BÀI GIẢNG THUỐC CỐ SÁP

THUỐC CỐ SÁP1.ĐẠI CƯƠNG:1.1.ĐỊNH NGHĨA:+ Chua chát+ Tác dụng thu liễm cố sáp+ Chữa hoạt thoát,thể hư như: Tự hãn, đạo hãn Ho, hen suyễn Tiêu chảy, sa giáng Di tinh, hoạt tinh, tiểu tiện nhiều lần Chảy máu Lở loét lâu liền miệng Băng huyết, bạch đới khí hư

THUỐC CỐ SÁP 1.ĐẠI CƯƠNG:

1.1.ĐỊNH NGHĨA:

+ Chua chát

+ Tác dụng thu liễm cố sáp

+ Chữa hoạt thoát,thể hư như:

- Tự hãn, đạo hãn

- Ho, hen suyễn

- Tiêu chảy, sa giáng

- Di tinh, hoạt tinh, tiểu tiện nhiều lần

- Chảy máu

- Lở loét lâu liền miệng

- Băng huyết, bạch đới khí hư

1.2.CHÚ Ý:

a.Không dùng khi còn ngoại tà:

- Không cầm mồ hôi do nhiệt chứng

- Chỉ tả do thấp nhiệt

- Đái buốt đái rắt do thấp nhiệt bàng quang

- Chỉ huyết do nhiệt

b.Phối hợp thuốc chữa nguyên nhân (thuốc bổ).

- Cố tinh sáp niệu

- Sáp trường chỉ tả

2.CÁC VỊ THUỐC

2.1-THUỐC LIỄM HÃN

Chữa ra mồ hôi nhiều do:

- Biểu hư, khí hư

- Tâm dương hư (tự hãn)

- Tâm âm hư (đạo hãn)

2.1.1- NGŨ VỊ TỨ

Fructus Schisandrae

Schisandra chinensis Baill Họ ngũ vị tử

schisandraceae

TVKQ: Toan, đạm(ngũ vị),ôn Phế, thận, tâm

CN:

- Cố biểu liễm hãn, Liễm phế, Cố tinh sáp niệu, Sinh tân chỉ khát

CT: - Ra mồ hôi nhiều

- Ho lâu ngày, hen suyễn

- Di tinh, hoạt tinh, bạch đới khí hư

- Háo khát, tân dịch hao tổn

- Chỉ tả

Kiêng kị: Thực nhiệt, biểu tà.

2.1.2-MẪU LỆ

Concha Ostreae

Ostrea gigas Thunberg Họ mẫu lệ ostreidae.

TVKQ: Đạm, chát, sáp, lương Can, thận

CN: - Liễm hãn, cố sáp, bình can tiềm dương, tán kết nhuyễn kiên, Hòa toan, ích cốt, sinh cơ

CT: - Mồ hôi ra nhiều

- Huyễn vựng:

+ Hoa mắt chóng mặt nhức đầu ù tai

+ Cao huyết áp

- Di tính, băng lậu đới hạ

- Lao hạch, viêm hạch, gan lách sưng to

- Đau dạ dày, còi xương, vết loét lâu liền

miệng

Kiêng kị: Người có thấp nhiệt, thực tà

2.2.THUỐC CỐ TINH SÁP NIỆU

Di, hoạt tinh,tiểu són,dầm,nhiều lần,bạch đới khí hư

2.2.1.KIM ANH

Fructus Rosae leavigatae

Rosa laevigata Michx.Họ hoa hồng Rosaceae

TVKQ: Toan, chát, bình.Phế, tỳ, thận

CN:- Cố tinh sáp niệu

- Sáp trường

CT: -Di, hoạt tinh, xích bạch đới, sa tử cung

-Tiểu són, nhiều lần tiểu dầm

- ỉa chảy, lỵ lâu ngày

Kiêng kị: Người có thấp nhiệt

2.2.2- SƠN THÙ

Fructus Corni

Cornus ofcinalis Sieb.et zucc.Họ thù du

Cornaceae

TVKQ: Toan, ôn, can, thận

CN: Bổ ích can thận, Cố tinh sáp niệu, Liễm hãn,

Cố kinh

CT:

- Dương nuy, di tinh ù tai, tiểu nhiều lần, lưng gối đau

- Chỉ hãn

- Kinh, bạch đới khí hư ra nhiều, người yếu mệt do thận hư

Kiêng kị: Người có thấp nhiệt

2.3.THUỐC SÁP TRƯỜNG:

Tiết tả mạn tính do tỳ thận hư

2.3.1.KHIẾM THỰC

Semen Eurylaes

Eurylae ferox Salisb.Họ súng:Nymphaeaceae

TVKQ: Cam, sáp, bình.Tỳ,thận

CN:Kiện tỳ chỉ tà, Trừ thấp nhiệt, ích thận cố tinh

CT:- Tỳ hư tiêu hóa kém, ỉa chảy kéo dài

- Thận hư di mộng tinh, tiểu tiện nhiều lần.

- Bạch đới do thấp nhiệt

- Tiêu khát.

Chú ý :Tác dụng gần giống hoài sơn

2.3.2 LIÊN NHỤC

Semen Nelumbinis

Nelumbo nucifera Gaertn,Họ sen: Nelumbonaceae

TVKQ: Cam, chát, bình, tâm, tỳ, thận

CN: Kiện tỳ chỉ tả, ích thận cố tinh, Dưỡng tâm an thần

CT: - Tỳ hư tả lỵ lâu ngày

- Thận hư di tinh, băng lậu đới hạ

- Tâm hỏa bốc, tâm thần không yên

Kiêng kị: Thực nhiệt và táo két

BẢNG TÓM TẮT TÍNH NĂNG THUỐC CỐ SÁP

LOẠI LIỄM HÃN

1-

Ngũ vị

tử

Toan Ôn Phế,

thận 1- Cố biểu liễm hãn2- Liễm phế chỉ khái

3- ích thận cố tinh 4- Sinh tân chỉ khát

2-

Mẫu

lệ

Hàm chát Hơi hàn Can, thận 1- Cố biểu liễm hãn2- Trấn can tiềm dương

3- Cố thận sáp tinh 4- Nhuyễn kiên tán kết

CỐ TINH SÁP NIỆU

Kim

anh

tử

Toan, chát Bình Phế, tỳ,

thận

1- ích thận cố tinh sáp niệu

2- Sáp trường chỉ tả 3- Cố biểu liễm hãn

Sơn

thù Toan, chát Hơi ôn Can, thận 1- ích thận cố tinh2- Cố biểu liễm hãn

3- Cố kinh chỉ huyết

Tang

phiêu

tiêu

Cam, mặn Bình Can, thận 1- ích thận cố tinh sáp niệu

SÁP TRƯỜNG CHỈ TẢ

Khiếm

thực Cam, chát Bình Tỳ, thận 1- Kiện tỳ chỉ tả2- ích thận cố tinh

3- Trừ thấp chỉ đới

Liên

nhục Cam, chát Bình Tỳ, thận,

tâm

1- Kiện tỳ chỉ tả 2- ích thận cố tinh 3- Dưỡng tâm an thần

Kha

tử Toan, chát Ôn Phế, Đại

tràng

1- Sáp trường chỉ tả 2- Liễm phế chỉ khái