Báo cáo biện pháp nâng cao chất lượng công tác chủ nhiệm lớp góp phần nâng cao chất lượng giáo dục Giáo viên tiểu học là những người trực tiếp truyền đạt các kiến thức cơ bản nhất cho học sinh. Là người có vai trò quan trọng trong việc hướng dẫn cụ thể, chi tiết, tận tình cho các em, quyết định đến nền tảng kiến thức văn hóa và đạo đức cơ bản cho các em nhỏ. Giáo viên tiểu học ngoài nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục đảm bảo chất lượng theo chương trình giáo dục, kế hoạch dạy học; soạn bài, lên lớp, kiểm tra, đánh giá, xếp loại học sinh; quản lí học sinh trong các hoạt động giáo dục do nhà trường tổ chức; tham gia các hoạt động chuyên môn; chịu trách nhiệm về chất lượng, hiệu quả giảng dạy và giáo dục thì giáo viên làm công tác chủ nhiệm lớp ở tiểu học còn có nhiệm vụ tìm hiểu và nắm vững học sinh trong lớp về mọi mặt để có biện pháp tổ chức giáo dục sát với đối tượng nhằm thúc đẩy sự tiến bộ của từng học sinh và của cả lớp; Tham gia hướng dẫn hoạt động tập thể, hoạt động giáo dục và rèn luyện học sinh do nhà trường tổ chức; Báo cáo thường kì hoặc đột xuất về tình hình của lớp với Hiệu trưởng. Vì vậy công việc của một giáo viên chủ nhiệm lớp ở Tiểu học là rất nặng nề, rất vất vả và vô cùng phức tạp.Trong quá trình làm công tác chủ nhiệm lớp tôi thấy rằng, để mô hình vận dụng thành công, hiệu quả thì ngoài việc đầu tư về cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học, chúng ta cần quan tâm đến vai trò của người giáo viên chủ nhiệm lớp. Bởi giáo viên chủ nhiệm lớp chính là người quản lý, điều hành, hướng dẫn học sinh hoạt động một cách tích cực, chủ động, sáng tạo, tạo nên một môi trường lớp học sôi động, thân thiện, hiệu quả. Nhưng trong thực tiễn nhiều giáo viên chủ nhiệm chưa thực sự quan tâm đến việc nắm bắt tình hình gia đình của học sinh, chưa có đầy đủ các thông tin cần thiết về học sinh mình chủ nhiệm, dẫn đến việc phối kết hợp trong giáo dục phẩm chất, năng lực cho học sinh gặp nhiều khó khăn. Bên cạnh đó một số giáo viên chưa xây dựng bộ máy hội đồng tự quản theo một quy trình mà còn áp đặt, dẫn đến vai trò của hội đồng tự quản trong việc quản lý lớp học thiếu hiệu quả. Học sinh trong hội đồng tự quản còn thiếu tự tin trong trong các cuộc thảo luận nhóm, chưa tự giác thực hiện công việc được giao. Giáo viên chủ nhiệm chưa phát huy hiệu quả các công cụ hỗ trợ dạy học trong lớp học như góc thư viện, góc sinh nhật hay điều em muốn nói. Làm thế nào để mỗi giáo viên chủ nhiệm lớp thấy rõ được vai trò của mình trong việc xây dựng nền nếp lớp học. Làm thế nào để các em học sinh trong lớp được tham gia bầu hội đồng tự quản đảm bảo đúng nguyện vọng của học sinh trong lớp và lựa chọn được học sinh có năng lực thực sự trong việc điều hành, nhận xét, đánh giá các bạn trong các hoạt động và thông qua đó để nâng cao năng lực, phẩm chất cho học sinh? Làm thế nào để các em chủ động nói lên suy nghĩ của mình trước mọi người để từ đó phát triển năng lực, phẩm chất? Làm thế nào để nâng cao năng lực, phẩm chất cho học sinh lớp…… là vấn đề cấp thiết đặt ra cho mỗi giáo viên chủ nhiệm lớp. Xuất phát từ những lý do trên, tôi mạnh dạn nghiên cứu đề tài: “Giải pháp để nâng cao năng lực, phẩm chất cho học sinh lớp …… qua công tác chủ nhiệm lớp”.
