Giáo án Sinh 9 ( trọn bộ)

Phương pháp phân tích các thế hệ lai * Tiểu kết: Bằng phương pháp phân tích các thế hệ lai : + Lai các cặp bố mẹ khác nhau về một hoặc một số cặp tính trạng thuần chủng tương phản, theo

Trang 1

Ngày soạn: 15/8/2009

Ngày giảng: 17/8/2009

PHẦN I DI TRUYỀN VÀ BIẾN DỊ

CHƯƠNG I CÁC THÍ NGHIỆM CỦA MEN ĐEN

TIẾT 1 MEN ĐEN VÀ DI TRUYỀN HỌC

I MỤC TIÊU

- Học xong bài này HS phải:

+ Trình bày được đối tượng, nhiệm vụ và ý nghĩa của di truyền học

+ Hiểu được công lao và trình bày được phương pháp phân tích các thế hệ lai của Men Đen

+ Hiểu và ghi nhớ một số thuật ngữ và kí hiệu trong di truyền học

+ Rèn được kỹ năng quan sát hình vẽ, làm việc với SGK và hoạt động nhóm

II CHUẨN BỊ :

1- Thầy: Tranh phóng to H 1.2 SGK, truyện kể về Men đen

2- Trò : Xem trước bài

III TIẾN TRÌNH BÀI GIẢNG

1 Ổn định tổ chức:

9D1: 9D2: 9D3: 9D4:

2 Kiểm tra bài cũ: Không

3 Bài mới:

- Vào bài: (nêu vấn đề): " Chó giống cha, gà giống mẹ",

Tại sao con sinh ra lại có những đặc điểm giống hay khác bố mẹ?

( do có hiện tượng Di truyền- Biến dị)

Vậy thế nào là Di truyền, Biến dị?

- GV yêu cầu HS làm bài tập theo bàn:

? Xác định xem mình giống và khác bố

mẹ ở những điểm nào?

- GVgiải thích về hiện tượng di truyền và

biến dị trên cơ sở bài tập của HS

? Thế nào là di truyền, biến dị?

- Yêu cầu HS nghiên cứu thông tin và trả

lời câu hỏi

GV: Lưu ý Biến dị- di truyền tồn tại song

song và gắn liền với sinh sản

? Trình bày : đối tượng, nội dung và ý

nghĩa thực tiễn của di truyền học ?

- HS nghiên cứu SGK mục I, trả lời

Trang 2

*Tiểu kết:

- Đối tượng của di truyền học: nghiên cứu hiện tượng di truyền và biến dị.

- Nội dung: nghiên cứu cơ sở vật chất, cơ chế, tính quy luật của hiện tượng

di truyền và biến dị.

- Ý nghĩa: + Là cơ sở lí thuyết của khoa học chọn giống.

+ Có vai trò lớn đối với y học + Có tầm quan trọng trong công nghệ sinh học hiện đại.

- GV giới thiệu tiểu sử của Men đen

- GV giới thiệu tình hình nghiên cứu di

truyền ở thế kỉ XIX và phương pháp

nghiên cứu của Men đen

- Yêu cầu HS quan sát H 1.2

? Nhận xét về đặc điểm của từng cặp tính

trạng đem lai

? Phương pháp nghiên cứu của Men đen

có gì độc đáo?

? Men đen xử lý kết quả lai ntn?

? Phương pháp nghiên cứu của Men đen

có tên gọi là gì ?

- GV nhấn mạnh tính chất độc đáo trong

phương pháp nghiên cứu

- HS tự đọc tiểu sử Men đen mục "Em

có biết", đoạn 1

- HS nêu được:

(1) Bố, mẹ khác nhau về một hoặc một

số cặp tính trạng tương phản (2) Theo dõi sự di truyền riêng rẽ của

từng cặp tính trạng

(3) Dùng toán thống kê để phân tích

các số liệu thu được

Phương pháp phân tích các thế hệ lai

* Tiểu kết:

Bằng phương pháp phân tích các thế hệ lai :

+ Lai các cặp bố mẹ khác nhau về một hoặc một số cặp tính trạng thuần chủng tương phản, theo dõi sự di truyền riêng rẽ của từng cặp tính trạng đó ở các thế hệ lai.

+ Dùng toán thống kê phân tích các số liệu thu được.

-> Men đen đã rút ra các quy luật di truyền, đặt nền móng cho Di truyền học.

Trang 3

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò

- Gọi HS đọc thuật ngữ

- GV giải thích

- Yêu cầu HS lấy ví dụ minh họa

- Yêu cầu HS tự ghi nhớ các ký hiệu

- Gọi 2 HS lên viết

- HS lên viết các ký hiệu

* Tiểu kết :

- P: Cặp bố mẹ xuất phát

- x: Ký hiệu của phép lai

- G: Giao tử : + ♀ : Giao tử cái

4 Kiểm tra đánh giá.

Câu 1 Trình bày nội dung của phương pháp phân tích thế hệ lai ?

Câu 2 Hãy khoanh tròn vào chữ cái đầu câu trả lời đúng:

Tại sao Men đen lại chọn các cặp tính trạng tương phản khi thực hiện các phép lai?

a Để dễ dàng thực hiện các phép lai

b Để dễ dàng theo dõi những biểu hiện của các cặp tính trạng

c Để dễ dàng chăm sóc và tác động vào các đối tượng nghiên cứu

Trang 4

TIẾT 2 LAI MỘT CẶP TÍNH TRẠNG

I MỤC TIÊU

- Học sinh trình bày và phân tích được thí nghiệm lai một tính trạng của Men đen

- Hiểu và ghi nhớ các khái niệm kiểu hình , kiểu gen, thể đồng hợp , thể dị hợp

- Hiểu và phát biểu được nội dung quy luật phân ly

- Giải thích được kết quả thí nghiệm theo quan điểm của Menđen

- Rèn luyện kỹ năng phân tích số liệu và kênh hình

2 Kiểm tra bài cũ

- Nội dung cơ bản của phương pháp phân tích các thế hệ lai của Men đen gồm những điểm nào?

- Lấy ví dụ về "cặp tính trạng tương phản"

3 Bài mới

- Vào bài: Menđen đã tiến hành thí nghiệm lai một cặp tính trạng trên đậu Hà

lan và đã phát hiện ra một quy luật quan trọng, đó là : Quy luật phân ly

- Phát triển bài:

Hoạt động 1:

THÍ NGHIỆM CỦA MEN ĐEN

* Mục tiêu

- Học sinh hiểu và trình bày được thí nghịêm lai một cặp tính trạng của Menđen

- Phát biểu được nội dung của quy luật phân ly

* Tiến hành

- GV hướng dẫn HS quan sát tranh H 2.1

-> Giới thiệu sự thụ phấn nhân tạo trên

- HS ghi nhớ các khái niệm

*Tiểu kết 1a: Các khái niệm:

- Kiểu hình: Là tổ hợp toàn bộ các tính trạng của cơ thể.

- Tính trạng trội: Là tính trạng biểu hiện ở F 1.

- Tính trạng lặn: Là tính trạng đến F 2 mới được biểu hiện.

- GV yêu cầu HS nghiên cứu bảng 2

Trang 5

2 Xác định tỉ lệ kiểu hình ở F2 trong

từng trường hợp ? Từ đó rút ra tỉ lệ kiểu

hình ở F2 điền vào ô trống trong bảng

- GV nhấn mạnh về sự thay đổi vị trí các

giống làm cây bố và cây mẹ thì kết quả

thu được của 2 phép lai không thay đổi

=> Vai trò di truyền của bố mẹ như nhau

? GV yêu cầu HS trao đổi theo bàn làm

bài tập điền từ

? GV yêu cầu 1 HS đọc nội dung bài tập

đã hoàn thành, 1 HS nhắc lại để ghi nhớ

Khi lai hai bố mẹ khác nhau về 1 cặp tính trạng thuần chủng tương phản thì

F 1 đồng tính về tính trạng của bố hoặc mẹ còn F 2 có sự phân ly tính trạng theo tỉ lệ trung bình 3 trội: 1 lặn.

