7 biên niên lịch sử việt nam thế kỷ XV

1401 TÂN TỴ, Thiệu Thành năm thứ nhất 1401 Timur conquers Damascus and reconquers Baghdad.[15] Tháng chạp âl năm Canh Thìn Quý Ly sai các tướng Đỗ Mẫn, Trần Vấn, Trần Tùng, Đỗ Nguyên Th

1401 (TÂN TỴ), Thiệu Thành năm thứ nhất 1401 Timur conquers Damascus and reconquers Baghdad.

[15]

Tháng chạp (âl) năm Canh Thìn

Quý Ly sai các tướng Đỗ Mẫn, Trần Vấn, Trần Tùng,

Đỗ Nguyên Thác đem 15 vạn quân đi đánh Chiêm

Thành Gặp đường sá trắc trở phải rút quân về

Quý Ly nhường ngôi cho con là Hán Thương, lui vào

làm Thái Thượng hoàng cùng coi chính sự

Hán Thương sai sứ sang nước Minh nói rằng họ Trần

đã tuyệt tự, Hán Thương là cháu ngoại của Minh

Tông tạm trông coi việc nước

Đánh thuế thuyền buôn, định 3 bậc thượng, trung, hạ

Bậc thượng mỗi thuyền 5 quan, bậc trung 4 quan, bậc

Làm sổ hộ tịch trong cả nước Quy định: Nhân khẩu

từ hai tuổi trở lên đều phải ghi vào sổ (trừ những kẻ

lưu vong) và lấy số hiện tại làm thực số Những

người ở kinh kỳ đến trú ngụ tại các phiên trấn đều bị

đuổi về nguyên quán Sổ lập xong, số người từ 15

đến 60 tuổi tăng lên gấp bội Từ đó, nhà Hồ tuyển

được binh lính nhiều hơn

Lập phép hạn chế gia nô và được nuôi gia nô Người

được nuôi gia nô nhiều hay ít là căn cứ vào phẩm cấp

hiện có Số gia nô thừa ra phải đem sung vào nhà

nước Người nào đáng được có gia nô phải xuất trình

chúc thư ba đời Các gia nô đều bị thích dấu hiệu vào

trán để phân biệt

Hồ Tùng đi đánh Chiêm Thành, quân hết lương ăn

phải trở về

Hồ Hán Thương sai đặt kho Thường bình, phát tiền

giấy cho các lộ theo giá cả mua thóc chứa vào kho;

nhưng không thực hiện được

Hồ Hán Thương định quan chế và hình luật nước Đại

Ngu

1402 (NHÂM NGỌ), Thiệu Thành năm thứ hai 1402 Timur wins a great battle at Angora (Ankara) He is

concerned about having helped Christians by defeating a Muslim army He sends envoys to the Christian knights ruling Smyrna and demands that the knights convert to Islam or pay tribute They refuse both, and Timur attacks and orders the city's entire population, including women and children, annihilated The heads of the defeated, it would be said, are displayed in a pyramid.

[15]

Tháng chạp (âl) năm Tân Tỵ

Hồ Hán Thương cử Nguyễn Phi Khanh (tức Nguyễn

Ứng Long) làm Hàn lâm học sĩ

Tháng 2 (âl)

Xét duyệt quân ngũ

Tháng 7 (âl)

Hồ Hán Thương đem đại quân đi đánh Chiêm Thành,

cử Đỗ Mẫn làm Đô tướng Chiêm Thành thua Chúa

Chiêm Ba Đích Lại sai cậu là Bố Điền dâng 1 voi

trắng, 1 voi đen và các sản vật địa phương Lại dâng

đất Chiêm Động để xin rút quân Hồ Quý Ly bắt ép

Chiêm Thành phải dâng cả động Cổ Lũy rồi đem

vùng đất ấy chia làm 4 châu: Thăng, Hoa, Tư, Nghĩa

(nay thuộc Quảng Nam và một phần Quảng Ngãi)

Đặt phủ sứ lộ Thăng Hoa để trấn trị, còn miền đầunguồn đất ấy thì đặt trấn Tân Ninh

Hồ Hán Thương điều An phủ sứ lộ Thuận Hóa làNguyễn Cảnh Chân làm An phủ sứ lộ Thăng Hoa.Cảnh Chân xin theo việc cũ của nhà Hán, nhà Đường

mộ người nộp thóc để phòng bị biên cương, ban tướchoặc miễn tội cho họ, Quý Ly không nghe

Hồ Hán Thương lấy Hiệu Chính hầu Chế Ma Nô ĐàNan làm Cổ Lũy huyện thượng hầu trấn giữ châu Tư,Nghĩa; chiêu dụ vỗ về dân Chiêm để mưu tiến đánh

Tháng 8 (âl)

Định lại các lệ thuế và tô ruộng: Triều trước mỗi mẫuthu 3 thăng thóc, nay thu 5 thăng Bãi dâu: triều trướcthu mỗi mẫu 9 quan hoặc 7 quan tiền, nay thu hạngthượng đẳng mỗi mẫu 5 quan tiền giấy, trung đẳng 4quan tiền giấy và hạ đẳng 3 quan tiền giấy

Đinh nam trước kia thu 3 quan tiền, nay chiếu thutheo số ruộng: người nào chỉ có 5 sào ruộng thì thu 5tiền giấy; từ 6 sào đến 1 mẫu thì thu 1 quan; 1 mẫu 1sào đến 1 mẫu 5 sào thì thu 1 quan 5 tiền; từ 1mẫu 6sào đến 2 mẫu thu 2 quan; từ 2 mẫu 1 sào đến 2 mẫu

5 sào thu 2 quan 6 tiền; từ 2 mẫu 6 sào trở lên thu 3quan Đinh nam không có ruộng và trẻ mồ côi, đàn bàgóa dẫu có ruộng cũng được miễn

Sĩ nhân Nguyễn Bẩm vì việc dâng thư khuyên HồQuý Ly giao việc nước lại cho Hồ Hán Thương vàThái tử Nhuế, bị chém đầu

1403 (QUÝ MÙI), Khai Đại năm thứ nhất

Tháng 2 (âl)

Phủ dụ dân không có ruộng mà có của ở các nơi biên

chế thành quân ngũ, dời đến lộ Thăng Hoa khai khẩnruộng nương để năm sau đem theo gia đình đến ở

Mộ dân nộp trâu để cấp cho dân mới dời đến ThăngHoa Những người nộp trâu được ban tước

Hán Thương lấy phủ lộ Thanh Hóa làm đất Tam Phụcủa kinh kỳ Đổi phủ Thanh Hóa thành phủ ThiênXương gồm với Cửu Chân và Ái Châu gọi là TamPhụ Lại đổi Diễn Châu thành phủ Linh Nguyên,cộng là Tứ Phụ; đổi phủ Kiến Xương thành phủ KiếnNinh, đổi tên núi Đại Lại thành núi Kim Âu

Đặt chức Giám thị (quan coi chợ), ban hành cân,thước, thưng, đấu Định giá tiền giấy Lập điều luật

xử tội những người không tiêu tiền giấy

Hồ Hán Thương sai đóng nhiều thuyền đinh nhỏ vàhuy động 20 vạn quân thuỷ, bộ do hai tướng PhạmNguyên Khôi, Đỗ Mẫn đi đánh Chiêm Thành Sau 9tháng vây hãm thành Trà Bàn mà không chiếm được,quân sĩ hết lương ăn phải rút về

