3 biên niên lịch sử việt nam thế kỷ x XI

972 NHÂN THÂN, Thái Bình năm thứ ba Vua Đinh sai Nam Việt vương Đinh Liễn đi sứ sang nhà Tống biếu sản vật địa phương.. [12] 973 QUÝ DẬU, Thái Bình năm thứ tư Sứ nhà Tống sang phong cho

905 (ẤT SỬU)

Triều đại nhà Đường sắp sụp đổ, Trung Quốc lại lâm vào

thời kỳ đại loạn, sử cũ gọi là thời kỳ Ngũ đại Thập quốc (5

đời 10 nước)1(1) Việc cai trị ở An Nam trở nên lỏng lẻo

Năm này, có lệnh bãi chức Tiết độ sứ của Chu Toàn Dục vì

sự bất lực của y Độc Cô Tổn, trọng thần của hoàng đế

Chiêu Tông nhà Đường được cử sang An Nam thay Chu

Toàn Dục, là người nhiều tham vọng và gian tham, nổi

tiếng là “Ngục Thượng thư” (tên Thượng thư độc ác)

Tháng 6 (âl)

Cuộc tranh giành phe phái trong hàng ngũ thống trị đã

khiến Độc Cô Tổn bị biếm chức Viên Tiết độ sứ cuối cùng

của nhà Đường phải chạy ra đảo Hải Nam và bỏ mạng ở

đấy

Nhân cơ hội ở An Nam không có viên quan cai trị vì nhà

Đường đang trong cơn hấp hối, Khúc Thừa Dụ, một hào

trưởng có thế lực lâu đời ở đất Hồng Châu (Hải Dương), đã

nhanh chóng đứng ra lãnh đạo nhân dân nổi lên đánh đuổi

bọn đô hộ nhà Đường, chiếm thành Đại La, dựng quyền tự

chủ cho đất nước Khúc Thừa Dụ cũng tự xưng là Tiết độ

[17]

THỜI KỲ ĐỘC LẬP TỰ CHỦ (906 – 1858)

906 (BÍNH DẦN)

Ngày 11 tháng giêng (tức 7 – 2 – 906), trước hành động

quyết liệt của nhân dân Giao Châu, nhà Đường buộc phải

phong chức “Đồng bình chương sự” cho Tiết độ sứ Khúc

906 Magyar Victory / Moravian Kingdom - "In 906,

the Magyars conquered and destroyed the Moravian kingdom, and, in its place, they formed a strong state where once the Avars had ruled three centuries before They spent the next fifty years raiding the east

1 (1)

5 triều đại là: Hậu Lương, Hậu Đường, Hậu Tấn, Hậu Hán và Hậu Chu nối tiếp nhau từ 907 đến 960 10 nước gồm: Tiền Thục, Hậu Thục, Ngô, Nam Đường, Ngô Việt, Mân, Sở, Kinh Nam, Bắc Hán và Nam Hán.

Thừa Dụ, thừa nhận người Việt cai quản đất Việt Frankish realm, spreading destruction, so that they

are still remembered as 'ogres' in western legends [ ] In 950, they were still a terrible threat to the Franks to their west and the Bulgarians to their

south." [Based on: Isaac Asimov, Asimov's Chronology Of The World, p 135]

Khúc Hạo (con KHúc Thừa Dụ) lên thay giữ chức Tiết độ

sứ Lúc này, ở Trung Quốc, Chu Ôn cướp ngôi nhà Đường,

lập ra nhà Hậu Lương Hậu Lương cũng buộc phải thừa

nhận Khúc Hạo làm Tiết độ sứ

Là nhà cải cách và tổ chức quản lý tài giỏi, Khúc Hạo đã

chia đặt lại các lộ, phủ, châu, giáp và xã ở các xứ Chú

trọng cấp hành chính ở cơ sở, ở giáp Khúc Hạo đặt ra chức

Quản giáp và Phó tri giáp; ở xã đặt ra chức Chánh lệnh

trưởng và Tá (phó) lệnh trưởng; bình quân thuế ruộng, tha

bỏ lực dịch, lập sổ khai hộ khẩu, kê rõ họ tên quê quán

giao cho giáp trưởng trông coi; lấy “khoan, giản, an, lạc”

(khoan dung, giản dị, yên ổn, vui vẻ) làm phương châm cai

trị đất nước

907 Thời kỳ Ngũ đại thập quốc bắt đầu.

Chu Toàn Trung giành ngôi nhà Đường lập nên triều Hậu Lương (907 – 923), đóng đô ở Biện Lương (KhaiPhong)

Từ đó cho đến năm 960, ở miền bắc Trung Quốc lầnlượt dựng lên 5 triều đại là Hậu Lương ( 907 - 923 ),Hậu Ðường ( 923 - 935 ), Hậu Tấn ( 936 - 947 ), HậuHán (947 - 950 ), Hậu Chu ( 951 - 960 )

Ở miền nam, từ cuối đời Ðường, các tướng, quânphiệt mỗi người chiếm giữ một vùng Sau khi Ðườngdiệt vong, các thế lực các cứ ấy đã lần lượt lập thành

9 nước là Tiền Thục ( 907 925 , Ngô Việt ( 907

-978 ), Mân ( 909 - 945 ), Ngô (919 -937 ), Nam Hán (

917 - 971 ), Nam Bình ( 925 - 978 ), Sở ( 927 - 951 ),Hậu Thục (934 - 965 ), Nam Ðường ( 937 - 975 ),cộng với nước Bắc Hán ( 951 - 979 ) ở miền Bắc là

10 nước vì vậy thời kì lịch sử này gọi chung là thời

kì Ngũ đại thập quốc Thời kỳ này chiến tranh đã diễn

ra liên miên làm cho đời sống của nhân dân TrungQuốc vô cùng khốn khổ

Trung Quốc, chính trị[2]

Nhà Hậu Lương, năm trước vừa công nhận Khúc Hạo làm

Tiết độ sứ, đến năm này, lại thâm độc phong cho Lưu Ẩn

cùng làm “Tĩnh hải quân tiết độ An Nam đô hộ” Lưu Ẩn

là anh của Lưu Nghiễm (tức Lưu Yểm, Lưu Cung) – người

sẽ cát cứ vùng Quảng Tây–Quảng Đông, lập ra nước Nam

Hán và xâm lược nước Việt sau này

907-960 Thời kỳ Ngũ đại thập quốc ở Trung Quốc.

Năm 907, Chu Toàn Trung giành ngôi nhà Đường lậpnên triều Hậu Lương (907 – 923), đóng đô ở Biện Lương (Khai Phong)

Từ đó cho đến năm 960, ở miền bắc Trung Quốc lầnlượt dựng lên 5 triều đại là Hậu Lương (907 - 923),Hậu Ðường (923 - 935), Hậu Tấn (936 - 947), HậuHán (947 - 950 ), Hậu Chu (951 - 960)

Ở miền nam, từ cuối đời Ðường, các tướng, quânphiệt mỗi người chiếm giữ một vùng Sau khi Ðườngdiệt vong, các thế lực các cứ ấy đã lần lượt lập thành

9 nước là Tiền Thục (907 – 925) , Ngô Việt (907 978), Mân (909 - 945), Ngô (919 -937 ), Nam Hán(917 - 971), Nam Bình (925 - 978), Sở (927 - 951),

-Hậu Thục (934 - 965), Nam Ðường (937 - 975), cộngvới nước Bắc Hán (951 - 979) ở miền Bắc là 10 nước.

vì vậy thời kì lịch sử này gọi chung là thời kì Ngũ đạithập quốc Thời kỳ này chiến tranh đã diễn ra liênmiên làm cho đời sống của nhân dân Trung Quốc vôcùng khốn khổ

Trung Quốc, Chính trị

[2]

917 (ĐINH SỬU)

Khúc Hạo sai con là Khúc Thừa Mỹ sang thông hiếu với

nhà Nam Hán(1)2 Cũng năm này, Khúc Hạo mất, Khúc

Thừa Mỹ lên thay

Tìm hiểu thêm về Khúc Thừa Mỹ:

http://www.avsnonline.net/library/ebooks/vn/lichsu/

dynasties/Khuc%20Thua%20My.htm

916-937 Nhà Liêu ở Trung Quốc.

Năm 916, một thủ lĩnh bộ lạc là Gia Luật A Bảo Cơthống nhất các bộ lạc Khiết Ðan, lên ngôi hoàng đế.Nước Khiết Ðan bắt đầu được thành lập Ngay năm

đó, Khiết Ðan tấn công các tộc Ðột Quyết Ðột DụcHồn, Ðảng Hạng, Sa Ðà ở phía tây và xâm chiếmnhiều châu ở phía bắc Trung Quốc Năm 926, KhiếtÐan tiêu diệt nước Bột Hải ở phía đông, do đó địabàn được mở rộng , trở thành một nước lớn mạnh

937, Khiết Đan đổi tên thành nước Liêu, tồn tại đếnnăm 1125 với 9 đời vua Nước Liêu cai trị miền BắcTrung Quốc trong thời gian này

[2]

919 (KỶ MÃO)

Tranh thủ phân hóa các thế lực thống trị Trung Quốc, Khúc

Thừa Mỹ sai sang đặt quan hệ bang giao với nhà Lương,

nhận “Tiết việt” của nhà Lương(2) Nhà Lương công nhận

Khúc Thừa Mỹ làm Tiết độ sứ

919-936

Giai đoạn trị vì của Henry I (Fowler) (876-936), ông vua Đức đầu tiên của nhánh Ottonian (Saxon) (tồn tạicho đến 1204) Henry I được coi là người lập ra vương quốc Đức Ông lấy lại vùng Lotharingia (Lorraine) cho nước Đức (925) Ông giao tranh chốnglại người Wend (một dân tộc gốc Slavơ, sống ở vùng Saxony (đông nam Đức) và một số vùng của nước Phổ) và người Magyar (Hungary), và mở rộng quyền lực của mình sang tận Đan Mạch

[16]

919 May 12, Duke Henry of Saxon became King

Henry I of Eastern Europe

930 (CANH DẦN)

