Tập San khoa học 11

Các thuốc chẹn alpha chỉ sử dụng kết hợp với một thuốc chống tăng huyết áp khác trong những trường hợp cụ thể.. Trong trường hợp cao huyết áp thứ phát do một bệnh khác, kết hợp các thuốc

Nội san khoa học – Số 11

Nội san khoa học – Số 11 3

của Hiệu trưởng

trường Cao đẳng Y tế Quảng Ninh.

Kháng sinh làm tăng Kali huyết ở ngư

ời cao tuổi PAGEREF _Toc269934743

Nhiều người lợi dụng thuốc giảm đau PAGEREF _Toc269934751 \h 18

Hiệp hội ĐH ngoài công lập đề nghị b

ỏ điểm sàn PAGEREF _Toc269934752 \

h 19 Góc thư giãn

Trường CĐYT Quảng Ninh

Kỹ nămg ra quyết định

(Tiếp theo NSKH số 10)

4 Phương pháp ra QĐ.

4.1 Phương pháp độc đoán.

Phương pháp độc đoán là khi người quản

lý tự quyết định hoàn toàn và sau đó

công bố cho nhân viên

4.2 Phương pháp phát biểu cuối cùng.

Là phương pháp cho phép nhân viên thảo

luận và đề nghị giải pháp cho vấn đề,

cuối cuộc thảo luận người QL tự ra quyết

định Trong QĐ, người quản lý có thể

lưu ý hoặc không lưu ý đến những đề

nghị của nhân viên

4.3 Phương pháp nhóm tinh hoa.

Có sự tham gia của người quản lý và ít

nhất một người khác vào việc ra quyết

định mà không cần tham khảo ý kiến của

những người khác

4.4 Phương pháp cố vấn.

Phương pháp cố vấn là đặt người quản lý

vào vị trí của người cố vấn Người quản lý

có thể đưa ra một quyết định ban đầu để

thăm dò và trình bày quyết định này cho

nhóm thảo luận và thu thập dữ liệu Người

quản lý cần xem xét cẩn thận và cởi mở

với các ý kiến của nhóm trước khi ra quyết

định

4.5 Phương pháp luật đa số.

Là phương pháp có sự tham gia của mọi

thành viên của đơn vị trong quá trình ra

quyết định bằng cách cho phép mỗi

Khi mọi thành viên của nhóm đều chấp nhận thì QĐ đã đạt tới sự nhất trí, và sự đánh giá này có thể được xem như là quyết định của tập thể Trong việc ra quyết định dựa vào sự nhất trí đích thân người quản lý phải tin chắc quyết định là quyết định đúng đắn và đồng ý đi theo quyết định này

5 Soạn thảo quyết định.

Thành lập bộ phận biên soạn dự thảo trong các trường hợp cần thiết hoặc giao cho cá nhân có khả năng soạn thảo để thực hiện

6 Hiệu lực quyết định.

Cần phải tính thời điểm quyết định đến và triển khai ở đối tượng điều chỉnh của QĐ Quyết định qui phạm cần thời gian để phổ biến, nhận thức Quyết định cần có thời gian

để chuyển đến tận tay đối tượng thi hành, trong một số trường hợp cần có thời gian để tiếp nhận và tổ chức thực hiện.chức thực hiện

gì, làm cách nào, thời gian, ai kiểm tra

Kỹ nămg ra quyết định PAGEREF _To c269934738 \h 4

Cao huyết áp và một số tương tác thu

Kháng sinh làm tăng Kali huyết ở ngư

ời cao tuổi PAGEREF _Toc269934743

Nhiều người lợi dụng thuốc giảm đau PAGEREF _Toc269934751 \h 18

Hiệp hội ĐH ngoài công lập đề nghị b

ỏ điểm sàn PAGEREF _Toc269934752 \

h 19 Góc thư giãn

PAGEREF _Toc269934753 \h 20

Thiết lập kế hoạch để thực hiện: Mục

tiêu, thời hạn thực hiện

Trao đổi thông tin: Thông tin một cách

rõ ràng cho người khác điều phải làm để

đạt được quyết định

Kiểm tra, đánh giá việc thực hiện kế hoạch

Điều chỉnh QĐ: Đừng nghĩ rằng tất cả

các các QĐ điều đúng hoàn toàn Việc

thực hiện, nhất là đối với những quyết

định phức tạp Do vậy, đôi khi cần phải

điều chỉnh QĐ

Tổng kết việc thực hiện QĐ

Nhiều khi phải chấp nhận rủi ro: Hãy

chuẩn bị chấp nhận rủi ro

Phải nhiệt tình, kiên quyết và sốt sắng

khi thực hiện một quyết định Một quyết

định sáng tạo đòi hỏi sự thực hiện phải

có tính sáng tạo

Phải tin tưởng vào nhân viên thực hiện:

hãy tin tưởng rằng mình và nhân viên

của mình luôn luôn có thể làm tốt hơn

nữa Đừng tìm cách ngăn lại việc thực

hiện một quyết định mà mình nghĩ rằng

mình và nhân viên của mình không có

khả năng đạt được Người ta thường làm

việc ở mức độ mà bạn tin rằng họ có khả

năng đạt đến mức đó, miễn là nó hợp lý

8 Đánh giá quyết định.

Để đánh giá tính hiệu quả của một quyết

định đòi hỏi một cách tiếp cận từ hai phía:

Một là, người quản lý phải đánh giá qui

trình trên cơ sở đang diễn ra: Việc thực

hiện có được tiến hành theo đúng trình tự

của kế hoạch hay không? Có đạt được

những kết quả mong muốn hay không?

Hai là, người quản lý nên thẩm tra tính hiệu quả của toàn bộ quyết định và cả quá trình lấy quyết định nữa

Việc đánh giá quyết định đang được thực hiện có thể tiến hành tốt nhất ở 2 mức độ: chính thức và không chính thức

Việc xem xét một cách chính thức nên được dự kiến vào những ngày còn trong quá trình thực hiện quyết định Nó có thể được thực hiện nhờ những cơ chế kiểm tra chuẩn mực như các cuộc họp, kiểm tra đầu

ra, biên bản và báo cáo hàng ngày

Việc xem xét không chính thức: thường xuyên xảy ra bao gồm việc quan sát và nói chuyện với nhân viên tham gia vào quá trình thực hiện như: “Công việc diễn ra như thế nào?”, “Đến nay có vấn đề gì không?” Các loại tình huống này cũng đưa ra những cơ hội lý tưởng để khuyến khích và giữ nhân viên tiếp tục nhiệm vụ của họ

9 Đình chỉ hoặc bãi bỏ QĐ.

Cơ quan cấp trên có quyền đình chỉ hoặc hoặc bãi bỏ quyết định khi quyết định bất hợp pháp hoặc có dấu hiệu nghi ngờ bất hợp pháp (QĐ trái với hiến pháp, luật và các văn bản của các cơ quan nhà nước cấp trên làm ảnh hưởng tới quyền và lợi ích

hợp pháp của dân)

-Th.s Nguyễn Kim Thoa

-Cao huyết áp và một số tương tácthuốc

Cao huyết áp được coi là căn bệnh “giết

người thầm lặng” Ước tính có gần 1 tỷ

người (~26%) trên thế giới bị cao huyết

áp trong năm 2000 Đây là căn bệnh

phổ biến ở các nước phát triển (333 triệu

người) và các nước chưa phát triển (639

triệu người) Năm 2008 có khoảng 16.5

triệu người chết vì tăng huyết áp trên

toàn thế giới Dự đoán năm 2025 số

người mắc phải căn bệnh này là 1.56 tỷ

Một nghiên cứu mới đây ở Việt Nam cho

thấy tỷ lệ người cao huyết áp trong cộng

trong cơ thể như:

tim, não, thận, mắt Các biến chứng này

làm bệnh cao huyết áp nặng thêm, tăng

tỷ lệ tàn tật và giảm tuổi thọ từ 10 đến 20

năm

Có thể bắt đầu điều trị cao huyết áp với

bất kỳ nhóm thuốc nào, trừ nhóm chẹn

alpha Các thuốc chẹn alpha chỉ sử dụng

kết hợp với một thuốc chống tăng huyết

áp khác trong những trường hợp cụ thể

Trong trường hợp cao huyết áp thứ phát

do một bệnh khác, kết hợp các thuốc ức

chế men chuyển angiotensin (ACE) và

thuốc ức chế thụ thể angiotensin (ARB)

hay còn gọi là angiotensin II được lựa

chọn dùng cho những bệnh nhân suy tim,

suy thận mãn tính (cả ở người mắc/không mắc tiểu đường), nhồi máu cơ tim, protein niệu