Tháng 9 (âl)

Bắt đầu đặt chức quan thuộc Quảng tế (cơ quan y tế).Lấy người phương sĩ tên là Nguyễn Đại Năng –người ở Giáp Sơn, có tài dùng lửa cứu, kim châm đểchữa bệnh – giữ chức Quảng tế tự thừa

Tháng 10 (âl)

Hán Thương giết thân thuộc của bọn Nguyễn Toán(làm nội quan ở Trung Quốc) vì hành vi làm nội giáncho nhà Minh

1404 (GIÁP THÂN), Khai Đại năm thứ hai

Tháng 2 (âl)

Thưởng cho An phủ sứ lộ Tân Hưng kiêm Đông Đô

phán là Trần Quốc Kiệt tước 1 tư vì chăm lo đến việc

đắp đê ngăn nước mặn, giúp dân tiện việc cấy cày

Hán Thương định cách thức thi chọn nhân tài phỏng

theo phép ba kỳ thi thời nhà Nguyên, chia làm 4 kỳ,

lại thêm một kỳ viết chữ và tính, cộng thành 5 kỳ thi

3 năm một lần mở khoa thi Cứ tháng 8 năm nay thi

Hương, người nào trúng tuyển được miễn dao đài tạp

dịch, đến năm sau thi ở bộ Lễ, người nào trúng tuyển

được lựa chọn bổ dụng; lại năm sau nữa thi Hội,

người nào trúng tuyển được sung vào Thái học sinh

Hồ Hán Thương sai đào Liên Cảng từ Tân Bình đến

địa giới Thuận Hóa

Điều quân lính ở kinh thành đi đắp lại Cửa Eo ở châu

Hóa

Hồ Hán Thương sai đóng thuyền đinh sắt để phòng

giặc Thuyền có hiệu là “Trung tàu tải lương” và “Cổ

lâu thuyền tải lương” bên trên có đường sàn đi lại để

tiện việc chiến đấu, bên dưới thì 2 người chèo 1 mái

chèo

Hồ Tùng ngầm liên kết với Chiêm Thành làm phản,

bị Quý Ly xử tử

Hồ Hán Thương lệnh cho các lộ biên chế những

người không có ruộng làm đội cùng nhân (những

người cùng khổ)

1405 (ẤT DẬU), Khai Đại năm thứ ba 1405 A Ming dynasty emperor, Yongle (or Zhu Di) orders one

of his eunuchs, Zheng He, a Muslim who has traveled to Mecca and knows the world a little better than others in China,

to sail a fleet of ships on the high seas in pursuit of his cousin, the former emperor

[15]

Nhà Minh sai sứ sang đòi cắt đất Lộc Châu ở Lạng

Sơn Cát địa sứ là Hoàng Hối Khanh đem 59 thôngiao cho người Minh, sau bị Hồ Quý Ly trách mắngthậm tệ vì trả lại quá nhiều đất

Hồ Hán Thượng lệnh cho các quan phủ, lộ, châukiểm soát nhà giàu có thóc nhiều ít bán cho dân theothời giá để cứu đói

Hồ Hán Thương lệnh cho những nơi đầu nguồn ở cáctrấn nộp gỗ làm cọc đóng ở các cửa biển và nhữngnơi xung yếu trên sông Cái để phòng giặc Minh

Bộ Lễ tổ chức thi chọn nhân tài, lấy đỗ 170 người:

Hồ Ngạn Thần và Lê Củng Thần được sung làm Tháihọc sinh lý hành (Thái học sinh chưa chính thức);bọn Cù Xương Triều 6 người sung làm Tư Thiệnđường học sinh

Tháng 9 (âl)

Tổ chức thi lại viên

Định chế quân ngũ, chia làm hai ban: Nam ban vàBắc ban chia thành 12 vệ; quân Điện hậu đông và tâychia thành 8 vệ, mỗi vệ 18 đội, mỗi đội 18 người; đạiquân 30 đội; trung quân 20 đội; mỗi doanh là 15 đội;mỗi đoàn là 10 đội; cấm vệ đô 5 đội, tất cả đặt dưới

sự chỉ huy của đại tướng quân

Sai sứ sang nhà Minh bàn việc hoà hiếu giữa hai

nước Nhà Minh khước từ, bắt giữ chánh sứ là Phạm

Canh

Hồ Quý Ly thấy mình đã 70 tuổi, bèn ban cho phụ

lão các lộ từ 70 tuổi trở lên tước 1 tư; đàn bà thì ban

tiền Ở kinh thành thì ban tước và ban tiệc rượu

Hồ Hán Thương sai Hoàng Hối Khanh đốc thúc dân

phu đắp thành Đa Bang để chống giặc Sai vệ quân

Đông Đô đóng cọc chặn cửa sông Bạch Hạc để chống

giặc từ Tuyên Quang xuống

Bàn việc đánh giặc, có ý kiến đánh, có người khuyên

hoà Tả tướng quốc Hồ Nguyên Trừng nói: “Thần

không sợ đánh chỉ sợ lòng dân không theo”

Ra lệnh cấm uống rượu vì lãng phí thóc gạo

Bãi bỏ quan hương đình

1406 (BÍNH TUẤT), Khai Đại năm thứ tư 1406 China's emperor, Zhu Di, sends troops that begin an

eighteen-year attempt to conquer Annam (Vietnam).

[15

1406 The geography of Ptolemy, an ancient Greek, is introduced in Europe This holds that the earth is the center of the universe and that all heavenly bodies revolve around it in perfect circles

[15]

Tháng 4 (âl)

Nhà Minh sai tướng Hàn Quan và Hoàng Trung đem

10 vạn quân sang xâm lược nước ta, mượn tiếng là

đưa Trần Thiêm Bình về nước lên làm vua, nhưng bị

quân ta chặn đánh từ địa đầu biên giới đến Lãnh Kinh

(quãng Đáp Cầu – Bắc Ninh) và đẩy lui Trên đường

rút chạy, bị tập kích ở Chi Lăng, giặc buộc phải giao

nộp tên Việt gian Trần Thiêm Bình, ta bắt giải về

kinh trị tội

Tháng 6 (âl)

Hồ Hán Thương bổ sung thêm hương quân, lấy người

có phẩm tước tạm trông coi Chiêu mộ những người

vong mạng làm quân dũng hãn, đặt các chức Thiên

hộ, Bách hộ để cai quản

Tháng 7 (âl)

Hồ Hán Thương hạ lệnh cho các lộ đóng cọc gỗ ở bờ

nam sông Cái từ thành Đa Bang đến Lỗ Giang và từ

Lạng Châu đến Trú Giang nối tiếp nhau suốt hơn 700

dặm để phòng giặc

Tháng 9 (âl)

Nhà Minh tiến hành xâm lược nước ta lần thứ hai

Bọn Trương Phụ và Trần Húc đem 40 vạn quân đánh

vào cửa ải Pha Lũy; Mộc Thạnh và Lý Bân đem 40

vạn quân đánh vào cửa ải Phú Lệnh

1407 (ĐINH HỢI) 1407 London has a new institution - a place for the insane

called Bethlehem hospital

[15]