Trang 1BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP
GIẢI PHÁP ĐỂ NÂNG CAO NĂNG LỰC, PHẨM CHẤT CHO HỌC SINH LỚP 5 QUA CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP
Người thực hiện:
Chủ nhiệm lớp: 5
Năm học: 2022 -2023
Trang 2I Lý do chọn biện pháp
Giáo viên tiểu học là những người trực tiếp truyền đạt các kiến thức cơ bản nhất cho học sinh Là người có vai trò quan trọng trong việc hướng dẫn cụ thể, chi tiết, tận tình cho các em, quyết định đến nền tảng kiến thức văn hóa và đạo đức cơ bản cho các em nhỏ Giáo viên tiểu học ngoài nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục đảm bảo chất lượng theo chương trình giáo dục, kế hoạch dạy học; soạn bài, lên lớp, kiểm tra, đánh giá, xếp loại học sinh; quản lí học sinh trong các hoạt động giáo dục
do nhà trường tổ chức; tham gia các hoạt động chuyên môn; chịu trách nhiệm về chất lượng, hiệu quả giảng dạy và giáo dục thì giáo viên làm công tác chủ nhiệm lớp ở tiểu học còn có nhiệm vụ tìm hiểu và nắm vững học sinh trong lớp về mọi mặt để có biện pháp tổ chức giáo dục sát với đối tượng nhằm thúc đẩy sự tiến bộ của từng học sinh và của cả lớp; Tham gia hướng dẫn hoạt động tập thể, hoạt động giáo dục và rèn luyện học sinh do nhà trường tổ chức; Báo cáo thường kì hoặc đột xuất về tình hình của lớp với Hiệu trưởng Vì vậy công việc của một giáo viên chủ nhiệm lớp ở Tiểu học là rất nặng nề, rất vất vả và vô cùng phức tạp.Trong quá trình làm công tác chủ nhiệm lớp tôi thấy rằng, để mô hình vận dụng thành công, hiệu quả thì ngoài việc đầu tư về cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học, chúng ta cần quan tâm đến vai trò của người giáo viên chủ nhiệm lớp Bởi giáo viên chủ nhiệm lớp chính là người quản lý, điều hành, hướng dẫn học sinh hoạt động một cách tích cực, chủ động, sáng tạo, tạo nên một môi trường lớp học sôi động, thân thiện, hiệu quả Nhưng trong thực tiễn nhiều giáo viên chủ nhiệm chưa thực sự quan tâm đến việc nắm bắt tình hình gia đình của học sinh, chưa có đầy đủ các thông tin cần thiết
về học sinh mình chủ nhiệm, dẫn đến việc phối kết hợp trong giáo dục phẩm chất, năng lực cho học sinh gặp nhiều khó khăn Bên cạnh đó một số giáo viên chưa xây dựng bộ máy hội đồng tự quản theo một quy trình mà còn áp đặt, dẫn đến vai trò của hội đồng tự quản trong việc quản lý lớp học thiếu hiệu quả Học sinh trong hội đồng tự quản còn thiếu tự tin trong trong các cuộc thảo luận nhóm, chưa tự giác thực hiện công việc được giao Giáo viên chủ nhiệm chưa phát huy hiệu quả các công cụ hỗ trợ dạy học trong lớp học như góc thư viện, góc sinh nhật hay điều em muốn nói
Làm thế nào để mỗi giáo viên chủ nhiệm lớp thấy rõ được vai trò của mình trong việc xây dựng nền nếp lớp học Làm thế nào để các em học sinh trong lớp được tham gia bầu hội đồng tự quản đảm bảo đúng nguyện vọng của học sinh trong lớp và lựa chọn được học sinh có năng lực thực sự trong việc điều hành, nhận xét, đánh giá các bạn trong các hoạt động và thông qua đó để nâng cao năng lực, phẩm chất cho học sinh? Làm thế nào để các em chủ động nói lên suy nghĩ của mình trước mọi người để từ đó phát triển năng lực, phẩm chất? Làm thế nào để nâng cao năng lực, phẩm chất cho học sinh lớp…… là vấn đề cấp thiết đặt ra cho mỗi giáo viên chủ nhiệm lớp Xuất phát từ những lý do trên, tôi mạnh dạn nghiên
cứu đề tài: “Giải pháp để nâng cao năng lực, phẩm chất cho học sinh lớp ……
qua công tác chủ nhiệm lớp”.