Khi điều trị bằng một thuốc đơn lẻ, những bệnh nhân bị ho do tác dụng không mong muốn của thuốc ức chế men chuyển ACE nên dùng ARB để thay thế

Các thuốc chẹn beta đôi khi được chọn lựa cho những bệnh nhân có nhịp tim nhanh hoặc đau tim Kết hợp thuốc chẹn beta và alpha ở bệnh nhân cao huyết áp bị phì đại tuyến tiền liệt để điều trị đồng thời hai

bệnh Nhưng cần thận trọng khi kết hợp hai thuốc đều làm chậm nhịp tim

Ví dụ bệnh nhân dùng kết hợp một thuốc chẹn beta với một thuốc chẹn kênh calci phi dihydropyridine [diltiazem (Cardizem, Dilacor, Tiazac) hoặc verapamil (Calan, Verelan, Isoptin)] thì cần theo dõi tình hình bệnh thật cẩn thận để tránh nhịp tim chậm quá mức.Không nên dùng thuốc chẹn kênh calci dihydropyridine đơn độc vì có thể gây tác hại cho những người bệnh mắc bệnh thận mãn tính do làm tăng protein niệu Để giảm tác dụng phụ không mong muốn này của thuốc ta có thể kết hợp sử dụng các thuốc ức chế men chuyển ACE Thuốc chẹn kênh calci phi dihydropyridine không nên dùng cho người bị suy tim

Kết hợp thuốc rất phổ biến trong điều trị

cao huyết áp Việc kết hợp có thể làm

giảm đến mức tối thiểu tác dụng không

mong muốn và tăng tối đa tác dụng

mong muốn Ví dụ, thuốc lợi tiểu ở liều

thấp kết hợp với thuốc điều trị cao huyết

Phụ nữ có thai có thể bị cao huyết áp

trong thời kỳ mang thai hoặc trước khi có

thai làm tăng nguy cơ tiền sản giật hoặc

sản giật (nhiễm độc thai nghén), thường

xảy ra ở 3 tháng cuối thai kỳ Chỉ định

nào? Huyết áp quá

thấp khiến máu tới

rau thai kém làm cho

sự phát triển của thai

nhi suy giảm Nếu điều trị cao huyết áp

trong thời kỳ mang thai nên giảm từ từ

và không để thấp dưới 140/80 Các thuốc

thường dùng là nhóm chẹn beta,

hydralazine, labetalol, alpha-methyldopa,

và gần đây có thêm nhóm thuốc chẹn

kênh calci Các thuốc chống chỉ định đối

với thai phụ bao gồm nhóm ức chế men

chuyển ACE, ức chế thụ thể angiotensin

và thuốc lợi tiểu

Một số tương tác thuốc cần lưu ý

Spironolactone (Aldactone): Giảm tác

dụng của thuốc chống đông; tăng độc tính

khi dùng chung với thuốc lợi tiểu kali

Furosemide (Lasix):

Metformin làm giảm nồng độ furosemid; furosemid làm giảm tác dụng hạ đường huyết của các thuốc tiểu đường và tác dụng giãn cơ của tubocurarin; tăng độc tính đối với thính giác của aminoglycoside; hoạt tính của wafarin có thể được nâng cao khi dùng chung với furosemid

Prazosin (Minipress):

làm giảm tác dụng hạ huyết áp khi dùng

indomethacin, clonidine

Terazosin (Hytrin):

Tác dụng giảm khi dùng chung với các thuốc phi steroid; tác dụng tăng khi dùng cùng với các thuốc lợi tiểu và các thuốc hạ huyết áp

Metoprolol (Lopressor, Toprol XL):

giảm sinh khả dụng và nồng độ metoprolol huyết tương khi dùng chung với các muối nhôm, barbiturates, các thuốc phi steroid, penicillin, cholestyramine và rifampin, dẫn