Tháng chạp (âl), năm Bính Tuất

Ngày mồng 2, quân Minh chiếm được Việt Trì Đêm

mồng 7, quân Minh tiến công ở phía bắc sông Thiên

Mạc, bị tướng quân Trần Đĩnh đánh lui Đêm mồng

9, quân Minh đánh úp quân nhà Hồ ở sông Mộc

Hoàn, quân nhà Hồ thua to Sáng sớm ngày 12, quân

Minh chiếm được thành Đa Bang rồi dọc theo sông

Hồng tiến xuống chiếm thành Đông Đô Giặc Minh

vào Đông Đô cướp bắt phụ nữ và của cải, tích trữ

lương thực, đặt quan lại, tổ chức chính quyền, dụ dỗ

nhân dân về thành làm kế ở lâu dài Chúng thiến hoạnnhiều con trai trẻ tuổi và thu tiền đồng ở các xứ chochạy trạm đem về Kim Lăng

Tháng 2 (âl)

Hồ Nguyên Trừng bị thua ở Hoàng Giang, lui vềMuộn Khẩu Hồ Quý Ly và Hồ Hán Thương chạy vềThanh Hoá Các tướng Hồ Đỗ, Hồ Xạ phải bỏ BìnhThan chạy về Muộn Khẩu hợp sức lại đắp lũy, đúchỏa khí, đóng chiến thuyền để chống giặc QuânMinh đóng giữ ở Hàm Tử

Tháng 3 (âl), ngày 13

Hồ Nguyên Trừng cùng Hồ Đỗ, Đỗ Mẫn tiến đánhquân Minh ở cửa Hàm Tử nhưng bị thua to

Tháng 4 (âl)

Hồ Quý Ly cùng triều đình đưa binh sĩ vượt biển vàoThanh Hóa Ngày 23, quân Minh đánh xuống LỗiGiang (Thanh Hóa), quân nhà Hồ tan vỡ

Tháng 5 (âl)

Quân Minh tiến đánh cửa biển Kỳ La (Hà Tĩnh), bắtđược Hồ Quý Ly Sau đó, Hồ Hán Thương và Thái tửNhuế cũng bị bắt ở núi Cao Vọng Quan lại triều Hồdần dần cũng bị quân Minh bắt hết Đến đây, cuộckháng chiến của nhà Hồ hoàn toàn thất bại QuânMinh chiếm được 48 phủ châu, 168 huyện, 3.129.500

hộ, cướp 112 con voi, 420 con ngựa, 35 750 con trâu

Tháng 7 (âl)

Người Minh lùng tìm những người ẩn dật ở rừng núi,

người có tài có đức, thông minh chính trực, giỏi

giang xuất chúng đưa về Kim Lăng, trao cho quan

chức rồi cho về nước làm quan phủ, châu, huyện

Tháng 10 (âl), ngày mùng 2 (1-11-1407)

Tại Mô Độ (Trường Yên – nay thuộc tỉnh Ninh Bình)

Trần Ngỗi được tôn lên làm vua, xưng là Giản Định

hoàng đế, lấy niên hiệu là Hưng Khánh năm thứ nhất,

mở đầu thời kỳ Hậu Trần, tổ chức và lãnh đạo nhân

dân tiếp tục kháng chiến chống giặc Minh Đại tri

châu Hóa Châu là Đặng Tất nghe tin vua khởi binh,

bèn giết quan lại nhà Minh, đem quân đến họp Giản

Định Đế phong Đặng Tất là Quốc công, cùng nhau

mưu tính việc khôi phục

1408 (MẬU TÝ), Hưng Khánh năm thứ hai 1408 In Britain, John Wyclif's England language bible has

been published

[15]

Tháng chạp (âl) năm Đinh Hợi

Giản Định Đế sai Trần Nguyên Tôn, Trần Dương

Đình, cựu hành khiển Trần Ngạn Chiêu cùng Phạm

Chấn thu quân về Bình Than Không bao lâu bị tan

vỡ, chạy về hành tại Nghệ An

Tháng giêng (âl)

Trương Phụ cùng bọn thổ quan Mạc Thúy đem quân

đánh vào Diễn Châu; Đặng Tất cùng Giản Định đế

lui vào nam Hóa Châu, sau lại trở ra Nghệ An

Nhà Minh xuống chiếu khoan giảm, ân xá cho những

người không chịu phục tùng chúng

Tháng 6 (âl)

Đặng Tất bắt được tên phản thần là Phạm Thế Căng

và cháu là Phạm Đống Cao giải về hành tại (Nghệ

An), xử tội chết

Tháng 9 (âl)

Động đất, nhà cửa cây cối như nghiêng đổ cả

Tháng 10 (âl)

Đặng Tất điều quân các lộ Thuận Hóa, Tân Bình,

Nghệ An, Diễn Châu, Thanh Hóa tiến đánh Đông Đô

Hào kiệt các nơi hưởng ứng rất đông

Tháng chạp (âl), ngày 14 (30-12-1408)

Đặng Tất chỉ huy nghĩa quân đại phá quân Minh ở

Bô Cô (gần thị xã Ninh Bình ngày nay) giết chết Đô

chỉ huy Lữ Nghị và Thượng thư Lưu Tuấn (của nhà

Minh) Hơn 10 vạn quân Minh tan vỡ, đại tướng giặc

là Mộc Thạnh một mình chạy thoát lên thành Cổ

Lộng (nay thuộc huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định)

1409 (KỶ SỬU), Hưng Khánh năm thứ ba Từ

tháng 3 (âl) về sau thuộc về Trần Quý Khoáng –

năm Trùng Quang thứ nhất.

1409 Prelates meet at Pisa to name a pope to replace the two claiming to be pope The two existing popes refuse to step aside

[15]

Hội đồng Pisa được triệu tập để chấm dứt cuộc Đại ly giáo, đã chọn ra Giáo hoàng theo ý mình và tuyên bố phếtruất các Giáo hoàng của Rôma và của Avignon Giáo hoàng Rôma và Giáo hoàng Avignon không chịu từ chức,

vì thế khi đó cùng một lúc có ba giáo hoàng

[16]

Giản Định Đế, nghe lời gian thần là Nguyễn Quỹ và

Nguyễn Mộng Trang gièm pha, giết chết hai tướng

giỏi là Đặng Tất và Nguyễn Cảnh Chân Con Đặng

Tất là Đặng Dung, con Nguyễn Cảnh Chân làNguyễn Cảnh Dị bỏ Giản Định Đế, tìm lập Trần QuýKhoáng là cháu Trần Nghệ Tông, tôn lên làm vua

Tháng 3 (âl), ngày 17 (2-4-1409)

Trần Quý Khoáng lên ngôi vua ở Chi La (Hà Tĩnh),lấy niên hiệu là Trùng Quang, xếp đặt quan chức Lúcnày, Giản Định Đế giữ thành Ngự Thiên chống nhauvới quân Minh, bị bọn Nguyễn Súy đánh úp bắt được.Ngày 20 (5-4-1409), Nguyễn Súy đưa Giản Định Đếđến, Trùng Quang Đế bèn tôn làm Thượng hoàng

Tháng 7 (âl)

Giản Định Đế và Trùng Quang Đế tiến đánh quânMinh ở Hạ Hồng, Bình Than, hào kiệt các lộ hưởngứng rất đông