- GV giải thích quan niệm đương thời của

Men Đen về di truyền hòa hợp dựa vào TTBS

(SGV tr 15)

- Nêu quan điểm của Men Đen về giao tử

thuần khiết

- GV viết nhanh lên bảng động H2.3, giải

thích các kí hiệu ( mỗi tính trạng do 1 cặp nhân tố

di truyền quy định, trong TB sinh dưỡng các nhân tố

di truyền tồn tại thành từng cặp Quy ước: chữ cái in

hoa->tính trạng trội, in thường

->tính trạng lặn).

GV yêu cầu HS thảo luận nhóm làm bài

tập trong lệnh

=> GV hoàn thiện kiến thức : Theo Men đen:

- Mỗi tính trạng do cặp nhân tố di truyền quy định

Ví dụ: AA, aa, Aa

- Trong quá trình phát sinh giao tử có sự phân ly của

cặp nhân tố di truyền VD: Aa phân ly thành 2 loại

G.tử là A và a.

- Các nhân tố di truyền được tổ hợp lại trong thụ tinh

nhưng vẫn giữ nguyên bản chất như ở cơ thể thuần

- HS ghi nhớ kiến thức

- HS quan sát H2.3 thảo luận nhómtrả lời 2 câu hỏi :

1 Tỉ lệ các loại giao tử ở F1 là:1A: 1a

Tỉ lệ hợp tử ở F2 là:1AA: 2Aa:1aa

2 F2 có tỉ lệ 3 hoa đỏ: 1 hoa trắngvì: hợp tử Aa biểu hiện kiểu hìnhtrội giống hợp tử AA

- Đại diện nhóm phát biểu, cácnhóm khác bổ sung

Trang 6

chủng của P VD: A tổ hợp với a thành Aa, do A át

được a nên vẫn biểu hiện kiểu hình do A quy định là

hoa đỏ, không bị trộn lẫn.

- Yêu cầu HS nghiên cứu thông tin trang 10:

Men đen đã giải thích kết quả thí nghiệm

trên đậu Hà lan ntn?

 Phát biểu thành nội dung quy luật phân li:

- HS dựa vào phần trên kết hợp vớithông tin trang 10 giải thích

- Nội dung quy luật phân li: Trong quá trình phát sinh giao tử, mỗi nhân tố

di truyền trong cặp nhân tố di truyền phân li về một giao tử và giữ nguyên bản chất như ở cơ thể thuần chủng của P.

4 Củng cố:

- Sau khi học bài này, em hiểu biết thêm được những vấn đề gì?

- 1 HS đọc ghi nhớ SGK

Câu 1 Điền từ thích hợp vào chỗ trống:

Khi lai hai bố mẹ khác nhau về một cặp tính trạng (1) tương phản thì

F1 (2) về tính trạng của bố hoặc mẹ còn F2 có sự (3) tính trạngtheo tỉ lệ trung bình (4)

Câu 2 Chọn đáp án đúng và đầy đủ nhất:

Theo kết quả theo thí nghiệm của Men đen:

a F1 đồng tính về tính trạng của bố hoặc mẹ và F2 phân ly theo tỉ lệ 2 trội:1lặn

b F1 đồng tính về tính trạng của mẹ và F2 phân ly theo tỉ lệ 3 trội:1lặn

c F 1 đồng tính về tính trạng của bố hoặc mẹ và F 2 phân ly theo tỉ lệ 3 trội:1lặn

d F1phân tính theo tính trạng của bố hoặc mẹ và F2 phân ly theo tỉ lệ 3 trội:1lặn

Trang 7

TIẾT 3 LAI MỘT CẶP TÍNH TRẠNG (Tiếp)

I MỤC TIấU

- Học sinh hiểu và trỡnh bày được nội dung, mục đớch và ứng dụng của phộp lai phõn tớch

- Giải thớch được vỡ sao quy luật phõn ly chỉ đỳng trong những điều kiện nhất định

- Nờu được ý nghĩa của quy luật phõn ly đối với lĩnh vực sản xuất di truyền trội hoàn toàn

- Phỏt triển tư duy lý luận như phõn tớch, so sỏnh

II CHUẨN BỊ :

1-Thầy: Tranh minh họa lai phõn tớch

2- Trũ : Xem trước bài

III TIẾN TRèNH BÀI GIẢNG

1 Ổn định:

9D1: 9D2: 9D3: 9D4:

2 Kiểm tra bài cũ :

- HS 1: Phỏt biểu nội dung của quy luật phõn ly? Men Đen đó giải thớch kết quả thớ nghiệm trờn đậu Hà Lan như thế nào ?

- HS 2: Lờn bảng làm bài tập 4

3 Bài mới:

- Vào bài: Kết quả thí nghiệm của Men Đen là 3 trội : 1 lặn Vậy trong số 3 trội

đó làm thế nào để biết đợc trội thuần chủng hay không, ta nghiên cứu bài hôm nay

- Từ kết quả trờn kết hợp với H.2.3 SGK

phõn tớch cỏc khỏi niệm:

+ Kiểu gen : là tổ hợp toàn bộ cỏc

gen trong tế bào của cơ thể

+ Thể đồng hợp: Kiểu gen chứa cặp

gen tương ứng giống nhau

+ Thể dị hợp: Kiểu gen chứa cặp

gen tương ứng khỏc nhau

- Một số HS nờu kết quả hợp tử ở F2 cú

tỉ lệ:

1AA : 2Aa :1aa

- HS ghi nhớ khỏi niệm

b) Lai phõn tớch

 GV yờu cầu HS hoạt động cỏ nhõn

xỏc định kết quả của cỏc phộp lai:

+ P : Hoa đỏ: AA x Hoa trắng: aa + Lờn bảng viết sơ đồ lai của hai

Trang 8

+ P : Hoa đỏ : Aa x Hoa trắng: aa

- GV nêu vấn đề: Hoa đỏ có hai kiểu gen

là AA và Aa

 Yêu cầu HS thảo luận nhóm 2 vấn đề:

1 Làm thế nào để xác định được kiểu gen

của các thể mang tính trạng trội ?

(Dùng phép lai với cá thể mang tính

trạng lặn GV: Gọi đó là phép lai phân

tích)

2 Làm BT điền từ

? Phân biệt phương pháp phân tích các thế

hệ lai và phép lai phân tích

trường hợp

1 HS căn cứ vào hai sơ đồ lai, trả lời

câu hỏi 1 (Dùng phép lai với cá thể

mang tính trạng lặn, căn cứ vào kết quả F để tìm ra P).

2 HS làm bài tập điền từ:

Đáp án: 1) trội 2) Kiểu gen 3) Lặn 4) Đồng hợp 5) Dị hợp

 GV yêu cầu HS nghiên cứu thông tin

3 Tương quan trội- lặn của các tính trạng

có ý nghĩa gì trong thực tiễn sản xuất

4 Để xác định giống có thuần chủng hay

không cần thực hiện phép lai nào ?

- HS tự thu nhận thông tin

- Thảo luận nhóm, thống nhất ý kiến

1 Là hiện tượng phổ biến

- Trong tự nhiên mối tương quan trội- lặn là phổ biến.

- Tính trạng trội thường có lợi -> trong chọn giống cần phát hiện các tính trạng trội để tập trung nhiều gen trội quý vào một kiểu gen, tạo giống có ý nghĩa kinh tế.

- Trong chọn giống để tránh sự phân ly tính trạng phải kiểm tra độ thuần chủng của giống.

Trang 9

 GV yêu cầu HS quan sát H.3, nghiên

cứu thông tin, trao đổi theo bàn

1 Nêu sự khác nhau về kiểu hình ở F1, F2

giữa trội không hoàn toàn với thí nghiệm

của Men Đen?

2 Làm bài tập điền từ

? Em hiểu thế nào là trội không hoàn

toàn?

? Phép lai phân tích có dùng được trong

trường hợp trội không hoàn toàn hay

không? Vì sao?