Vua Nam Hán là Lưu Cung sai Lương Khắc Trinh (tức Lý

Khắc Chính) đem quân sang đánh cướp nước Việt Khúc

Thừa Mỹ chống lại không được, bị bắt đưa về Trung Quốc

Quân Nam Hán chiếm Đại La, lại tiến vào châu Ái, châu

Hoan (Bắc Trung Bộ) tấn công Champa Vua Nam Hán cử

Lý Tiến làm Thứ sử, cùng Lương Khắc Trinh cai quản,

đóng giữ Giao Châu

930 - Kingdom of Castile - "The country of Burgos

eventually became the kingdom of Castile." [Based

on: Isaac Asimov, Asimov's Chronology Of The World, p 135-136]

[23]

930 Jun 23, Icelanders established the Althing,

an open-air national parliament and the world‘s oldestsurviving parliamentary body This was later credited

as the first example of representative government

[21]

931 (TÂN MÃO)

Nhà Nam Hán tái chiếm đất Việt, nhưng thực tế bộ máy

thống trị chỉ tồn tại được ở vùng quanh Đại La và phía bắc

Năm này ở Dương Xá (Thanh Hóa), hào trưởng Dương

Đình Nghệ (3), một tướng cũ của họ Khúc, tích cực xây

dựng lực lượng lo việc giải phóng đất nước Trước hết, ở

hương Dương Đình Nghệ có đến 3.000 tráng sĩ làm nha

binh

Tháng 2 (âl)

Dương Đình Nghệ tiến ra đánh Đại La Nhà Nam Hán sai

Thừa chỉ Trình Bảo đem quân sang cứu, chưa kịp tới thì

Dương Đình Nghệ đã đánh chiếm xong Đại La, giết Lương

Khắc Trinh, đuổi Lý Tiến chạy dài Sau đó, Dương Đình

Nghệ giao chiến với quân cứu viện Nam Hán ở ngoài thành

Đại La, giết chết Trình Bảo, phá tan quân Nam Hán Tiếp

tục sự nghiệp họ Khúc, làm chủ đất nước, Dương Đình

Ramiro II ( c. 900 –951) of Leon becomes king of León

Ramiro II (c.900–951), son of Ordoño II, was King

of León from 931 until his death Initially titular king only of a lesser part of Asturias, he gained the crown

of León (and with it, Galicia) after his brother Alfonso IV abdicated in 931

Ramiro was the creator of a Navarrese, Leonine and Aragonese coalition that defeated the Muslims in the Battle of Simancas (939) This victory allowed the advance of the Leonine border of the Duero to the Tormes

In the last years of his reign he could not avoid Castilian independence under the direction of Count Fernán González, but still in 950 he launched an expedition to the valley of the Edge and defeated the Muslims at Talavera

ảnh: Statue in Madrid (P Boiston, 1750-53)

[12]

937 (ĐINH DẬU)

Tháng3 (âl)

Kiều Công Tiễn người châu Phong (Vĩnh Phúc, Phú Thọ),

nha tướng của Dương Đình Nghệ, giết chủ, đoạt chức Tiết

936-973

Giai đoạn trị vì của vua Otto I (Đại đế) (912-973) củaĐức Từ 962 đến 973, Otto I ở ngôi hoàng đế Otto I thực hiện một số cuộc viễn chinh đến Italia và can thiệp nhiều vào công việc nội bộ của nước Italia và của Giáo hoàng Ông lập ra Đế quốc La Mã thần thánh sau khi thống nhất nước Đức và nước Italia

độ sứ [16]

938 (MẬU TUẤT)

Tháng chạp (âl)

Ngô Quyền (899–944) người Đường Lâm (xã Đường Lâm,

thị xã Sơn Tây), thuộc dòng dõi châu mục, con rể Dương

Đình Nghệ, được giao coi giữ đất Ái Châu (Thanh Hoá),

kéo quân ra Bắc, tổ chức kháng chiến chống giặc Nam Hán

do tên phản bội Kiều Công Tiễn rước về Mượn cớ Kiều

Công Tiễn sai sứ đem của đút lót để xin quân cứu viện, vua

Nam Hán là Lưu Cung định nhân dịp rối loạn ấy sang lấy

đất Giao Châu, mới cho con là Hoằng Tháo làm Giao

vương, đem thủy quân sang xâm lược nước ta Vua Nam

Hán cũng tự cầm quân đóng ở Hải Môn (nay thuộc huyện

Bác Bạch, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc) để hư trương

thanh thế và sẵn sàng tiếp ứng cho Hoằng Tháo

Nghe tin quân Nam Hán sắp sang xâm lược, Ngô Quyền

gấp rút đem quân ra diệt Kiều Công Tiễn rồi tổ chức kháng

chiến Ngô Quyền sai lấy các cọc gỗ đầu đẽo nhọn và bịt

sắt trồng ngầm ở cửa biển, nhân lúc nước triều lên cho các

thuyền nhẹ ra khiêu chiến, rồi giả cách thua chạy Hoằng

Tháo bị mắc mưu, cho quân đuổi đánh, đúng lúc nước thủy

triều rút cạn, thuyền chiến mắc phải cọc bịt sắt, không trở

về được; quân Nam Hán bị thua to, Hoằng Tháo bị chết

đuối Quân xâm lược Hán bị tiêu diệt hoàn toàn, Lưu Cung

sợ hãi vội rút quân về

Chiến thắng oanh liệt của quân dân ta dưới sự chỉ huy của

người anh hùng dân tộc Ngô Quyền đã kết thúc hoàn toàn

thời kỳ mất nước kéo dài hơn một ngàn năm, mở đầu thời

kỳ độc lập lâu dài của dân tộc3(1)

Pha (Hoàng Động, Thuỷ Nguyên, Hải Phòng) chép ngày 7 tháng chạp năm Mậu Tuất

Tìm hiểu thêm về Ngô Quyền

http://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C3%B4_Quy%E1%BB

%81n

939 (KỶ HỢI)

Ngô Quyền xưng Vương, đóng đô ở Cổ Loa Đặt trăm

quan, dựng nghi lễ trong triều, định mầu sắc áo mũ của

quan chức các cấp, mở đầu triều Ngô độc lập Dương thị,

con gái của Dương Đình Nghệ, được lập làm Hoàng hậu

14-7-939 Pope Stephen VIII becomes pope

Pope Stephen VIII, was a native of Germany, was pope from about July 14, 939 until his death towards the end of October, 942

During his pontificate he was subject to Alberic II of Spoleto, Prince of the Romans, and did not

effectively rule the Papal States His period as pope was during a brief interruption from the period when the church had been ruled by the so-called

"pornocracy" of Theodora and Marozia, Romannoblewomen

[12]

944 (GIÁP THÌN)

Ngô Quyền mất, con là Ngô Xương Ngập nối ngôi, em vợ là

Dương Tam Kha giúp đỡ

944

City of Algiers (re)founded by the Zirid king Buluggin ibn Ziri

Abu Yazid launches a rebellion against the Fatimids

in the Aures mountains

[12]

945 (ẤT TỴ)

Dương Tam Kha cướp ngôi, tự xưng là Bình vương Con

trưởng của Ngô vương là Ngô Xương Ngập sợ chạy đến

miền Nam Sách Giang (nay thuộc tỉnh Hải Dương), đóng ở

Trà Hương (miền huyện Kim Thành ở phía đông Hải

Dương), ở nhà của Phạm Lệnh công Tam Kha nuôi con

thứ hai của Ngô vương là Xương Văn làm con mình Các

con thứ của Ngô Vương là Nam Hưng, Càn Hưng còn bé,

đều phụ với Dương Quốc mẫu Được ít lâu, Tam Kha sai

Dương Cát Lợi, Đỗ Cảnh Thạc đem quân đến nhà Lệnh

công đòi bắt Xương Ngập, đến ba lần đều trở về trả lời là

không bắt được Phạm Lệnh công sợ, mới giấu Xương

945 In England monks settled along the Thames

riverbank at Bablock Hythe

[21]

950 (CANH TUẤT)

Tam Kha sai Xương Văn và hai chỉ huy sứ Dương Cát Lợi,

Đỗ Cảnh Thạc đem quân đánh hai thôn Đường, Nguyễn ở

Thái Bình (đó là hai thôn Đường An và Nam Nguyễn, nay

950 Women in a Chinese harem invent playing

đều thuộc xã Đường Lâm, quê hương nhà Ngô) Được sự

ủng hộ của hai tướng quân họ Đỗ và họ Dương, Ngô

Xương Văn đem quân quay trở về đánh úp Dương Tam

Kha, phế truất Dương Tam Kha, giáng làm Trương Dương

công, cấp cho thực ấp4(1)

Christian and Muslim rulers Jews settle in England, France, and Germany During this time [950-1100], many developments occurred in the area of Jewish study Maimonides, for example, modernized Bible and Mishnah study

[23]

951 (TÂN HỢI)

Xương Văn lên ngôi, xưng là Nam Tấn vương, đón anh là

Xương Ngập về cùng trông coi việc nước Xương Ngập

xưng là Thiên Sách vương Sử gọi là thời Hậu Ngô

Khi ấy Đinh Bộ Lĩnh (924 – 979), người châu Đại Hoàng

(Gia Viễn, Ninh Bình), là con trai Đinh Công Trứ – Thứ sử

châu Hoan (Nghệ – Tĩnh) – nổi dậy chiếm giữ vùng Hoa

Lư, không chịu thần phục triều đình nhà Ngô Nam Tấn

vương và Thiên Sách vương nhiều lần đem quân đi đánh

nhưng không dẹp được

Giữa lúc ấy thì Thiên Sách vương chuyên giữ quyền bính,

Nam Tấn vương không được dự nữa Hai vương từ đấy

thành hiềm khích nhau

951

Bắt đầu thời đại Hậu Chu, kéo dài đến năm 960 (9năm) Đây là triều đại cuối cùng của thời Ngũ Đại ởmiền Bắc Trung Quốc

[17]

954 (GIÁP DẦN)

Thiên Sách vương Ngô Xương Ngập mất, Ngô Xương Văn

lên ngôi, sai sứ sang Nam Hán cầu phong Vua Nam Hán

phong cho làm Tĩnh Hải quân tiết độ sứ kiêm đô hộ

954

King Máel Coluim I of Scotland is killed in battle against Highlanders He is succeeded by Indulf I of Scotland

Chateau Chinon is built by Theobald I

On the death of Eric Bloodaxe, Edred becomes first King of all England

[12]

965 (ẤT SỬU)

Thôn Đường và Nguyễn (Đường An và Nam Nguyễn ở xã

Đường Lâm, thị xã Sơn Tây) vốn là quê hương của nhà

Ngô Khi Ngô Xương Ngập mất, Ngô Xương Văn lên nắm

quyền, tại hai thôn này vẫn còn khu cát cứ của con cháu họ

Ngô Ngô Xương Văn đem quân đi đánh Quân đến nơi

cắm thuyền, lên bộ đánh nhau, Nam Tấn vương Ngô

Xương Văn bị trúng tên nỏ mai phục, chết Xương Văn trị

960-1127 Triều Bắc Tống ở Trung Quốc.