Giản Định Đế và Trùng Quang Đế có ý ngờ vựcnhau Giản Định Đế bỏ thuyền lên bờ, lui về ThiênQuan (một phần đất của huyện Lạc Sơn, tỉnh HòaBình và huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam ngày nay) bịTrương Phụ bắt được ở Mỹ Lương (thuộc huyệnChương Mỹ, Hà Tây và Lương Sơn, Hòa Bình ngàynay)

Tháng 8 (âl)

Trùng Quang Đế cầm cự với Trương Phụ ở BìnhThan Bình chương Đặng Dung giữ cửa Hàm Tử bịTrương Phụ dùng thuỷ quân đánh bại Trùng Quang

Đế lượng sức mình không cự nổi, đưa quân trở vàoNghệ An

Quân Minh đi đến đâu giết chóc rất nhiều, có nơithây chết thành núi, có chỗ chúng moi ruột cuốn vàogốc cây hoặc rán thịt lấy mỡ hoặc nướng đốt làm

trò Những dân còn sót lại bị bắt hết làm nô tỳ và bị

đem bán khắp bốn phương Thượng thư Hoàng Phúc

đặt quan chức, chia ra trị các phủ, huyện từ Thanh

Hóa trở ra Bắc

1410 (CANH DẦN), Trùng Quang năm thứ hai 1410 A Germanic force, the Teutonic Knights, are trying to

gain control of Poland The knights are allied with the kings of Bohemia and Hungary Their army has volunteer "crusaders" and numbers around 27,000 An army of 39,000 fighting for the Polish king, Wladyslaw Jagiello, includes Lithuanians, Ruthenians and Tatars in addition to Poles, and they defeat the Germans The Teutonic Knights decline in power and Eastern Europe does not become a German colony.

[15]

Tháng giêng (âl)

Trương Phụ sai người Minh mở thêm đồn điền ở nơi

gần thành và thu thóc lúa ở Thái Nguyên, Tuyên

Quang, Tam Giang để dự trữ lương quân

Tháng 5 (âl)

Trùng Quang Đế cùng Nguyễn Cảnh Dị tiến quân

đến Bến La, Hạ Hồng (nay thuộc tỉnh Hải Dương)

đánh phá quân của Đô đốc Giang Hạo, thừa thắng

đuổi theo, tiến quân đến Bình Than, đốt phá gần hết

thuyền trại của quân Minh

Hào kiệt các nơi đua nhau nổi lên khởi binh đánh

giặc Minh Ở Thanh Hóa có Đồng Mặc; ở Thanh Oai

(nay thuộc tỉnh Hà Tây) có Lê Nhị; ở Thanh Đàm

(nay thuộc Thanh Trì, Hà Nội) có Lê Khang; ở

Trường Yên (nay thuộc tỉnh Ninh Bình) có Đỗ Cối,

Nguyễn Hiên v.v

Hoàng Phúc (nhà Minh) xin cấp ruộng cho các thổ

quan, tuỳ theo phẩm trật để họ cho người cày cấy thu

tô thay cho bổng lộc, còn lưu quan thì cấp lính để cấy

ruộng thu thóc, chi cấp lương ăn

1411 (TÂN MÃO), Trùng Quang năm thứ ba

Tháng giêng (âl)

Trương Phụ cấp bằng cho thổ quan các phủ, châu caiquản quân lính, những người thuộc thiên trưởng,bách trưởng lấy làm chỉ huy thiên hộ vì những ngườinày đã có công giúp quân Minh

Tháng 9 (âl)

Trùng Quang Đế cùng Nguyễn Súy tiến đánh quânMinh bắt được tên ngụy quan là Nguyễn Chính Trùng Quang Đế sai Hành khiển là Hồ Ngạn Thầnlàm sứ giả cầu phong Sang nước Minh, Ngạn Thầntiết lộ việc nước và nhận lệnh của giặc Vua sai bắtNgạn Thần giam vào ngục rồi giết

Người Minh bắt giải Giáo thụ Lê Cảnh Tuân về KimLăng giam trong ngục 5 năm, cùng con là Thái Điênđều ốm chết

1412 (NHÂM THÌN), Trùng Quang năm thứ tư

Tháng giêng (âl)

Nguyễn Nhuế - Phụ đạo ở Đại Từ (Thái Nguyên)khởi binh, hoạt động ở vùng núi Tam Đảo, bị TrươngPhụ nhà Minh bắt

Dưới ách cai trị của nhà Minh, trăm họ phải làm sai

dịch và nộp lương theo sự sai bắt của bọn quan thú

nhiệm Thổ quân thì đóng thuyền và lập đồn điền để

giúp việc cho tổng binh Từ Diễn Châu trở vào nam,

dân không được cày cấy

Tháng 6 (âl)

Quân ta giao chiến lớn với Trương Phụ và Mộc

Thạnh ở Mô Độ Đặng Dung liều chết cự chiến với

Trương Phụ nhưng không có cứu viện, phải vượt biển

trốn đi

Tháng 7 (âl)

Nhà Minh sai Hàn Quan sang trấn giữ

Trương Phụ bắt các xứ Tam Giang, Tuyên Hóa đóng

thuyền để cấp cho quân Trương Phụ đưa quân vào

cướp hành tại Nghệ An; Diễn Châu và Thanh Hóa

đều bị hãm

1413 (QUÝ TỴ), Trùng Quan năm thứ năm 1413 In England, followers of John Wyclif, dead since 1384,

hold that the Bible is the only rule of faith They appeal to the Catholic clergy to return to the simple life of the early Church They oppose war, the doctrine of transubstantiation,

confession, and images in worship They march on London, and Henry V, fearing social disorder, suppresses the movement.

[15]

Nhà Minh mang sắc dụ các quan lại, kỳ lão các châu,

phủ, huyện thuộc Bố Chính ty dụ dỗ dân ta tuân theo

giáo hóa Trung Hoa

Nông Văn Lịch ở Lạng Sơn cùng dân chúng trong

vùng nổi lên chiếm giữ đất Lạng Sơn, chặn đánh

quân giặc, giết chết tên ngụy quan Mạc Thúy

Nguyễn Liễu quê ở Lý Nhân (nay thuộc tỉnh Hà

Nam) chiêu tập nhân dân các huyện Lục Ma (nay là

Lục Ngạn, Bắc Giang), Vũ Lễ nổi lên đánh phá quân

Tháng giêng (âl)

Trùng Quang Đế cùng Nguyễn Súy, Nguyễn Cảnh Dịđem quân vuợt biển đến Vân Đồn, Hải Đông (naythuộc Quảng Ninh) tiến đánh quân Minh, đến thánglại 3 trở về Nghệ An

Hoàng Phúc nhà Minh chọn lựa thợ giỏi và vợ con họđưa về Yên Kinh để đóng thuyền

Tháng 4 (âl)

Quân Minh tiến đánh Nghệ An, Trùng Quang Đế luiquân vào Hóa Châu, sai Đài quan là Nguyễn Biểulàm sứ cầu phong Nguyễn Biểu bị Trương Phụ giếtchết

Tháng 11 (âl)

