứ sang nước Tống đáp lễ
Dựng điện Cảm Linh và gác chuông Phụng Thiên
1133 (QUÝ SỬU), Thiên Chương Bảo Tự năm thứ nhất
Tháng chạp (âl) năm Nhâm Tý
Nhà vua làm lễ nghinh xuân ở đình Quảng Văn, khánh thành điện Cảm Linh
Trang 23Nhà Tống phong Lý Thần Tông làm Giao Chỉ quận vương
1134 (GIÁP DẦN), Thiên Chương Bảo Tự năm thứ hai
ra
Tháng 5 (âl)
Khánh thành điện Vĩnh Quang mới sửa chữa
Tháng 11 (âl)
Sửa lại điện Diên Sinh và quán Ngũ Nhạc
Năm này đại hạn từ mùa đông đến mùa hè
1135 (ẤT MÃO), Thiên Chương Bảo Tự năm thứ
Năm này, hạn từ mùa xuân đến mùa hè
Trang 24Tháng 6 (âl)
Quy định những người đã bán ruộng ao rồi thì không được trả tăng tiền lên để chuộc lại, làm trái thì phải tội
Tháng 7 (âl)
Thái sư Trương Bá Ngọc chết
1136 (BÍNH THÌN), Thiên Chương Bảo Tự năm thứ tư
Tháng chạp (âl) năm Ất Mão
Mở hội độ tăng ở Nghênh Tiên đường
Đóng 3 chiếc thuyền Nhật Đỉnh, Thanh Lam, Diên Minh
Tháng giêng (âl)
Mở vườn Diên Quang tại hương Lãnh Kinh (gần Thị Cầu, Bắc Ninh)
Tháng 3 (âl)
Thái úy Lưu Khánh Đàm chết
Tháng này, vua bị bệnh nặng, nhà sư Minh Không chữa khỏi, phong làm Quốc sư Tha thuế dịch cho vài trăm hộ
Tháng 4 (âl)
Hoàng trưởng tử Thiên Tộ sinh
1137 (ĐINH TỴ), Thiên Chương Bảo Tự năm thứ năm
Tháng giêng (âl)
Châu Nghệ An bị người Chân Lạp sang cướp phá
Trang 25Thái úy Lý Công Bình nhận lệnh đem quân đi đánh.
Lập 3 nhà làm một bảo, để giám sát các quan chức
đô coi triều ban không được đem con mình cho người khác nuôi làm con nuôi để nhờ cậy nhà quyền thế Kẻ nào không có quan ấm mà can phạm thì bắt giữ tâu lên Nếu không xét ra được thì phải chịu cùng tội với người can phạm2(1)
Tháng 10 (âl)
Vua ngự đến hành cung Lỵ Nhân xem gặt
1138 (MẬU NGỌ), Thiên Chương Bảo Tự năm thứ sáu
Trang 26Hứa Viên dâng 1 khối vàng sống, nặng 66 lạng
Ngày 26, vua băng ở điện Vĩnh Quang, quàn ở thềm
phía tây của điện Hoàng Thái tử Thiên Tộ mới 3
tuổi, lên ngôi trước linh cữu
Đổi niên hiệu Thiệu Minh Đại xá thiên hạ
Sai sứ sang cáo phó với nhà Tống
1139 (KỶ MÙI), Thiệu Minh năm thứ hai
Nhà Tống phong vua là Giao Chỉ quận vương
1139 Portugal is forming Count Afonso
Henriques, 29, has been allied with discontented nobles in the northeast corner of the Iberian Peninsula He has been fighting the kings of León and Castile, and he has defeated a small army belonging to his mother and has driven her
to León He now defeats the Moors in battle and declares his lands independent of Moorish rule
[15]
1140 (CANH THÂN), Thiệu Minh năm thứ ba 1140 The same year that the University of
Bologna is founded, for the study of law, the Council of Sens condemns Peter Abelard for heresy, and Abelard travels to Rome to defend himself
[15]
1140 A few people in Europe are finding trials
by ordeal and signs of God's judgment inadequate procedures The alternative is testimony by human witnesses, and some are interested in whatever empirical evidence can be obtained Meanwhile, a Camaldolese monk in central Italy, Gratian, has been trying to bring order to Church law He is a believer in "natural
Trang 27law," as were the Romans - law he sees as built upon doing to others what one wants done to oneself His writings are considered the best collection on law
Đổi niên hiệu là Đại Định
Hạn hán từ mùa xuân sang mùa hạ
Tháng 10 (âl)
Được mùa
Thân Lợi ở vùng núi phía bắc, tự xưng là con của Lý
Nhân Tông, họp bè đảng mưu làm loạn(2)
1141 (TÂN DẬU), Đại Định năm thứ hai
Sai Dương Tự Minh – thủ lĩnh châu Phú Lương –
đến châu Quảng Nguyên để chiêu tập dân
Trang 281143 (QUÝ HỢI), Đại Định năm thứ tư 1143
Vương quốc Bồ Đào Nha thành lập.[2]
1143 At the city of Cologne a mob pulls people
accused of heresy from ecclesiastic prisons and burns them at the stake
[15]
1143 The Church arranges the Treaty of Zamora
between Afonso Henriques and the King of Castile The treaty places the lands of Afonso Henriques under the protection of the Church and secures recognition of his title, King of Portugal