960, một đại thần của Hậu Chu là Triệu Khuông Dẫn cướp ngôi của Hậu Chu, lập nên triều Tống, đóng đô

ở Biện Lương, lịch sử gọi là Bắc Tống

965

Năm sinh của Alhazen (mất năm 1039, 64 tuổi) Ông

là nhà bác học vĩ đại người Arập; nghiên cứu toánhọc, vật lý học và thiên văn học Các công trình củaông đã gợi ý nhiều cho khoa học thời Phục hưng

4 (1)

Nay thuộc xã Chương Dương, huyện Thường Tín, Hà Tây.

vì được 15 năm, đến đây nhà Ngô mất Khoa học, Trung Đông

[17]

966 (BÍNH DẦN)

“Loạn 12 sứ quân” 5(2)

Lợi dụng tình hình lục đục trong dòng họ Ngô và chính

quyền trung ương, các thổ hào nhiều nơi nổi dậy, mỗi

người hùng cứ một vùng, đem quân đánh lẫn nhau, sử chép

là loạn 12 sứ quân

- Kiều Công Hãn chiếm giữ Phong Châu (Bạch Hạc, Phú

Thọ);

- Kiều Thuận chiếm giữ Hồi Hồ (Cẩm Khê, Phú Thọ);

- Nguyễn Khoan chiếm giữ vùng Tam Đái (Yên Lạc, Vĩnh

- Lý Khuê chiếm giữ Siêu Loại (Thuận Thành, Bắc Ninh);

- Lã Đường chiếm giữ Tế Giang (Văn Lâm, Hưng Yên);

- Nguyễn Thủ Tiệp chiếm giữ Tiên Du (Tiên Du, Bắc

Ninh);

- Nguyễn Siêu chiếm giữ Phù Liệt (Thanh Trì, Hà Nội);

- Phạm Bạch Hổ chiếm giữ Đằng Châu (Kim Động, Hưng

Yên);

- Trần Lãm chiếm giữ Bố Hải khẩu (Vũ Thư, Thái Bình);

- Ngô Xương Xí tự coi như một sứ quân chiếm giữ Bình

Kiều (Triệu Sơn, Thanh Hóa)

Có lẽ sử cũ chỉ ghi ché những trung tâm cát cứ lớn Số người nổi dậy trước sau khác nhau v không d à không d ừng ở con

s ố 12 Vì không có đủ t i li à không d ệu khảo cứu, xin theo sử cũ chép cả v o n à không d ăm 966.

967 (ĐINH MÃO)

Thế lực của Đinh Bộ Lĩnh mỗi ngày một thêm mạnh, đánh

đâu được đấy Đến năm này, Đinh Bộ Lĩnh dẹp xong 12 sứ

quân, xưng là Vạn Thắng vương

Tìm hiểu thêm về Đinh Bộ Lĩnh

[12]

968 (MẬU THÌN)

Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi vua, xưng là Đại thắng minh hoàng

đế, đặt quốc hiệu Đại Cồ Việt, đóng đô ở Hoa Lư (Ninh

Bình), mở đầu triều Đinh Đinh Tiên Hoàng cho xây dựng

kinh đô mới, đắp thành đào hào, làm cung điện, đặt triều

nghi Vua muốn lấy uy để chế ngự thiên hạ, mới cho đặt

vạc lớn ở sân triều, nuôi hổ dữ ở trong cũi, hạ lệnh rằng:

Người nào trái phép sẽ phải chịu tội bỏ vạc nấu hay cho hổ

ăn Điều này thể hiện buổi đầu pháp luật triều Đinh còn

Đặt niên hiệu là Thái Bình Sai sứ sang nhà Tống giao hảo

Lập 5 hoàng hậu: Đan Gia, Trinh Minh, Kiểu Quốc, Cồ

971 (TÂN MÙI), Thái Bình năm thứ hai

Đinh Tiên Hoàng đặt phẩm cấp cho các quan văn võ:

Nguyễn Bặc làm Định Quốc công, Đinh Điền làm Ngoại

giáp (tướng chỉ huy quân ở các địa phương), Lưu Cơ làm

Đô hộ phủ sĩ sư (quan coi việc hình pháp ở kinh đô), Lê

971

Kenneth II of Scotland succeeds Culen as King, though he wasn't sole king until 977

[12]

Hoàn làm Thập đạo tướng quân; ban hiệu Khuông Việt Đại

sư cho nhà sư Ngô Chân Lưu, Tăng lục đạo sĩ cho Trương

Ma Ni, Sùng chân uy nghi cho Đặng Huyền Quang

972 (NHÂN THÂN), Thái Bình năm thứ ba

Vua Đinh sai Nam Việt vương Đinh Liễn đi sứ sang nhà

Tống biếu sản vật địa phương

972

Battle of Cedynia - Polish duke Mieszko I defeats Germans

Pope Benedict VI succeeds Pope John XIII as pope

Fatimids enter Egypt, establish the city of Cairo and the Al-Azhar mosque

Buluggin ibn Ziri appointed viceroy in Ifriqiya, start

of the Zirid dynasty Saint Eadburga is canonized

Emperor John Tzimisces makes eastern Bulgaria a Byzantine

[12]

973 (QUÝ DẬU), Thái Bình năm thứ tư

Sứ nhà Tống sang phong cho Đinh Tiên Hoàng làm “Giao

Chỉ quận vương”, Đinh Liễn là “Kiểm hiệu thái sư Tĩnh

hải quân tiết độ sứ An Nam đô hộ”

973

Edgar of England is crowned king by Saint Dunstan

Otto II becomes Holy Roman Emperor and King of Germany

[12]

974 (GIÁP TUẤT), Thái Bình năm thứ năm

Vua Đinh chia nước thành 10 đạo Tổ chức quân đội: cả

nước gồm 10 đạo, mỗi đạo 10 quân, mỗi quân 10 lữ, mỗi

lữ 10 tốt, mỗi tốt 10 ngũ, mỗi ngũ 10 người, đều đội mũ

“Tứ phương bình đính”

Hoàng tử Đinh Toàn sinh

974

-Antipope Boniface VII succeeds Pope Benedict VI

-The Byzantine Empire retakes Syria including Aleppo from the Abbasids

-Al-Ta'i succeeds Al-Muti as Abbasid caliph of Baghdad

-Fuzhou builds new city walls -An abbey is founded at the site of

975 (ẤT HỢI), Thái Bình năm thứ sáu

Mùa xuân, nhà Đinh quy định áo mũ cho quan văn, quan

võ

Mùa thu, nhà Tống sai Hồng lô tự khanh là Cao Bảo Tự

cùng với Vương Ngạn Phù đem chế sách sang gia phong

cho Nam Việt vương Đinh Liễn làm “Khai phủ nghi đồng

tam ty kiểm hiểu Thái sư Giao Chỉ quận vương” Từ đây,

hễ sai sứ sang Tống đều cử Đinh Liễn đứng đầu

975

Europeans begin to use Arabic numerals (1, 2, 3, etcetera), which are more convenient in arithmatic thanRoman numerals

[15]

976 (BÍNH TÝ), Thái Bình năm thứ bảy

Vua Đinh sai Trần Nguyên Thái sang sứ nhà Tống, đáp lễ

việc Tống sai sứ sang sách phong

Thuyền buôn các nước ngoài biển đem dâng sản vật của

họ

977 (ĐINH SỬU), Thái Bình năm thứ tám

Vua Đinh sai sứ sang Tống, mừng việc Tống Thái Tông

lên ngôi

977

St Aethelwold, Bishop of Winchester, rebuilds the western end of Winchester Old Minster, with twin towers and no apses

German emperor Otto II grants Lower Lorraine, where modern-day Brussels is located, to Charles, Duke of Lower Lorraine, illegitimate son of King Louis IV of France

King Kenneth II of Scotland kills Amlaíb, brother of King Culen, to establish himself as Culen's successor

The original Imam Ali Mosque is built at Najaf, Iraq

by Iranian ruler the Daylamite Fannakhosraw Azod

ad Dowleh

[12]

978 (MẬU DẦN), Thái Bình năm thứ chín

Đinh Tiên Hoàng lập con nhỏ là Hạng Lang làm Thái tử,

phong con thứ là Đinh Toàn làm Vệ vương

978

In 988 Vladimir, Grand Prince of Kiev, was converted to Christianity He had decided to adopt a state religion to make Russia more European He heard Jewish, Muslim and Byzantine Christian scholars before choosing the Eastern Orthodox Church, and marrying a Byzantine princess He choseByzantine Christianity, it is said, because it allowed him and his people to continue their drinking habits!

