Bài giảng thuốc bổ khí

PHỐI HỢP TMC, TN KIÊNG KỊ: - NGƯỜI ÂM HƯ HOẢ VƯỢNG CHÚ Ý: DÙNG PHỐI HỢP VỚI THƯƠNG TRUẬT... PHẾ TỲ CN: BỔ KHÍ, ÍCH KHÍ SINH HUYẾT, CỐ BIỂU LIỄM HÃN,THĂNG DƯƠNG KHÍ, GIẢI ĐỘC SINH CƠ, L

THUỐC BỔ KHÍ

1- ĐẠI CƯƠNG:

1.1- ĐỊNH NGHĨA:

- CAM, ĐẠM, ÔN, BÌNH

- TĂNG CƯỜNG, ĐIỀU HOÀ HĐCN TẠNG PHỦ

- CHỮA BỆNH DO CN TẠNG PHỦ SUY GIẢM GÂY RA

* BIỂU HIỆN:

- CHỨNG KHÍ HƯ CHUNG

- RIÊNG TẠNG PHỦ: TỲ, PHẾ, TÂM V.V

* LẤY BỔ TỲ LÀM CHÍNH

* BỔ KHÍ  KIỆN TỲ, BỔ PHẾ  ÍCH KHÍ.

1.2- Công dụng chung: ( bệnh mạn tính)

+ Triệu chứng toàn thân:

- Suy nhược cơ thể

- Phù, ứ nước

- Choáng truỵ mạch

+ Tỳ vị hư:

- ăn kém chậm tiêu không muốn ăn

- Tiết tả mạn tính kéo dài

- Viêm đại tràng, loét dạ dày tá tràng mạn

- Viêm gan mạn

+ Phế hư: - Hen suyễn

- Viêm phế quản mạn

- Phế khí thũng

- Giãn phế quản

+ Tâm hư:

- Suy tim

- Thiếu máu

- Tâm phế mạn

- Tâm phiền hồi hộp mất ngủ

+ Cơ nhục sa giáng:

- Dạ dày - Lá lách

- Trực tràng - Dạ con

- Giãn tĩnh mạch - Táo bón

1.3- Phối hợp:

- Bổ dương

- Bổ huyết

- Hành khí, hoạt huyết

- Tuỳ triệu chứng kèm theo

2- Các vị thuốc

2.1 - BACH TRUẬT RHIZOMA ATRACTYLODIS MACROCEPHALAE

ATRACTYLODES MACROCEPHALA KOIDZ HỌ CÚC

ASTERACEAE

TVQK: CAM KHỔ, ÔN TỲ VỊ

CN: BỔ KHÍ KIỆN TỲ, RÁO THẤP, CỐ BIỂU LIỄM HÃN,

LỢI THUỶ, AN THAI (DƯỠNG)

CT: - KHÍ HƯ, TIẾT TẢ, THỰC TÍCH PHỐI HỢP

HK, BPL

- CỐ BIỂU LIỄM HÃN PHỐI HỢP HK, KT

- PHÙ THŨNG PHỐI HỢP

- ĐỘNG THAI PHỐI HỢP TMC, TN

KIÊNG KỊ: - NGƯỜI ÂM HƯ HOẢ VƯỢNG

CHÚ Ý: DÙNG PHỐI HỢP VỚI THƯƠNG TRUẬT

2.2- HOÀNG KÌ

RADIX ASTRAGALI MEMBRANACEI

ASTRAGALUS MEMBRANACEUS HỌ CÁNH

BƯỚM FABACEAE

TVQK: CAM, ÔN PHẾ TỲ

CN: BỔ KHÍ, ÍCH KHÍ SINH HUYẾT, CỐ

BIỂU LIỄM HÃN,THĂNG DƯƠNG KHÍ,

GIẢI ĐỘC SINH CƠ, LỢI THUỶ.