đến giảm dược lực; độc tính tăng khi

dùng đồng thời với sparfloxacin,

phenothiazin, astermizole, thuốc chẹn

kênh calci, quinidin, flecainide và các

thuốc tránh thai; metoprolol có thể làm

tăng độc tính của digoxin, flecainide,

clonidine, epinephrin, nifedipine,

prazosin, verapamil và lidocain

Propranolol (Inderal, Inderal LA,

InnoPran XL): giảm tác dụng khi dùng

đồng thời với các muối nhôm,

barbiturate, NSAID, penicillin, các muối

calci, cholestyramine và rifampin; độc

tính tăng khi dùng chung với các thuốc

chẹn kênh calci, cimetidine; độc tính của

các thuốc hydralazine, haloperidol,

benzodiazepines và các phenothiazin

tăng khi dùng đồng thời với propranolol

Carvedilol (Coreg): làm giảm tác dụng

của các thuốc Rifampin, barbiturate,

cholestyramine, colestipol, các thuốc phi

steroid, salicylate, and các penicillin; làm

tăng tác dụng của các thuốc tiểu đường,

digoxin và các thuốc chẹn kênh calci;

dùng đồng thời với clonidine có thể làm

tăng huyết áp và làm chậm nhịp tim;

carvedilol làm giảm tác dụng của

sulfonylureas, cimetidine, fluoxetine,

paroxetine; propafenone làm tăng nồng

độ của carvedilol

Nifedipine (Adalat): các thuốc chẹn

kênh calci có thể làm tăng nồng độ của

cyclosporine; làm tăng độc tính của các

thuốc kháng thụ thể H2 (cimetindine),

erythromycin, nafcillin và các thuốc

chống nấm azole; giảm sinh khả dụng

khi dùng chung với carbamazepine, khi dùng chung với rifampine phải theo dõi và điều chỉnh liều vì rifampine làm giảm nồng độ của các thuốc chẹn kênh calci

Captopril (Capoten), Enalapril (Vasotec), Lisinopril (Zestril): làm tăng

nồng độ của digoxin, các thuốc trầm cảm lithium và allopurinol; làm giảm nồng độ rifampin; các thuốc phi steroid làm giảm tác dụng hạ huyết áp của captopril; tác dụng hạ huyết áp của thuốc ức chế men chuyển ACE có thể được tăng cường khi

sử dụng đồng thời với các thuốc lợi tiểu Probenecid làm tăng nồng độ của các thuốc ức chế men chuyển

Methyldopa (Aldomet): tác dụng giảm

khi dùng đồng thời với barbiturate và thuốc chống trầm cảm tricyclic; có thể xảy

ra hiện tượng huyết áp tăng khi dùng đồng thời với viên sắt, các thuốc chẹn beta và phenothiazine

Nguyễn Lương Bằng

-Vũ khí mới ngăn chặn HIV

Các nhà nghiên cứu cho rằng một ngày

nào đó những kháng thể đặc biệt này sẽ

là chìa khoá để phát triển một loại

vaccin cho căn bệnh thế kỷ AIDS.

Các nhà khoa học đã phát hiện ra một

loại vũ khí mới trong cuộc chiến với

virus HIV: những “chiến binh” kháng thể

trong hệ miễn dịch có thể ngăn chặn

virus gây bệnh AIDS, không cho chúng

xâm nhập vào các tế bào cơ thể người

Theo các nhà nghiên cứu, những kháng

thể mới phát hiện này liên kết và vô hiệu

hoá hơn 90% một nhóm các chủng

HIV-1, bao gồm tất cả các phân nhóm di

truyền chủ yếu của virus này

Các chuyên gia cho biết phát hiện này

đưa nghiên cứu gần hơn với việc phát

triển một loại vaccine HIV, mặc dù mục

tiêu đó có thể nhiều năm nữa mới thành

hiện thực

Tiến sĩ John Mascola, một nhà nghiên

cứu vaccine, cho rằng kết quả nghiên cứu

cho thấy hệ miễn dịch có thể tạo ra

những kháng thể mạnh mẽ chống lại

HIV Tiến sĩ cũng cho biết thêm ông và

các cộng sự đang cố gắng tìm hiểu tại

sao những kháng thể này chỉ tồn tại ở

một số người bệnh mà không phải ở cả

những người khác Điều này giúp ích rất

nhiều trong quá trình thiết kế vaccine

Kháng thể là những chiến binh trong hệ

miễn dịch của người, có tác dụng ngăn

ngừa nhiễm trùng “Trung lập hoá”