II Nội dung biện pháp
1 Thuận lợi
Trang 3-Những giáo viên được giao làm công tác chủ nhiệm lớp luôn luôn nhiệt tình với công tác Giáo viên chủ nhiệm lớp kết hợp với nhà trường, hội phụ huynh học sinh, hội đồng sư phạm, các tổ chức đoàn, đội, sao nhi đồng, tìm hiểu, học hỏi, thảo luận để tìm ra các biện pháp giúp công tác chủ nhiệm có hiệu quả thường xuyên qua hàng tuần, hàng tháng, học kì và qua các đợt phát động phong trào hoạt động ngoài giờ lên lớp
-Được sự chỉ đạo sát sao của các cấp và sự ủng hộ của đa số cha mẹ học sinh cũng như cộng đồng xã hội là động lực giúp cho công tác dạy học và giáo dục của nhà trường nói chung và cá nhân tôi nói riêng mang lại nhiều thành công đáng kể
-Đa số học sinh chăm ngoan, ở gần nhà nhau nên việc xây dựng đôi bạn học tập rất thuận lợi.Một số phụ huynh rất quan tâm đến việc học của con em mình Tôi nhận thấy học sinh đã phát huy tính tự học, sáng tạo, tính tự giác, tự quản, sự
tự tin, hứng thú trong học tập Nhiều em đã phát huy tốt các kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng hợp tác, kỹ năng tự đánh giá lẫn nhau trong giờ học Nhiều em nâng cao được tinh thần trách nhiệm và biết phấn đấu làm chủ quá trình học tập của mình từ đó các năng lực và phẩm chất cũng phát triển
2 Khó khăn
Vẫn còn một vài giáo viên năng lực làm công tác chủ nhiệm lớp còn hạn chế, chưa nắm vững được đặc điểm, tình hình học sinh của lớp, chưa có kế hoạch
cụ thể, sự phối kết hợp với các lưc lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường còn chưa nhịp nhàng,chưa tạo hứng thú, động cơ, phương pháp học tập cho học sinh,việc dạy lồng ghép kĩ năng sống còn chưa được quan tâm sâu sát, phương pháp tổ chức, cách thức làm công tác chủ nhiệm chưa khoa học, chưa phát huy được tính tự giác tích cực của học sịnh
Không phải học sinh nào cũng thực hiện tốt các hoạt động được tổ chức trong quá trình học tập và hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp Với những em có lực học chưa tốt, tiếp thu chậm thì việc để các em tự tin, tự nhiên trao đổi với các bạn trong nhóm về ý kiến của mình với các bạn là khó, khả năng tự học và giải quyết vấn đề chưa được thực hiện Năng lực hướng dẫn, giảng giải bài giúp bạn của các nhóm trưởng cũng như của các thành viên trong nhóm hạn chế Hoặc những em có hoàn cảnh khó khăn, gia đình không hòa thuận thì việc các em mạnh dạn, tự tin chưa có Do đó các năng lực, phẩm chất của nhiều học sinh trong lớp chưa được phát huy hoặc còn hạn chế
Kết quả đánh giá về các năng lực, phẩm chất của học sinh lớp chủ nhiệm đầu năm học như sau:
* Đánh giá về năng lực:
TSHS Tự phục vụ, tự quản Hợp tác Tự học và giải quyết
vấn đề
* Đánh giá về phẩm chất:
Trang 4TSHS Chăm học,
chăm làm Tự tin, trách nhiệm Trung thực, kỷ luật Đoàn kết, yêu thương Tốt Đạt CCG Tốt Đạt CCG Tốt Đạt CCG Tốt Đạ
