8 biên niên lịch sử việt nam thế kỷ XVI

Vua ra văn sách hỏi về đế vương trị thiên hạ, cho Lê Ích Mộc, Lê Sạn, Nguyễn Văn Thái đỗ Đệ nhất giáp Tiến sĩ cập đệ; Nguyễn Cảnh Diễn, Lê Nhân Tế 24 người đỗ Đệ nhị giáp Tiến sĩ xuất th

1501 (TÂN DẬU), Cảnh Thống năm thứ tư 1501 (xem lại là năm 1501 hay 1502)

Amerigo Vespucci (1451-1512), một người Italia phục vụ cho Bồ Đào Nha, tìm ra dải bờ biển phía đông của Nam Mỹ Ông nghiên cứu và miêu tả châu

Mỹ, khẳng định đó là một đại lục mới Chính sự phát hiện này của Amerigo mà lục địa mới mang tên ông

Từ năm 1520, tất cả các bản đồ thế giới đều sử dụng địa danh “America”

1501 The world has a population of around 435 million - about one-fourteenth today's population of 6.4 billion [15]

15 01 A military Sufi order in Persia known as the

Safavids have survived Timur (Tamerlane) and have adopted the Shia branch of Islam They have been eager

to advance Shi'ism by military means They seize Tabriz in western Iran and make it their capital They believe in the glory of their king (shah) and in the old tradition of passing rule and religious righteousness from father to son

Quy định: chỉ cấp bản thân nữ đinh khiêng kiệu cho

cung nhân và công chúa, con cháu do nữ đinh sinh ra

đều phải nộp cho nhà nước

(Chính trị)

Tháng 5 (âl)

Người nghèo túng không kể là có ruộng công hay tư

đều được miễn tuyển vào lính

(Chính trị)

Tháng 7 (âl)

Định lệ khảo xét quan phủ huyện

(Chính trị)

Định thể lệ cho phép sử dụng ruộng đất khai hoang

Người sử dụng phải nộp thuế cho nhà nước theo quy

Mưa to, nước tràn ngập trong thành

Tuyển tráng đinh sung quân

Định lệnh sai dịch và thuế thân của nhân đinh Những

người tàn phế thì cho miễn cả hoặc một nửa

Tháng 11 (âl)

Sai sứ thần là Nguyễn Úc, Đinh Cương, Đặng Minh

Khiêm sang tuế cống nhà Minh

1502 (NHÂM TUẤT), Cảnh Thống năm thứ tư 1502 Christopher Columbus begins his fourth and last

journey to the Caribbean He still believes that the islands

he has found lay off the coast of India.

[15]

Tháng chạp (âl) năm Tân Dậu

Quy định các thể lệ thi Hương, gồm 5 điều

Lệnh cho những người Kinh trốn tránh xiêu dạt ra đầu

thú thì đưa về làm lao dịch ở các phiên trấn

Tháng 2 (âl)

Thi Hội các cử nhân trong nước; có 5.000 dự thi, lấy đỗ

61 người (Trần Dực đỗ Hội nguyên)

Thi Đình Vua ra văn sách hỏi về đế vương trị thiên hạ,

cho Lê Ích Mộc, Lê Sạn, Nguyễn Văn Thái đỗ Đệ nhất

giáp Tiến sĩ cập đệ; Nguyễn Cảnh Diễn, Lê Nhân Tế 24

người đỗ Đệ nhị giáp Tiến sĩ xuất thân; Phạm Khiêm

Bính, Nguyễn Mậu 34 người đỗ Đệ tam giáp đồng Tiến

sĩ xuất thân

Tháng 3 (âl)

Duyệt tuyển hoàng đinh Định lại tuổi vào sổ của đinh

nam là 12 tuổi (trước là 11 tuổi)

1503 (QUÝ HỢI), Cảnh Thống năm thứ năm

Tháng chạp (âl) năm Nhâm Tuất

Sai Quách Hữu Nghiêm, Nguyễn Bỉnh Hòa, Trần Mậu

Tài sang nhà Minh tạ ơn ban cho mũ áo

Lệnh cho vệ sở chăn voi Kiến An ở Nghệ An đóng hai

(1841-Lễ bộ Tả thị lang Dương Trực Nguyên tâu xin đắp đê

bên sông Tô Lịch, trên từ xã Trát Kiều xuống đến xã

Cống Xuyên (đều thuộc Thường Tín, Hà Tây) để

phòng lụt, làm lợi cho nhà nông Lại xin đào cừ Yên

Phúc xuống đến cừ Thượng Phúc để lấy nước tưới

ruộng

Triều đình chế ra thuỷ xa (máy lấy nước) đưa nước vào

ruộng

Tháng 9 (âl)

Cháy lớn ở chợ Đông, phố xá bị thiêu trụi

1504 (GIÁP TÝ), Cảnh Thống năm thứ sáu (Thái

Trinh năm thứ nhất)

1504 Machiavelli is in France, learning about the strength

of a nation united under a single ruler rather than under various centers of power

Đoàn Thế Nùng ở Cao Bằng làm phản Quan quân

đánh dẹp giết Đoàn Thế Nùng cùng hơn 500 đồ đảng

Tháng 11 (âl)

Sai Nguyễn Nhân Thiếp, Phạm Thịnh, Trình Chí Sâm

soạn văn bia Dụ lăng

Sai sứ sang nhà Minh:

- Đặng Tán, Khuất Quỳnh Cửu, Lưu Quang Phụ nộp

tuế cống

- Nguyễn Lân, Nguyễn Kính Nghiêm sang báo tang

- Nguyễn Bảo Khuê, Trần Bá Lương, Vũ Châu cầu

phong

1505 (ẤT SỬU), Đoan Khánh năm thứ nhất

Tháng chạp (âl) năm Giáp Tý

Vua Lê Túc Tông mất Triều thần tôn người con thứ

hai của Hiến Tông là Lê Tuấn lên ngôi Hoàng đế (tức

Uy Mục Đế)

Ban chiếu đại xá Trong chiếu có 1 điều là: người đỗ

khoa Tiến sĩ chưa được bổ dụng mà ốm chết thì con

cháu được tập ấm như lệ của các quan viên, và các thí

quan nhập lưu thì cho 1 con trai được nhiêu miễn, chỉ

tuyển 1 con trai làm tráng đinh

Tháng 2 (âl)

Thi Hội các cử nhân trong nước, lấy đỗ 55 người Thi

Đình: cho Lê Nại, Bùi Doãn Văn, Trần Phỉ đỗ Đệ nhất

giáp Tiến sĩ cập đệ; Nguyễn Tiếu Tượng, Trần Lỗi 16

người đỗ Đệ nhị giáp Tiến sĩ xuất thân; Phạm Đôn

Thảo, Nguyễn Tư 36 người đỗ Đệ tam giáp đồng Tiến

sĩ xuất thân

Tháng 3 (âl)

Sai Đàm Văn Lễ, Nguyễn Nhân Thiếp, Phạm Thịnh,

Trình Chí Sâm soạn văn bia Kính Lăng

Người ở châu nước ngoài tràn vào tranh ruộng ở cửa ải

Na Nham Sai Trịnh Hiệu đi kinh lý ở vùng Minh

Quang và dựng quan ải

1506 (BÍNH DẦN), Đoan Khánh năm thứ hai 1506 Columbus dies in Spain.