- HS tự thu nhận thông tin, kết hợpquan sát Hình -> Xác định được kiểuhình của trội không hoàn toàn

4 Củng cố:

Ở đậu Hà Lan, gen a- Thân cao, A- Thân thấp Cho lai cây thân cao với cây thân thấp, F1 thu được 51% thân cao và 49% thân thấp

Kiểu gen của phép lai trên là:

a) P: AA x aa b) P: Aa x Aa

c) P: AA x Aa d) P: Aa x aa

6 Hướng dẫn về nhà

- Học bài theo câu hỏi SGK, làm bài tập 3, 4 Đề cương câu 1,2 trang 13

- Xem trước bài: Lai hai cặp tính trạng

Trang 10

TIẾT 4 LAI HAI CẶP TÍNH TRẠNG

I MỤC TIấU

- Học sinh mụ tả được thớ nghiệm lai hai cặp tớnh trạng của Men Đen

- Biết phõn tớch kết quả thớ nghiệm lai hai cặp tớnh trạng của Men Đen

- Hiểu và phỏt biểu được nội dung quy luật phõn ly độc lập của Men Đen

- Giải thớch được khỏi niệm biến dị tổ hợp

- Rốn luyện kỹ năng phõn tớch kết quả thớ nghiệm

II CHUẨN BỊ :

1-Thầy: Bảng phụ ghi nội dung bảng 4- Tranh H 4

1 Ổn định:

9D1: 9D2: 9D3: 9D4:

- Thế nào là lai phõn tớch ?

3 Bài mới

- Mở bài: Menđen không chỉ tiến hành lai một cặp tính trạng để tìm ra quy luật phân

li và quy luật di truyền trội không hoàn toàn, ông còn tiến hành lai hai cạp tính trạng

để tìm ra quy luật phân li độc lập

- Phát triển bài

Hoạt động 3: THÍ NGHIỆM CỦA MEN ĐEN

* Mục tiờu

- Mụ tả được thớ nghiệm lai hai cặp tớnh trạng của Men Đen

- Biết phõn tớch kết quả thớ nghiệm từ đú hoàn thành bài tập điền từ thớch hợp

* Tiến hành:

GV yờu cầu HS quan sỏt H.4, nghiờn cứu

thụng tin mục I (4 dũng đầu) (2 phỳt):

- Mụ tả thớ nghiệm của Men đen trờn tranh vẽ?

Từ kết quả thớ nghiệm yờu cầu HS thảo luận

nhúm 4:

- Điền nội dung phự hợp vào bảng 4 ( gợi ý cỏch

tớnh tỉ lệ: lấy cỏc số chia cho số nhỏ nhất nghĩa là

tương đương 1 phần sau đú làm trũn sao cho tỉ lệ kiểu

hỡnh phải là tớch của 2 số bằng nhau VD: 3 x3 = 9).

- GV treo bảng phụ gọi HS lờn điền

- GV chốt lại kiến thức

- Từ kết quả của bảng 4, gọi 1 HS nhắc lại thớ

nghiệm -> ghi tiểu kết a)

- HS quan sỏt tranh, trao đổi theo

bàn, lờn bảng trỡnh bày trờn tranh.

- Cỏc nhúm thảo luận hoàn thànhbảng 4 – SGK

- HS lờn bảng điền vào bảng phụ

- Ghi tiểu kết a)

- Căn cứ vào tỉ lệ mỗi kiểu hỡnh ở F 2 bằng tớch tỉ lệ của cỏc tớnh trạng hợp thành nú,

Trang 11

màu sắc hạt?

GV: Điều này cũng được hiểu với nghĩa là:

"Nếu F 2 có tỉ lệ phân li kiểu hình bằng tích tỉ lệ phân li

- HS vận dụng kiến thức điền đượccụm từ “ Tích tỉ lệ”

- HS ghi tiểu kết b)

*Tiểu kết:

a) Thí nghiệm:

Lai hai bố mẹ thuần chủng khác nhau về 2 cặp tính trạng tương phản:

Cho F 1 tự thụ phấn:

F 2 : 9 Vàng trơn : 3 Vàng nhăn : 3 Xanh trơn : 1 Xanh nhăn

Tỉ lệ từng cặp tính trạng ở F 2 : Vàng/xanh = 3/1; Trơn / nhăn = 3/1.

b) Nhận xét:

Khi lai cặp bố mẹ khác nhau về 2 cặp tính trạng thuần chủng, tương phản

di truyền độc lập với nhau cho F 2 có tỉ lệ mỗi kiểu hình bằng tích các tỉ lệ của các tính trạng hợp thành nó.

- GV yêu cầu HS nghiên cứu lại kết quả

thí nghiệm ở F2, trả lời câu hỏi

- Biến dị tổ hợp xuất hiện ở hình thức

sinh sản nào? Tại sao?

- HS hoạt động cá nhân trả lời câu hỏi:

- Kiểu hình: vàng nhăn, xanh trơn

- Là những kiểu hình khác P

- Sinh sản hữu tính (giao phối): có bố,mẹ

Trang 12

* Tiểu kết :

- Biến dị tổ hợp : là biến dị xuất hiện do sự tổ hợp lại cỏc tớnh trạng của bố

và mẹ Được xuất hiện ở hỡnh thức sinh sản hữu tớnh.

4 Củng cố:

- Sau khi học bài này, em hiểu biết thờm được những vấn đề gỡ?

5 Kiểm tra đỏnh giỏ.

* Hóy chọn cõu trả lời đỳng nhất:

Thực chất của sự di truyền độc lập cỏc tớnh trạng là nhất thiết F2 phải cú:

a) Tỉ lệ phõn ly của mỗi cặp tớnh trạng là 3 trội: 1 lặn

b) Tỉ lệ mỗi kiểu hỡnh bằng tớch tỉ lệ của cỏc tớnh trạng hợp thành nú

c) 4 kiểu hỡnh khỏc nhau

d) Cỏc biến dị tổ hợp

- Học bài theo cõu hỏi SGK, làm bài tập 3 Đề cương cõu 1,2 trang 16

- Xem trước bài: Lai hai cặp tớnh trạng ( tiếp)

- Phõn tớch được ý nghĩa của quy luật phõn ly độc lập đối với chọn giống và tiến húa

- Rốn luyện kỹ năng quan sỏt và phõn tớch

II CHUẨN BỊ :

1-Thầy: Bảng 5- Tranh H 5

1 Ổn định:

9D1: 9D2: 9D3: 9D4:

2 Kiểm tra bài cũ:

- Căn cứ vào đõu mà Men đen lại cho rằng cỏc tớnh trạng màu sắc và hỡnh

dạng hạt đậu trong thớ nghiệm của mỡnh di truyền độc lập với nhau ? Thế nào là biến

dị tổ hợp ?

Trả lời: Căn cứ vào tỉ lệ mỗi kiểu hỡnh ở F 2 bằng tớch tỉ lệ của cỏc tớnh trạng hợp thành nú, Men đen

đó xỏc định cỏc tớnh trạng về hỡnh dạng và màu sắc hạt di truyền độc lập với nhau.

3 Bài mới:

- Mở bài: Menđen đã giải thích kết quả thí nghiệm lai hai cặp tính trạng nh thế

nào? Quy luật phân li độc lập có ý nghĩa gì? ta xét ở bài hôm nay

- Phát triển bài:

MEN ĐEN GIẢI THÍCH KẾT QUẢ THÍ NGHIỆM

Trang 13

* Mục tiờu :

- Hiểu và giải thớch được kết quả thớ nghiệm theo quan điểm của Men Đen

* Tiến hành:

- GV yờu cầu HS nhắc lại tỉ lệ phõn ly

từng cặp tớnh trạng ở F2

? Từ kết quả trờn cho ta kết luận gỡ?