3 Nội dung thực hiện biện pháp.
Để góp phần thực hiện tốt công tác chủ nhiệm lớp đặc biệt là nâng cao năng lực, phẩm chất cho học sinh tôi tập trung thực hiện các biện pháp sau:
3.1.Nắm bắt đầy đủ thông tin về học sinh
Để nắm được tình hình cụ thể của từng học sinh, ngay từ những ngày đầu năm học, tôi xem xét hồ sơ, lý lịch của từng học sinh, đặc biệt chú ý đến nhận xét của giáo viên chủ nhiệm ở những năm trước để nắm bắt tình hình của lớp và của từng học sinh đồng thời tôi thực hiện ngay công tác điều tra thông qua phiếu điều tra thông tin cá nhân Tôi phát cho mỗi em một phiếu điều tra và yêu cầu các em điền đầy đủ các thông tin trong phiếu:
PHIẾU THÔNG TIN CÁ NHÂN
1 Họ và tên: ………Nam:…… Nữ: …………
2 Số anh ( chị ) em trong gia đình: Em là con thứ mấy:………
3 Hoàn cảnh gia đình (khá giả, đủ ăn, nghèo, cận nghèo)
4 Kết quả học tập năm học trước:
5 Môn học em yêu thích:
6 Môn học em cảm thấy khó:
7 Góc học tập ở nhà của em có hay không)
8 Sở thích của em là:
9 Địa chỉ gia đình em: Thôn: Xã……… ………
10 Số điện thoại của bố (mẹ) em hoặc người liên lạc khi cần :
Ví dụ: Em ……… bố mẹ đi làm ăn xa ở với bà ngoại, tôi thấy hằng ngày em đi học mặc quần áo luộm thuộm, dơ bẩn, nhiều hôm không tắm sạch
sẽ, mùi cơ thể nồng nặc tôi thường đến gần thể hiện sự quan tâm, động viên và nhắc nhở em, bản thân em thấy vui khi nhận lời động viên của tôi, sau 2 tuần học tôi thấy em có nhiều thay đổi, vệ sinh các nhân tốt hơn và đặc biệt là ăn mặc sạch
sẽ, gọn gàng
Em ………., ………, ……… đều có bố mẹ đi làm công ty, thường phải đi sớm, về muộn, tính tình các em nhút nhát, thường xuyên không hoàn thành các nhiệm vụ học tập đúng thời gian Với vai trò là giáo viên chủ nhiệm lớp tôi thường xuyên quan tâm bằng việc khích lệ các em nói những điều mình chưa hiểu hoặc còn băn khoăn khi trao đổi trong nhóm hoặc hoạt động trước lớp, với những câu hỏi gợi mở với từng em các em đã mạnh dạn hơn và
đã có nhiều tiến bộ, sau ba tuần học các em đã tự giác hoàn thành công việc được giao đúng hạn, chủ động hơn khi thực hiện các nhiệm vụ học tập và đặc biệt là biết
tự sắp xếp thời gian làm các bài tập theo yêu cầu của giáo viên Như vậy, việc nắm
Trang 5bắt thông tin học sinh kịp thời đã góp phần giúp giáo viên chủ nhiệm nâng cao năng lực tự phục vụ, tự quản cho học sinh
3.2 Xây dựng nề nếp lớp học.
a/ Bầu ban cán sự lớp.
- Đầu tiên, tôi khuyến khích các em xung phong ứng cử Các em phải mạnh dạn và tự tin phát biểu trước tập thể lớp: Nếu được làm lớp trưởng các em sẽ quản
lý lớp như thế nào Sau đó, cho các em tự đề cử những bạn có đủ năng lực quản lí lớp
- Sau đó, tôi thường tìm hiểu xem ở lớp dưới em nào đã từng làm cán sự lớp
ở vị trí gì và nền nếp lớp đó như thế nào (hiệu quả ông việc) qua nhiều thông tin như: qua giáo viên dạy trước đó, qua học sinh bạn cùng lớp cũ hoặc qua học bạ
….từ đó bước đầu có định hướng cho việc lựa chọn
- Tổ chức cho cả lớp bỏ phiếu tín nhiệm:
PHIẾU BẦU BAN CÁN SỰ LỚP
Năm học: 2022 - 2023
1)………
2)………
3)………
4)………
- Mỗi em sẽ được nhận một lá phiếu và ghi tên những bạn các em muốn chọn Các em sẽ cảm thấy vui, hào hứng vì được cầm phiếu thực hiện quyền“ dân chủ” của mình Từ đó giúp các em có cách lựa chọn đúng
- Sau khi lựa chọn được ban các sự lớp, chúng ta bắt đầu cho các em tự phân chia chức danh dưới sự cố vấn của mình, lớp trưởng không hẳn là người học giỏi nhất lớp nhưng phải là người được đa số phiếu tán thành, có kinh nghiệm là lớp trưởng và đặc biệt là phải là thành viên năng nổ nhất trong ban cán sự