[15]

Tháng 2 (âl)

Tuyển hoàng đinh

1507 (ĐINH MÃO), Đoan Khánh năm thứ ba

Tháng chạp (âl) năm Bính Dần (đầu năm 1507)

Thi khảo quân dân các môn viết và tính toán Có hơn 3

vạn người dự thi, lấy đỗ 1.519 người

Tháng giêng (âl)

Sứ thần nhà Minh là Tăng Đạc và Trương Hoằng Chí

sang báo việc Vũ Tông lên ngôi và ban cho vóc lụa

Tháng giêng (nhuận)

Sứ thần nhà Minh là Hà Lộ sang viếng ma Lê Hiến

Tông; Thẩm Đào, Hứa Thiên Tích mang chiếu thư sang

phong vua làm An Nam quốc vương

Phúc khảo 144 người về môn viết chữ và làm tính, lấy

đỗ 25 người sung làm Hoa văn học sinh

Đặt thêm Ty Cường lực

Tháng 11 (âl)

Sai sứ sang nhà Minh:

- Dương Trực Nguyên, Chu Tống Văn, Đinh Thuận

mừng Vũ Tông lên ngôi

- Lương Khản tạ ơn ban vóc lụa; Nguyễn Thuyên dâng

hương; Nguyễn Thụ, Doãn Mậu Khôi, Lê Đĩnh Chi tạ

ơn sang viếng; Lê Tung, Đinh Trinh, Lê Hiếu Trung tạ

ơn sách phong; Lê Uyên, Ngô Tuy, Hoàng Nhạc đi tuế

Maximilian chiếm Venetia và phải thực hiện các nhượng bộ đối với vua Ferdinand và Giáo hoàng Tuy nhiên, năm 1510, Giáo hoàng ly khai khỏi liên minh này và ngả về phía Venice Venice tuy chịu tổn thất, nhưng vẫn còn là một thế lực lớn vào thời kỳ cuối của cuộc chiến tranh.

[16]

Thi Hội các cử nhân trong nước lấy đỗ 54 người (Đỗ

Dung đỗ Hội nguyên)

Thi Đình: lấy Nguyễn Giản Thanh, Hứa Tam Tỉnh,

Nguyễn Hữu Nghiêm đỗ Đệ nhất giáp Tiến sĩ cập đệ;

Trần Tông 15 người đỗ Đệ nhị giáp Tiến sĩ xuất thân;

Nguyễn Nghĩa Thọ 36 người đỗ Đệ tam giáp đồng Tiến

sĩ xuất thân

Tháng 3 (âl)

Lấy Mạc Đăng Dung người xã Cổ Trai, huyện Nghi

Dương (thuộc Hải Phòng) làm Thiên vũ vệ đô chỉ huy

sứ ty, đô chỉ huy sứ

Tháng 10 (âl)

Người Hắc La La (Vân Nam) xâm nhập cửa ải Chu

Thôn Điền (thuộc tỉnh Lao Cai ngày nay) Sai quan

quân đi đánh Dựng cột mốc địa giới ở Chu Thôn Điền

và sai tu sửa quan ải

1509 (KỶ TỴ), Đoan Khánh năm thứ năm (Từ

tháng chạp – đầu năm 1510 trở về sau thuộc năm

Hồng Thuận thứ nhất đời Tương Dực Đế)

1509 A Dutch humanist, Desiderius Erasmus, writes In Praise of Folly He is a devout Catholic who has been

bothered by what he calls absurd superstitions of most of the Christians of his day He favors the translation of the Bible from Latin to local languages so that the masses can read it, and he believes that common people have the capacity to understand Christianity as well as do priests.

[15]

Tháng 3 (âl)

Đặt chức Ngự tượng giám, Ngự mã giám

Nô người Chiêm của thế gia công thần ở các điền trang

Vua xua đuổi người tôn thất và công thần về xứ Thanh

Hoa và giết các nữ sử nội thần người Chiêm

Giản Tu công Oanh thoát khỏi nhà ngục về Thanh Hoa

cùng Nguyễn Văn Lang và các cựu thần, tôn thất khởi

sự, kéo quân ra kinh đô

1510 (CANH NGỌ), Hồng Thuận năm thứ hai 1510 Portuguese ships are heavily armed with cannon

and dominate the Indian Ocean Indian ships are smaller and held together with coconut fiber ropes, instead of iron nails Portuguese Catholics establish a presence at the port at Goa on India's western coast, a point from which Muslims had been debarking for pilgrimages to Arabia Goa begins to serve as Portugal's port capital of in Asia India these days has a population of around 105 million - about one-twelfth the number of people in Pakistan and India today.

[15]

Tháng chạp (âl) năm Kỷ Tỵ

Lê Uy Mục bị bắt và uống thuốc độc tự tử

Giản Tu công lên ngôi Hoàng đế (tức Lê Tương Dực) Sai sứ thần sang nhà Minh dâng biểu trần tình

Tháng giêng (âl)

Luận bàn công trạng và thăng thưởng những người ứng nghĩa

Bàn đặt quan Đề lĩnh (có các chức Chưởng đề lĩnh, Đồng đề lĩnh và Phó đề lĩnh) trông coi kinh thành

Tháng 2 (âl)

Sai sứ thần sang nhà Minh:

- Đàm Thận Huy, Nguyễn Văn Thái, Lê Thừa Hưu, Nguyễn Phong sang bày tỏ công việc

- Nguyễn Quýnh, Vũ Cán, Nguyễn Doãn Văn, Nguyễn Hảo sang cầu phong

Tháng 4 (âl)

Người nước Ai Lao đến Nghệ An tâu xin quy phụ, nhà vua không chấp nhận

Tháng 9 (âl)

Chỉ dụ về việc tìm các ruộng đất, bãi dâu, ao đầm cấp

tứ còn lại ở dân khám xét tâu lên, giao cho bộ Lễ cấp cho các công, hầu, bá theo thứ bậc khác nhau