- GV yờu cầu HS nghiờn cứu thụng tin

? Giải thớch kết quả thớ nghiệm theo quan

điểm của Men Đen

- GV lưu ý cho HS: ở cơ thể lai F1 khi

hỡnh thành giao tử do khả năng tổ hợp tự

do giữa A và a, B và b như nhau -> tạo ra

4 loại giao tử cú tỉ lệ ngang nhau

? Tại sao ở F2 lại cú 16 tổ hợp giao tử hay

- HS căn cứ vào H.5 trả lời cõu hỏi

Kiểu hỡnh Vàng trơn Vàng nhăn Xanh trơn Xanh nhăn

Tỉ lệ mỗi kiểu gen ở F2 1AABB

2AaBB2AABb4AaBb(9 A-B-)

1AAbb2Aabb

(3 A-bb)

1aaBB2aaBb

- Phát biểu nội dung của quy luật phân

li độc lập trong quá trình phát sinh

giao tử?

- Tại sao ở những loài sinh sản hữu

tính, biến dị lại phong phú?

-Nội dung của quy luật phân li độc lập:các cặp nhân tố di truyền phân li độclập trong quá trình phát sinh giao tử

- HS rút ra kết luận

- HS lắng nghe và tiếp thu kiến thức vàghi nhớ

Trang 14

+ Tỉ lệ phân li kiểu hình là: (3+1)

Đối với kiểu hình n là số cặp tính trạng

tơng phản tuân theo di truyền trội hoàn

toàn - HS dựa vào thông tin SGK để trả lời

*Tiểu kết:

- Men Đen cho rằng mỗi cặp tớnh trạng do một cặp nhõn tố di truyền qui định.

Quy ước: A- Hạt vàng B- Hạt trơn

=> Kiểu gen: Vàng trơn thuần chủng: AABB

Xanh nhăn : aabb

F1 tự thụ phấn : AaBb x AaBb

GF1: AB, Ab, aB, ab AB, Ab, aB, ab

F2:

Cặp nhõn tố di truyền ( gen) đó phõn ly độc lập trong quỏ trỡnh phỏt sinh giao tử.

- Điều kiện nghiệm đúng:

+ Các cặp gen qui định các cặp tính trạng tơng phản phải nằm trên các cặp NST

- GV yờu cầu HS nghiờn cứu thụng tin,

thảo luận:

? Tại sao ở cỏc loài sinh sản hữu tớnh

biến dị lại phong phỳ?

? Nờu ý nghĩa của quy luật phõn ly độc

Trang 15

- Sau khi học bài này, em hiểu biết thờm được những vấn đề gỡ?

5 Kiểm tra đỏnh giỏ.

Kết quả của một phộp lai cú tỉ lệ kiểu hỡnh là 3:3:3:1

Hóy xỏc định kiểu gen của phộp lai trờn

- Đáp án:(tỉ lệ kiểu hình 3:3:1:1 = (3:1)(1:1) => cặp gen thứ 1 là Aa x Aa

=> cặp gen thứ 2 là Bb x bbKiểu gen của phép lai trên là: AaBb x AaBb)

- Học bài theo cõu hỏi SGK Hướng dẫn học sinh làm bài tập 4

Hớng dẫn:

Câu 3: ở loài sinh sản hữu tính giao phối có sự phân li độc lập và tổ hợp tự do của các

gen trong quá trình phát sinh giao tử và thụ tinh, sinh sản vô tính không có quy luậtnày

Câu 4: Đáp án d vì bố tóc thẳng, mắt xanh có kiểu gen aabb sinh ra con đều mắt đen,

tóc xoăn trong đó sẽ mang giao tử ab của bố, vậy giao tử của mẹ sẽ mang AB => kiểugen của mẹ phải là AABB

- HS làm thí ngiệm trớc ở nhà:

+ Gieo 1 đồng xu

+ Gieo 2 đồng xu

Mỗi loại 25 lần, thống kê kết quả vào bảng 6.1 và 6.2

- Xem trước bài: Thực hành

Trang 16

1-Thầy: Đồng kim loại.

Bảng phụ ghi kết quả thống kê các nhóm

- Quy định cho học sinh mặt sấp – ngửa

* Gieo một đồng kim loại: Cầm đứng

cạnh và thả rơi tự do từ độ cao xác định

-> Thống kê kết quả vào bảng 6.1

* Gieo hai đồng kim loại: Lấy 2 đồng kim

* Gieo một đồng kim loại:

- Gieo 50 lần thống kê mỗi lần rơi vàobảng 6.1

* Gieo 2 đồng kim loại:

- Mỗi nhóm gieo 50 lần, thống kê kếtquả vào bảng 6.2

- Yêu cầu các nhóm báo cáo kết quả đã

tổng hợp vào bảng 6.1 ; 6.2 và liên hệ

Đại nhóm báo cáo kết quả

Trang 17

? Kết quả của bảng 6.1 và tỉ lệ các giao tử

sinh ra từ con lai F1 Aa?

? Kết quả của bảng 6.2 với tỉ lệ kiểu gen ở

- GV nhận xét tinh thần thái độ và kết quả của các nhóm

- Cho các nhóm viết thu hoạch theo bảng 6.1 và 6.2

- Củng cố khắc sâu và mở rộng nhận thức về các quy luật di truyền

- Biết vận dụng lý thuyết để giải các bài tập

- Rèn kỹ năng giải bài tập trắc nghiệm khách quan và giải bài tập di truyền

II CHUẨN BỊ :

1-Thầy: Bảng 5- Tranh H 5

2- Trò : Giải các bài tập trang 22,23

* Dạng 1: biết kiểu hình của P -> xác định

tỉ lệ kiểu hình, kiểu gen ở F1 ,F2 ( Có thể

cụ thể bằng VD )

? Theo em các giải dạng bài tập này như

thế nào? ( Có thể cho học sinh giải nhanh

ví dụ ) -> GV chốt kiến thức

- HS nghiên cứu ví dụ + các dạng bàitập để làm bài , vận dụng lý thuyết đãhọc trả lời câu hỏi

Trang 18

* Dạng 2: Biết số lượng hoặc tỉ lệ kiểu

hình ở đời con -> xác định kiểu gen , kiểu

hình ở P ?

? Cho ví dụ – Yêu cầu học sinh làm

? Qua bài giải em hãy nêu cách giải của

dạng bài tập này ?

- GV nhận xét chuẩn xác kiến thức

- HS làm bài tập , tìm cách giải

*Tiểu kết: 1

- Cách giải bài tập thuận : Bước 1: Quy ước gen

Bước 2: Xác định kiểu gen của P

Bước 3: Viết sơ đồ lai

- Cách giải bài tập nghịch: Căn cứ vào tỉ lệ kiểu hình ở đời con

F: (3:1) -> P: Aa x Aa

F: (1:1) -> P: Aa x a a

F: (1:2:1) ->P : Aa x Aa ( Trội không hoàn toàn)

2 Lai 2 cặp tính trạng

-GV đưa ra dạng bài tập : Biết số lượng

hay tỉ lệ kiểu hình ở đời con -> Xác định

kiểu gen của P

? Cách giải dạng bài tập này như thế

-GV cho HS lần lượt giải các bài tập từ

Trang 19

- Hoàn thiện các bài tập vào vở bài tập

- Xem trước bài: Nhiễm sắc thể

- HS nêu được tính đặc trưng của bộ NST ở mỗi loài

- Mô tả được cấu trúc hiển vi điển hình của NST, ở kì giữa của nguyên phân

- Hiểu được chức năng của NST đối với sự di truyền các tính trạng

- Rèn luyện kỹ năng quan sát và phân tích kênh hình

II CHUẨN BỊ :

1-Thầy: Tranh ảnh về NST

- GV giới thiệu cho HS quan sát H8.1

? Thế nào là cặp NST tương đồng ?

? Phân biệt bộ NST đơn bội và bộ NST

lưỡng bội ?