- Sau đó, tôi mời các em ra mắt cả lớp để các em thấy tự hào và hãnh diện Đồng thời các em thể hiện bằng một câu nói thể hiện bản lĩnh, năng lực của mình,
Ví dụ: Nếu làm lớp trưởng tôi sẽ đưa lớp mình học tốt và tham gia tích cực các hoạt động khác hay Tôi nhất định hoàn thành tốt nhiệm vụ lớp phó học tập,… Mặt
khác, các em dưới lớp cũng cảm thấy vui vì đã lựa chọn đúng và các em sẽ ủng hộ bạn trong quá trình làm nhiệm vụ
Chèn HÌNH PHIẾU HS ĐIỀN TAY
b Xây dựng đội ngũ cán bộ lớp
- Hình thành và rèn luyện cho các em tinh thần dân chủ và ý thức trách nhiệm
- Phát huy khuyến khích học sinh phát huy năng lực tự quản, năng lực tự thể hiện bản thân cho các em tự ứng cử và bầu cử vào ban cán sựu lớp
- Tổ chức cho học sinh chọn lựa thành viên vào ban cán sự lớp
*Phân công nhiệm vụ cho ban cán sự:
Trang 6- Khi đã có bộ máy điều hành, chúng ta tiến hành phân công trách nhiệm rõ ràng, cụ thể cho từng vị trí Đảm bảo mỗi em trong ban cán sự nhận thức được vị trí, trách nhiệm (nội dung công việc) của mình
Dưới đây là ví dụ phân công trách nhiệm cho từng vị trí trong ban các sự lớp 3/3, năm học 2022-2023
* Lớp trưởng ……… : là người chịu sự điều hành, quản lý trực tiếp của GVCN lớp Chịu trách nhiệm trước GVCN về điều khiển các hoạt động của lớp cụ thể:
- Theo dõi lớp thực hiện các nhiệm vụ học tập, rèn luyện theo quy định của nhà trường
- Theo dõi, đôn đốc lớp chấp hành đầy đủ và nghiêm túc quy định, nội quy
về học tập và rèn luyện Xây dựng và thực hiện nề nếp tự quản trong lớp
- Chủ trì các tiết sinh hoạt cuối tuần cũng như các cuộc họp lớp để đánh giá kết quả học tập, rèn luyện
* Lớp phó học tập ………: phụ trách toàn bộ mảng học tập của lớp
- Theo dõi nề nếp học tập chung, đôn đốc việc học bài cũ, làm bài tập
- Theo dõi thời khóa biểu, lịch thi, kiểm tra để nhắc nhở cả lớp thực hiện
- Thường xuyên trao đổi với giáo viên trong việc giúp đỡ các bạn học chậm
để kịp thời kèm cặp và cử người kèm cặp
* Lớp phó lao động ……… :
- Phân công công việc lao động trong và ngoài lớp
- Cử trực nhật, đôn đốc và tổng hợp đánh giá thi đua vào cuối tuần
* Lớp phó Văn Thể ………:
- Chọn bạn có năng khiếu để tham gia văn nghệ do trường tổ chức
- Tập các bài hát cho cả lớp trong các tiết sinh hoạt cuối tuần
* Các tổ trưởng: Điều hành các hoạt động của tổ theo sự phân công của lớp trưởng, lớp phó Theo dõi, ghi chép điểm thi đua của từng thành viên trong tổ Tổng hợp, báo cáo kết quả cho lớp trưởng vào thứ 6 hàng tuần để xếp loại thi đua
* Các tổ phó: Kết hợp cùng tổ trưởng đôn đốc các hoạt động của tổ, điều hành tổ khi tổ trưởng vắng
HÌNH ẢNH BẦU BAN CÁN SỰ LỚP
c Sắp xếp sử dụng đội ngũ học sinh ngồi theo nhóm:
Với một lớp học còn nhiều em chưa chịu khó học bài, còn hiếu động, trình
độ học sinh không đồng đều Do vậy việc sắp xếp chỗ ngồi sao cho phù hợp với năng lực của học sinh và đáp ứng yêu cầu chung của lớp, đảm bảo để các em cùng tiến bộ có vai trò rất quan trọng trong mọi hoạt động của lớp
Sự bố trí sắp xếp chỗ ngồi cho học sinh được tiến hành ngay từ đầu năm học Trước tiên tôi cho các em bình bầu những bạn học tốt, có năng lực quản lý nhóm làm nhóm trưởng, nhóm phó của nhóm Số lượng học sinh trong mỗi nhóm không quá 6 em Bạn nào cố gắng vượt lên khá hơn sẽ lên thay những bạn kém hơn để tạo ra được khí thế thi đua cho các em Sau một thời gian theo dõi thực tế, tôi sắp xếp lại sao cho tổ nào, bạn nào cũng có học sinh khá, giỏi, trung bình và chậm hơn Tôi xếp lại chỗ ngồi, em học tốt ngồi cạnh em học chậm, em ngoan
Trang 7ngồi cạnh em chưa ngoan Em viết chữ đẹp, cẩn thận ngồi cạnh em viết chữ chưa đẹp để tạo điều kiện các em kèm cặp giúp đỡ nhau