kháng thể liên kết với virus và vô hiệu

chúng Với HIV, các kháng thể luôn

trong cuộc đua biến đổi để chống lại loại

virus này vì chúng tiến hoá không ngừng

để tránh bị phát hiện Tuy nhiên, kháng thể của một số người có khả năng đối phó đặc biệt tốt với HIV, mặc dù vậy những bệnh nhân hiếm hoi này vẫn không thể loại bỏ hoàn toàn virus khỏi cơ thể

Trong những nghiên cứu gần đây, các nhà nghiên cứu báo cáo về 3 kháng thể HIV Theo một cách thức nào đó, các kháng thể

này làm tê liệt “cánh cửa” mà virus sẽ

“cạy” để xâm nhập vào các tế bào khoẻ

mạnh

Tuy nhiên, tạo ra số lượng các kháng thể

đủ lớn về số lượng nhằm tăng cường tác dụng của hệ miễn dịch vẫn là một thách thức

Một số người thì cho rằng sẽ khả thi hơn khi áp dụng kết quả nghiên cứu này để

dạy cơ thể sản sinh ra những kháng thể

giúp cơ thể có khả năng tự bảo vệ Nhưng không phải lúc nào mọi việc cũng đơn giản như chúng ta nghĩ Tạo ra một vaccine phải mất một thời gian nghiên cứu khá lâu với những thử nghiệm và sai sót Bởi mục tiêu là chủng ngừa cho từng cá nhân và giúp cho hệ miễn dịch của họ tạo

ra những kháng thể đặc biệt này Để làm được điều này, chúng ta phải tạo ra một vaccine mới, nghiên cứu trên động vật, rồi sau đó thử nghiệm trên một nhóm người nhỏ xem xem vaccine đó có làm được điều

mà chúng ta mong đợi hay không Việc này tốn khá nhiều thời gian và sự nỗ lực (Theo Medicinenet)

- Nguyễn Mạnh Tuấn (Biên

dịch)-Huyết áp và bệnh tiểu đường

Theo một nghiên cứu mới việc kiểm

soát bệnh cao huyết áp chặt chẽ cho

bệnh nhân tiểu đường không mang lại

kết quả tốt hơn so với kiểm soát vừa

phải.

Theo hướng dẫn huyết áp tâm thu của

bệnh nhân đái tháo đường tốt nhất dưới

130 Nhưng kết quả

nghiên cứu cho thấy

huyết áp tâm thu

sự đã tập trung nghiên cứu một nhóm

gồm 6400 người mắc tiểu đường trong số

22000 người 50 tuổi trở lên đến từ 14

quốc gia mắc bị cao huyết áp và bệnh

động mạch vành Trước tiên, họ đã so

sánh hai phương pháp hạ áp bằng cách

cho người tham gia nghiên cứu dùng

thuốc chẹn kênh calci hoặc beta-blocker

Sau đó họ chia 6400 người này thành 3

nhóm: 35.2% được kiểm soát chặt chẽ, có

huyết áp tâm thu luôn dưới 130; 30.8%

được kiểm soát vừa phải, có huyết áp tâm

thu trong khoảng 130 – 140; 34% không

kiểm soát, huyết áp tâm thu trên 140

Kết quả là 12.7% được kiểm soát chặt

chẽ đã chết hoặc bị đau tim, hoặc đột

quỵ; nhóm kiểm soát vừa phải là 12.6%

và nhóm không kiểm soát là 19.8% Trong thời gian nghiên cứu tiếp, nguy cơ tử vong

do các nguyên nhân kể trên của nhóm kiểm soát chặt chẽ luôn cao hơn (22.8%)

so với nhóm kiểm soát vừa phải (21.8%).Giáo sư Cooper-Dehoff cảnh báo rằng kết quả này không thể suy rộng cho những người mắc bệnh tiểu đường nhưng không mắc các bệnh mạch vành Thông điệp của

giáo sư là: “Chúng ta cần duy trì huyết áp tâm thu của những bệnh nhân tiểu đường dưới 140, đặc biệt khi họ mắc bệnh tim, nhưng việc cố gắng giảm huyết áp tâm thu xuống dưới 130 không mạng lại thêm lợi ích gì để giảm nguy cơ tử vong, đột quỵ

và đau tim.” (Medscape) -Phạm Hoài Thương (Biên dịch)-

Hà Nội vinh danh 120 thủ khoa

Tối 15/8 tại khu vực tượng đài Lý Thái Tổ,

Hà Nội đã tổ chức lễ tuyên dương 120 thủ khoa các trường đại học, học viện trên địa bàn và 25 thủ khoa đầu vào.