He then forced Christianity on the rest of the Russian nobility From then on, Byzantine art and law deeply influenced Russian culture Vladimir extended Russian territory in the west and founded new towns

By the 11th century the Russian capital Kiev was a centre of splendour and influence to rival

Constantinople

[10]

Nga, tôn giáo

980-1015 Giai đoạn trị vì của Vladimir I (ThánhVladimir) (956-1015), Công tước Thiên Chúa Giáođầu tiên của Kiev Ông lấy Thiên Chúa Giáo chínhthống làm tôn giáo của dân Nga

[16]

979 (KỶ MÃO), Thái Bình năm thứ mười

Nam Việt vương Đinh Liễn giết Thái tử Hạng Lang

Mùa đông, Chi hậu nội nhân6(1) Đỗ Thích giết hại Đinh

Tiên Hoàng và Nam Việt vương Đinh Liễn ở trong sân

cung cấm Đinh Tiên Hoàng mất năm 56 tuổi, ở ngôi 12

năm, táng ở Sơn lăng Hoa Lư (núi Mã Yên, xã Trường

Yên, huyện Hoa Lư, Ninh Bình)

Triều thần tôn Vệ vương Đinh Toàn lên ngôi vua Dương

Vân Nga, một trong 5 hoàng hậu của Đinh Tiên Hoàng

được tôn làm Hoàng Thái hậu Lê Hoàn xưng là Phó

vương Nguyễn Bặc, Đinh Điền, Phạm Hạp lấy danh nghĩa

bảo vệ vua Đinh còn nhỏ tuổi, nổi quân chống Lê Hoàn,

không được, đều bị giết

Ngô Nhật Khánh, một sứ quân cũ đầu hàng Đinh Bộ Lĩnh,

[12]

6(1)

Chức quan nhỏ, dùng để sai bảo.

được Đinh Bộ Lĩnh thu dùng và gả con gái cho Nhưng

Nhật Khánh chạy sang đất Chiêm Thành Đến đây, thấy

triều Đinh lục đục, Nhật Khánh đem người Chiêm theo

đường biển về đánh chiếm Hoa Lư Binh thuyền của Nhật

Khánh đến cửa Đại Ác và cửa Tiểu Khang (vùng cửa Đáy

thuộc Nam Định và Yên Mô, Ninh Bình) gặp bão, bị chìm

đắm hết Nhật Khánh chết đuối, chúa Chiêm may mắn

thoát nạn, bèn thu thập những quân còn lại về nước

980 (CANH THÌN), Thiên Phúc năm thứ nhất

Biết tin triều đình Hoa Lư rối loạn, Hầu Nhân Bảo là quan

coi giữ Ung Châu, Trung Quốc, tâu về vua Tống xin cất

binh sang đánh chiếm nước ta Vua Tống cho Hầu Nhân

Bảo giữ chức Giao Châu thủy lục chuyển vận sứ, Tôn Toàn

Hưng, Trần Khâm Tộ, Lưu Trừng, Giả Thực đều làm chức

Binh mã đô bộ thư, tập hợp lực lượng, hẹn ngày kéo quân

sang xâm lược

Tháng 7 (âl)

Trước họa ngoại xâm, Thái hậu Dương Vân Nga đã trao

quyền cho Lê Hoàn tổ chức kháng chiến, phong cho Phạm

Cự Lạng (em trai Phạm Hạp) làm Đại tướng quân, cùng Lê

Hoàn đem quân chống giặc

Các tướng lĩnh, đứng đầu là Phạm Cự Lạng tôn Lê Hoàn

lên làm vua Dương Thái hậu thấy mọi người ủng hộ và tôn

Lê Hoàn, liền sai lấy áo long cổn của Đinh Tiên Hoàng

khoác lên mình Lê Hoàn, trao ngôi vua cho ông

Lê Hoàn lên ngôi vua, đặt niên hiệu là Thiên Phúc Đinh

Toàn bị giáng xuống làm Vệ vương như cũ

Tháng 10 (âl)

Vua Tống hạ chiếu xuất quân, sai Lư Đa Tốn đưa thư đe dọa,

bắt quân ta phải thần phục

Lê Hoàn sai Giang Cự Vọng và Vương Thiệu Tô đem thư

sang nhà Tống, đưa biểu của Đinh Toàn cầu nối ngôi cha

980

Wealthy landowners in Japan have freed themselvesfrom paying taxes The government has little inrevenues and has stopped supporting a national army.The wealthy landowners have been consolidatingtheir various lands into single administrative unitsand creating their own armies The men hired forthese armies are to be known as samurai (men whoserve), or bushi (warriors)

[15]

để hoà hoãn và kéo dài thời gian chuẩn bị

Vua Tống sai Trương Tôn Quyền đưa thư đòi mẹ con Đinh

Toàn sang chầu, hứa ban quyền cao cho Lê Hoàn, nếu

không nghe sẽ đem quân sang đánh dẹp Lúc này, quân

Tống đã cất binh Lê Hoàn không trả lời, gấp rút tổ chức

kháng chiến

Quân Tống chia làm nhiều mũi tiến sang: bộ binh do Hầu

Nhân Bảo, Tôn Toàn Hưng, Trần Khâm Tộ chia nhau cầm

quân từ Ung Châu (Quảng Tây) theo đường Lãng Sơn7(1)

tiến sang; thủy quân do Lưu Trừng chỉ huy theo đường

sông Bạch Đằng, cùng tiến vào nước ta Giặc âm mưu hội

quân ở Đại La, tấn công Hoa Lư, kinh đô của nước Đại Cồ

Việt

981 (TÂN TỴ), Thiên Phúc năm thứ hai

Tháng 3 (âl)

Kháng chiến chống Tống thắng lợi Sau một thời gian tổ

chức kháng chiến, quân dân Đại Cồ Việt dưới sự chỉ huy

của Lê Hoàn, đã phá tan thuỷ quân giặc, do Lưu Trừng

cầm đầu ở sông Bạch Đằng, đánh thắng lớn ở Bình Lỗ

(vùng huyện Sóc Sơn, ngoại thành Hà Nội), giết chết tướng

giặc là Hầu Nhân Bảo, phá tan giặc ở Tây Kết (vùng Hiệp

Hoà, Việt Yên, Bắc Giang), đuổi Trần Khâm Tộ chạy dài,

bắt sống tướng giặc là Triệu Phụng Huân và Quách Quân

Biện đem về giam tại Hoa Lư Quân Tống bị đại bại, nhà

Tống ra lệnh bãi binh Quân dân Đại Cồ Việt giành thắng

lợi rực rỡ

981

981 A.D the great Viking explorer Eric the Red left Norway to survey an island west of Iceland He foundland and he named it Greenland Hundreds of land-starved Vikings boarded longships and headed west for this so-called "greenland."

981 A.D - The first ever Mahamasthakabhisheka of the sacred 57 feet high monolithic statue of Lord Bahubali was performed in 981 A.D

The majestic Gommateshwara statue built by Chavundaraya in 981 AD

Invasion of Byzantine by Bulgarians in 981-996AD [12]

982 (NHÂM NGỌ), Thiên Phúc năm thứ ba

Lê Hoàn lập Đinh Thái hậu Dương Vân Nga làm Đại thắng

minh hoàng hậu cùng với bốn hoàng hậu khác

Nhà Lê sai sứ sang Tống, nói thác là sứ của Đinh Toàn

Trước đó, triều đình Đại Cồ Việt sai sứ là Từ Mục và Ngô

Tử Canh sang Chiêm Thành, bị người Chiêm bắt giữ Đến

982

Greenland founded by Erik the Red (Erik Mặt Đỏ) (Erik Mặt Đỏ) (Erik Mặt Đỏ); the first European contact with North America

[12]

7(1)

Lãng Sơn: thuộc địa phận huyện Bắc Lưu gần châu Tiên Yên, tỉnh Quảng Ninh–vùng biển Quảng Ninh ngày nay.

đây, Lê Hoàn đem quân sang đánh Chiêm Thành Quân

của Lê Hoàn tiến vào tận kinh đô Inđrapura (Đồng Dương

– Quảng Nam ngày nay), đánh bại lực lượng của nước này

983 (QUÝ MÙI), Thiên Phúc năm thứ tư

Mùa xuân, vua Lê sai sứ sang nhà Tống thông báo về việc

đánh thắng Chiêm Thành

Năm này, hoàn thành việc đào con sông nối từ Đồng Cổ

đến Bà Hòa (Thanh Hóa), việc đi lại công tư đều thuận

End of Khazar (Caspian) Empire (651 - 983 AD)

[12]

984 (GIÁP THÂN), Thiên Phúc năm thứ năm

Nhà Lê cho đúc tiền Thiên Phúc và cho mở mang xây dựng

kinh đô Hoa Lư: xây điện Bách bảo thiên tuế ở núi Đại

Vân, trang sức bằng vàng bạc, dùng làm nơi coi chầu, phía

đông là điện Phong Lưu, phía tây là điện Tử Hoa, bên tả là

điện Bồng Lai, bên hữu là điện Cực Lạc Lại dựng lầu Đại

Vân và điện Trường Xuân làm nơi ngủ và nghỉ ngơi của

nhà vua Bên điện Trường Xuân là điện Long Lộc lợp bằng

ngói bạc

984

End of the reign of Emperor En'yū, emperor of Japan

Henry II, Duke of Bavaria abducts the child king OttoIII

[12]

985 (ẤT DẬU), Thiên Phúc năm thứ sáu

Tháng 7 (âl)

Sinh nhật của nhà vua, tổ chức đua thuyền, lấy tre làm

thành núi giả ở trên thuyền, gọi là núi “Nam Sơn”

[15]

986 (BÍNH TUẤT), Thiên Phúc năm thứ bảy

Tháng 8 (âl)

Nhà Lê tuyển những người khỏe mạnh, nhanh nhẹn cho

làm quân túc vệ, gọi là thân quân Các quân này đều thích

vào trán ba chữ: “Thiên tử quân”

Tháng 10 (âl)

Sứ nhà Tống là Lý Nhược Chuyết và Lý Giác mang sắc

phong Lê Hoàn làm “Kim tử quang lộc đại phu, kiểm hiệu

thái úy, An Nam đô hộ Tĩnh Hải quân tiết độ sứ, Kinh triệu

khai quốc hầu”

Vua Lê trao trả cho nhà Tống hai tên tướng bị bắt làm tù

binh tại chiến trường Tây Kết trong lần xâm lược trước

(cuối 980 đầu 981) và sai sứ sang Tống đáp lễ

Vua Lê dùng Từ Mục làm Tổng quản giữ việc quân và dân,

ban cho tước hầu; Phạm Cự Lạng làm Thái úy

in Greenland [10]

986

-March 2 - Louis V becomes King of the Franks

-End of the reign of Emperor Kazan, emperor of Japan

Explorer Bjarni Herjólfsson becomes the first inhabitant of the Old World to sight North America

[12]