[15]
1143 AD Alfonso I King Of Portugal- Under the terms of the Treaty of Zamora in 1143, the independence of Portugal was recognized Alfonso I became the first King
[10]
Tháng chạp (âl) năm Nhâm Tuất
Có chiếu chỉ cho những người cầm đợ ruộng đất
thục trong vòng 20 năm thì cho phép chuộc lại Việc
tranh kiện ruộng đất trong vòng 5 hay 10 năm còn
được tâu kiện Ai có ruộng bỏ hoang bị người khác
cày cấy trồng trọt trong vòng 1 năm thì được kiện
mà nhận lại, quá hạn thì cấm Làm trái thì xử 80
trượng Tranh nhau ruộng ao phải dùng đến binh khi
nhọn sắc đánh chết hay làm bị thương người thì
cũng bị đánh 80 trượng, xử tội đồ, ruộng ao ấy được
trả lại cho người chết hay bị thương
Những người đã bán đoạn ruộng hoang và ruộng
thục đã có văn khế rồi thì không được chuộc lại nữa
Ai làm trái bị phạt đánh 80 trượng
Trang 29Ban chiếu tha bớt tội lưu cho các bè đảng của Thân
Lợi trước kia
Tháng 2 (âl)
Nhà vua ban chiếu lệnh: Từ nay về sau cứ 3 nhà làm
một bảo Không được mổ trộm trâu, bò Nếu có việc
cúng giỗ phải tâu xin được rồi mới cho mổ Ai làm
trái sẽ bị trị tội nặng, láng giềng biết chuyện không
cáo giác cũng xử cùng tội
Đại hạn lâu ngày từ mùa xuân đến mùa hạ
Tháng 9 (âl)
Có chiếu chỉ cho các nhà quyền thế không được
ngăn cản việc sử dụng đầm ao ngoài địa phận của
họ, ai làm trái sẽ bị tội
1144 (GIÁP TÝ), Đại Định năm thứ năm 1144 A Muslim warlord in northern
Mesopotamia, Imad al-Din Zangi, has been trying to extend his power against other Muslims Presenting himself as a champion of Islam he captures the weakest of the Latinized crusader states, Edessa, in northern Mesopotamia (or southern Asia Minor) - territory occupied by Christians from the First Crusade
[15]
Gả công chúa Thiều Dung cho Dương Tự Minh,
phong Tự Minh làm Phò mã lang (việc này Việt sử
lược chép vào năm 1142)
Tháng 5 (âl)
Cho Mâu Du Đô làm Thái sư, lĩnh việc các khe động
dọc biên giới về đường bộ
1145 (ẤT SỬU), Đại Định năm thứ sáu
Tháng 4 (âl), mưa dầm.
Trang 30Có lệnh cho những người tranh nhau ruộng ao của
cải không được nhờ cậy nhà quyền thế Ai làm trái
thì bị đánh 80 trượng và xử tội đồ
Tháng 7 (âl)
Dựng đền thần núi Tản Viên và các đền Bố Cái, Ông
Nghiêm, Ông Mẫu
Tháng 8 (âl)
Người Trung Quốc là Đàm Hữu Lượng đem đồ đảng
đến cướp châu Quảng Nguyên (Cao Bằng) Vua Lý
cử Phò mã Dương Tự Minh và văn thần Nguyễn
Nhữ Mai, Lý Nghĩa Vinh và Thái sư Mâu Du Đô
đem quân đi đánh Hữu Lượng Bắt được đồ đảng
của Hữu Lượng Hữu Lượng trốn vào rừng Sau đem
bọn thủ lĩnh châu Tư Minh hơn 20 người cùng ấn
đồng, địa đồ và những thổ sản đem về quy phụ nhà
Tống, nhưng đều bị thủ lĩnh Ung Châu (Quảng Tây)
bắt Trong số đó có 5 người Việt được trả về
Dựng các chùa Vĩnh Long, Phúc Thánh
Cấm các thợ bách tác (thợ làm trong các công xưởng
của nhà nước) không được làm đồ dùng theo kiểu
của nhà nước bán cho dân gian
1146 (BÍNH DẦN), Đại Định năm thứ bảy 1146 Normans have been involved in piracy in
the Mediterranean Sea On the coast of North Africa they seize Tripoli, which had been a base for Muslim pirates
[15]
Tháng 3 (âl)
Thái sư Mâu Du Đô chết
Tháng 4 (âl)
Trang 31Năm này có dịch, trâu và gia súc bị chết
Đại hạn
Tháng 6 (âl) (nhuận)
Xuống chiếu cho các ty xử án, kẻ nào tranh bậy
không hợp điều luật, pháp chế thì xử 60 trượng
Tháng 7 (âl)
Dựng 6 sở kho Thiên Tư
Tháng 8 (âl)
Chọn sung người khỏe mạnh vào cấm quân Cấm
không được chọn người trong gia đình con một, ai
Do sự kêu gọi của giáo hoàng, Tây Âu lại chuẩn
bị cho một cuộc viễn chinh mới Tham gia cuộc viễn chinh này có vua Pháp Lui VII và hoàng đế Đức Cônrat III Quân kị sĩ Pháp - Đức qua Côngxtăngtinôplơ sang Tiểu Á rồi tiến xuống phía nam phối hợp với quân chiếm dóng Giêrudalem tấn công Đamát, nhưng kết quả là họ
bị người Tuyếc Xengiúc đánh bại phải rút về nước Cuộc viễn chinh làn thứ hai nay kết thúc vào năm 1149
[2]