1511 (TÂN MÙI), Hồng Thuận năm thứ ba

Tháng 2 (âl)

Tiến sĩ Thân Duy Nhạc giữ chức Cẩm y vệ đoán sự trực điện Kim Quang cáo quan về quê cùng Ngô Văn Tổng khởi nghĩa ở vùng huyên Yên Phú (Yên Phong), Đông Ngàn, Gia Lâm (Kinh Bắc) từ năm trước (1510) đến đây bị đàn áp và bị giết

Ban sách Trị bình bảo phạm gồm 50 điều

Tháng 11 (âl)

Trần Tuân (người làng Quang Bị, huyện Bất Bạt, Hà Tây) dấy quân chống lại triều đình Thế quân của Trần Tuân rất mạnh, uy hiếp kinh đô Nhà vua sai quân đánh dẹp Trần Tuân bị Trịnh Duy Sản bất ngờ xông vào dinh đâm chết, nghĩa quân bị dẹp tan

Phân định lệ thuế vàng bạc

Trùng tu Sùng Nho điện ở Quốc Tử giám và hai giải

vũ, sáu nhà Minh luân, nhà bếp, phòng kho, làm mới

hai nhà bia

Dựng 2 bia tiến sĩ khoa Ất Sửu (1505) và Mậu Thìn

(1508)

1512 (NHÂM THÂN), Hồng Thuận năm thứ tư 1512 Three sons of the aged Ottoman Sultan Bayezid II

are fighting for his throne Janissaries are a power behind the throne and chose the most warlike of the three: Selim

He eliminates all potential future successor claimants except his favorite son.

1512 Michelangelo finishes the Sistine Chapel

[15]

Tháng giêng (âl)

Sai võ tướng thống lĩnh binh tượng và Đỗ Nhạc làm

Tán lý quân vụ đi đàn áp quân khởi nghĩa của Nguyễn

Nghiêm ở vùng Sơn Tây và Hưng Hóa

Tháng 3 (âl)

Sắc chỉ cho con cháu công thần khai quốc mà biết chữ

thì được sung vào làm học sinh ở Sùng Văn quán;

người nào không biết chữ thì sung làm Tuấn sĩ của vệ

Cẩm y

Tháng 4 (âl)

Khảo thí con cháu các quan viên về viết chữ và làm

toán, ai đỗ cho làm nho sinh và lại điển ở các nha môn

Lê Hy, Lê Minh Triệt, Trịnh Hưng khởi nghĩa ở Nghệ

An

Tháng 5 (âl)

Trịnh Duy Sản đem quân đàn áp cuộc khởi nghĩa Lê

Hy, Trịnh Hưng bị bắt giải về kinh đô giết chết Lê

Minh Triệt bị chém tại trận

Cho dân tứ chiếng đã điều động tập hợp khi trước trở

về quê cũ

Đặt các đội Tả kim đao và Hữu kim đao

Hạn hán, trong nước đói to

Khởi công xây dựng điện lớn hơn 100 nóc và cửu trùng

đài ở kinh đô

1513 (QUÝ DẬU), Hồng Thuận năm thứ năm 9-9-1513

Trận Flodden (đông bắc Anh) (1488-1513), vua James IV của Scốtlen (liên minh với Pháp) bị đánh bại và bị giết bởi các lực lượng của Henry VIII của Anh

Sứ nhà Minh là Trạm Nhược Thủy và Phan Hy Tăng

sang sách phong vua làm An Nam quốc vương

Tháng 2 (âl)

Sai Nguyễn Trang, Nguyễn Si, Trương Phu Duyệt sang

sứ nhà Minh tạ ơn ban sách phong và áo mũ

Sai Nguyễn Trọng Quỳ, Hứa Tam Tỉnh, Nguyễn Quý

Nhã sang tuế cống nhà Minh

1514 (GIÁP TUẤT), Hồng Thuận năm thứ sáu 1514 The Ottoman sultan, Selim - a Sunni - defeats the

Shah of Iran, Isma'il Isma'il - a Shia - has been accustomed to victory, and he and his Safavid followers believed that Allah was on their side They are bewildered

by their defeat Isma'il finds relief from depression in wine Selim annexes Diyarbekir and Kurdistan.

Thi Hội các sĩ nhân trong nước; có 5.700 người dự thi,

lấy đỗ 43 người (Nguyễn Bỉnh Đức đỗ Hội nguyên)

Tháng 4 (âl)

Thi Điện: cho Nguyễn Đức Lượng, Nguyễn Chiêu

Huấn, Hoàng Minh Tá đỗ Đệ nhất giáp Tiến sĩ cập đệ;

Nguyễn Vũ 20 người đỗ Đệ nhị giáp Tiến sĩ xuất thân;

Nguyễn Bỉnh Di 20 người đỗ Đệ tam giáp đồng Tiến sĩ

Quang

Tháng 9 (âl)

Sai Lê Tung soạn Đại Việt thông giám tổng luận

Tháng 10 (âl)

Định thể lệ thăng bổ quan lại

1515 (ẤT HỢI), Hồng Thuận năm thứ bảy

Tháng giêng (âl)

Phùng Chương nổi dậy ở vùng Tam Đảo Sai Ngô

Bính, Trịnh Duy Sản, Phạm Khiêm Bính đem quân đàn

áp

Tháng 2 (âl)

Thiều Khê bá Ngô Thứ nổi loạn, bị giết

Bắt các trấn nộp thuyền gỗ để đi đánh Ai Lao

Đặng Hân và Đặng Ngật nổi dậy ở vùng Ngọc Sơn,

Thanh Hoa (nay thuộc Tĩnh Gia, Thanh Hóa) Triều

đình sai Đỗ Nhạc đem quân đi đàn áp

trong những năm đầu tiên từ các mảnh đất của nhà thờ do vua chia.