HÌNH ẢNH CHỖ NGỒI THEO NHÓM CỦA HS
3.3 Trang trí lớp học gắn với các góc học tập để nâng cao năng lực phẩm chất cho học sinh.
Ở Tiểu học, việc trang trí lớp học không đơn thuần là để trang trí cho đẹp mắt mà nó còn là những công cụ hỗ trợ góp phần giáo dục học sinh những phẩm chất mới cũng như phát triển kĩ năng sống cho các em Việc thực hiện trang trí lớp học của lớp tôi được thực hiện và hoàn thành một tuần trước khi bắt đầu chương trình năm học mới Để thực hiện có hiệu quả tôi thường huy động nhiều thành phần tham gia Ngoài thầy trò trong lớp còn có sự góp sức của đồng nghiệp và đặc biệt là của cộng đồng như cha mẹ hay anh chị của học sinh Tôi thường trao đổi với Hội phụ huynh học sinh lớp để lựa chọn những công cụ phù hợp nhất với điều kiện của lớp mình Những công cụ mà theo tôi chúng đã được chứng minh là hữu ích cho công tác quản lí hoạt động ở lớp, ở trường bao gồm: Hộp thư điều em muốn nói, Hộp thư vui, Góc sinh nhật, Bảng theo dõi sĩ số, Nội quy trường lớp, Góc Tiếng Việt, Góc Toán
Ví dụ: Trong giờ hoạt động tập thể tôi tổ chức cho các em thi kể chuyện về
chủ đề “ Bác Hồ”, rất nhiều em xung phong kể chuyện Sau khi kể xong tôi trao đổi với em Khánh Huyền, em Hoàng Hà về việc đã đọc được câu chuyện ở đâu các
em đều trả lời “ Chúng em đọc câu chuyện ở thư viện lớp mình”, bên cạnh đó cũng
có một số em khác được hỏi như vậy và trả lời đã tìm hiểu câu chuyện ở thư viện xanh của nhà trường
Chèn hình ảnh học sinh kể chuyện
Ví dụ: Góc sinh nhật giúp các em biết quan tâm đến bạn bè, tạo điều kiện để
các em biết cách tổ chức các sự kiện nhỏ, tạo nên sự gắn kết giữa các thành viên trong lớp Chính vì vậy ngay từ đầu năm học, tôi cùng với học sinh cắt 12 bông hoa tương ứng với 12 tháng trong năm và trên mỗi bông hoa ghi tên các bạn có ngày sinh cùng tháng gắn lên góc sinh nhật Hàng tháng tôi cùng với các em tổ sinh nhật cho các bạn bằng lời ca tiếng hát, những món quà nhỏ như chiếc bút, quyển vở, những chú gấu bông hoặc các vật dụng đáng yêu do chính các bạn trong lớp tận dụng phế liệu hay làm bằng các vật liệu rẻ tiền
Trang 8Ví dụ : Em là một trong những học sinh cá biệt trong lớp, hay trêu trọc bạn trong giờ học, hay tự nghĩ ra chuyện để gây mất đoàn kết với bạn bè, sau một thời gian tôi theo dõi và uốn nắn tôi nhận thấy em có sự thay đổi
rõ rệt về cách cư xử với bạn cũng như việc xây dựng nền nếp lớp, em đã viết vào
hộp thư điều em muốn nói là “ Các bạn ơi! Từ nay mình sẽ không trêu trọc các bạn nữa; chúng mình cùng nhau cố gắng học tập tốt nhé!”