987 (MẬU TÝ), Thiên Phúc năm thứ tám

Mùa xuân, vua cày ruộng tịch điền ở Đọi Sơn (Hà Nam) và

Bàn Hải Năm ấy được mùa

Ảnh: Hugh Capet, King of France

988 (MẬU TÝ), Thiên Phúc năm thứ chín

Vua Tống sai sứ là Nguỵ Tường và Lý Độ sang phong cho

Lê Hoàn tước Khai Quốc công

Vua Lê sai sứ sang đáp lễ nhà Tống

988 In Kiev, Prince Vladimir I adopts the religion of

the Byzantine Empire as the state religion of the Rus' state

Nga, tôn giáo, chính trị[15]

Vladimir, đại vương công nước Nga, chịu làm lễ rửatội và thần phục Đế quốc La Mã Byzantium Ông trị

vì từ 980 đến 1015

989 (KỶ SỬU), Hưng Thống năm thứ nhất

Tháng giêng (âl)

Đổi niên hiệu Hưng Thống, đại xá thiên hạ Nhà vua lập

con trưởng là Long Thân làm Kinh thiên đại vương, con

thứ hai là Ngân Tích làm Đông thành vương, con thứ ba là

Long Việt làm Nam phong vương

Dương Tiến Lộc giữ chức Quản giáp, nhân đi thu thuế ở

Hoan, Ái đã cầm đầu hai châu nổi dậy làm phản, theo về

989 The Peace of God

The Peace of God was passed at the Council ofCharroux It was supported by Hugh Capet, King ofFrance The Peace of God attempted to reduce feudalwarfare by limiting private wars to certain parts of theyear, and by providing protection for noncombatants.The Peace used to the power of excommunication toenforce its stipulations

[10]

989

với Chiêm Thành Nhà vua tự cầm quân đi đánh dẹp the official religion for his people

Nga, tôn giáo[10]

990 (CANH DẦN), Hưng Thống năm thứ hai

Nhà Tống sai Tống Cảo và Vương Thế Tắc sang phong

nhà vua tước vị “Đặc tiến”8(1) Lê Hoàn sai Đinh Thừa

Chính đem binh thuyền sang Liêm Châu (Quảng Đông)

đón, tổ chức tiếp sứ giả rất long trọng và uy nghiêm để

biểu dương sức mạnh của nước Đại Cồ Việt

990 AD Kingdom Of Ghana Defeats Saharan Berbers

The Kingdom of Ghana defeated the Saharan Berbertribes of Lemtuna in 990 The Ghanians capturedAudaghost, the Berber capital

[10]

991 (TÂN MÃO), Hưng Thống năm thứ ba

Nhà vua sai sứ sang đáp lễ nhà Tống

8-991 Battle of Maldon The Battle of Maldon took place on 10 August991near Maldon beside the River Blackwater in Essex, England, during the reign of Ethelred the Unready The Anglo-Saxons, led by Byrhtnoth and his theigns, fought against a Viking invasion, a battle which ended in defeat for the Anglo-Saxons An account of the battle, embellished with many speeches attributed

to the warriors and with other details, is related in an Anglo-Saxon poem which is usually named The Battle of Maldon A modern embroidery created for

the millennium celebration in 1991 and, in part, depicting the battle can be seen at the Maeldune Centre in Maldon

The Viking fleet is said in one manuscript of the Anglo-Saxon Chronicle to have been led by a Norwegian, Olaf Tryggvason, though this name may have been interpolated after some of the facts were forgotten The Viking force is estimated to have been between 2,000 and 4,000 fighting men A source from the 12th century, Liber Eliensis, written by the monks at Ely, suggests that Byrhtnoth had only a few men to command: "he was neither shaken by the small number of his men, nor fearful of the multitude

of the enemy" Not all sources indicate such a disparity in numbers

[12]

8 (1)

M ột chức quan to, dưới h ng tam công à không d

992 (NHÂM THÌN), Hưng Thống năm thứ tư

Nhà vua lập con trai thứ 5 là Lê Long Đĩnh làm Khai Minh

vương Đến năm này và các năm sau, các hoàng tử đều thụ

phong theo thứ tự và được chia phần đất quản giữ các nơi

- Long Đinh, con thứ 4, tước hiệu Ngự Man vương, ở

Phong Châu (Phú Thọ)

- Long Đĩnh, con thứ 5, tước hiệu Khai Minh vương ở đất

Đằng Châu (Kim Động, Hưng Yên)

- Long Ngận, con thứ 6, tước hiệu Ngự Bắc vương ở Phù

Lan (Hưng Yên)

- Long Tung, con thứ 7, tước hiệu Đinh Phiên vương ở đất

Ngũ huyện giang (Bắc Ninh)

- Long Tương, con thứ 8, tước hiệu Tư Doanh Thành phó

vương ở Đỗ Động (Thanh Oai, Quốc Oai, Hà Tây)

- Long Kính, con thứ 9, tước hiệu Trung Quốc vương, ở

Mạt Liên (Tiên Lữ, Hưng Yên)

- Long Mang, con thứ 10, tước hiệu Nam Quốc vương, ở

Vũ Lũng (Thanh Hóa)

- Long Đề, con thứ 11, tước hiệu Hành Quân vương, ở Cổ

Lãm (Từ Sơn, Bắc Ninh)

- Con nuôi, không rõ tên, tước hiệu Phù Đới vương, ở Phù

Đái (Vĩnh Lại, nay thuộc huyện Vĩnh Bảo, Hải Phòng và

Ninh Giang, Hải Dương)

Tháng 6 (âl)

Nhà Lê thả hơn 300 người Chiêm Thành bị bắt về nước

Tháng 8 (âl)

Nhà Lê cho mở đường bộ từ cửa biển Nam Giới thông đến

châu Địa Lý của Chiêm Thành (Quảng Bình ngày nay)

993 (QUÝ TỴ), Hưng Thống năm thứ năm

Vua Lê sai sứ sang Tống dâng biểu nói Đinh Toàn nhường

ngôi Vua Tống sờn vì bị bại trận năm 981, mới sai sứ sang

phong Lê Hoàn làm “Tĩnh hải quân tiết độ sứ, Giao Chỉ

994 (GIÁP NGỌ), Ứng Thiên năm thứ nhất

Vua Lê đổi niên hiệu là Ứng Thiên năm thứ nhất

Tháng giêng (âl)

Vua Lê sai Nha hiệu Phí Sùng Đức đi sứ sang nhà Tống

biếu sản vật địa phương

Chúa Chiêm Thành sai cháu là Chế Cai vào chầu

Có việc xung đột ở biên giới Quân địa phương của nhà

Tống báo tin về triều đình, vua Tống muốn cho yên việc,

nên bỏ qua không hỏi đến

Nhà Tống trao trả cho Đại Việt hơn 100 người do bọn Văn

Dũng ở trấn Triều Dương phạm tội trốn sang trấn Như

Tích (Khâm Châu) được trấn tướng nhà Tống là Hoàng

Lệnh Đức chứa chấp Nhà vua sai 27 người dân không biết

tiếng Trung Quốc sang Quảng Tây giao cho nhà Tống,

nhân tiện sai sứ tạ ơn và nói đã bắt được giặc biển đưa

sang

Sứ nhà Tống là Lý Nhược Chuyết đem chiếu thư và đai

ngọc sang Nhà vua nói với sứ Tống: “Trước đây xảy việc

cướp trấn Như Hồng là do giặc ở ngoài biên giới, chẳng

hay hoàng đế có biết không? Giả sử, Giao Châu chúng tôi

nổi lên chống lại, thì trước hết kéo sang Quảng Châu, rồi

vào mọi quận ở Mân Châu, chứ có khi nào chỉ nhằm vào

Russkaya Pravda, first written compilation of

Russian law, completed under Yaroslav the Wise,

Grand Prince of Kiev(nước Nga, văn hóa)[20]

996 - 1st German Pope / Gregory VDuring this period [950-1000], the Popes were weak and were under the complete domination of the Holy Roman Emperors In 996, Gregory V (972-999) became Pope He was a cousin of Emperor Otto III,

and was the first German Pope." [Based on: Asimov's Chronology Of The World, p 138]

[23]

997 (ĐINH DẬU), Ứng Thiên năm thứ tư

Tháng 4 (âl)

Nhà Tống gia phong cho Lê Hoàn tước Nam Bình vương

Lê Hoàn sai sứ sang đáp lễ

Chiêm Thành đem quân lấn cướp biên giới tây nam, vua

Lê tự cầm quân đánh dẹp Quân Chiêm thua chạy

Tháng 7 (âl)

Vua Lê đem quân đánh dẹp một cuộc chống đối ở Đỗ

Động, bắt được thủ lĩnh đem về kinh

Năm này có thủy tai lớn

997

Trondheim, Norway is founded by the king Olav Tryggvason This will function as the main city and capital of Norway, until Bergen is founded in 1070

[17]

999 (KỶ HỢI), Ứng Thiên năm thứ sáu

Vua Lê thân đem quân đi đánh 49 động Hà Đông (nay

thuộc đất Thạch Thành, tỉnh Thanh Hóa) và phá được các

xứ động Nhật Tắc và châu Định Biên (đất thượng du

Thanh Hóa, có lẽ là vùng thượng lưu sông Mã) Từ đấy các

châu động đều quy phục

999 Gerbert (940-1003) becomes Pope Sylvester II

and writes about "Arabic" numerals Unfortunatelythe new numbering system doesn't really take hold inEurope until the 14th century From Paul Gans "Itshould be noted that the Arabic numerals wereneither invented by nor used by the Arabs They weredeveloped in India by the Hindus around 600 AD." (Idimly remember reading about "counting boards"being used with roman numerals in US Colonialtimes Does anyone else remember hearing that?)