CT: - TỲ KHÍ HƯ NHƯỢC, CAC CHỨNG SA GIÁNG

- LOÉT DẠ DÀY

- GAN MẠN TÍNH

- TIM MẠCH, NHŨN NÃO, SỐT XUẤT

- Huyết hư, bạch cầu giảm

- Phù thũng: + Viêm thận mạn

+ Tâm thận dương hư -Tự hãn, đạo hãn

- Phong thấp mạn tính

- Mụn nhọt không phát ra, vết loét lâu liền miệng

- Tiêu khát

- Sốt kéo dài ( Cam ôn trừ đai nhiệt)

- Phì đại tuyến tiền liệt

- Vảy nến

* Kiêng kị: Người thực chứng, âm hư hoả vượng, Huyễn vựng, Hen suyễn do suy tim

Chú ý: Dùng phối hợp với nhân sâm

2.3- HOÀI SƠN RHIZOMA DIOSCOREAE PERSIMILIS

DIOSCOREA PERSIMILIS PRAIN ET

BURKILL

HỌ CỦ NÂU DIOSCOREACEAE

* TVQK: - CAM, NHẠT, BÌNH TỲ, PHẾ, THẬN

* CN: - BỔ TỲ VỊ

- ÍCH THẬN CỐ TINH, NHUẬN PHẾ

- SINH TÂN CHỈ KHÁT

* CT: - CHỈ TẢ MẠN TÍNH PHỐI HỢP BT

- TINH TUỶ KÉM, DI MỘNG TINH PH KA,KT

- CHỈ KHÁT PHỐI HỢP HS,CC,TD

* KIÊNG KỊ: NGƯỜI CÓ THẤP NHIỆT, THỰC TÀ

2.4- NHÂN SÂM RADIX GINSENG

PANAX GINSENG HỌ NGŨ GIA BÌ :

ARALIACEAE

TVQK: CAM, KHỔ ÔN (HÀN).PHẾ TỲ

CN: ĐẠI BỔ NGUYÊN KHÍ, ÍCH HUYẾT SINH TÂN

CHỈ KHÁT, BỔ ÍCH PHẾ TỲ

CHỦ TRỊ:

- CƠ THỂ SUY NHƯỢC MỆT MỎI ĂN, NGỦ KÉM

- TĂNG SỨC LỰC, TĂNG KHĂ NĂNG LÀM

VIỆC

- HÁO KHÁT TÂN DỊCH KHÔ KIỆT, TIỂU

ĐƯỜNG

- HEN SUYỄN, VIÊM PHẾ QUẢN MẠN, TÂM

PHẾ MẠN

- Giảm bạch cầu hoá trị liệu

- ỉa chảy mạn

- - Cấp cứu thoát dương vong dương

* Kiêng kị:

- Huyết áp cao

- đau bụng do lạnh

- Trước khi đi ngủ

- Phụ nữ có thai

- Liều 2-12g/ngày

- Liều quá cao: nổi ban, ngứa, đau đầu,

xuất huyết

- Phản lê lô, uý ngũ linh chi và la bạc tử

2.5-PHÒNG ĐẢNG SÂM RADIX CODONOPSIS PILOSULAE

NHIỀU LOÀI CHI CODONOPSIS: C PILOSULA, C TANGSHEN;C JAVANICA, CAMPANUMOEA

JAVANICA

HỌ HOA CHUÔNG CAMPANULACEAE

TVQK: CAM, BÌNH; PHẾ, TỲ

CN: BỔ ÍCH PHẾ TỲ, ÍCH KHÍ, DƯỠNG HUYẾT,

SINH TÂN CHỈ KHÁT

CT: - TỲ VỊ HƯ

- THIẾU MÁU (DINH DƯỠNG KÉM)