- GV yêu cầu HS đọc bảng 8 và trả lời

câu hỏi trong lệnh

- GV phân tích : Cặp NST giới tính có thể

tương đồng ( XX) hoặc không tương đồng

(XY) hoặc chỉ có 1 chiếc ( XO)

- HS quan sát hình, rút ra nhận xét vềhình dạng và kích thước

- Một vài HS trả lời, lớp nhậ xét bổsung

Trang 20

? Nêu đặc điểm đặc trưng của bộ NST ở

mỗi loài sinh vật ?

- HS trả lời câu hỏi

*Tiểu kết

- Trong tế bào sinh dưỡng NST tồn tại thành từng cặp tương đồng, giống nhau

về hình dạng và kích thước

- Bộ NST chứa các cặp NST tương đồng -> Là bộ NST lưỡng bội

- Bộ NST chứa một NST trong mỗi cặp tương đồng -> Là bộ NST đơn bội

- ở những loài đơn tính có sự khác nhau giữa cá thể đực và cái ở cặp NST giới tính

- Mỗi loài sinh vật có bộ NST đặc trưng về hình dạng và số lượng

? Mô tả hình dạng cấu trúc của NST ?

- Hoàn thành bài tập trong lệnh – trg 26

Số 1: 2 Crômatit

Số 2: Tâm động

- HS quan sát hình trả lời câu hỏi

- Một số HS báo cáo kết quả, lớp nhậnxét , bổ sung

* Tiểu kết :

- Cấu trúc điển hình biểu hiện rõ nhất ở kì giữa

+ Hình dạng: Hình hạt, hình que, hình chữ V

+ Dài: 0,5 -> 50 micromet, đường kính 0,2-> 2 micromet

+ Cấu trúc : gồm 2 Crômatit gắn với nhau ở tâm động Mỗi Crômatit gồm mộtphân tử ADN và Prôtêin loại Hitstôn

- GV phân tích thông tin SGK

+ NST là cấu trúc mang gen -> Nhân tố di

truyền (gen) được xác định ở NST

+ NST có khả năng tự nhân đôi liên quan

đến ADN

- HS ghi nhớ thông tin

* Tiểu kết :

+ NST là cấu trúc mang gen trên đó mỗi gen ở một ví trí xác định,

+ NST có đặc tính tự nhân đôi -> các tính trạng di truyền được sao chép quacác thế hệ tế bào và cơ thể

Trang 21

4 Củng cố:

- Nêu VD về tính đặc trưng của bộ NST của mỗi loài sinh vật ?

- Phân biệt bộ NST lưỡng bội và đơn bội ?

- Học bài theo câu hỏi SGK Đề cương câu 1,2,3 trang 26

- Xem trước bài: Nguyên phân,

TIẾT 9 NGUYÊN PHÂN

I MỤC TIÊU

- Học sinh trình bày được sự biến đổi hình thái NST trong chu kì tế bào

-Trình bày được những diễn biến cơ bản của NST qua các kì của nguyên phân

- Phân tích được ý nghĩa của nguyên phân đối với sự sinh sản và sinh trưởng của cơ thể

II CHUẨN BỊ :

1-Thầy: Tranh về nguyên phân

Bảng phụ ghi nội dung bảng 9.2 2- Trò : Xem trước bài

1 Ổn định:

9D1: 9D2: 9D3: 9D4: 9D5:

- Mô tả cấu trúc điển hình của NST ?

- Yêu cầu HS nghiên cứu thông tin, quan

sát H 9.1

?Chu kì tế bào gồm những giai đoạn nào ?

- Yêu cầu HS quan sát H9.1 và thực hiện

lệnh

- Gọi một HS lên làm trên bảng

- Nghiên cứu thông tin, quan sát hình.Trả lời câu hỏi:

- Các nhóm quan sát H9.2, thảo luậnthống nhất ý kiến

- Đại diện nhóm lên làm, các nhóm

Trang 22

- Chu kì tế bào gồm: + Kì trung gian: Tế bào lớn lên và có sự nhân đôi NST.

+ Nguyên phân: Có sự phân chia NST và chất tế bào tạo

ra 2 tế bào mới Mức độ đóng duỗi xoắn của NST diễn ra qua các kì của chu kì tế bào:

+ Dạng sợi ( duỗi xoắn): Kì trung gian+ Dạng đặc trưng ( đóng xoắn cực đại): Kì giữa

- GV yêu cầu HS quan sát H9.1; 9.2

? Hình thái NST ở kì trung gian ?

? Cuối kì trung gian NST có đặc điểm gì ?

- GV yêu cầu HS nghiên cứu thông tin trg

28, quan sát các hình ở bảng 9.2

- Thảo luận nhóm: điền nội dung thích

hợp vào bảng 9.2

- GV chốt lại kiến thức qua từng kì

? Nêu kết quả của quá trình phân bào ?

- HS quan sát hình và trả lời câu hỏi

HS trao đổi thống nhất trong nhóm ghilại những diễn biến cơ bản của NST ởcác kì

- Đại diện nhóm báo cáo, nhóm khác

Các kì Những diễn biến cơ bản của NST

Kì đầu NST bắt đầu đóng xoắn và co ngắn, có hình thái rõ rệt

Các NST kép dính vào các sợi tơ vô sắc của thoi phân bào ở tâm động

Kì giữa Các NST đóng xoắn cực đại, tập trung thành hàng ở mặt phẳng

xích đạo của thoi phân bào

Kì sau 2 Crômatit trong NST kép tách nhau ở tâm động thành 2 NST đơn

phân li về 2 cực của tế bào

Kì cuối NST đơn dãn xoắn dài ra ở dạng sợi mảnh

* Kết quả: Từ 1 tế bào mẹ -> 2 tế bào con có bộ NST giống nahu và giống tếbào mẹ

Hoạt động3 :

Ý NGHĨA CỦA NGUYÊN PHÂN

*Mục tiêu:

Trang 23

- Phân tích được ý nghĩa của nguyên phân đối với sự sinh sản và sinh trưởng của cơ thể.

* Tiến hành:

- GV cho HS thảo luận

? Do đâu mà số lượng NST của tế bào con

giống tế bào mẹ ?

? Trong nguyên phân số lượng tế bào tăng

mà bộ NST không đổi ? Điều đó có ý

- Nguyên phân là hình thức sinh sản của tế bào và sự lớn lên của cơ thể

- Nguyên phân duy trì sự ổn định bộ NST đặc trưng của loài qua các thế hệ tếbào

4 Củng cố:

* Hãy chọn câu trả lời đúng nhất :

1) Sự tự nhân đôi của NST diễn ra ở kì nào của chu kì tế bào ?

a Kì trung gian d Kì sau

c Kì giữa

2) ý nghĩa cơ bản của quá trình nguyên phân là:

a Sự chia đều chất nhân của tế bào mẹ cho hai tế bào con

b Sự sao chép nguyên vẹn bộ NST của tế bào mẹ cho hai tế bào con

c Sự phân ly đồng đều của các Crômatit về hai tế bào con

d Sự phân chia đồng đều tế bào chất của tế bào mẹ cho hai tế bào con

- Học bài theo câu hỏi SGK Đề cương câu 1,3 trang 30

- Xem trước bài: Giảm phân

TIẾT 10 GIẢM PHÂN

I MỤC TIÊU

- Học sinh trình bày được những diễn biến cơ bản của NST qua các kì của giảm phân

- Nêu được những điểm khác nhau ở từng kì của giảm phân I và giảm phân II

Trang 24

- Phân tích được những sự kiện quan trọng có liên quan tới các cặp NST tương đồng.

- Trình bày những diễn biến cơ bản của NST trong accs kì của nguyên phân ?

- GV yêu cầu HS quan sát kì trung gian ở

H.10, trả lời câu hỏi:

? Kì trung gian NST có hình thái như thế

nào ?

- GV yêu cầu HS quan sát H.10 đọc thông

tin SGK, hoàn thành bài tập

- GV kẻ bảng gọi HS lên làm bài

- GV chốt lại kiến thức chuẩn

? Cho biết kết quả của quá trình phân bào

giảm phân ?