Ví dụ: Để thực hiện tốt nền nếp lớp ngay từ đầu năm học, tôi đã xây dựng quy ước riêng cho lớp để các em thực hiện Sau khi xây dựng xong quy ước lớp, tôi phổ biến trước lớp cho tất cả học sinh đều biết và thống nhất thực hiện Thường xuyên mang theo trong suốt năm học để làm cơ sở xử lý học sinh vi phạm Đồng thời tôi xây dựng thang điểm thi đua của lớp hàng tuần ứng với quy ước của lớp, trong đó có hình thức biểu dương, khen thưởng và kỷ luật cụ thể từng trường hợp
và được công khai vào buổi sinh hoạt lớp cuối tuần
Như vậy, từ việc cùng giáo viên chủ nhiệm xây dựng những công cụ trong lớp các em hiểu ý nghĩa của việc xây dựng các công cụ cũng như việc sử dụng chúng để tham gia vào các hoạt động học tập Thông qua đó tôi có thể phát hiện và nuôi dưỡng các tiềm năng; giải đáp những băn khoăn, lo lắng; giúp các em phát triển niềm đam mê, sự sáng tạo và hình thành nhân cách cùng các kĩ năng sống khác và thông qua đó giáo dục học sinh tính tự giác tham gia các công việc được giao, không cần nhắc nhở, thông qua các công cụ học tập giúp giáo viên hiểu học sinh hơn và tạo tinh thần phấn khởi cho học sinh khi đến trường, từ đó các em chăm học, chăm làm nỗ lực hoàn thành các công việc được giao ở lớp cũng như ở
Trang 9nhà Bên cạnh đó giáo viên chủ nhiệm lớp sẽ góp phần nâng cao năng lực, phẩm chất cho học sinh
3.4 Bồi dưỡng các chuẩn mực hành vi đạo đức cho học sinh
Giáo viên chủ nhiệm thực hiện các nhiệm vụ dạy học là nhằm góp phần giáo dục đạo đức, hành vi ứng xử, nhân cách cho học sinh Tính chất giáo dục của việc dạy học đòi hỏi người giáo viên phải khai thác đúng đắn, sâu sắc nội dung các môn học, thông qua việc dạy học mà thực hiện các yêu cầu, nhiệm vụ giáo dục nhằm phát triển các phẩm chất đạo đức, hoàn thiện nhân cách học sinh Để bồi dưỡng các chuẩn mực hành vi đạo đức cho học sinh trước hết phải nói tới quá trình dạy học môn Đạo đức ở trường Thông qua môn học này mà học sinh có được một
hệ thống khái niệm, tri thức đạo đức Nhờ đó học sinh có thể hiểu được mục đích
hành động, biết được cần phải làm gì, phân biệt được “cái tốt và cái xấu”, “cái đạo đức và cái vô đạo đức” v.v… Trên cơ sở đó, các em định hướng đúng trong các
hiện tượng phong phú và phức tạp ở quanh mình và có được tính tự giác trong quá trình học tập Ở bậc Tiểu học, việc dạy và học môn Đạo Đức với tư cách là môn học cũng có tác dụng đặc biệt trong việc bồi dưỡng các chuẩn mực đạo đức cho học sinh
Bên cạnh đó giáo viên chủ nhiệm phải giáo dục đạo đức cho học sinh thông qua tất cả các môn học khác ở Tiểu học, đặc biệt là môn Tiếng Việt, qua các câu chuyện kể, các bài văn, bài thơ có nội dung phong phú, sinh động ca ngợi vẻ đẹp của đất nước, ca ngợi văn hóa, các tập quán truyền thống tốt đẹp của đất nước, của dân tộc nếu được khai thác, tiến hành đúng đắn sẽ mở rộng được kiến thức về đạo đức, về truyền thống văn hóa, về kinh nghiệm, lối sống mang tính dân gian, phản ánh bản sắc đạo đức của dân tộc Tất cả sẽ giáo dục, bồi dưỡng cho học sinh tình yêu quê hương đất nước, lòng tự hào dân tộc và kể cả các chuẩn mực sơ giản trong giao tiếp, ứng xử về đạo đức …
3.5 Nêu gương, khen thưởng học sinh.
Học sinh tiểu học rất thích được khen, thích được động viên, nên trong cuộc họp phụ huynh đầu năm, tôi đã đề xuất với ban đại diện phụ huynh về việc khen thưởng các học sinh trong lớp thực hiện tốt các phong trào học tập cũng như các phong trào khác Sau mỗi tuần thi đua, trong các giờ sinh hoạt lớp, Ban cán sự lớp đánh giá các mặt hoạt động cụ thể của từng thành viên trong lớp Sau đó bầu chọn học sinh, tuyên dương trước lớp những em và các nhóm có số điểm thi đua cao nhất tuần
Ví dụ: Cuối mỗi tháng tôi thường cho học sinh bình xét xem nhóm nào có
số điểm thi đua cao nhất trong tháng thì sẽ được tặng một phần quà nhỏ như bút hoặc vở… Chính vì có tuyên dương, khen thưởng kịp thời đã khích lệ các em vươn lên, em nào cũng cố gắng làm tốt để được khen thưởng