[16]

Tháng giêng (âl)

Trần Công Ninh nổi dậy ở xứ đò Hối huyện Yên Lãng

(nay thuộc Vĩnh Phúc) Lê Tương Dực thân chinh đàn

áp

Tháng 3 (âl)

Nước lớn

Trần Cao, người trang Dưỡng Chân, huyện Thủy

Đường (nay là Thủy Nguyên, Hải Phòng) xưng là chắt

của Trần Thái Tông nổi lên chiếm cứ hai huyện Thủy

Đường và Đông Triều (nay thuộc Quảng Ninh) Trần

Cao xưng là Đế Thích giáng sinh, đặt niên hiệu là

Thiên Ứng

Tháng 4 (âl)

Trần Cao đem quân tiến đến bến Bồ Đề (Gia Lâm, Hà

Nội) Lê Tương Dực đem quân đàn áp Trần Cao lui về

Trâu Sơn (nay thuộc huyện Quế Võ, Bắc Ninh) Quan

quân triều đình nhiều lần tiến đánh nhưng không dẹp

được

Trịnh Duy Sản giết chết Tương Dực Đế ở phường Bích

Câu (nay thuộc quận Đống Đa, Hà Nội), lập con trưởng

của Cẩm Giang vương Sùng tên là Y mới 14 tuổi lên

làm vua, rước ra ngoài, chạy về thành Tây Đô, hội thề

dấy quân khởi nghĩa đánh Trần Cao

Ngày 11, Trần Cao chiếm được kinh thành, nhà vua từ

Tây Đô huy động quan quân, gửi hịch cho các phủ,

huyện kêu gọi tiến đánh Trần Cao Trần Cao bị bao vây

trong thành chạy qua sông Thiên Đức rồi lên miền

Lạng Sơn, bỏ đi tu

1517 (ĐINH SỬU), Quang Thiệu năm thứ hai

Tháng 7 (âl)

Quyền thần Nguyễn Hoằng Dụ, Trần Chân đem quân

đánh lẫn nhau, gây rối loạn trong kinh thành Các

tướng tự xưng hùng, chiếm lĩnh các địa phương cự địch

lẫn nhau Trần Chân chiếm giữ kinh thành, Nguyễn

Hoằng Dụ đưa quân về Thanh Hoa

Năm này trong nước đói to, xác người chết nằm gối lên

nhau Các địa phương như Đông Triều, Giáp Sơn (Hải

Dương), Yên Phong, Tiên Du, Đông Ngàn (Kinh Bắc)

to the Ottoman sultan

Mùa xuân

Thi Hội các cử nhân trong nước Lấy đỗ 17 người

(Đặng Ất đỗ Hội nguyên)

Thi Đình, cho Ngô Miễn Thiệu, Nguyễn Mẫn Đốc, Lưu

Khải Chuyên đỗ Đệ nhất giáp Tiến sĩ cập đệ; Lại Kim

Bảng 6 người đỗ Đệ nhị giáp Tiến sĩ xuất thân; Nguyễn

Độ 8 người đỗ Đệ tam giáp đồng Tiến sĩ xuất thân

Gia phong Mạc Đăng Dung làm Vũ Xuyên hầu

Tháng 7 (âl)

Mưa to, gió lớn Sét đánh chết rất nhiều người

Trần Chân bị giết, triều đình hỗn loạn Lê Chiêu Tông

đang đêm phải chạy sang dinh Bồ Đề (Gia Lâm) để

trốn tránh

Quân lính Sơn Tây của Nguyễn Kính, Hoàng Duy

Nhạc (bộ tướng của Trần Chân) thả sức cướp phá kinh

thành

Mạc Đăng Dung ở Hải Dương được Chiêu Tông gọi về

kinh giao cho trông coi các dinh thuỷ bộ Từ đây, mọi

quyền bính trong triều đều do Mạc Đăng Dung nắm

giữ

1519 (KỶ MÃO), Quang Thiệu năm thứ tư 1519

Hernando Cortés (1485-1547) bắt đầu cuộc chinh phục Mexico Cortés được Montezuma II (1477-1520) đón tiếp ở Tenochtitlan, thủ phủ của Đế quốc Aztec của người da đỏ bản địa Nhưng sau đó, Cortés

bỏ tù Montezuma II và thiết lập chế độ cai trị hà khắc

ở Mexico

[16]

9-1519 Bắt đầu cuộc hành trình vòng quanh thế

giới bằng đường biển của Ferdinand Magellan.

20-9-1519, đoàn thám hiểm gồm 5 thuyền và 265 người do Magellan dẫn đầu đã rời Tây Ban Nha hướng về phía Tây Nam Đoàn tàu của ông đi vòng qua điểm cực Nam của Nam Mĩ (chỗ này sau được gọi là eo biển Magellan), tiến sang Thái Bình Dương Tại quần đảo Philipin, ông bị thiệt mạng trong lúc giáo tranh với thổ dân, nhưng các thủy thủ của ông đã tiếp tục cuộc hành trình, đi đến mũi Hảo Vọng và 6-9-1522 đã về bờ biển Tây Ban Nha với một thuyền và

18 người còn lại

Đây là cuộc hành trình vòng quanh Trái Đất đầu tiên bằng đường biển, hoàn thành một cách triệt để những thành tựu của các nhà hàng hải Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha, chứng minh Trái Đất hình tròn

ảnh: cuộc hành trình vòng quanh thế giới của Magellan

[2]

1519 Gold mining in Hispaniola has dwindled The value

of gold is still relatively high among Spaniards, and a search for gold elsewhere in the New World begins Spain's authority in the Americas sends Hernando Cortez

on a mission to Mexico

[15]

Tháng giêng (âl)

Lê Chiêu Tông ở hành cung Bồ Đề, sai quan quân đánh

dẹp quân nổi loạn của Trịnh Tuy Trịnh Tuy rút về

vùng Yên Lãng, Yên Lạc (Vĩnh Phúc), bị truy sát dữ

dội phải trốn chạy

Từ tháng 2 đến tháng 4 (âl)

Trời nắng to lâu ngày, lúa má chết khô, giá gạo tăng

Người Xá ở đầu nguồn các xứ Thái Nguyên, Tuyên

Quang nổi loạn, cướp bắt vợ con và của cải của dân

chúng, đến tháng 5 thì bị quan quân dẹp tan

Tháng 7 (âl)

Mạc Đăng Dung cho phá đê làm ngập quân của Lê Do,

bắt được Lê Do và Nguyễn Si đem chém

Tháng 9 (âl)

Phong Mạc Đăng Dung làm Minh Quận công

1520 (CANH THÌN), Quang Thiệu năm thứ năm 7-6-1520

Cuộc gặp mặt giữa vua Henry VIII của Anh và vua Francis I của Pháp tại cánh đồng Cloth Gold

[16]

1520 Martin Luther đốt một văn bản của giáo

hoàng phê phán các bài viết của mình nên bị rút phép thông công

[16]

1520 Luther has refused to retract some of his protests

He has been printing pamphlets explaining his position The papacy orders Luther's works burned

[15]

1520 Sweden is free from the rule of Danish kings.[15]

Tháng giêng (âl)

Lấy Mạc Đăng Dung làm Tiết chế các xứ thuỷ bộ chư

dinh, Phạm Gia Mô làm Tán lý quân vụ

Vũ Nghiêm Uy dấy quân ở Trường Thân, Đại Đồng

(Tuyên Quang) Triều đình sai Vũ Hộ, Phạm Khiêm

Bính đem quân đàn áp

Tháng 4 (âl)

