BÀI GIẢNG THUỐC BỔ KHÍ

THUỐC BỔ KHÍ1 ĐẠI CƯƠNG: 1.1 Định nghĩa: Cam, đạm, ôn, bình Tăng cường, điều hoà HĐCN tạng phủ Chữa bệnh do CN tạng phủ suy giảm gây ra. Biểu hiện: Chứng khí hư chung Riêng từng tạng phủ: Tỳ, Phế, Tâm .v.v Lấy bổ tỳ làm chính Bổ khí  kiện tỳ, kiện tỳ  ích khí.1.2 Công dụng chung: ( bệnh mạn tính)+ Triệu chứng toàn thân: Suy nhược cơ thể Phù, ứ nước Choáng truỵ mạch+ Tỳ vị hư: Ăn kém chậm tiêu không muốn ăn Tiết tả mạn tính kéo dài. Viêm đại tràng, loét dạ dày tá tràng mạn Viêm gan mạn+ Phế hư: Hen suyễn Viêm phế quản mạn Phế khí thũng Giãn phế quản

1- ĐẠI CƯƠNG:

1.1- Định nghĩa:

- Cam, đạm, ôn, bình

- Tăng cường, điều hoà HĐCN tạng phủ

- Chữa bệnh do CN tạng phủ suy giảm gây ra

1.2- Công dụng chung: ( bệnh mạn tính)

+ Triệu chứng toàn thân:

- Suy nhược cơ thể

- Phù, ứ nước

- Choáng truỵ mạch

+ Tỳ vị hư:

- Ăn kém chậm tiêu không muốn ăn

- Tiết tả mạn tính kéo dài

- Viêm đại tràng, loét dạ dày tá tràng mạn

2.1 - BACH TRUẬT

Rhizoma atractylodis macrocephalae

Atractylodes macrocephala Koidz Họ cúc

Asteraceae

TVQK: Cam khổ, ôn Tỳ vị

CN: Bổ khí kiện tỳ, Ráo thấp, Cố biểu liễm hãn,

Lợi thuỷ, An thai (dưỡng)

CT: - Khí hư.(Quy tỳ hoàn, tứ quân, hương

KK: - Người âm hư, hao tổn tân dịch

2.2- HOÀNG KÌ

Radix astragali membranacei

Astragalus membranaceus Họ cánh bướm

Fabaceae

TVQK: Cam, ôn Phế tỳ

CN: Bổ khí, ích khí sinh huyết, Cố biểu liễm hãn,

Thăng dương khí, Giải độc sinh cơ, Lợi

- Huyết hư, bạch cầu giảm Phối hợp

- Sốt kéo dài ( Cam ôn trừ đai nhiệt) Phối hợp

- Phì đại tuyến tiền liệt Phối hợp

- Vảy nến

Kiêng kị: Người thực chứng, Âm hư hoả vượng,

Huyễn vựng, Hen suyễn do suy tim; phụ nữ có thai

Chú ý: Dùng phối hợp với nhân sâm

2.3- HOÀI SƠN

Rhizoma Dioscoreae persimilis

Dioscorea persimilis Prain et Burkill.

-Trẻ em suy dinh dương (cốm bổ tỳ)

- Tinh tuỷ kém, di mộng tinh PH

- Chỉ kháí Phối hợp

- Háo khát tân dịch hao tổn Phối hợp

Kiêng kị: Người có thấp nhiệt, thực tà

- Cơ thể suy nhược mệt mỏi ăn, ngủ kém PH

- Tăng sức lực, tăng khă năng làm việc

- Háo khát tân dịch khô kiệt, tiểu đường

- Hen suyễn, viêm phế quản mạn, tâm phế mạn

- Thiếu máu, Mỡ trong máu cao Phối hợp

- Liệt dương, Suy thượng thận Phối hợp

Giảm bạch cầu hoá trị liệu Phối hợp

Ỉa chảy mạn Phối hợp

- Cấp cứu thoát dương vong dương Phối hợp

2.5-PHÒNG ĐẢNG SÂM

Radix Codonopsis pilosulae

Nhiều loài chi Codonopsis: C Pilosula, C

tangshen;C Javanica, Campanumoea javanica

Họ hoa chuông Campanulaceae

- Giải độc: - Mụn nhọt lở ngứa Phối hợp

- Thuốc trừ sâu

- Thức ăn độc

- Thuốc độc

- Chỉ khái nhiệt Phối hợp

- Điều hoà dược tính :