Nguyễn Cảnh Dị, Đặng Dung và Nguyễn Súy bị giặc

Minh bắt Trùng Quang Đế chạy sang Lão Qua (nước

Lào ngày nay) cũng bị Trương Phụ cho quân lùng bắt

Cuộc kháng chiến của nhà Hậu Trần thất bại nhưng

các cuộc khởi nghĩa ở một số địa phương như khởi

nghĩa của Nông Văn Lịch ở Lạng Sơn, phong trào

“nghĩa quân áo đỏ” ở miền Tây Bắc vẫn tồn tại và

tiếp tục gây cho địch những tổn thất lớn

Trong khoảng thời gian từ năm 1414 – 1417, một

nông dân nghèo ở Đông Sơn (Thanh Hóa) đã lấy núi

Hoàng Nghiêu làm căn cứ, tổ chức và lãnh đạo nhân

dân khởi nghĩa chống giặc Minh Đến năm Canh Tý

(1420), Nguyễn Chích đem toàn bộ nghĩa quân gia

nhập cuộc khởi nghĩa Lam Sơn do Lê Lợi lãnh đạo

Tháng giêng (âl)

Nhà Minh chia đặt quan cai trị, khám xét nhân khẩu,

làm sổ hộ ở Tân Bình

Tháng 4 (âl)

Trùng Quang Đế, Nguyễn Súy và Đặng Dung bị giặc

giải về Đông Quan Giữa đường, Trùng Quang Đế

1 (1)

nhảy xuống sông tự tử; Nguyễn Súy thì dùng bàn cờ

đánh tên Giám thủ rồi nhảy xuống nước chết

Tháng 7 (âl)

Trương Phụ nhà Minh ra lệnh cho các phủ, châu,

huyện bắt những dân nghèo xiêu tán giải nộp

Tháng 9 (âl)

Hoàng Phúc truyền bảng cho các phủ, châu, huyện

dựng Văn Miếu và các đàn thờ thần xã tắc, thần gió,

thần mây, thần núi, thần sông và những thần không ai

thờ cúng để tế lễ thường xuyên

Nhà Minh cấm con trai, con gái không được cắt tóc;

cấm đàn bà con gái không được mặc áo ngắn quần

dài, bắt dân ta theo phong tục Trung Quốc

Tháng 10 (âl)

Nhà Minh mở học hiệu, tìm kiếm những người nho

học, thầy tướng số, nhà sư, đạo sĩ

Nhà Minh bắt dân ta phải khai tăng số ruộng Mỗi hộ

1 mẫu thì bắt khai thành 3 mẫu, thu mỗi mẫu 5 thăng

thóc Đất bãi mỗi hộ 1 mẫu thu 1 lạng tơ; mỗi một

cân tơ dệt 1 tấm lụa

1415 (ẤT MÙI) 1415 John Hus, a Czech and former dean of philosophy at

the University of Prague, travels to the Council of Constance

to propose his reforms for the Church Upon his arrival he is tried for heresy and burned at the stake

1415 Prince Henry of Portugal, with a fleet of 200 ships and

20,000 men, captures the port of Ceuta from the Moors

[15]

Người Anh, dưới sự chỉ huy của vua Henry V, đánh bại người Pháp, mở đầu cho cuộc tái chinh phục vùng Normandy

[16]

Nhà Minh khám thu các mỏ vàng, bạc; mộ phu đãi

nhặt vàng bạc và bắt voi trắng, mò trân châu Chúng

độc quyền chiếm giữ các trường muối, thu toàn bộ

sản phẩm; đặt Ty Thuế khoá và Sở Hà bạc ở các

châu, phủ, huyện để vét thuế Thuế khoá nặng nề làm

dân chúng điều đứng

Tháng 9 (âl)

Nhà Minh áp giải những người nho học, thầy tướng

số, nhà sư, đạo sĩ của nước ta đưa về Yên Kinh trao

cho quan chức, rồi đưa về các nha môn làm việc

Nhà Minh mở đường thuỷ Vĩnh An, Vạn Ninh, đặt

trạm đón chuyển đường thuỷ đến thẳng Khâm Châu

Lại đặt trạm chạy ngựa đến thẳng Hoành Châu

1416 (BÍNH THÂN) 1416 Dutch fishermen are using drift nets.

[15]

Tháng giêng (âl)

Nhà Minh bắt đầu đưa những thượng quan văn võ và

kỳ lão sang Yên Kinh, đổi trát văn của tổng binhdùng giấy vàng của bộ để thực thụ quan chức (củanhà Minh)

Tháng 2 (âl)

Tại Lũng Nhai (Thanh Hóa), Lê Lợi cùng 18 ngườithân tín tổ chức Hội thề, kết nghĩa anh em cùng nhauđánh giặc cứu nước Đây là Hội thề Lũng Nhai lịch

sử, mở đầu cho cuộc khởi nghĩa Lam Sơn

Nhà Minh ra lệnh xét duyệt danh số thổ quân, lấymột phần ba số hộ khẩu chia về các vệ, sở Mỗi hộđịch mức là 3 đinh; từ Thanh Hóa vào nam, nhânđinh thưa thớt, định mức là 2 đinh Chỗ nào khôngphải là vệ, sở mà là nơi quan yếu cũng lập đồn lũy,lấy dân đinh canh giữ

Tháng 9 (âl)

Quân lính ở huyện Tân An nổi dậy nhưng bị dẹpngay Nhà Minh chiêu dụ quan lại cựu triều giả cách

bổ đi các nha môn quân, dân làm việc rồi chuyển đưa

về Yên Kinh giữ lại Nhiều người hăng hái ra nhậnnhưng chỉ ở được vài năm, vất vả khổ sở quá họ lạitrốn về

1417 (ĐINH DẬU)

Nhà Minh định lệ hằng năm bắt dân ta phải cống các

nho học, sinh viên sung vào Quốc Tử giám, nhà phủ

học mỗi năm 2 người; nhà châu học 2 năm 5 người;

nhà huyện học mỗi năm 1 người Sau lại quy định:

nhà phủ học mỗi năm 1 người; nhà châu học hai năm

3 người; nhà huyện học 2 năm 1 người

Nhà Minh lập sổ “tu tri”, biên các hạng mục hộ khẩu,

ruộng đất lương thực trong ba năm: từ tháng 7 năm

Giáp Ngọ (1414) đến tháng 6 năm Đinh Dậu (1417)

Hoàng Phúc sai bọn nguỵ quan phải đem người nhà

sang Yên Kinh phục dịch xây dựng cung điện nhưng

vua Minh cho miễn

1418 (MẬU TUẤT), Bình Định vương Lê Lợi năm

thứ nhất

Tháng giêng (âl), ngày Quý Sửu (7-2-1418)2

(1)

Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa ở Lam Sơn (Thọ Xuân –

Thanh Hóa) xưng là Bình Định vương, mở đầu thời

kỳ chiến đấu chống giặc Minh ở miền thượng du

Thanh Hóa Chỉ ít ngày sau, nghĩa quân Lam Sơn

phục kích đánh thắng quân Minh ở Lạc Thủy

Tháng 2 (âl)

Nghĩa quân lui về đắp thành đất ở Lam Sơn chống

giặc Lúc này lực lượng nghĩa quân còn yếu buộc

phải lui về núi Chí Linh xây dựng căn cứ Giặc Minh

tập trung quân vây chặt núi Chí Linh trong nhiều

2 (1)

Phan Huy Lê – Phan Đại Doãn.

ngày Một tướng của nghĩa quân là Lê Lai anh dũng

xông ra phá vây, đã hy sinh

Tháng 3 (âl)