Thi Hội các sĩ nhân trong nước; lấy đỗ 14 người

(Nguyễn Bật đỗ Hội nguyên)

Thi Đình: cho Nguyễn Thái Bạt đỗ Đệ nhị giáp Tiến sĩ

xuất thân; Đặng Công Toản, Nguyễn Bật 13 người đỗ

Đệ tam giáp đồng Tiến sĩ xuất thân

Lê Chiêu Tông sai Lễ bộ thượng thư kiêm Sử quán phó

tổng tài tri Chiêu văn quán Tú lâm cục Đặng Minh

Khiêm biên soạn Đại Việt lịch đại sử ký

1521 (TÂN TỴ), Quang Thiệu năm thứ sáu 1521

Nghị viện Worms do Hoàng đế Charles V chủ trì Martin Luther phủ nhận nghị viện này và vẫn tiếp tục tuyên truyền các quan điểm của mình, nên bị cấm không được sống trong nước mình Nhưng Tuyển hầu Frederick của vùng Saxony đã nhận bảo hộ Luther và ông bắt đầu dịch Kinh Thánh sang tiếng Đức

[16]

1521 The Ottomans continue to expand Selim has died and his son Suleiman (Sulayman)succeeds him and expands Ottoman power, capturing Belgrade

[15]

1521 Cortez with cannon and an enlarged army of Spaniards and Indians attacks the Aztecs at Tenochtitlan (Mexico City) The people of Tenochtitlan have no guns and are weakened by small pox Their supply of water is cut They are killed by the thousands and defeated

[15]

Mùa xuân

Phong Mạc Đăng Dung làm Nhân quốc công, tiết chế

các doanh quân thuỷ bộ 13 đạo

Tháng 4 (âl)

Dựng bia Tiến sĩ khoa Giáp Tuất (1514)

Tháng 7 (âl)

Gia phong Mạc Đăng Dung làm Thái phó

Tháng 8 (âl)

Vua ngự điện Quỳnh Lâm, úy lạo Mạc Đăng Dung và

các tướng sĩ ra vùng Kinh Bắc, Lạng Nguyên bắt Trần

Cung (Trần Cung là con Trần Cao)

1522 (NHÂM NGỌ), Quang Thiệu năm thứ bảy (Từ

tháng 8 trở đi là năm Thống Nguyên thứ nhất).

1522 Suleiman sends an armada of 400 ships and more than 100,000 men to Rhodes He is using artillery and explosives Rhodes capitulates after a siege of 145 days.

[15]

Tháng giêng (âl)

Sứ thần nhà Minh là Tôn Thừa Ân và Du Đôn sang báo

việc Gia Tĩnh nhà Minh lên ngôi, nhưng ở nước ta loạn

lạc, sứ không sang tới nơi

Tháng 4 (âl)

Giặc cướp nổi lên ở kinh thành, đốt phá phố xá trong

nội thành

Lê Khắc Cương, Lê Bá Hiếu nổi quân ở vùng Đông

Ngàn, Gia Lâm, bị triều đình đánh dẹp và bị giết

Tháng 7 (âl)

Oai quyền Mạc Đăng Dung ngày càng lớn, lấn át vua

Lê Chiêu Tông chạy ra huyện Minh Nghĩa (Hà Tây)

truyền hịch khắp nơi hội quân chống lại Đăng Dung

Tháng 8 (âl)

Mạc Đăng Dung đưa Hoàng đệ Xuân lên ngôi Hoàng

đế, tức Lê Cung Hoàng

Dựng hành điện ở xã Phúc Diên, huyện Gia Phúc (Hải Dương), chuyển vận vàng bạc, tiền của các kho tàng trong thành đem cả về đấy

Mạc Đăng Dung sai Mạc Quyết, Vũ Hộ, Vũ Như Quế đánh Trịnh Tuy ở Thanh Hoa Trịnh Tuy đưa Lê Chiêu Tông về châu Lang Chánh

Tháng 3 (âl)

Gia phong các đền thờ thần ở các nơi đã được ghi trong

Tự điển, gồm 113 đền

Vua Bồ Đào Nha sai Duarte Coelho sang Việt Vam

thương nghị về việc xin buôn bán

Tháng 8 (âl)

Mạc Đăng Dung giả mạo chiếu chỉ của Lê Cung Hoàng

phế truất vắng mặt Lê Chiêu Tông, giáng làm Đà

Dương vương

1524 (GIÁP THÂN), Thống Nguyên năm thứ ba 1524 Nhà hàng hải và thám hiểm của Italia là

Giovanni da Verrazano (1480-1527) phát hiện ra dải

bờ biển New England (đông bắc Hoa Kỳ)

[16]

Mùa xuân

Tiến phong Mạc Đăng Dung làm Bình chương quân

quốc trọng sự Thái phó Nhân quốc công

Sai Mạc Quyết đem quân đánh Trịnh Tuy ở Thanh

1525 (ẤT DẬU), Thống Nguyên năm thứ tư 24-2-1525

Trận Pavia (Bắc Italia) Người Tây Ban Nha đánh bại vua Francis I của Pháp Francis I bị bắt sống và đưa

về Madrid Trong hiệp ước Madrid (1526), Francis I hứa trả lại các vùng chiếm được ở Italia, Burgundy,

từ bỏ chủ quyền đối với vùng Flanders và Artois (Bắc Pháp) Sau khi được trao trả, Francis I đã không thực

hiện các điều hứa này.

[16]

Năm này động đất hai lần

Dòng Tên (Jesuite) phái 21 nhà truyền giáo vào nước ta

hoạt động

Tháng 6 (âl)

Đại hạn

Tháng 10 (âl)

Mạc Đăng Dung đi đánh Trịnh Tuy ở Thanh Hoa, bắt

được Lê Chiêu Tông ở châu Lang Chánh, đem về giam

ở phường Đông Hà

1526 (BÍNH TUẤT), Thống Nguyên năm thứ năm 1526

Liên minh Cognac Vua Francis I của Pháp liên minh với Giáo hoàng, vùng Milan, thành phố Florence và công quốc Venice chống lại Hoàng đế Charles V và người Tây Ban Nha Các cuộc chiến tranh của họ không giành được thắng lợi Theo Hiệp ước Cambrai (1529), Francis lại một lần nữa tuyên bố chủ quyền đối với các lãnh thổ ở Italia Công quốc Venice trả lại các vùng mới chiếm được, còn Charles V vẫn có quyền lực ở Italia

Sweden

[15]