Chèn ảnh thi đua khen thưởng động viên học sinh
3.6 Xây dựng mối quan hệ gia đình - nhà trường - xã hội:
a Xây dựng mối quan hệ thầy - trò:
Qua nhiều năm làm công tác chủ nhiệm lớp, tôi biết rằng có những em gặp khó khăn trong học tập hoặc có hôm không học bài, làm bài, nhưng lỗi không phải hoàn toàn là do các em, có thể là do những điều kiện khách quan Gia đình của các
Trang 10em đâu phải lúc nào cũng đầm ấm, hạnh phúc; đâu phải em nào cũng may mắn được bố mẹ, ông bà động viên trong mỗi bước học tập Và có biết bao nhiêu bố mẹ phải lo làm thuê, làm mướn kiếm sống hoặc vì ăn chơi cờ bạc hay ốm đau bệnh hoạn, nên không ngó ngàng gì đến việc học của con cái, thậm chí các em còn bị mắng chửi, bị đánh đập Những sóng gió đó đã tác động đến tâm lí trẻ thơ, cản trở việc học tập của các em Nếu như giáo viên không biết được những nguyên nhân đó thì rất dễ nổi giận đùng đùng, rồi la mắng, trừng phạt các em Điều đó rất
bất lợi cho quan hệ thầy- trò sau này
Ví dụ: Em ……… là học sinh cá biệt của lớp, ngay từ đầu năm học, khi tôi nhận lớp tôi phát hiện em là đối tượng học sinh học kém, lười học, em còn có tính hay đánh bạn trong lớp và lớp khác, tôi bình tĩnh chờ đến hết buổi học gặp riêng em để hỏi cho rõ nguyên nhân Lần đầu em vi phạm, tôi nhẹ nhàng nhắc nhở đến lần thứ hai, em vẫn tái phạm, tôi phải đến nhà tìm hiểu nguyên nhân và khi đến nhà tôi tìm hiểu mới biết em có hoàn cảnh thiệt thòi so với các bạn cùng tuổi, đó là bố mẹ của em đã ly hôn, bố đã lấy vợ và ở riêng, em ở với ông bà nội hoàn cảnh lại quá nghèo Chính vì biết được hoàn cảnh của em như vậy, tôi luôn gần gũi em, quan tâm tới em hơn Hàng ngày, tôi luôn khích lệ và biểu dương em kịp thời, ca ngợi những ưu điểm em nhiều hơn là phê bình khuyết điểm Tôi tìm ra những ưu điểm nhỏ nhất để khen ngợi động viên em Nhưng trong khi khen, tôi cũng không quên chỉ ra những thiếu sót để em khắc phục và ngày càng hoàn thiện hơn Khi nói chuyện, khi giảng bài, cũng như khi nghiêm khắc phê bình lỗi lầm của học sinh, tôi luôn thể hiện cho em thấy tình cảm yêu thương của mình đối với học trò Chính vì vậy, sau một thời gian tôi thấy em đã thay đổi hẳn, em chăm ngoan hơn, nghe lời cô và không đánh các bạn nữa Lòng nhân ái, bao dung, đức vị tha của người thầy luôn có sức mạnh to lớn để giáo dục và cảm hóa học sinh “Lớp học thân thiện” chỉ có được khi người thầy có tấm lòng nhân hậu, bao dung, hết lòng vì học sinh thân yêu của mình Có một người thầy như vậy thì chắc chắn học sinh sẽ được giáo dục rèn luyện phẩm chất, năng lực tốt
b.Xây dựng mối quan hệ bạn bè:
Để xây dựng mối quan hệ bạn bè thân thiết, đoàn kết, gắn bó, sẵn sàng giúp
đỡ nhau trong học tập, tôi luôn tạo ra các hoạt động, các vấn đề đòi hỏi sự hợp tác của nhiều học sinh Cách làm cụ thể như sau:
Trong mỗi tiết học, tôi thường xuyên chia nhóm ngẫu nhiên Tiết học này, các em chung nhóm với bạn này, nhưng tiết sau, các em lại chung nhóm với bạn khác Lúc đầu có em chưa chịu ngồi chung nhóm, có em lại quay mặt ra chỗ khác, hoặc ngồi im không tham gia, ai muốn làm gì thì làm; có nhóm lại cãi nhau, không
ai chịu làm nhóm trưởng hoặc đùn đẩy nhau không chịu ghi kết quả thảo luận vào phiếu, dẫn đến không hoàn thành nhiệm vụ Trước tình trạng đó, tôi tuyên bố sẽ chấm bài của từng nhóm và lấy kết quả đó chung cho tất cả các thành viên của nhóm Do đó, những em khá, giỏi buộc phải tích cực nếu không sẽ không đạt kết quả cao Còn những em không tích cực hợp tác, tôi sẽ cho ngồi riêng một mình và phải làm toàn bộ công việc của một nhóm Bị ngồi một mình nên không thể hoàn thành công việc, các em đó sẽ không dám hờ hững nữa Cứ như vậy, dần dần việc hợp tác của học sinh trong lớp đã được cải thiện Khi có chuyện xích mích giữa em