[18]

1000 (CANH TÝ), Ứng Thiên năm thứ bảy

Trịnh Hàng ở Phong Châu nổi lên chống triều đình nhà Lê

Vua Lê xuống chiếu đi đánh dẹp Trịnh Hàng phải chạy

sang núi Tản Viên

Năm này, Đại thắng minh hoàng hậu họ Dương mất

Kinh thiên vương mất

Sai tướng đi tuần các nơi biên thùy: Từ Mục đi tuần cõi

phía tây, Ngô Tử An đi tuần phía bắc để dò xét tình hình

1000 - Bible Translation / Old English

In the late tenth century, a monk named Aldred inserted his complete Old English translation of the Gospels between the lines of text in the Lindisfarne Gospels, a magnificent eigth-century illuminated gospel book now in the British Library." [Based on:

Leonard J Greenspoon, Bible Review, December

[Based on: Asimov's Chronology Of The World, Isaac

1001 (TÂN SỬU), Ứng Thiên năm thứ tám

Vua Lê thân đi đánh giặc Cử Long (tên một tộc người Mán

ở vùng Cẩm Thủy, tỉnh Thanh Hóa) Vệ vương Toàn đi

theo và mất tại trận

1001 Mahmud, an Afghani and militant Muslim, has

secured his rule He vows to take the word of Allah tothe Hindu kingdoms of India every year, by sword and fire

[9]

1002 (NHÂM DẦN), Ứng Thiên năm thứ chín

Tháng 3 (âl)

Triều Lê cho lập luật lê, pháp lệnh

Triều đình tuyển lựa quân lính, chia quân làm hai ban, chế

ra mấy ngàn chiếc mũ đâu mâu ban phát cho 6 quân; đổi

10 đạo trong nước làm lộ, phủ và châu

1002 Jun 21, Pope Leo IX was born He brought

the conflict between Rome and the eastern Church to

a head in 1054, ending with the Patriarch ofConstantinople being excommunicated and thecreation of the Schism

[21]

1003 (QUÝ MÃO), Ứng Thiên năm thứ mười

Vua Lê đi Hoan Châu đào sông Đa Cái (nay thuộc Hưng

Nguyên, Nghệ An) Bấy giờ làm việc vất vả, có người nổi

lên làm phản, nhà vua sai bắt chém đem rao khắp nơi để

1003 The church of Maria di Criptu was built inthe village of Fossa in the Grand Sassi mountains ofcentral Italy

[21]

mọi người biết Dân ở thành Nhật Hiệu và Đầu mục là

Hoàng Khánh Tập đem cả nhà hơn 450 người trốn sang

Khâm Châu nước Tống Nhà Tống sai sứ đến dỗ phải về

Bọn Khánh Tập sợ tội không về, bèn cho ở bờ biển Theo

sách Giao Chỉ di biên, Hoàng Khánh Tập vào ở tại thôn Ô

Thổ bên sông Dũng Bộ, thuộc địa phận Khâm Châu

1004 (GIÁP THÌN), Ứng Thiên năm thứ mười một

Tháng giêng, mùa xuân

Vua Lê cho lập Nam phong vương Lê Long Việt làm Thái

tử

Vua sai Minh Đề (con trai thứ 11) lấy tư cách là quyền Thứ

sử Hoan Châu đi sứ nhà Tống

Vua xem đánh cá ở sông Đại Hoàng (nay là sông xã Đại

Hữu, huyện Gia Viễn, Ninh Bình)

1004 China's elite believes that their neighbors

should be sufficiently awed by China's greatness and its favor from the heavens that if the Chinese nation behaves morally that neighboring kings will give China the respect it deserves Confident of his moral superiority, China's emperor responds with pacifism

to military incursions from the Khitan of Manchuria

He appeases the aggressions of the Khitan by ceding permanently to them that part of China which they occupy, including Beijing, and he agrees to pay the Khitan annual tribute (taxes)

[10]

1005 (ẤT TỴ), Ứng Thiên năm thứ mười hai

Tháng 3 (âl)

Vua Lê là Lê Hoàn mất

Lê Hoàn sinh ngày 15 tháng 7 năm Tân Sửu (941) tại Kẻ

Sập, châu Ái, tức sách Khả Lập, huyện Thủy Nguyên, phủ

Triệu Thiên, Thanh Hóa (nay là thôn Trung Lập, xã Xuân

Lập, huyện Thọ Xuân) Ông thuở nhỏ nhà nghèo, không

biết mặt cha, mẹ mất sớm, phải làm con nuôi một viên

quan sát họ Lê ở làng Mía, nay thuộc xã Xuân Lập, huyện

Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa), vì thế mà mang họ Lê

Năm 16 tuổi, Lê Hoàn theo Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn, dưới

trướng của Nam Việt vương Đinh Liễn, lập được nhiều

công lớn Năm 971, khi 30 tuổi, Lê Hoàn được vua Đinh

trao cho chức Thập đạo tướng quân, quản giữ 10 đạo quân

của nước Đại Cồ Việt Năm 39 tuổi (980), sau vụ vua Đinh

và Nam Việt vương Đinh Liễn bi giết hại, triều đình rối

loạn, giặc Tống lăm le xâm lược, giặc Chiêm Thành cũng

xâm lấn ở phía nam, Lê Hoàn được quân sĩ và Dương Thái

hậu tôn lên làm vua để lãnh đạo cuộc kháng chiến giữ

nước Ông tổ chức cuộc kháng chiến thắng lợi, sau đó lại

bắt tay xây dựng lại đất nước Lê Hoàn mất tại Hoa Lư, thọ

64 tuổi, sau 24 năm ở ngôi vua nước Đại Cồ Việt Về sau,

sử sách vẫn gọi là vua Lê Đại Hành

Tháng 10 (âl)

Ngay sau khi Lê Hoàn mất, Ngân Tích và Long Kính đã

khởi binh chống Long Việt để tranh giành ngôi vua trong 8

tháng Sau đó Ngân Tích phải chạy, bị người châu Thạch

Hà giết chết

Lê Long Việt nối ngôi Được 3 ngày, Lê Long Đĩnh liền

giết Lê Long Việt, tự lên làm vua

Lý Công Uẩn được trao giữ chức Tứ Sương quân phó chỉ

Đổi Châu Đằng làm phủ Thái Bình

Vua thân đem quân đi đánh giặc mán Cử Long

1006 (BÍNH NGỌ), Ứng Thiên năm thứ mười ba

Vua Lê cho đặt lại quan chế và triều phục theo kiểu nhà

Tống

Đại Cồ Việt gặp rối loạn, bọn biên thần nhà Tống dâng

biểu xin đem quân sang đánh chiếm, nhưng vua Tống

không nghe, vì lúc này nhà Tống cũng đang mắc hoạ với

nước Liêu ở phía bắc

Tháng 6

Sứ nhà Tống sang

Minh Đề từ Tống trở về Minh Đề là con trai thứ 11 của

vua Lê Đại Hành, đi sứ sang Tống từ năm 1004 Vì trong

nước rối loạn, không về được, phải đóng lại ở Quảng Châu

Đến đây, vua Tống xuống chiếu bảo An phủ sứ là Thiệu

Việp cấp người và thuyền cho về Thiệu Việp định nhân

dịp này chiếm lấy nước ta, liền dâng bức địa đồ thuỷ lục từ

Ung Châu đến Giao Châu Vua Tống đưa bức địa đồ ấy

cho các cận thần xem và bảo: “Giao Châu là nơi sơn lam

chướng khí, nếu đem quân sang đánh, chắc sẽ bị tổn hại

nhiều Vậy ta chỉ nên cẩn thận giữ lấy đất đai của ông cha”

Sự toan tính xâm lược của Thiệu Việp mới thôi

1007 (ĐINH MÙI), Ứng Thiên năm thứ mười bốn

Vua Lê lại sai Minh Đề và Hoàng Thành Nhã sang Tống

xin kinh sách nhà Nho (Cửu kinh) và kinh sách nhà Phật

(Đại Tạng)

Nhà Lê đặt quan hệ mua bán với người Trung Quốc ở

Liêm Châu và trấn Như Hồng

1008 (MẬU THÂN), Cảnh Thụy năm thứ nhất

Lê Long Đĩnh đổi niên hiệu là Cảnh Thụy năm thứ nhất

Vua thân làm tướng đem quân đi đánh dẹp các châu Đô

Lương, Vị Long, Án Động, Thiên Liễu và châu Hoan

1008 Sweden's king, Olof Skötonung, converts to

Christianity, and when a king converts toChristianity, his subjects also convert

[10]

1008 - Codex Leningradensis - "Reportedly, The

oldest surviving manuscript of the complete Bible is the Codex Leningradensis which dates to 1008 A.D." [23]

c 1008

Murasaki Shikibu finishes The Tale of Genji, the

world's first novel

[20]

1009 (KỶ DẬU), Cảnh Thuỵ năm thứ hai

Nhà Lê cho đào sông từ cửa ải Chi Long qua núi Đính Sơn

đến sông Vũ Lũng; đắp đường và xây dựng cột mốc (đều

thuộc Thanh Hóa)

Tháng 7, mùa thu

Vua Lê Long Đĩnh đem quân đi đánh châu Hoan Đường và

châu Thạch Hà

Tháng 10 (âl)

Ngày Tân Hợi, vua Lê Long Đĩnh mất Lý Công Uẩn – quê

làng Cổ Pháp (nay thuộc Từ Sơn, Bắc Ninh) đang giữ chức

Tả thân vệ Điện tiền chỉ huy sứ được Đào Cam Mộc cùng

triều thần tôn lên làm vua, mở đầu triều Lý

Lý Công Uẩn lên ngôi, nhà Lý được thành lập, vua đại xá

cho cả nước xoá bỏ tù ngục, kiện tụng, xuống chiếu cho

thiên hạ hễ ai có viêc tranh kiện cho phép đến triều để tâu

bày, nhà vua thân hành ngồi xử kiện

Lý Công Uẩn ruy phong cha làm Hiển Khánh vương, mẹ

làm Minh Đức hoàng thái hậu

Lập 6 hoàng hậu, đích phu nhân gọi là Lập Giáo hoàng

hậu; phân biệt về quy chế xe kiệu và y phục với các bà hậu

khác

Lập con trai trưởng Phật Mã làm Hoàng thái tử

Phong tước hầu cho các con thứ và phong 13 con gái làm

công chúa

Phong cho anh làm Vũ Uy vương và chú làm Vũ Đạo

vương Phong cho con anh và con chú làm Thái úy và

Tổng quản

Ban thưởng chức tước cho những công thần, cho Đào Cam

Mộc làm Nghĩa tín hầu và gả công chúa An Quốc cho vì có

1009 An army led by Caliph al-Hakim destroys the

church of the Holy Sepulchre in Jerusalem Thisdesecration will be a rallying point for the Crusades

công phò vua lên ngôi

Cho Trần Cảo làm Tướng công, Ngô Đinh làm Khu mật

sứ, Đào Thạc Phụ làm Thái bảo, Đặng Văn Hiếu làm Thái

phó, Phí Xa Lỗi làm Tả kim ngô, Đàm Thản làm Tả vũ vệ,

Đỗ Giản làm Hữu vũ vệ v.v

Ban y phục cho các hàng tăng đạo

1010 (CANH TUẤT), Thuận Thiên năm thứ nhất

Vua Lý đổi niên hiệu là Thuận Thiên

Tháng 2 (âl)