1526 From Kabul a Muslim tribal leader, Babur, has been making a series of raids through the Khyber Pass into the Indus Valley, seeking plunder He has found opposition forces weak, and at Panipat (about fifty miles north of Delhi, he routes the forces of the Sultan Ibrahim Lodi - an Afgan who has ruled much

of India since 1489

[15]

Tháng 4 (âl)

Thi Hội các sĩ nhân trong nước; lấy đỗ 20 người (Phạm

Đình Quang đỗ Hội nguyên)

Thi Đình: cho Trần Tất Văn, Nguyễn Văn Du, Lưu

Trung Doãn đỗ Đệ nhất giáp Tiến sĩ cập đệ; Lê Quang

Bí 4 người đỗ Đệ nhị giáp Tiến sĩ xuất thân; Phạm

Đình Quang 13 người đỗ Đệ tam giáp đồng Tiến sĩ

Ra lệnh cho các phủ Thượng Hồng, Hạ Hồng, Kinh

Môn, Nam Sách, Thái Bình đắp đê Chân Kim ở Hải

Dương

1527 (ĐINH HỢI), Thống Nguyên năm thứ sáu (Từ

tháng 6 về sau là Minh Đức năm thứ nhất)

6-5-1527

Các đội quân của Hoàng đế Charles V cướp phá Rôma, Giáo hoàng Clement VII bị bắt Thủ đô Rôma

không còn đóng vai trò là trung tâm của phong trào Phục hưng nữa

18 tháng chạp (âl) năm Bính Tuất

Mạc Đăng Dung mật sai đồ đảng là Phạm Kim Bảng

giết vua Lê Chiêu Tông ở phường Đông Hà, đem về

táng tại lăng Vĩnh Hưng ở Thanh Đàm (Thanh Trì)

Nhà vua ở ngôi 11 năm, thọ 26 tuổi

Tháng 6 (âl)

Mạc Đăng Dung ép Lê Cung Hoàng phải nhường ngôi

Mạc Đăng Dung quê làng Cổ Trai, huyện Nghi Dương (Hải Phòng), xuất thân chài lưới Nhờ có sức khoẻ, Đăng Dung thi đỗ Đô lực sĩ, làm đến chức Đô chỉ huy

sứ dưới triều Lê Uy Mục rồi dần dần thâu tóm toàn bộ binh quyền Năm 1522, Mạc Đăng Dung lập Hoàng đệ Xuân lên làm vua (Lê Cung Hoàng) Ngày 15-7-1527, Mạc Đăng Dung từ Cổ Trai về kinh, ép Lê Cung Hoàng xuống chiếu nhường ngôi cho mình Đăng Dung lên ngôi, đặt niên hiệu là Minh Đức Vương triều Mạc được thành lập Vài tháng sau, Đăng Dung sai người ép

Lê Cung Hoàng và Hoàng Thái hậu Trịnh thị phải tự

sắt ban hành tiêu dùng trong các xứ

Sai người sang nhà Minh tâu bày sự việc, xin được nắm

quyền cai quản trong nước

Tháng 10 (âl)

Bàn định thay đổi binh chế, điền chế, lộc chế; kiểm

điểm danh hiệu các vệ, sở, ty thuộc 5 phủ; đặt thêm

vệ Hưng Quốc và vệ Chiêu Vũ cùng với 2 vệ Cẩm Y

và Kim Ngô thành 4 vệ Phiên chế lại quân đội

1529 (KỶ SỬU), Minh Đức năm thứ ba 9-1529

Quân Thổ Nhĩ Kỳ, do Quốc vương Suleiman I chỉ huy, bao vây và tấn công thành phố Viên nhưng không thành công

[16]

1529

Thomas More (1476-1538) trở thành Quan chưởng ấn của Anh, khi Thomas Wolsey không còn được vua Henry VIII ân sủng do tán thành ý kiến của Giáo hoàng không cho phép vua ly hôn với Hoàng hậu Catharine xứ Aragon

[16]

1529

Các nhà nước Đức theo giáo phái Luther phản đối một quyết định chống lại giáo phái này của Nghị viện

hoàng gia tại Speier, từ đó xuất hiện từ Tin Lành (phản đối).

[16]

1529 From the Muslim town of Adal in what today is

Somalia, Ahmad ibn Ghazi has been leading a jihad

against the Ethiopian emperor Lebna Dengel According to

the Ethiopian Royal Chronicles, Dengel had 16,000

cavalry and 200,000 infantry Grazni was victorious with

560 cavalry,12,000 soldiers and firearms In coming years the Muslims will plunder southern Ethiopia, burn churches and monasteries and compel Christians to convert

[15]

1529 Suleiman the Magnificent sends an army from Hungary against Vienna: 325,000 men, 90,000 camels and 500 artillery pieces Thousands of camels are lost because of the spring rains and 200 of the heavier artillery pieces are sent back Suleiman's force finally arrives in late September Their attempts to get past Vienna's walls fail, and they withdrew in mid-October

[15]

Cựu thần nhà Lê và Trịnh Ngang, Trịnh Ngung trốn

sang Trung Quốc tố cáo với nhà Minh về việc Mạc

tiếm ngôi Việc không thành hai anh em đều chết bên

nước Minh

Điện tiền tướng quân Nguyễn Kim là dòng dõi công

thần nhà Lê, từ Thanh Hoa sang Sầm Châu (Lào) gây

dựng lực lượng, giương cờ phù Lê diệt Mạc

Tổ chức thi Hội, lấy đỗ 27 người Đỗ Tổng, Nguyễn

Hãng, Nguyễn Văn Huy đỗ Tiến sĩ cập đệ; Nguyễn

Văn Quang 8 người đỗ Tiến sĩ xuất thân; Nguyễn Hữu

Hoán 16 người đỗ đồng Tiến sĩ xuất thân

1530 (CANH DẦN), Đại Chính năm thứ nhất

Tháng giêng (âl)

Mạc Đăng Dung nhường ngôi cho con là Đăng Doanh lên làm Thượng hoàng Đăng Doanh lên ngôi Hoàng

đế, đổi niên hiệu là Đại Chính

Lê Ý, con công chúa Thái An nhà Lê tụ tập dân chúng nổi quân ở Da Châu (Quan Da, Thanh Hoa) đánh Mạc

Lê Ý xưng niên hiệu là Quang Thiệu, quân số có đến vài vạn người

Hoa Quân Mạc thiệt hại hơn 1 vạn người Mạc Đăng

Doanh phải lui về kinh sư Tháng chạp, Lê Ý bị quân

Mạc bắt sống giải về kinh sư, chịu tội xé xác

1531 (TÂN MÃO), Đại Chính năm thứ hai 1531 Martin Luther warns that Catholic clergy and monks

are sodomites

[15]

1531 German Protestants form the League of Schmalkalden to defend themselves against Charles V and the Roman Catholic states.