Lê Lợi đem quân đánh ra Mường Yên, tuyển thêm

được 100 nghĩa binh

Tháng 4 (âl)

Nhà Minh sai nội quan Lý Lượng sang vét thu hồ tiêu

do dân ta trồng và đốc thúc dân các phủ, châu, huyện

trồng hồ tiêu làm cho mỗi cây giống giá lên tới 5

quan tiền

Tháng 7 (âl)

Nhà Minh tịch thu sách vở của ta đưa về Trung Quốc

Chúng mở công trường mò ngọc trai, kiếm hương

liệu, săn bắt chồn trắng, hươu trắng, voi trắng, lùng

tìm rùa 9 đuôi, chim đậu ngược, vượn bạc má bắt

dân ta phải nộp

Tháng 9 (âl)

Lê Lợi phục binh ở Mường Một, dùng thuốc độc bắn

chết và bị thương quá nửa số quân của tổng binh Lý

Bân đi lùng sục

1419 (KỶ HỢI), Bình Định vương năm thứ hai 1419 Lately the Portuguese have been building latine-rigged

ships, which can tack into the wind They are are exploring waters off the coast of northern Africa, and they lay claim to the island of Madiera

[15]

Tháng 2 (âl)

Nhà Minh sai giám sinh Đường Nghĩa mang sách

Ngũ kinh, Tứ thư, Tính lý đại toàn, Vi thiên âm chất, Hiếu thuận sự thực sang nước ta giao cho các phủ,

châu, huyện Lại sai tăng học truyền giảng kinh Phậttại Tăng đạo ty

Nhà Minh bắt các châu huyện làm sổ thuế khoá, phudịch; lên danh sách lý trưởng, giáp thủ từng năm Cứ

110 hộ là 1 lý; mỗi năm cử 1 lý trưởng, 10 giáp thủ

để nhận việc lao dịch, hết lượt lại cử từ đầu Người lýtrưởng, giáp thủ bị roi vọt đánh đập khổ sở khôn xiết

Ai Lao

Tháng 11 (âl)

Nghĩa quân của Trịnh Công Chứng và Lê Hanh ở HạHồng (nay thuộc Hải Dương), của Phạm Thiện ở TânMinh (nay thuộc Hải Phòng), của Nguyễn Đặc ở

Khoái Châu (nay thuộc Hưng Yên), của Nguyễn Đa

Cấu và Trần Nhuế ở Hoàng Giang tiến đánh thành

Đông Quan nhưng không chiếm được; sau bị Lý Bân

đánh bại

1420 (CANH TÝ), Bình Định vương năm thứ ba 1420 The Portuguese are fighting inhabitants of the Canary

Islands, south of Madiera.

[15

Tháng 4 (âl)

Lộ Văn Luật dấy binh ở Thạch Thất (nay thuộc Hà

Tây) Lý Bân tiến đánh Lộ Văn Luật chạy sang Ai

Lao, dân chúng trốn vào hang núi Phật Tích và An

Sầm Quân Minh dỡ nhà đốt động Người trong động

bị khói lửa hun đều chết, người ra hàng đều bị giết,

vợ con họ bị bắt làm nô tỳ

Tháng 6 (âl)

Trần Thái Xung ở Đạo Hội, Phạm Ngọc ở Đồ Sơn

(nay thuộc Hải Phòng) tụ quân nổi dậy nhưng bị Lý

Bân dẹp tan

Lê Ngã người làng Chàng Kênh, huyện Thuỷ Đường

(nay là huyện Thuỷ Nguyên, Hải Phòng) mạo nhận là

cháu 4 đời Trần Duệ Tông, tự xưng là Thiên thượng

Hoàng đế, đặt niên hiệu là Vĩnh Thiên tập hợp lực

lượng nổi lên đốt thành Xương Giang, cướp trại Bình

Than, sau bị Lý Bân dẹp tan

Tháng 10 (âl)

Nghĩa quân Lam Sơn phục kích đánh thắng quân

Minh ở bến Bổng

Tháng 11 (âl)

Lê Lợi đóng quân ở Ba Lẫm, Lỗi Giang (Thanh

Hóa), tổ chức đánh úp và phá được quân Minh ở trại

Quan Du Thế lực nghĩa quân ngày càng mạnh, nhân

dân các xứ sôi nổi hưởng ứng, cùng nhau tiến đánh

và uy hiếp các đồn giặc

Nhà Minh giảm án tử hình cho quân dân ta mắc tội,

bắt nộp thóc để chuộc tội tùy theo mức án, thóc ấy

Nước sông Đáy dâng tràn

Nhà Minh có chiếu lệnh lùng bắt Lê Ngã Lý Bân bèn

bắt Phạm Luận là sinh viên huyện Giáp Sơn, buộc

mạo nhận là Lê Ngã (tức Dương Cung) giải về Yên

, sách Ba Lẫm (Thanh Hóa) và đánh tan 3

vạn quân Ai Lao sang ứng cứu cho giặc Minh, chém

hơn 1 vạn thủ cấp, bắt được 14 thớt voi

1422 (NHÂM DẦN), Bình Định vương năm thứ

năm

1422 In Japan, a Zen teacher, Ketsugan, is performing exorcisms.

[15]

Tháng chạp (âl) năm Tân Sửu

Lê Thạch đem quân tấn công Ai Lao dẫm phải chông

ngầm, hy sinh

1423 (QUÝ MÃO), Bình Định vương năm thứ sáu

Tháng chạp (âl) năm Nhâm Dần

Giặc Minh ước hẹn với Ai Lao đem đại quân tiến

đánh căn cứ Quan Du của nghĩa quân Lam Sơn

Nghĩa quân rút lên sách Khôi Giặc đuổi theo lên

sách Khôi Nghĩa quân quyết chiến, giết chết tướng

giặc là Phùng Quý và hơn 1.000 tên giặc, bắt được

100 ngựa Mã Kỳ, Trần Trí thoát chết chạy về Đông

Quan Giặc lại từ Đông Quan tiến đánh sách Khôi

Nghĩa quân rút về Chí Linh bị giặc vây khốn hơn 2

tháng Lương hết, quân sĩ hao mòn, mệt mỏi, Lê Lợi

phải sai giết voi chiến và ngựa của mình để nuôi

quân

Tháng 4 (âl)

3

(1) To n th à ư chép l à Ải Kính.

Nghĩa quân Lam Sơn tạm thời đình chiến với giặc.