- Độc

- Tác dụng mạnh

- Thuốc bổ tăng bổ

- Thuốc mát giải nhiệt

- Thuốc nhuận tư âm

Kiêng kị:

- Phản, hải tảo, nguyên hoa, đại kích,cam toại

- Liều quá cao giữ nước gây phù

2.7- ĐẠI TÁO

Fructus Ziziphi jujubae

Zizyphus jujuba Mill.var inernus (Bge) Rehd

Họ táo Rhamnaceae

TVQK: Cam, ôn Tỳ vị, tâm

CN: Kiện tỳ, Dưỡng huyết, An thần,

Điều hoà dược tính

CT: - Tỳ vị hư nhược Phối hợp

- Huyết hư Phối hợp

- Tạng táo: - Bứt dứt, Khó ngủ Phối hợp

- Thần trí bất thường

Kiêng kị: Người có Hàn thấp, Thấp nhiệt, Đàm

thấp

NẤM LINH CHI

-TK: Linh chi thảo, nấn trường thọ, nấm lim, thuốc thần tiên, hổ nhũ linh chi, mộc linh chi, tử linh chi-Có 6 loại: - Thanh chi (Long chi): Màu xanh

(Lục bảo linh chi)- Hồng chi (xích chi): Màu đỏ

- Hoàng chi (Kim chi): Màu vàng

- Bạch chi ( Ngọc chi): Màu trắng

- Hắc chi (Huyền chi): Màu đen

- Tử chi: Màu tím -Tử chi dùng nhiều nhất, sau là xích chi

-Tử chi :Ganoderma lucidum (Leyst Exfr.) Karst

Họ nấm linh chi: Ganodermataceae

-Thế giới khoảng 200 loài, ở Việt nam phát hiện 30 loài, có cả loài tím và đỏ, đã trồng thành công ở

nhiều nơi( Sapa, Lâm đồng)

* TVQKCN của các loại linh chi:

- Thanh chi: Chua, bình, không độc, sáng mắt, bổ

can khí, an thần, tăng trí nhớ

-Hồng chi: Đắng, bình, không độc, tăng trí nhớ,

dưỡng tim, bổ trung, trị tức ngực

- Hoàng chi: Ngọt, bình, không độc, an thần, ích tỳ

- Tử chi: Ngọt, ôn, không độc, trị đau nhức gân

cốt

CN chung : Bổ khí dưỡng huyết, dưỡng tâm an

thần, chỉ khái bình suyễn,

* Chủ trị chung của các loài linh chi:

- Tâm thần bất an, khái thấu háo suyễn, khí huyết bất túc, tỳ vị hư nhược

- Thần kinh suy nhược

- Cholesterol trong máu cao

- Viêm phế quản mạn

- Bệnh gan mạn

- Chứng giảm bạch cầu

- Xơ cứng bì, viêm da cơ, luput ban đỏ

- Loét dạ dày

- Nhược cơ

- Mạch vành

- Cao huyết áp

- Hỗ trợ điều trị ung thư( kéo dài tuổi thọ)

- Hỗ trợ điều trị HIV chống suy giảm miễn dịch

- Chống lão hoá tăng tuổi thọ do có tác dụng chống oxy hoá cao

* Tóm tắt thành phần hoá học và tác dung:

- Nhóm protein: ức chế giải phóng histamin, ức chế

kết dính tiểu cầu, giãn cơ, giảm đau, điều hoà miễn dịch

- Alcaloid: Trợ tim

- Steroid:Giải độc gan, ức chế tổng hợp cholesterol

miễn dịch, chống ung thư, tăng tổng hợp protein,

tăng chuyển hóa acid nucleic, trợ tim

- Triterpen: ức chế giải phóng histamin, hạ huyết

áp, ức chế ACE (Angiotensine Conversion Enyme),

ức chế tổng hợp cholesterol, bảo vệ gan, chống

khối u

- Acid béo: ức chế giải phóng histamin

TÊN T VỊ Q.K CÔNG NĂNG

Hòang

kì Ôn Cam Phế tỳ - Bổ khí, thăng dương khí- Cố biểu liễm liễm hãn

- Giải độc sinh cơ, Lợi thủy

Bạch

truật Ôn Cam khổ Tỳ, vị - Bổ khí, khiện tỳ ráo thấp- Cố biểu liễm hãn

- lợi thủy tiêu thũng, an thai

TÊN T VỊ Q.K CÔNG NĂNG

Đại

táo Ôn Cam Đại táo - Kiện tỳ, dưỡng huyết- An thần

- Điều hòa dược tính