[15]

Cựu thần nhà Lê là Bích Khê hầu Lê Công Uyên,

Nguyễn Ngã, Nguyễn Thọ Trường, Nguyễn Nhân Liên

dấy quân ở Thanh Hoa chống Mạc, nhưng quân lệnh

không nghiêm chỉnh, quân sĩ cướp phá tàn hại nhân

dân Sau đều bị đánh dẹp

1532 (NHÂM THÌN), Đại Chính năm thứ ba 1532 Machiavelli's The Prince, written in 1513, is

[15]

Mùa xuân

Thi Hội, lấy đỗ 27 người Nguyễn Thiến, Bùi Vĩnh,

Ngô Sơn Khoái đỗ Tiến sĩ cập đệ; Nguyễn Địch Khang

6 người đỗ Tiến sĩ xuất thân; Nguyễn Lương Bật 18

người đỗ đồng Tiến sĩ xuất thân

Lệnh cho mọi người không được đem theo binh khí, đồ

sắc nhọn

Tình hình trật tự an ninh ổn định, chợ búa các nơi tấp

nập, đời sống nhân dân phồn vinh trở lại

1533 (QUÝ TỴ), Mạc Đại Chính năm thứ tư; Lê

Nguyên Hòa năm thứ nhất

1533 Pizzaro has imprisoned one of the two brothers, Atahualpa, who offers a room full of gold for his freedom

He is executed by the Spaniards for the murder of his rival brother.

[15]

Tháng giêng (âl)

Nguyễn Kim đưa một người con còn nhỏ tuổi của vua

Lê Chiêu Tông là Lê Ninh lên ngôi vua ở Ai Lao, tức

Lê Trang Tông, đặt niên hiệu là Nguyên Hòa, mở đầu

sự nghiệp trung hưng

Ignatio (người phương Tây) lén lút đến xã Ninh Cường

(Nam Trực, Nam Định) truyền đạo Gia Tô

Vua Lê sai Trịnh Duy Liêu sang nhà Minh

1535 (ẤT MÙI), Mạc Đại Chính năm thứ sáu; Lê

Nguyên Hòa năm thứ ba

1535

Miles Coverdale (1488-1569) xuất bản bộ Kinh

Thánh hoàn thiện đầu tiên bằng tiếng Anh.

[16]

1535 Henry VIII breaks from Catholicism and declares himself head of English Church.

[15]

Nhà Mạc mở khoa thi Hội, lấy đỗ 32 người: Nguyễn

Bỉnh Khiêm, Bùi Khắc Đốc, Nguyễn Thừa Hưu đỗ

Tiến sĩ cập đệ; Nguyễn Di Lượng 7 người đỗ Tiến sĩ

xuất thân; Nguyễn Trùng Quang 22 người đỗ đồng

Tiến sĩ xuất thân

Antonio de Faria (người phương Tây) vào cửa Hàn (Đà

Nẵng) để truyền đạo Gia Tô

1536 (BÍNH THÂN), Mạc Đại Chính năm thứ bảy,

Lê Nguyên Hòa năm thứ tư

1536 Japan's Toyotomi Hideyoshi is born in a thatched hut, the son of a poor farmer

[15]

1536 England's Henry VIII charges his second wife, Anne Boleyn, with adultery He has her beheaded and marries her lady-in-waiting Jane Seymour

[15]

Vua Lê sai Trịnh Viên sang nhà Minh trình bày việc họ

Mạc tiếm ngôi giết vua và vua mới phải xiêu dạt vào

Thanh Hoa

Nhà Mạc sai Mạc Đình Khoa trùng tu Quốc Tử giám

1537 (ĐINH DẬU), Mạc Đại Chính năm thứ tám, Lê

Nguyên Hòa năm thứ năm

1538 (MẬU TUẤT), Mạc Đại Chính năm thứ chín;

Lê Nguyên Hòa năm thứ sáu

1538 At Préveza (on the coast of western Greece, 200 kilometers southeast of the Italian peninsula), a Barbary pirate, Barbarossa, employed by the Ottoman Empire, destroys the combined Christian fleets of the Pope, Venice and Spain The Ottoman Empire dominates the

Mediterranean Sea.

[15]

Mùa xuân

Nhà Mạc mở khoa thi Hội, lấy đỗ 36 người: Giáp Hải,

Trần Toại, Hoàng Sầm đỗ Tiến sĩ cập đệ; Phan Cảo 8

người đỗ Tiến sĩ xuất thân; Hoàng Thuyên 25 người đỗ

đồng Tiến sĩ xuất thân

Nhà Mạc tuyển hoàng đinh

Nhà Mạc sai Nguyễn Văn Thái sang nhà Minh dâng

biểu xin hàng

1540 (CANH TÝ), Mạc Đại Chính năm thứ mười 1540 Babur's eldest son, Humayun, has been ruling in

một; Lê Nguyên Hòa năm thứ tám India, but the empire he inherited has been barely held together by force of arms He is dislodged from power by

Islamic nobles allied with Afghans Humayun goes into exile and allies himself with the Safavid sultan in Iran.

[15]

Tháng giêng (âl)

Mạc Đăng Doanh chết, con là Mạc Phúc Hải nối ngôi

Tháng 11 (âl)

Nhà Minh sai Mao Bá Ôn đem quân áp sát biên giới

nước ta Mạc Đăng Dung sợ, cùng với triều thần hơn

40 người đến doanh quân của Mao Bá Ôn ở biên giới

xin trả lại đất 6 động ở Vĩnh An đã chiếm trước đó cho

nội thuộc vào Khâm Châu Lại sai Văn Minh, Hứa Tam

Tỉnh, Nguyễn Văn Thái mang biểu đầu hàng sang Yên

Kinh

Nguyễn Kim đem quân từ Ai Lao đánh về Nghệ An,

thanh thế rất lẫy lừng

1541 (TÂN SỬU), Mạc Quảng Hòa năm thứ nhất;

Lê Nguyên Hòa năm thứ chín

1541 John Calvin, 32, a protestant, is driven out of France.

[15]

1541 Spanish conquistadors arrive in New Mexico

[15]

Nhà Mạc mở khoa thi Hội lấy đỗ 30 người: Nguyễn

Kỳ, Phạm Công Sâm, Nguyễn Thế Lộc đỗ Tiến sĩ cập

đệ; Ngô Quang 4 người đỗ Tiến sĩ xuất thân; Phạm

Nguyện 23 người đỗ đồng Tiến sĩ xuất thân

Tháng 8 (âl)