Lê Lợi đem quân trở về Lam Sơn

1424 (GIÁP THÌN), Bình Định vương năm thứ

bảy

Tháng 9 (âl)

Theo kế hoạch của tướng Nguyễn Chích, nghĩa quân

Lam Sơn mở đường tiến vào Nghệ An

Ngày 20, Lê Lợi chỉ huy nghĩa quân đánh úp đồn Đa

Căng, phá đồn giặc, thu hết khí giới; tiếp tục bao vây,

bức hàng thành Trà Long (Trà Lân) mở đầu thời kỳ

tiến công chiến lược, mở rộng vùng giải phóng ở phía

nam của đất nước

1425 (ẤT TỴ), Bình Định vương năm thứ tám 1425 Zen temples in Japan are contributing to cultural

diffusion by importing Chinese literature, aritistic styles and religious ideas

[15]

Tháng chạp (âl) năm Giáp Thìn

Ngụy quan giữ thành Trà Long là Cầm Bành phải ra

hàng, dâng thành cho nghĩa quân Lam Sơn Nghĩa

quân tiến vào Nghệ An, đại phá giặc ở Khả Lưu, Bồ

Ải rồi vây hãm thành Nghệ An

Tháng giêng (âl)

Lê Lợi đem quân đến trấn Nghệ An Trị phủ châu

Ngọc Ma là Cầm Quý đem hơn 8.000 quân và 10 thớt

voi đến theo giúp

Tháng 4 (âl)

Tướng quân Lê Triệt đánh bại quân Minh ở Đỗ Gia

Tháng 5 (âl)

Đinh Lễ chỉ huy nghĩa quân đặt phục binh ở DiễnChâu đánh tan việc binh của giặc từ Đông Quan đếnrồi tiến quân vây đánh thành Tây Đô

Tháng 7 (âl)

Nghĩa quân do tướng Trần Nguyên Hãn chỉ huy tiếnvào Nam giải phóng Tân Bình – Thuận Hóa

1426 (BÍNH NGỌ), Bình Định vương năm thứ chín

ba đạo quân tiến ra Bắc, hai đạo tuần tiễu các vùngbiên cương ngăn chặn viện binh giặc từ Vân Nam,Lưỡng Quảng sang; một đạo do Đinh Lễ và Nguyễn

Xí chỉ huy tiến đến gần Đông Đô để khoa trươngthanh thế, mở đầu thời kỳ tiến công ra Bắc giànhthắng lợi quyết định, tiến tới giải phóng toàn bộ đấtnước

Ngày 12, ta đánh thắng lớn ở Ninh Kiều (thuộcChương Mỹ – Hà Tây) tiêu diệt trên 2.000 tên địch

Tướng giặc là Trần Trí chạy về thành Đông Quan

Ngày 17 tháng 9 (âl)

Tướng giặc Lý An, Phương Chính bỏ thành Nghệ Anvượt biển chạy về Đông Quan, giao lại thành choThái Phúc Lê Lợi giao cho các tướng Lê Ngân, LêVăn An ở lại vây thành Nghệ An, đến Tây Đô, đóngquân ở Lỗi Giang (Thanh Hóa)

Ngày 20, viên Đô ty Vương An Lão của nhà Minh ởVân Nam đem 1 vạn viện binh đến cầu Xa Lộc, lộTam Giang, bị Phạm Văn Xảo, Lê Khả đón đánh, diệthơn 1.000 tên Tại cầu Nhân Mục (nay thuộc phườngNhân Chính, quận Thanh Xuân, Hà Nội), tướng LêTriện chỉ huy nghĩa quân chiến đấu rất hăng hái,chém hơn 1.000 tên giặc, bắt sống tên Đô ty nhàMinh là Vi Lượng

Quân ta tiến lên vây hãm thành Đông Quan.

Ngày 22, Lê Lợi đem quân ra đóng dinh tại Tây PhùLiệt, sau chuyển sang Đông Phù Liệt, trực tiếp chỉhuy nghĩa quân đánh giặc và tổ chức quản lý cácvùng đất mới giành lại từ tay giặc

Chia các lộ trấn ở Đông Đô làm 4 đạo: Tây Đạo gồmcác trấn Tam Giang, Hưng Hóa, Tuyên Quang và GiaHưng; Đông Đạo gồm các lộ Thượng Hồng, HạHồng, Nam Sách thượng, Nam Sách hạ và trấn AnBang; Bắc Đạo gồm các lộ trấn Bắc Giang, TháiNguyên; Nam Đạo gồm các lộ Khoái Châu, Lỵ Nhân,Tân Hưng Kiến Xương và Thiên Trường Đặt quanlại văn võ trong ngoài và tuần kiểm các cửa biển

người làm chức ấy

Tháng giêng (âl)

Lê Lợi cho đóng đại bản doanh ở Bồ Đề bên bờ bắc

sông Hồng (nay thuộc Gia Lâm – Hà Nội) đối diện

với thành Đông Quan để chỉ huy việc hạ thành

Sai sửa lại đền thờ Hưng Đạo đại vương

Bổ thuộc lại Hàn lâm viện và 4 đạo gồm 515 người

Sai tìm kiếm người có tài làm tướng

Quân Minh ở Nghệ An và Diễn Châu ra hàng

Vũ Cự Luyện người huyện Đường An và Đoàn Lộ

người huyện Cổ Phí dâng kế sách đánh thành và các

kiểu chiến bằng4

(1), xe phần ôn, xe phi mã(2) Lê Lợisai tướng sĩ làm theo kiểu ấy

Lấy hàn lâm thừa chỉ Nguyễn Trãi làm Triều liệt đại

phu nhập nội hành khiển Lại bộ thượng thư kiêm

hành khu mật viện sự Nguyễn Trãi dự bàn việc quân

cơ và thảo thư hịch đi các nơi

Ban thưởng chức tước cho những người nộp thóc lúa

làm quân lương

Ngày 13 tháng giêng (âl)

Lê Lựu, Lê Bôi đánh thành Khâu Ôn, giặc Minh bỏ

Đinh Lễ và Nguyễn Xí giao chiến với quân Minh ở

My Động (Hoàng Mai) Đinh Lễ hy sinh anh dũng,Nguyễn Xí bị bắt, sau trốn được

Ngày 19-3 (âl) (15-4-1427)

Thành Thị Cầu bị hạ

Hạ lệnh cho dân phiêu bạt trở về quê quán làm ruộng.Người nào không có điền sản thì cho phép buôn bán

Kẻ nào bỏ nghề nghiệp thì bị xử tội nặng

Diễn tập thuỷ quân

Tháng 4 (âl)

Sai Phòng ngự sứ Trần Ban đôn đốc tu sửa ải Lê Hoa.Nêu 10 điều quân luật cho các tướng hiệu và quân

nhân; ai vi phạm một trong 10 điều ấy sẽ bị xử tội

Tháng 11 (âl)

Biết tin 2 đạo viện binh bị tiêu diệt, Vương Thông

giữ thành Đông Quan phải xin hàng Hội thề, thực

chất là lễ đầu hàng của giặc Minh được tổ chức ở

phía nam thành Đông Quan (ngày 10-12-1427)

1428 (MẬU THÂN), Thuận Thiên năm thứ nhất 1428 Pope Martin V orders John Wyclif's bones exhumed

and burned.