- HS quan sát H.10, trả lời câu hỏi

- HS thảo luận nhóm ghi lại những diễnbiến cơ bản của NST trong giảm phân I

Các kì Những diễn biến cơ bản của NST ở các kì

Lần phân bào I Lần phân bào II

Kì đầu

- Các NST xoắn, co ngắn

- Các NST kép trong cặp tương

đồng tiếp hợp và có thể bắt chéo,

sau đó tách dời nhau ra

- NST co lại cho thấy số lượngNST kép trong bộ đơn bội

Kì giữa - Các cặp NST tương đồng tập

trung và xếp song song thành 2

hàng ở mặt phẳng xích đạo của

- NST kép xếp thành 1 hàng ởmặt phẳng xích đạo của thoiphân bào

Trang 25

thoi phân bào.

về hai cực tế bào

Kì cuối

- Các NST kép nằm gọn trong hai

nhân mới được tạo thành với số

lượng là đơn bội kép (n kép)

- Các NST đơn nằm gọn trongnhân mới được tạo thành với

số lượng là đơn bội

* Kết quả: Từ một tế bào mẹ ( 2n NST) qua hai lần phân bào liên tiếp tạo ra 4 tế bàocon mang bộ NST đơn bội ( n NST)

Ý NGHĨA CỦA GIẢM PHÂN

*Mục tiêu:

- Phân tích được ý nghĩa của giảm phân đối với sự sinh sản cảu cơ thể

* Tiến hành:

- GV cho HS thảo luận:

? Vì sao trong giảm phân các tế bào con

lại có bộ NST giảm đi một nửa ?

GV nhấn mạnh: Sự phân li độc lập của

các cặp NST kép tương đồng-> đây là cơ

chế tạo ra các loại giao tử khác nhau về tổ

hợp NST

? Nêu những điểm khác nhau cơ bản của

giảm phân I và giảm phân II ?

- HS nêu được: Giảm phân gồm 2 lầnphân bào liên tiếp nhưng NST chỉ nhânđôi một lần kì trung gian trước lần phânbào I

- HS ghi nhớ thông tin

- HS sử dụng kiến thức bảng 10 để sosánh từng kì

5 Kiểm tra đánh giá Hoàn thành bảng sau:

- Xẩy ra ở tế bào sinh dưỡng

-

- Tạo ra tế bào con có bộ NST

như tế bào mẹ

-

- Gồm 2 lần phân bào liên tiếp

- Tạo ra tế bào con có bộNST

- Học bài theo câu hỏi SGK, làm bài tập 4 Đề cương câu 1,3 trang 33

- Xem trước bài: Phát sinh giao tử và thụ tinh

Trang 26

Ngày giảng:23/9/2009

TIẾT 11 PHÁT SINH GIAO TỬ VÀ THỤ TINH

I MỤC TIÊU

- Học sinh trình bày được các quá trình phát sinh giao tử ở động vật

- Xác định được thực chất của quá trình thụ tinh

- Phân tích được ý nghĩa của quá trình giảm phân và thụ tinh về mawth di truyền và biến dị

II CHUẨN BỊ :

1-Thầy: Tranh H 11 ( Nếu có)

1 Ổn định:

9D3: 9D5:

- Nêu những diễn biến cơ bản của giảm phân I ?

3 Bài mới

Hoạt động 1 :

SỰ PHÁT SINH GIAO TỬ

* Mục tiêu

- Trình bày được quá trình phát sinh giao tử

- Nêu được những điểm giống và khác nhau giữa quá trình phát sinh giao tử đực và cái

* Tiến hành

- GV yêu cầu HS quan sát H.11, nghiên

cứu thông tin SGK Trả lời câu hỏi:

? Trình bày quá trình phát sinh giao tử

đực và cái ?

- GV yêu cầu HS thảo luận

? Nêu những điểm giống và khác nhau cơ

bản của 2 quá trình phát sinh giao tử đực

và cái ?

- GV chốt lại kiến thức chuẩn

- HS quan sát hình , thu nhận thông tin

- 1 HS lên trình bày trên tranh quá trìnhphát sinh giao tử đực, 1 HS lên trìnhbày trên tranh quá trình phát sinh giao

Phát sinh giao tử cái Phát sinh giao tử đực

- Noãn bào bậc 1 qua giảm phân I cho

thể cực thứ nhất và noãn bào bậc 2

- Tinh bào bậc 1 qua giảm phân I cho 2 tinhbào bậc 2

Trang 27

- Noãn bào bậc 2 qua giảm phân II

cho thể cực thứ 2 và tế bào trứng

- Kết quả: Noãn bào bậc 1 qua giảm

phân cho 3 thể cực và 1 tế bào trứng

- Mỗi tinh bào bậc 2 qua giảm phân II cho

2 tinh tử, tinh tử phát triển thành tinh trùng

- Kết quả: Từ tinh bào bậc 1 qua giảm phâncho 4 tinh tử phát triển thành tinh trùng

- GV yêu cầu HS nghiên cứu thông tin

SGK

? Nêu khái niệm thụ tinh ?

? Bản chất của quá trình thụ tinh ?

- Yêu cầu HS trả lời câu hỏi trong lệnh

- HS sử dụng tư liệu SGK trả lời câuhỏi

- 1 vài HS phát biểu, lớp bổ sung

- Vận dụng kiến thức trả lời câu hỏi

SGK

? Nêu ý nghĩa của giảm phân và thụ tinh

về các mặt di truyền, biến dị và thực tiễn

- HS sử dụng tư liệu SGK trả lời câuhỏi

* Tiểu kết :

- Sự phối hợp của quá tình nguyên phân, giảm phân và thụ tinh đã:

+ Duy trì ổn định bộ NST đặc trưng của loài qua các thế hệ

+ Tạo ra nguồn biến dị tổ hợp phong phú cho chọn giống và tiến hóa

- Học bài theo câu hỏi SGK, làm bài tập 5 Đề cương câu 1,2,3 trang 36

- Xem trước bài: Cơ chế xác định giới tính

Trang 28

TIẾT 12 CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH

I MỤC TIÊU

- Học sinh mô tả được một số NST giới tính

- Trình bày được cơ chế NST giới tính ở người

- Nêu được ảnh hưởng của các yếu tố môi trường trong và ngoài đến sự phân hóa giới tính

II CHUẨN BỊ :

1-Thầy: Tranh H 12.1; 12.2

1 Ổn định:

9D3: 9D5:

- Trình bày quá trình phát sinh giao tử ở động vật ?

- GV yêu cầu HS quan sát H8.2

? Nêu những điểm giống và khác nhau ở

bộ NST của ruồi đực và ruồi cái ?

- Từ điểm giống và khác đó GV phân tích

đặc điểm của NST thường, NST giới tính

- GV yêu cầu HS quan sát H12.1

Trang 29

- NST giới tính mang gen quy định : +Tính đực, cái

+ Tính trạng liên quan giới tính

- GV giới thiệu cơ chế xác định giới tính

ở người

- Yêu cầu quan sát H12.2->Thảo luận :

? Có mấy loại trứng và tinh trùng được

tạo ra do giảm phân?

? Sự thụ tinh giữa trứng và tinh trùng não

tạo ra hợp tử phát triển thành con trai hay

con gái?

- GV gọi một học sinh lên trình bầy trên

tranh cơ chế nhiễm sắc thể xác định giới

tính ở người

- GV phân tích các khái niệm đồng giao

tử, dị giao tử và sự thay đổi tỉ lệ nam, nử

theo lứa tuổi

? Vì sao tỉ lệ sinh con trai và con gái là

1:1? tỉ lệ này đứng trong điều kiện nào?

? Sinh con trai hay con gái do người mẹ

Con gái Con trai

- Sự phân ly của cặp nhiễm sắc thể giới tính trong quá trình phát sinh giao tử và tổhợp lai trong thụ tinh là cơ chế xác định giới tính

- Yêu cầu HS nghiên cứu thông tin SGK

? Nêu những yếu tố ảnh hưởng đến sự

- HS nghiên cứu thông tin trả lời câuhỏi

Trang 30

phân hóa giới tính ?