Vua Lý Thái Tổ xa giá về châu Cổ Pháp (Đình Bảng, Từ

Sơn, Bắc Ninh ngày nay), yết lăng Thái hậu và đo vài

mươi dặm đất làm cấm địa thuộc Sơn lăng

Sai viên Ngoại lang Lương Nhậm Văn và Lê Tái Nghiêm

sang giao hảo với nhà Tống

Tháng 7 (âl)

Lý Công Uẩn cho dời đô từ Hoa Lư về Đại La, đổi tên

thành Thăng Long Trong Chiếu dời đô có nói rõ:

“ Thành Đại La ở giữ khu vực trời đất, được thế rồng

cuộn hổ ngồi, chính giữa nam bắc đông tây, tiện nghi núi

sông sau trước Vùng này mặt đất rộng mà bằng phẳng, thế

đất cao mà sáng sủa, dân cư không khổ thấp trũng tối tăm,

muôn vật hết sức tươi tốt phồn thịnh Xem khắp nước Việt

đó là nơi thắng địa, thực là chỗ hội tụ quan yếu của bốn

phương, đúng là nơi thượng đô kinh sư của muôn đời ”

Đổi châu Cổ Pháp gọi là phủ Thiên Đức, thành Hoa Lư gọi

là Trường Yên, sông Bắc Giang gọi là sông Thiên Đức

(sông Đuống ngày nay)

Xây dựng kinh đô Thăng Long gồm các cung điện trong

kinh thành Thăng Long Dựng điện Càn Nguyên làm chỗ

coi chầu Bên phải làm điện Tập Hiền, bên trái dựng điện

Giảng Võ Mở ba cửa: Cửa Phi Long thông với cung

Nghinh Xuân, cửa Đan Phượng thông với cửa Uy Viễn

Dựng điện Cao Minh có thềm rồng và hành lang dẫn ra

1010 Division has weakened India Through the

Khyber Pass, Muslims on horseback have been raiding temple towns in northwest India and carrying back to Ghazni as much booty as they can - much of

it wealth stolen from temples The raiding stops after the Indians agree to pay tribute to the Afghani ruler, Mahmud The Indians begin sending to Ghazni annual trains of elephants laden with gifts

[10]

1010 Abolqasem Firdawsi (Ferdowsi), a Persian

poet, completed the “Shanameh,” or “Book ofKings.” It is an epic of more than 50,000 rhymingcouplets weaving the history of ancient shahs withmyth and legend One might call it the Iliad of Persia.Over the centuries shahs have had the poem copiedand illustrated by the best artists of the day In 2006Dick Harris made an abridged translation to English

in prose

[21]

xung quanh 4 phía Dựng hai điện Long An và Long Thụy

cho vua nghỉ Bên phải nơi vua nghỉ là điện Nhật Quang,

bên trái là điện Nguyệt Minh Dựng 2 cung Thúy Hoa và

Long Thụy ở phía sau làm nơi ở cho cung nữ

Dựng kho tàng, đắp thành đào hào Bốn mặt thành mở 4

cửa: Tường Phù (phía đông), Quảng Phúc (phía tây), Đại

Hưng (phía nam), Diệu Đức (phía bắc)

Trong thành còn làm chùa ngự Hưng Thiên, và Tinh lâu

(lầu xem sao) tên là Ngũ Phượng Phái nam ngoài thành

dựng chùa Thắng Nghiêm

Nhà vua cho phát 2 vạn quan tiền, thuê thợ dựng tám ngôi

chùa ở phủ Thiên Đức, mỗi chùa đều cho dựng bia công

đức Đền chùa ở các hương ấp bị đổ nát đều cho tu sửa lại

1011 (TÂN HỢI), Thuận Thiên năm thứ hai

Tháng chạp (âl) năm Canh Tuất

Đại xá các loại thuế khóa cho cả nước trong 3 năm Những

người mồ côi, góa chồng, già yếu, thiếu thuế lâu năm đến

đây được tha

Phát quần áo, lương thực, thuốc men cho những tù binh bị

bắt cuối thời Tiền Lê, tha cho về quê quán

Nhà Tống phong vua Lý làm Giao Chỉ quận vương lĩnh

Tĩnh hải quân tiết độ sứ

Đổi 10 đạo làm 24 lộ; châu Hoan, châu Ái làm trại Lập

trại Đinh Phiên ở Hoan Châu nam giới (Kỳ Anh – Hà Tĩnh

ngày nay)

Độ dân làm sư Phát 1680 lạng bạc trong kho đúc chuông

lớn treo ở chùa Đại Giáo

Tháng 4 (âl)

Sai Viên ngoại lang là Lý Nhân Nghĩa và Đào Khánh Vănsang thăm nước Tống để đáp lễ Khánh Văn trốn ở lại nướcTống, người Tống bắt trả lại, bị đánh chết bằng trượng Năm này, nước Chiêm Thành dâng sư tử

Trong thành, bên tả dựng điện Đại Thanh, bên hữu dựngchùa Vạn Tuế, làm kho Trấn Phúc Ngoài thành dựng chùa

Tứ Đại Thiên Vương và các chùa Cẩm Y, Long Hưng,Thánh Thọ, dựng điện Hàm Quang ở bến sông Nhị (sôngHồng)

1012 (NHÂM TÝ), Thuận Thiên năm thứ ba

Tháng 4 (âl)

Sách phong Hoàng thái tử Phật Mã làm Khai Thiên vương.Dựng cung Long Đức ở ngoài thành cho Thái tử ở, để amhiểu việc dân

1013 (QUÝ SỬU), Thuận Thiên năm thứ tư

Tháng chạp (âl), năm Nhâm Tý

Sứ nước Chân Lạp sang triều cống

Nhà vua cầm quân đi đánh dẹp Diễn Châu

Người Man (người Nam Chiếu) sang quá cột đồng, đến

bến Kim Hoa và châu Vị Long (nay thuộc huyện Chiêm

Hóa, tỉnh Tuyên Quang) để buôn bán Vua sai bắt được

người Man và hơn 1 vạn con ngựa

4 Thuế mắm muối dưới sự xét hỏi của các quan ải;

5 Thuế sừng tê, ngà voi, hương liệu và hoa quả ở đầu

nguồn

Vua Lý cho các vương hầu và công chúa được quản lãnh

các thứ thuế theo thứ tự khác nhau9(1)

[20]

9 (1)

S ự kiện n y à không d Cương mục chép xảy ra v o tháng 2, còn à không d To n th àn th ư chép v o tháng 10.à không d

1014 (GIÁP DẦN), Thuận Thiên năm thứ năm

Tháng giêng (âl)

Tướng của người Man là Dương Trường Huệ và Đoàn

Kính Chí đem 20 vạn người Man vào cướp, đóng đồn ở

bến Kim Hoa Châu mục châu Bình Lâm (Quảng Uyên,

Cao Bằng) là Hoàng Ân Vinh đem việc tâu lên Vua Lý sai

Dực Thánh vương đem quân đi đánh, phá được giặc

Đắp thành đất ở bốn mặt kinh thành Thăng Long Đổi phủ

Ứng Thiên làm phủ Nam Kinh Phát 100 lạng bạc trong

kho để đúc hai quả chuông treo ở chùa Hưng Thiên

1014 AD Basil II Defeats Bulgarians-The Byzantine

Emperor Basil II routed the Bulgarians at the Battle

of Cimbalugu Basil killed most of the Bulgarianarmy, and then blinded 24,000 Bulgarian captives.The Bulgarians were forced to submit to Byzantinerule

[10]

1014 Rajendra I becomes ruler of the Cholas, who

dominate much of India [9]

1014 Brian Boru, High King of all Ireland, defeatsVikings at Battle of Clontarf, but is killed aftervictory

Phong Thiếu sư cho Trịnh Văn Tú

Đào Cam Mộc – trung thần có công phò vua – chết, được

tặng Thái sư á vương

Hà Trắc Tuấn lại nổi dậy ở các châu Đô Kim (Tuyên

Quang), Vị Long (Chiêm Hóa – Tuyên Quang), Thường

Tân (Tuyên Quang), Bình Nguyên (Hà Giang) Dực Thánh

vương và Vũ Đức vương đi đánh dẹp, bắt được Hà Trắc

Tuấn đem về kinh sư chém đầu, bêu ở chợ Đông

1015 A 21-year-old Dane, to be known as Canute the

Great (Cnut I), has invaded England with a powerful fleet

[10]

1016 (BÍNH THÌN), Thuận Thiên năm thứ bảy

Tháng 3 (âl)

Lập 3 hoàng hậu: Tá Quốc, Lập Nguyên và Lập Giáo

hoàng hậu

Độ dân làm tăng, cho hơn 1.000 người ở kinh sư làm tăng

đạo Dựng hai chùa Thiên Quang, Thiên Đức và tô bốn pho

tượng Thiên đế

Được mùa lớn, 30 bó lúa giá 70 tiền

Tha thuế cho thần dân thiên hạ trong 3 năm

1016 AD Canute II Rules All Of England- On the

death of Ethelred II the King of England, Edmund IIsucceeded to the throne Canute II, a Dane, waschosen by the Witan- the advisory council to theKing Canute II battled Edmund at Ashington anddefeated him This led to Caunute II being crownedKing of all England

[10]

1017 (ĐINH TỴ), Thuận Thiên năm thứ tám

Tháng 3 (âl)

Lại gia phong cho Trần Văn Tú10(1) chức Thái phó

Xuống chiếu tha tô ruộng cho cả nước

1017 Canute has conquered much of England He

marries the widow of the king of Wessex, Ethelred(Aethelred II) - a devout Christian Canute converts

to Christianity and proclaims his intention to rule in aChristian fashion, and he strengthens political andcommercial ties between England and Normandy [9]

1018 (MẬU NGỌ), Thuận Thiên năm thứ chín

Tháng 6 (âl)

Sai sứ là Viên ngoại lang Nguyễn Đạo Thanh và Phạm Hạc

sang nước Tống xin kinh Tam Tạng

Tháng 10 (âl)

Phong Hoàng tử Lực làm Đông Chinh vương

Tha một nửa tô ruộng cho thiên hạ

1019 (KỶ MÙI), Thuận Thiên năm thứ mười

Tháng giêng (âl)

Dựng Thái miếu ở lăng Thiên Đức

Độ dân trong nước làm tăng Phát vàng bạc đúc chuông lớn

ở các chùa Hưng Thiên, Đại Giáo và Thắng Nghiêm

1019 Canute's brother Harald, king of Denmark,

dies, and Canute becomes king of Denmark [9]

1020 (CANH THÂN), Thuận Thiên năm thứ mười một

Tháng 4 (âl)

Sứ nước Chân Lạp sang cống

1020 Avicenna, (Abu ‘Ali al-Husayn ibn ‘Abd Allah

ibn Sina) the greatest thinker and person of medicine

of this and surrounding centuries, is forty years-old

He has 17 more years to live, a lifetime in which he10(1)

Toàn thư chú thích không rõ có phải Trinh Văn Tú được phong Thiếu sư vào năm 1015 hay không?