[15]

1428 King Alfonso V, king of Naples and Sicily, orders Jews

in Sicily to convert to Catholicism

[15]

Ngày 12 tháng chạp (âl) năm Đinh Mùi

Hơn 10 vạn hàng binh của giặc được an toàn rút về

nước Sau hơn 10 năm kháng chiến trường kỳ gian

khổ do người anh hùng đất Lam Sơn là Lê Lợi lãnh

đạo, cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc của nhân

dân ta đã hoàn toàn thắng lợi Nguyễn Trãi, nhân

danh Lê Lợi làm bài Bình Ngô đại cáo tuyên bố với

toàn dân Áng văn bất hủ đó được coi như bản Tuyên

ngôn độc lập thứ hai của dân tộc ta

Tháng giêng (âl)

Hạ lệnh cho con em các nhà đầu mục và các tướng

hiệu trở về nhận ruộng đất ở quê cha đất tổ, để chấm

dứt nạn tranh chiếm ruộng đất

Tháng 2 (âl)

Định công trạng cho những người tham gia khởi

nghĩa từ ngày ở Lũng Nhai, tất cả 221 người

Ngày 8 tháng 3 (âl)

Sứ bộ nhà Minh sang Ngày 18, vua sai Lê Quốc Khí,

Phạm Thành sang tạ ơn

Đại hội các tướng và các quan văn võ để định công

ban thưởng Lấy Thừa chỉ Nguyễn Trãi làm Quan

phục hầu, Tư đồ Trần Nguyên Hãn làm Tả tướng

quốc, Khu mật đại sứ Phạm Văn Xảo làm Thái bảo,

đều được ban quốc tính

Chia cả nước làm 5 đạo Ở đạo đặt vệ quân, vệ đặt

tổng quản; lại đặt chức hành khiển các đạo để chia

giữ sổ sách quân dân

Tháng 4 (âl)

Lê Lợi từ Bồ Đề vào đóng ở thành Đông Đô5

(1) Ngày

15, Lê Lợi lên ngôi Hoàng đế ở Đông Đô, đổi niên

hiệu là Thuận Thiên, đặt quốc hiệu là Đại Việt Đại

xá cho cả nước Tha tô thuế các loại cho nhân dân

trong hai năm Miễn sai dịch cho những người già cả,

biểu dương những người tiết nghĩa

Tháng 4 (âl) (nhuận)

Đúc tiền Thuận Thiên

Ra chỉ cho các đại thần định lại các quan lộ, huyện,

quan trấn thủ cùng các quan giữ đầu nguồn, cửa biển

và những nơi xung yếu đều phải chọn người tài giỏi,

liêm khiết, chính trực Cho phép các đại thần được

tiến cử

Tháng 5 (âl)

Quy định luật lệ về kiện tụng, các điều lệ về phong

tước và phẩm trật cho các quan

nhất, nhì, ba.

Tháng 8 (âl)

Kê khai các loại lâm thổ sản ruộng đất của quan ty

ngạch cũ, của các thế gia triều trước, của người tuyệt

tự, của ngụy quan, lính trốn

Đặt xã quan Xã lớn từ 100 người trở lên thì đặt 3

viên, xã vừa từ 50 người trở lên đặt 2 viên, xã nhỏ 10

người trở lên đặt 1 viên

Lệnh chỉ cho các quan viên và quân dân cả nước

chuẩn bị thi kinh sử, quan võ thì hỏi về võ kinh, pháp

lệnh, kỳ thư

1429 (KỶ DẬU), Thuận Thiên năm thứ hai 1429 The Hundred Years' War is still on, and, in May, Joan of

Arc defeats the English at Orleans In August she enters Paris

in triumph.

[15]

Tháng chạp (âl) năm Mậu Thân

Khám các loại ruộng đất công tư, đầm bãi, cá mắm

muối cùng vàng, bạc, chì, thiếc, tiền ở các lộ

Chế tạo chiến khí thuyền bè

Đúc tiền Thuận Thiên thông bảo, cứ 50 đồng là 1

tiền

Tháng giêng (âl)

Hạ lệnh trừng trị những kẻ đánh cờ bạc, du thủ duthực, kẻ vô cớ tụ tập rượu chè

Lập Hữu tướng quốc Khai quận công Tư Tề làm quốcvương; lập Lương quận công Nguyên Long làmHoàng Thái tử

Sắc chỉ cho các đại thần bàn định việc quân điền, từđại thần trở xuống đến người già yếu, mồ côi, goáchồng, nam nữ các loại được cấp bao nhiêu thì tâulên nhà vua

tự Trước phục hầu: 4 người

Lệnh cho quân dân các phủ lộ, quan từ tứ phẩm trở

xuống tới sảnh đường để thi Hội

Tháng 10 (âl)

Xuống chiếu tiến cử người hiền tài ra giúp nước

1430 (CANH TUẤT), Thuận Thiên năm thứ ba

Tháng chạp (âl) năm Kỷ Dậu

Chiếu cho các xã ruộng nhiều dân ít, cho phép người

ở các xã không có ruộng đất đến cày cấy; chủ ruộng

xã đó không được chiếm giữ để bỏ hoang

Mở khoa thi tăng đạo để cấp giấy

Vua đi đánh Bế Khắc Thiệu và Nông Đắc Thái ở

châu Thạch Lâm (Cao Bằng), có đề bài thơ ở vách

1431 (TÂN HỢI), Thuận Thiên năm thứ tư 1431 Some Englishmen see Joan of Arc as truly a witch and

as an agent of the devil - a common response to adversity in this age Joan is captured The English turn her over to ecclesiastic authorities - the Inquisition - and at the French town of Rouen , then under English rule, Joan is burned at the stake.

[15]

1431 Admiral Zheng He of China leads a fleet of 52 ships, with nearly 30,000 men, to the east coast of Africa

[15

Ngày mồng 1 tháng giêng (âl)

Sai Lê Nhữ Lãm dẫn đầu đoàn sứ bộ sang nhà Minh

Tháng 3 (âl)

Mở khoa thi “Hoành từ” Nhà vua ngự ở hành cung

Bồ Đề Thi các sĩ tử Nguyễn Thiên Tích đỗ đầu,

được bổ làm Ngự tiền học sinh

Tháng 11 (âl)

Sứ nhà Minh là Chương Xưởng và Từ Kỳ tới Đông

Kinh phong tước cho vua làm quyền thự An Nam

quốc sự

1432 (NHÂM TÝ), Thuận Thiên năm thứ năm

Ngày 6 tháng chạp (âl) năm Tân Hợi

Sách Lam Sơn thực lục soạn xong Lê Thái Tổ tự làm

bài tựa, ký là Lam Sơn động chủ

Tháng giêng (âl)

Thổ tù châu Ninh Viễn (thuộc tỉnh Lai Châu) là Đèo

Cát Hãn làm phản Nhà vua sai Quốc vương Tư Tề

và Tư khấu Lê Sát đem quân đi đánh Sau đó, vua lại

thân chinh Cát Hãn chạy trốn

Tháng 3 (âl)

Nhà vua từ Ninh Viễn thắng trận trở về, đổi châu

Ninh Viễn thành châu Phục Lễ

Tháng 11 (âl)

Nhà vua lại thân chinh đi đánh châu Phục Lễ Đèo

Cát Hãn và con là Đèo Mạnh Vượng ra hàng

Nhà vua tự làm tướng đem quân đi đánh Ai Lao

1433 (QUÝ SỬU), Thuận Thiên năm thứ sáu 1433 The Songhai have rebelled against the Mali Empire and

are disrupting Mali's trade on the Niger River Mali is in decline The Songhai are able to sack and occupy Timbuktu

[15]

Tháng giêng (âl)

Tuyển chọn con trai các quan và học trò 3 lộ Quốc

Oai; hai lộ Bắc Giang, sung vào Quốc Tử giám

Tháng 4 (âl)

Sứ thần nước ta là Trình Thuấn Du, Nguyễn Khả Tri,

Bùi Cầm Hổ sang nhà Minh tiến cống

Làm sổ hộ tịch

Tháng 8 (âl)

Giáng con trưởng là Tư Tề làm Quận vương; lập con