Mạc Đăng Dung chết

Khi Mao Bá Ôn dâng bản tâu về kinh, nhà Minh phong

cho Mạc Đăng Dung làm An Nam đô thống sứ ty đô

thống sứ, ban cho ấn bạc và cho thế tập Còn đất 13 lộ

thì cứ chiếu theo tên đất cũ, mỗi lộ đều đặt ty Tuyên

phủ Bắt ba năm một lần cống

1542 (NHÂM DẦN), Mạc Quảng Hòa năm thứ hai;

Lê Nguyên Hòa năm thứ mười

1542 Ailen trở thành vương quốc.

1542 A Chinese vessel carrying hides from Siam and three Portuguese is blown by a storm to a small island 20 miles southwest of the major southern island of Kyushu The Portuguese have muskets, which they introduce to the Japanese

[15]

1542 The Ming emperor, Jiajing, has focused on Daoism and immortality, but his spiritualism has not made him worthy in the eyes of eighteen of his concubines They detest him and conspire to strangle him while he sleeps All of them are executed except the one who warned the empress

Tháng giêng (âl)

Thái sư Hưng Quốc công Nguyễn Kim thống đốc

tướng sĩ tiến đánh Thanh Hoa, Nghệ An, cầm cự với

quân nhà Mạc đến vài tháng

Tháng 3 (âl)

Mạc Phúc Hải lên trấn Nam Quan chịu hội khám và

nhận 1.000 bản lịch đại thống của nhà Minh cùng sắc

mệnh cũ nhà Minh phong cho Mạc Đăng Dung

Tháng 8 (âl)

Nhà Mạc sai sứ sang nhà Minh:

- Nguyễn Điển Kính, Nguyễn Công Nghi, Lương Giản

sang tạ ơn

- Nguyễn Chiêu Huấn, Vũ Tuân và Tạ Định Quang

sang tuế cống

1543 (QUÝ MÃO), Mạc Quảng Hòa năm thứ ba; Lê

Nguyên Hòa năm thứ mười một

1543 Nicolaus Copernicus is dead He had waited until the end of his life to defy Church doctrine with the publication of his work "On The Revolution of Heavenly Bodies," explaining his theory that the earth and other planets revolve around the sun rather than the sun around the earth

Ảnh: Copernic, Hệ thống Copernic

[15]

1543 John Calvin's theocratic government begins in Geneva

[15]

1543 Michelangelo paints the altar wall of the Sistine Chapel

[15]

Tháng chạp (âl) năm Nhâm Dần

Nhà Minh phong Mạc Phúc Hải làm An Nam đô thống

sứ ty đô thống sứ

Quân nhà Lê tiến đánh Tây Đô (Thanh Hoa), tướng

Mạc là Trung Hậu hầu Dương Chấp Nhất đầu hàng

Trịnh Công Năng nổi quân làm phản, chiếm giữ đầu

nguồn Quảng Bình Vua Lê sai Trịnh Kiểm đi đánh,

diệt được

1544 (GIÁP THÌN), Mạc Quảng Hòa năm thứ tư;

Lê Nguyên Hòa năm thứ mười hai

Nhà Mạc mở khoa thi Hội, lấy đỗ 17 người: Vũ Kính 3

người đỗ Tiến sĩ xuất thân; Nguyễn Hữu Dực 14 người

đỗ đồng Tiến sĩ xuất thân

1545 (ẤT TỴ), Mạc Quảng Hòa năm thứ năm; Lê

Nguyên Hòa năm thứ mười ba

1545 The Council of Trent - the 19th ecumenical council

of the Roman Catholic church - begins, to be on and off again until 1563.

[15]

1545 In France, attacks to the Catholic clergy have

occurred Troops are sent against the Protestant heresy in

a cluster of towns About twenty towns are destroyed and about 3,000 Protestant men, women and children killed [15]

1545 Humayun is marching eastward with 14,000 Safavid troops from Iran, where he had gone into exile and where he had allied himself with the Safavid sultan Humayun takes the Afghan city of Kabul

[15]

Tháng 4 (âl)

Lê Trang Tông cùng Nguyễn Kim đem các tướng sĩ đi

đánh miền Sơn Nam, đóng quân doanh ở huyện Yên

Mô

Tháng 5 (âl)

Hàng tướng Mạc là Dương Chấp Nhất đánh thuốc độc

sát hại Nguyễn Kim ở Yên Mô, rồi chạy sang nhà Mạc

Tháng 8 (âl)

Con rể Nguyễn Kim là Trịnh Kiểm được giao giữ chức

Tiết chế các đạo quân nhà Lê, được phong Thái sư,

tước Lạng Quốc công

1546 (BÍNH NGỌ), Mạc Quảng Hòa năm thứ sáu;

Lê Nguyên Hòa năm thứ mười bốn

Quân nhà Lê chiếm được toàn bộ châu Ái, hào kiệt các

xứ Nghệ An, Thuận Quảng theo về giúp rất đông

Tháng 5 (âl)

Mạc Phúc Hải chết, Mạc Phúc Nguyên nối lập

1547 (ĐINH MÙI), Mạc Vĩnh Định năm thứ nhất;

Lê Nguyên Hòa năm thứ mười lăm

1547 – 1616: Miguel de Cervantes

Ông là một nhà văn lớn và là người đặt nền móng cho nền văn học mới ở Tây Ban Nha Tác phẩm nổi tiếng nhất của ông, đồng thời cũng là kiệt tác của nền văn học thế giới là Đông Kisốt (Don Quichotte)

[2]

1547 Henry VIII of England dies.

[15]

Mùa xuân

Nhà Mạc mở khoa thi Hội lấy đỗ 30 người: Dương

Phúc Tư, Phạm Du, Nguyễn Tế đỗ Tiến sĩ cập đệ;

Nguyễn Kính Chỉ 8 người đỗ Tiến sĩ xuất thân; Vũ

Hiệu 19 người đỗ đồng Tiến sĩ xuất thân

Nội bộ triều Mạc lục đục Phạm Tử Nghi mưu lập Mạc

Chính Trung không thành bèn nổi loạn, chạy ra chiếm

cứ vùng Yên Quảng, chống lại Mạc Phúc Nguyên

1548 (MẬU THÂN), Mạc Cảnh Lịch năm thứ nhất;

Lê Nguyên Hòa năm thứ mười sáu

1548 – 1600: Nhà thiên văn học, nhà triết học Ý Gioócđanô Brunô

Brunô là người tiếp thu và phát triển học thuyết