? Sự hiểu biết về cơ chế xác định giới tính

có ý nghĩa như thế nào trong sản xuất ?

- HS lấy VD để minh họa

* Tiểu kết :

- Ảnh hưởng của môi trường trong: Do rối loạn tiết Hoocmôn sinh dục -> Biếnđổi giới tính

- Ảnh hưởng của môi trường ngoài: Nhiệt độ, ánh sáng, nồng độ CO2

- Ý nghĩa: Chủ động điều chỉnh tỉ lệ đực cái phù hợp với mục đích sản xuất

4 Củng cố:

5 Kiểm tra đánh giá:

Hoàn thành bảng sau:Sự khácnhau giữa NST thường và NST giới tính

cơ thể.

- Học bài theo câu hỏi SGK Đề cương câu 1,2,3 trang 41

- Xem trước bài: Di truyền liên kết

TIẾT 13 DI TRUYỀN LIÊN KẾT

I MỤC TIÊU

- Học sinh hiểu được những ưu thế của ruồi giấm đối với nghiên cứu di truyền

- Mô tả và giải thích được thí nghiệm của Moocgan

- Nêu được ý nghĩa của di truyền liên kết, đặc biệt trong lĩnh vực chọn giống

- Phát triển tư duy thực nghiệm quy nạp

II CHUẨN BỊ :

1-Thầy: Tranh H 13

1 Ổn định:

9D3: 9D5:

- Nêu những điểm khác nhau giữa NST giới tính và NST thường ?

Trang 31

* Tiến hành

? Trình bày thí nghiệm của Moocgan?

- GV yêu cầu HS quan sát H.13, thảo luận

trả lời câu hỏi trong lệnh

- GV chốt lại đáp án đúng

? Giải thích kết quả phép lai?

? Hiện tượng di truyền liên kết là gì ?

- Thu nhận thông tin

- HS trình bày thí nghiệm

- Thảo luận theo câu hỏi

- Đại diện nhóm báo cáo, các nhómkhác nhận xét bổ sung

FB : 1 Xám dài : 1 Đen cụt

- Giải thích kết quả: Sơ đồ H.13

- Kết luận: Di truyền liên kết là trường hợp các gen quy định nhóm tính trạng nằm trên 1 NST cùng phân li về giao tử và cùng tổ hợp qua thụ tinh

- GV nêu tình huống: ở ruồi giấm 2n = 8

nhưng tế bào có khoảng 4000 gen -> Sự

phân bố gen trên NST sẽ như thế nào ?

? So sánh kiểu hình F2 trong trường hợp

phân ly độc lập và di truyền liên kết ?

? ý nghĩa của di truyền liên kết trong chọn

-Trong tế bào mỗi NST mang nhiều gen tạo thành nhóm liên kết gen

- Trong chọn giống: chọn những nhóm tính trạng tốt đi kèm với nhau

Trang 32

Pa Vàng trơn x Xanh nhăn

AaBb aabb

Xám dài x Đen cụtBV/bv bv/bv

Biến dị tổ hợp

- Học bài theo câu hỏi SGK, làm bài tập 3,4 Đề cương câu 1,2,3 trang 43

- Ôn lại sự biến đổi hình thái NST qua nguyên phân, giảm phân

1-Thầy: Kính hiển vi, bộ tiêu bản NST ( Nếu có)

Tranh các kì của nguyên phân

2- Trò : ôn lại những kiến thức liên quan

1 Ổn định:

9D3: 9D5:

2 Kiểm tra bài cũ:

- Trình bày những biến đổi hình thái NST trong chu kì tế bào ?

3 Bài mới:

* GV nêu yêu cầu của bài thực hành:

- Biết nhận dạng hình thái NST ở các kì

- Vẽ lại hình khi quan sát được

- Có ý thức kỉ luật không nói to mất trật tự

* Gv phân nhóm, phát dụng cụ thực hành

* GV yêu cầu các nhóm cử nhóm trưởng thư kí

Hoạt động 1:

QUAN SÁT HÌNH THÁI NHIỄM SẮC THỂ

- GV yêu cầu HS nêu các bước tiến hành

quan sát hình thái NST

- GV phát các tranh câm rời của từng kì,

- Đặt lần lượt từng tranh câm và nhậndạng NST đang ở kì nào

- Tìm giai đoạn có hình thái NST nhìn

Trang 33

yêu cầu HS xác định các kì và quan sát

hình thái NST

- Xác nhận kết quả của từng nhóm

- GV treo tranh các kì của nguyên phân

- GV cung cấp thêm thông tin:

+ Kì trung gian: TB có nhân

+ Các kì khác dựa vào vị trí NST trong tế

BÁO CÁO THU HOẠCH

Vẽ và chú thích các hình đã quan sát được vào vở

- Mô tả được cấu trúc không gian của ADN theo mô hình của J.oatson và F.Crick

II CHUẨN BỊ :

1-Thầy: Mô hình một đoạn cấu trúc phân tử ADN

? Nêu thành phần hóa học của phân tử

- HS thu nhận thông tin và trả lời câuhỏi

Trang 34

- GV yêu cầu HS đọc lại thông tin, quan sát

và phân tích H15 – Thảo luận

? Vì sao ADN có tính đặc thù và đa dạng?

- GV hoàn thiện kiện kiến thức và nhấn

mạnh cấu trúc theo nguyên tắc đa phân với

4 loại đơn phân -> tính đa dạng và đặc thù

- Các nhóm thảo luận thống nhất ýkiến

- Đại diện nhóm phát biểu, nhóm khác

bổ sung

*Tiểu kết :

- Phân tử ADN được cấu tạo từ nguyên tố C, H, O, N và P

- ADN là đại phân tử cấu tao theo nguyên tắc đa phân mà đơn phân là các Nuclêôtít ( gồm 4 loại: A, T, G, X )

- Phân tử ADN có cấu tạo đa dạng và đặc thù do thành phần, số lượng và trật tự sắp xếp của các loai Nuclêôtít

- Tính đa dạng và đặc thù của ADN là cơ sở phân tử cho tính đa dạng và đặc thù của sinh vật

CẤU TRÚC KHÔNG GIAN CỦA PHÂN TỬ ADN

*Mục tiêu:

Mô tả được cấu trúc không gian của ADN

Hiểu được nguyên tắc bổ sung và hệ quả của nó

* Tiến hành:

-GV yêu cầu HS đọc thông tin, quan sát

H15 và mô hình phân tử ADN

? Mô tả cấu trúc không gian của phân tử

ADN

- GV yêu cầu HS thảo luận

? Các loại Nuclêôtít nào liên kết với nhau

thành từng cặp ?

? GV cho một mạch đơn yêu cầu HS xác

định các Nuclêôtít của mạch còn lại ?

? Nêu hệ quả của nguyên tắc bổ sung ?

- HS quan sát hình đọc thông tin, ghinhớ kiến thức

- Một HS lên trình bầy trên mô hình,lớp nhận xét bổ sung

- HS thảo luận thống nhất ý kiến

- Đại diện nhóm báo cáo kết quả, lớpnhận xét bổ sung

Trang 35

- 1 HS đọc ghi nhớ SGK.

5 Kiểm tra đánh giá:

- Khoanh tròn vào chữ cái chỉ ý trả lời đúng

1) Tính đa dạng của phân tử ADN là do:

- Học bài theo câu hỏi SGK, làm bài tập 4, 5 Đề cương câu 1,2,3 trang 47

- Xem trước bài: ADN và bản chất của gen

Ngày soạn: 24/10/2008

Ngày giảng:26/10/2008

TIẾT 16 ADN VÀ BẢN CHẤT CỦA GEN

I MỤC TIÊU

- HS trình bày được nguyên tắc của sự tự nhân đôi ở ADN

- Nêu được bản chất hóa học của gen

- Phân tích được các chức năng của ADN

- Phát triển kỹ năng quan sát và phân tích kênh hình

II CHUẨN BỊ :

1- Thầy: Mô hình tự nhân đôi của ADN

1 Ổn định:

9D1: 9D2: 9D3: 9D4: 9D5:

- Nêu cấu tạo hóa học của phân tử ADN ?