Theo Bí thư Thành ủy Hà Nội Phạm Quang Nghị, lễ tuyên dương thủ khoa đã thể hiện sự quan tâm, vun trồng nhân tài của thủ đô Thành phố sẽ mở rộng cửa đón nhận các thủ khoa vào làm việc

Trong số đó có 7 thủ khoa cả đầu vào lẫn đầu ra, 27 người có kết quả học tập trên

9,0 với nhiều đề tài, sáng kiến ứng dụng

tiến bộ khoa học kỹ thuật vào xây dựng

thủ đô và đất nước; nhiều thủ khoa là cán

bộ đoàn, hội xuất sắc Đặc biệt có nhiều

sinh viên nghèo, khuyết tật, có người

đoạt giải thưởng cao trong các kỳ thi

quốc gia và quốc tế

120 thủ khoa đã được UBND thành phố

Hà Nội tặng biểu trưng, bằng khen và

phần thưởng 3 triệu đồng cùng nhiều

phần quà của các nhà tài trợ 25 thủ khoa

đầu vào cũng được vinh danh, nhận bằng

khen

Đây là năm thứ tám Hà Nội tổ chức

tuyên dương thủ khoa nhằm tôn vinh

những sinh viên đạt thành tích cao trong

học tập và rèn luyện

Trước đó, sáng 14/8, 120 thủ khoa đã

được dâng hương ghi danh sổ vàng tại

Văn Miếu Quốc Tử Giám

(Theo Vnexpress)

Kháng sinh làm tăng Kali huyết ở người

cao tuổi

Một nghiên cứu mới đây cảnh báo những

người cao tuổi dùng viên kháng sinh kết

hợp điều trị nhiễm trùng đường tiết niệu

có nguy cơ làm tăng nồng độ kali nguy

hiểm tới tính mạng

Các nhà nghiên cứu đã kiểm tra hồ sơ

bệnh án của 300.000 người cao tuổi tỉnh

Ontario, Canada, những người này đều

đang dùng thuốc beta-blockers điều trị

bệnh tim 189 người trong số đó đã phải

nhập viện vì nồng độ kali tăng cao đạt

đến mức độ nguy hiểm sau khi họ dùng kháng sinh để điều trị nhiễm trùng đường tiết niệu Những bệnh nhân có nồng kali tăng đến mức nguy hại còn gọi là tăng kali huyết, đều dùng kháng sinh TMP-SMX

Sulfamethoxazole)

Tăng kali huyết là một phản ứng thuốc gây chết người TMP-SMX làm giảm khả năng đào thải kali của thận ra khỏi cơ thể Vì kali đóng một vai trò trọng yếu trong việc điều hòa nhịp tim, nên khi nồng độ kali cao bất thường có thể dẫn đến rối loạn nhịp tim gây nguy hiểm đến tính mạng người bệnh

Nguy cơ tăng kali máu ở những người dùng TMP-SMX cao hơn gấp 5 lần so với những người dùng amoxicillin, một kháng sinh thường dùng điều trị nhiễm trùng bàng quang Các bác sỹ có thể giúp bệnh nhân giảm nguy cơ tăng kali máu bằng cách xét nghiệm máu để theo dõi nồng độ kali Do các thuốc beta – blokers và TMP-SMX có thể xảy ra tương tác thuốc, nên các nhà nghiên cứu suy đoán rằng người bệnh dùng cả hai loại thuốc này sẽ có nguy cơ tăng kali huyết cao hơn Hạn chế của nghiên cứu là không áp dụng được cho những bệnh nhân ít tuổi (HealthDay News)

- Nguyễn Luơng Bằng (Biên

dịch)-Nữ thủ khoa khiếm thị