Tháng 9 (âl)

Nguyễn Đạo Thanh đi sứ về, xin được kinh Tam Tạng

Vua xuống chiếu cho Tăng thống là Phí Trí sang Quảng

Châu đón

composes 276 books on medicine, physics,astronomy, chemistry, mathematics, economics andreligion He believes in empiricism and rationalismand thinks scientifically He has been accused byfellow Muslims of "unbelief," to which he repliedthat "If I have turned from Him who blessed by birth,there's no true Muslim left on earth." His "Canon onMedicine" will be translated into Latin and begininfluencing Europe in the12th century - a book of 830pages that will be available in the 21st century - and afive-star rating at Amazon.com and Barnes &Noble

[15]

1020 Italian towns, including Rome, Florence and

Venice, become city states [15]

1021 (TÂN DẬU), Thuận Thiên năm thứ mười hai

Tháng chạp (âl), năm Canh Thân

Vua sai Khai Thiên vương Phật Mã đi đánh Chiêm Thành

Tướng đi theo là Đào Thạc Phụ, đem quân đến Bố Chính

(Quảng Bình) và Long Tị (Quảng Trạch) Chém được

tướng Chiêm là Bố Linh, người Chiêm chết quá nửa

Dựng ba điện: điện phía trước để coi chầu, hai điện phía

sau để nghe chính sự

Tháng 2 (âl)

Lấy ngày sinh của vua làm tiết Thiên thành, lấy tre kết làm

một ngọn núi gọi là Vạn Thọ Nam Sơn ở ngoài cửa Quảng

Phúc Trên núi làm nhiều hình chim bay muông chạy,

nhiều vẻ lạ kỳ và ban yến cho bầy tôi để mừng vua

Sai sứ là Viên ngoại lang Nguyễn Khoan Thái và Nguyễn

Xem thêm năm 1069

Chính trị, Trung Quốc[17]

1022 (NHÂM TUẤT), Thuận Thiên năm thứ mười ba

Tháng 2 (âl)

Vua bãi bỏ việc làm núi giả nhân tiết Thiên thành vì nhọc

sức dân

Xuống chiếu cho Dực Thánh vương đi đánh người Di là

Đại Nguyên Lịch trên đất Tống vì họ quấy nhiễu biên giới

1022 Putting people to death for heresy has begun in

Europe, fourteen said to have been burned to death at the city of Orleans on order of the French king, Robert the Pious

[15]

Quân của Dực Thánh vương kéo đến trại Như Hồng của

nước Tống, giáp với trấn Triều Dương (huyện Hải Ninh,

tỉnh Quảng Ninh) của ta, đốt kho đụn ở đó rồi kéo quân về

1023 (QUÝ HỢI), Thuận Thiên năm thứ mười bốn

Tháng 3 (âl)

Vua xuống chiếu chép kinh Tam Tạng để ở kho Đại Hưng

Đổi trấn Triều Dương làm châu Vĩnh An

1024 (GIÁP TÝ), Thuận Thiên năm thứ mười lăm

Mùi xuân, vua xuống chiếu cho Khai Thiên vương Phật

Mã đi đánh dẹp Phong Châu, Khai Quốc vương Bồ đi đánh

dẹp châu Đô Kim (Tuyên Quang)

Sửa chữa kinh thành Thăng Long

Tháng 9 (âl)

Làm chùa Chân Giáo ở trong thành để vua ngự xem tụng

kinh

1024 - Pluto in Capricorn - January 5th, 1024:

"Estimated date when Pluto entered [0 degrees] Capricorn."

[23]

1025 (ẤT SỬU), Thuận Thiên năm thứ mười sáu

Tháng 2 (âl)

Sứ giả nước Chân Lạp sang cống

Vua xuống chiếu cho lập trại Định Phiên ở Hoan Châu

nam giới và cho Quản giáp Lý Thai Giai làm trại chủ11(1)

Tháng 8 (âl)

Đặt đơn vị quân đội Định binh lính làm giáp Mỗi giáp có

15 người, dùng 1 người trong mỗi giáp làm Quản giáp Lại

định các cấp bậc quân giáp Đổi chức Hỏa đầu (đội trưởng)

làm Chính thủ

Sư Vạn Hạnh mất Nhà sư không bệnh mà mất, người khi

ấy cho là nhà sư hóa thân

1025 AD Boleslav- First King Of Poland- Poland

gained independence from the Holy Roman Empirewhen Boleslav I was crowned the first Polish King atGniezno in 825 Poland quickly emerged as one ofEurope's most powerful nations, extending from theBugthe to the Elbe and from the Danube River to theBaltic Sea

[10]

11(1)

Cương mục chép sự kiện này vào năm 1010

1026 (BÍNH DẦN), Thuận Thiên năm thứ mười bảy

Sức nước Chân Lạp sang cống

Sai Khai Thiên vương Phật Mã đi đánh châu Diễn (Nghệ

Nhà vua xuống chiếu cho chép kinh Tam Tạng

Sai Khai Thiên vương Phật Mã đi đánh châu Thất Nguyên

(Tràng Định, Lạng Sơn) và Đông Chinh vương Lực đi

đánh châu Văn (Văn Lãng, Văn Quang, tỉnh Lạng Sơn)

1028 (MẬU THÌN), Thuận Thiên năm thứ mười chín.

(Từ tháng 3 về sau là niên hiệu Thiên Thành năm thứ

nhất).

Tháng 3 (âl)

Ngày mồng 1 Bính Thân có nhật thực

Ngày Mậu Tuất, mồng 3 (31 – 3 – 1028)

Vua Lý Thái Tổ (Lý Công Uẩn) băng ở điện Long An

Bầy tôi đến cung Long Đức đón Thái tử Phật Mã, vâng

chiếu lên ngôi Nghe tin, Đông Chinh vương Lực, Dực

Thánh vương và Vũ Đức vương (đều không rõ tên) nổi

loạn Đông Chinh vương phục ở trong thành; hai vương

Dực Thánh, Vũ Đức phục ở cửa Quảng Phúc, đợi Thái tử

đến để đánh úp Thái tử từ cửa Tường Phù vào đến điện

1028 Canute occupies Norway with a fleet of fifty

ships from England, with the help of Norweigan nobles he drives the Norwegian king since 1016, Olaf

II Haraldssön, into exile

[15]

Càn Nguyên biết có biến, sai đóng hết các cửa điện và vệ sĩtrong cung phòng giữ rồi nói với các quan đứng hầu cạnhrằng: “Ta đối với anh em không phụ bạc chút nào Nay bavương làm việc bất nghĩa, quên di mệnh của Tiên đế, muốnmưu chiếm ngôi báu, các khanh nghĩ thế nào?” Nội thị LýNhân Nghĩa nói: “Anh em với nhau bên trong có thể hợpsức bàn mưu, bên ngoài có thể cùng nhau chống giặc Nay

ba vương làm phản, thì là anh em hay là kẻ thù? Xin chobọn thần đánh một trận để quyết được thua” Khi ấy, phủbinh của ba vương vây bức càng gấp, Thái tử liệu khôngthể ngăn được, nói: “Thế đã như vậy, ta còn mặt mũi nàotrông thấy ba vương nữa Ta chỉ biết làm lễ thành phục đếnhầu Tiên đế, ngoài ra đều ủy thác cho các khanh cả” LýNhân Nghĩa cùng quần thần quỳ lạy vâng mệnh nói: “Chết

vì vua gặp nạn là chức phận của bọn thần”, rồi hạ lệnh choquân sĩ trong cung mở cửa thành, hăng hái xông pha, mộtngười địch với trăm người Cuối cùng, Lê Phụng Hiểu rútgươm xông tới ngựa của Vũ Đức vương, giết Vũ Đứcvương, quân của ba vương thua chạy, chỉ có hai vươngĐông Chinh và Dực Thánh chạy thoát

Ngày Kỷ Hợi, mồng 4 tháng 3 (âl)

Thái tử Phật Mã lên ngôi Tôn mẹ là Lê thị làm Linh Hiểnthái hậu Đại xá cho cả nước Đổi niên hiệu là ThiênThành

Ngày 15 (Canh Thân)

Nhân việc mới lên ngôi, vua xuống chiếu cho lấy tiền vàlụa ở kho lớn ban cho thiên hạ

Phong tước vương cho Thần núi Đồng Cổ, dựng miếu đểcúng tế và làm lễ thề Miếu được dựng ở bên hữu thànhĐại La, sau chùa Thánh Thọ (phường Bưởi, quận Tây Hồ,

Hà Nội); lấy ngày 25 tháng 3 (âl) đắp đàn ở trong miếu,đọc lời thề rằng: “Làm con bất hiếu, làm tôi bất trung, thìthần linh tru diệt” Các quan đều đến trước thần vị uống