- PHẾ KHÍ HƯ

- KHÍ HƯ CƠ THỂ MỆT MỎI SUY NHƯỢC

- CHỮA MỤN NHỌT

* KIÊNG KỊ: NGƯỜI CÓ THỰC CHỨNG PHẢN LÊ LÔ

2.6- CAM THẢO RADIX GLYCYRRHIZAE

GLYCYRRHIZA URALENSIS FISH HỌ CÁNH BƯỚM

FABACEAE

CN: BỔ TRUNG KHÍ, ÍCH KHÍ PHỤC MẠCH, CHỈ THỐNG,NHUẬN PHẾ, GIẢI ĐỘC, ĐIỀU HOÀ

DƯỢC TÍNH

* CT: - LOẠN NHỊP

- CHỈ THỐNG:- HỌNG

- BỤNG

- TOÀN THÂN CO RÚT

- DẠ DÀY

- ĐẠI TRÀNG CO THẮT

- Giải độc: - Mụn nhọt lở ngứa

- Thuốc trừ sâu

- Thức ăn độc

- Thuốc độc

- Chỉ khái nhiệt

- điều hoà dược tính :

- độc

- Tác dụng mạnh

- Thuốc bổ tăng bổ

- Thuốc mát giải nhiệt

- Thuốc nhuận tư âm

Kiêng kị:

- Phản, hải tảo, nguyên hoa, đại kích,cam toại

- Liều quá cao giữ nước gây phù

2.7- ĐẠI TÁO FRUCTUS ZIZIPHI JUJUBAE

ZIZYPHUS JUJUBA MILL.VAR INERNUS (BGE)

REHD

HỌ TÁO RHAMNACEAE

TVQK: CAM, ÔN TỲ VỊ, TÂM

CN : KIỆN TỲ, DƯỠNG HUYẾT, AN THẦN,

ĐIỀU HOÀ DƯỢC TÍNH

CT: - TỲ VỊ HƯ NHƯỢC

- HUYẾT HƯ

- TẠNG TÁO: - BỨT DỨT, KHÓ NGỦ PHỐI HỢP

- THẦN TRÍ BẤT THƯỜNG

* KIÊNG KỊ: NGƯỜI CÓ HÀN THẤP, THẤP NHIỆT, ĐÀM THẤP

B¶ng tãm t¾t tÝnh n¨ng thuèc bæ khÝ Tªn VÞ Tinh Q

kinh

C«ng n¨ng

Nh©n

s©m

Cam, khæ

¤n (hµn)

PhÕ, tú

- §¹i bæ nguyªn khÝ

- Ich huyÕt, sinh t©n chØ kh¸t

- Bæ phÕ tú Phßng

®Èng

s©m

Cam B×nh PhÕ,

tú

- Bæ phÕ tú

- Ich khÝ

- Dìng huyÕt, sinh t©n chØ kh¸t

Tên Vị Tinh Q

kinh

Công năng

Hòang

kì

Cam Ôn Phế,

tỳ

- Bổ khí, thăng dơng khí

- Cố biểu liễm liễm hãn

- Giải độc sinh cơ, Lợi thủy

Bạch

truật

Cam , khổ

Ôn Tỳ, vị - Bổ khí, khiện tỳ ráo

thấp

- Cố biểu liễm hãn

- lợi thủy tiêu thũng, an thai

Cam

thảo

Cam Bình 12

kinh

- Bổ trung khí

- Nhuận phế, giải độc, chỉ thống

- Điều hòa dợc tính

Tên Vị Tinh Q

kinh

Công năng

Đại

táo

Cam Ôn Tỳ,

vị, tâm

- Kiện tỳ, dỡng huyết

- An thần

- Điều hòa dợc tính Hoài

sơn

Cam,

đạm

Bình Tỳ,

phế, thận

- Kiện tỳ vị

- ích phế thận

- Sinh thân chỉ khát Linh

chi

Cam, khổ

Ôn, bình

Tỳ,

vi, phế

- Bổ khí huyết

- Chỉ khí bình suyễn

- Dơng tâm an thần