3 Bài mới

Hoạt động 1:

ADN TỰ NHÂN ĐÔI THEO NHỮNG NGUYÊN TẮC NÀO ?

* Mục tiêu

Mô tả sơ lược quá trình tự nhân đôi của ADN

Trình bày được các nguyên tắc của sự tự nhân đôi của ADN

* Tiến hành

Trang 36

- GV yêu cầu học sinh nghiên cứu thông tin

đoạn 1,2

? Thông tin trên cho em biết điều gì ?

- GV yêu cầu HS tiếp tục nghiên cứu thông

tin, quan sát H.16, Thảo luận:

+ Hoạt động đầu tiên của ADN khi bắt đầu tự

+ Sự hình thành mạch mới của ADN con

diễn ra như thế nào ?

+ Nhận xét về cấu tạo của 2 ADN con với

-Viết cấu trúc của 2 đoạn ADN được tạo ra từ

đoạn ADN trên ?

? Quá trình tự nhân đôi của ADN diễn ra

theo nguyên tắc nào ?

- HS thu nhận và xử lí thông tin nêuđược không gian và thời gian của quá trình tự nhân đôi ADN

- Các nhóm thảo luận thống nhất ý kiến

- Đại diện các nhóm báo cáo kết quả, các nhóm khác nhận xét bổ sung

- Một HS lên trình bày trên sơ đồ lớp nhận xét bổ sung,

- HS vận dụng kiến thức làm bài tập

2 HS lên bảng làm, lớp nhận xét bổ sung

- HS nêu được các nguyên tắc

*Tiểu kết:.

- ADN tự nhân đôi tại NST ở kì trung gian

- ADN tự nhân đôi theo đúng mẫu ban đầu

- Quá trình tự nhân đôi:

+ Hai mạch ADN tách nhau theo chiều dọc

+ Các Nuclêôtit của mạch khuôn liên kết với Nuclêôtit tự do theo NTBS,hai mạch mới của ADN con dần được hình thành dựa trên mạch khuôn của ADN mẹtheo chiều ngược lại

Kết quả: Hai phân tử ADN con được hình thành giống nahu và giống ADN mẹ

- Nguyên tắc: + Khuôn mẫu, bổ sung

+ Giữ lại một nửa

Trang 37

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò

? Nêu bản chất háo học của gen >

- GV nhấn mạnh mối liên quan của 3

- Bản chất hóa học của gen là ADN

- Chức năng: Gen cấu trúc mạng thông tin quy định cấu trúc phân tử Prôtêin

- GV phân tích và chốt lại hai chức năng

của ADN

- GV nhấn mạnh : Sự nhân đôi của ADN

-> Sự nhân đôi của NST -> đặc tính di

truyền ổn định qua các thế hệ

- HS tự ghi nhớ thông tin

* Tiểu kết: Chức năng:

- Lưu giữ thông tin di truyền

- Truyền đạt thông tin di truyền

4 Củng cố:

- Khoanh tròn vào chữ cái ý trả lời đúng:

* Quá trình tự nhân đôi của ADN xẩy ra ở:

a) Kì trung gian c) Kì giữa e) Kì cuối

b) Kì đầu d) Kì sau

- Làm bài tập 4 SGK Đề cương câu 1,2,3 trang 50 (Học phần ghi nhớ)

- Xem trước bài: Mối quan hệ giữa gen và ARN

Trang 38

- Biết xác định những điểm giống nhau và khác nhau cơ bản giữa ARN và ADN.

- Trình bày được sơ bộ quá trình tổng hợp ARN và nguyên tắc tổng hợp của quá trình này

II CHUẨN BỊ :

2- Thầy: Mô hình cấu trúc của ARN

Mô hình tổng hợp phân tử ARN3- Trò : Xem trước bài

1 Ổn định:

9D1: 9D2: 9D3: 9D4: 9D5:

- Mô tả sơ lược quá trình tự nhân đôi của ADN ?

3 Bài mới

Hoạt động 1: ARN

* Mục tiêu

Mô tả được cấu tạo và chức năng của ARN Trình bày được những điểm giống

và khác nhau trong cấu trúc giữa ARN và ADN

* Tiến hành

- GV yêu cầu học sinh nghiên cứu thông

tin SGK , quan sát H17.1 và mô hình trả

lời câu hỏi

? ARN có thành phần hóa học như thế

nào ?

? Trình bày cấu tạo của ARN?

GV yêu cầu HS làm bài tập trong lệnh

theo nhóm nhỏ

- GV chốt lại kiến thức

- GV phân tích: Tùy theo chức năng mà

ARN chia thành các loại khác nhau

- HS thu nhận thông tin, quan sát hình

và trả lời câu hỏi

+ m ARN: truyền đạt thông tin quy định cấu trúc Prôtêin

+ t ARN: vận chuyển các axit amin

+ r ARN : là thành phần cấu tạo nên axit amin

Trang 39

* Tiến hành:

? ARN được tổng hợp ở kì nào của chu kì

- Sử dụng thông tin mục: Em có biết,

phân tích t ARN và r ARN sau khi tổng

hợp sẽ tiếp tục tạo thành bậc cao hơn

- GV yêu cầu học sinh trả lời câu hỏi

? Quá trình tổng hợp ARRN theo những

nguyên tắc nào?

? Nêu mối qua hệ gen – ARN?

- Nghiên cứu thông tin trả lời

- HS nghe giảng ghi nhớ thông tin

- HS vận dụng kiển thức để trả lời

* Tiểu kết:

- Quá trình tổng hợp của ARN:

+ Gen tháo xoắn, tách dần thành hai mạch đơn

+ Các Nuclêôtít ở mạch khuôn liên kết với Nuclêôtít tự do theo NTBS

+ Khi tổng hợp song ARN tách khỏi gen đi ra chất tế bào

- Nguyên tắc tổng hợp : + Khuân mẫu

- Loại ARN nào có chức năng truyền đạt thông tin di truyền

- Học bài theo câu hỏi SGK Đề cương câu 1,2 trang 53

- Xem trước bài: Prôtêin

Ngày soạn: 31/10/2008

Trang 40

- Mô tả được cấu trúc của prôtêinvà hiểu được vai trò của nó.

- Trình bày được các chức năng của Prôtêin

II CHUẨN BỊ :

4- Tranh các bậc prôtêin (Nếu có)

1 Ổn định:

9D1: 9D2: 9D3: 9D4: 9D5:

-ARN được tổng hợp như thế nào? Nguyên tắc của quá trình tổng hợp ?

- GV yêu cầu học sinh nghiên cứu thông

tin SGK trả lời câu hỏi

? Nêu các đặc điểm về thành phần hóa

học, khối lượng, kích thước và cấu của

prôtêin.

GV yêu cầu HS thảo luận

? Tính đặc thù của prôtêin được thể hiện

GV yêu cầu HS quan sát hình 18 thông

báo tính đa dạng và đặc thù còn biểu hiện

ở cấu trúc không gian

? Tính đa dạng và đặc thù của prôtêin

được thể hiện thông qua cấu trúc không

gian như thế nào ?

- Các nhóm thảo luận thống nhất ý kiến

- Đại diện các nhóm phát biểu, các nhóm khác nhận xét bổ sung

- HS quan sát H.18, đối chiếu các bậc cấu trúc -> ghi nhớ kiến thức

- HS xác định được tính đặc thù thể hiện ở cấu trúc bậc 3,4

Tiêu đề	Các thí nghiệm của Men Đen
Tác giả	Nguyễn Thị Thanh Mai
Trường học	Trường Trung học Cơ sở Noong Hẹt
Chuyên ngành	Sinh học
Thể loại	Giáo án
Năm xuất bản	2009 - 2010
Thành phố	Nghệ An

Định dạng
Số trang	138
Dung lượng	1,17 MB