PHẦN 1: MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài. Giáo dục phổ thông nước ta đang thực hiện bước chuyển từ chương trình giáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực của người học – từ chỗ quan tâm tới việc học sinh học được gì đến chỗ quan tâm tới việc học sinh học được cái gì qua việc học. Để thực hiện được điều đó, nhất định phải thực hiện thành công việc chuyển từ phương pháp dạy học theo lối “truyền thụ một chiều” sang dạy cách học, cách vận dụng kiến thức, rèn luyện kỹ năng, hình thành năng lực và phẩm chất, đồng thời phải chuyển cách đánh giá kết quả giáo dục từ nặng về kiểm tra trí nhớ sang kiểm tra, đánh giá năng lực vận dụng kiến thức giải quyết vấn đề, coi trọng kiểm tra đánh giá kết quả học tập với kiểm tra, đánh giá trong quá trình học tập để có tác động kịp thời nhắm nâng cao chất lượng của hoạt động dạy học và giáo dục. Trong những năm qua, toàn thể giáo viên cả nước đã thực hiện nhiều công việc trong đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá và đã đạt được những thành công bước đầu. Đây là những tiền đề vô cùng quan trọng để chúng ta tiến tới việc việc dạy học và kiểm tra, đánh giá theo theo định hướng phát triển năng lực của người học. Tuy nhiên, từ thực tế giảng dạy của bản thân cũng như việc đi dự giờ đồng nghiệp tại trường tôi thấy rằng sự sáng tạo trong việc đổi mới phương pháp dạy học, phát huy tính tích cực, tự lực của học sinh… chưa nhiều. Dạy học vẫn nặng về truyền thụ kiến thức. Việc rèn luyện kỹ năng chưa được quan tâm. Hoạt động kiểm tra, đánh giá còn nhiều hạn chế, chú trọng đánh giá cuối kì chưa chú trọng đánh giá cả quá trình học tập. Tất cả những điều đó dẫn tới học sinh học thụ động, lúng túng khi giải quyết các tình huống trong thực tiễn. Vì những lí do trên, tôi chọn đề tài: “Dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh theo chương trình phổ thông mới ở TrườngTiểu học” làm đối tượng nghiên cứu nhằm nâng cao chất lượng dạy học của bản thân, từ đó đóng góp một phần nhỏ bé vào công cuộc đổi mới căn bản, toàn diện của ngành giáo dục nước nhà. 1.2. Khái quát về thực tế đơn vị công tác. Đông Hải là một trong 4 xã đảo của huyện Duyên Hải tỉnh Trà Vinh. Xã có truyền thống anh hùng cách mạng, qua hai cuộc kháng chiến trường kỳ lịch sử nhân dân xã Đông Hải đã chịu nhiều mất mát do hậu quả chiến tranh tàn phá. Toàn Đảng, toàn dân quyết tâm bám đất giữ làng giành lại độc lập tự do dưới sự lãnh đạo của Đảng. Trước năm 3041975, Giáo dục tiểu học ở đây hầu như chưa có. Số lượng trường lớp trong xã không đáng kể; Sau khi nước nhà độc lập thống nhất, nhân dân xã Đông Hải cùng với cả nước tiến lên xây dựng phát triển kinh tế văn hóa xã hội. Tiếp theo những năm đổi mới, thực hiện chủ trương xây dựng xã nông thôn mới từng bước tiến tới xây dựng xã văn hóa. Nông thôn địa phương đã có những chuyển biến rõ nét, mạng lưới trường lớp được phân bố đều khắp trên các ấp tạo điều kiện thuận lợi cho con em nhân dân địa phương đến trường. Đông Hải có chiều dài bờ biển hơn 16 km nằm cách trung tâm huyện Duyên Hải gần 18 km đường bộ. Phía Đông giáp với xã Dân Thành, Tây giáp với xã Long Vĩnh, Nam giáp với biển Đông, Bắc giáp với Thị Trấn Long Thành. Với hệ thống kênh rạch chằng chịt là vùng đất ngập mặn quanh năm theo thủy triều lên xuống hàng ngày. Xã có tổng diện tích tự nhiên là 6.718,78 ha. Toàn xã có 7 ấp với 2.902 hộ dân (11.401 nhân khẩu), trong đó có 70 hộ với 297 nhân khẩu là dân tộc Khmer; có 66 hộ nghèo chiếm 2,27%. Hộ cận nghèo 119 chiếm 4,1%. Toàn xã có 1 trường trung học cơ sở, 1 trường Mẫu giáo và 2 trường tiểu học. Trường tiểu học Đông Hải A được tách ra từ Trường Phổ thông cơ sở Đông Hải theo Quyết định số 1482000QĐUBHvào ngày 24 tháng 04 năm 2000 và được sáp nhập với trường tiểu học Đông Hải C theo quyết định số 2339QĐUBND ngày 26 tháng 9 năm 2018. Trường được giao nhiệm vụ giáo dục học sinh tiểu học trên địa bàn 4 ấp Định An, Động Cao, Phước Thiện và Hồ Tàu. Tuy nhiên hàng năm trường vẫn tiếp nhận một lượng học sinh thuộc xã Long Khánh và Long Vĩnh lân cận. Tháng 12 năm 1998 xã Đông Hải được ngành Giáo dục công nhận hoàn thành Phổ cập giáo dục xóa mù chữ trong toàn dân; Tháng 102006 được Sở Giáo Dục Đào Tạo Trà Vinh công nhận đạt chuẩn quốc gia về công tác Phổ cập giáo dục đúng độ tuổi. Hàng năm được huyện, tỉnh kiểm tra và tái công nhận xã đạt chuẩn Phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi mức độ 3; Phổ cập giáo dục xóa mù chữ mức độ 2. Tình hình nhà trường : Số điểm trường: 3; Tổng số lớp: 24;Tổng số học sinh cuối năm học 20192020 : 595; nữ: 271, dân tộc: 32; Chia ra: Khối 1: 6 lớp: 163 học sinh; Nữ: 80; Dân tộc: 8; Khối 2: 5 lớp : 115 học sinh; Nữ: 55; Dân tộc: 8; Khối 3: 4 lớp : 90 học sinh; Nữ: 45; Dân tộc: 6; Khối 4: 4 lớp: 111 học sinh; Nữ: 49; Dân tộc: 4; Khối 5: 5 lớp: 116 học sinh; Nữ: 42; Dân tộc: 6 Đội ngũ cán bộ giáo viên nhân viên: Tổng số 43 ; Nữ : 20 ; Dân tộc: 4 ; Nữ dân tộc 1 : Chia ra: Hiệu trưởng :1; Phó hiệu trưởng: 1; Giáo viên giảng dạy: 35; Nhân viên: 6( có 3 NVHĐ 68 Trình độ đào tạo: Trên chuẩn: 3135 chiếm 88,58 %; Đạt chuẩn: 435 chiếm 11,42 % Cơ sở vật chất: Phòng học:25; Phòng Hiệu trưởng:1; Phòng phó hiệu trưởng:1 Văn phòng:1, Thư viện:1; Thiết bị:1; Phòng truyền thống Đội:1; Phòng y tế:1, Phòng thường trực bảo vệ:1; Kho:1; Trường có hàng rào xây dựng cơ bản, bàn ghế giáo viên, học sinh và các trang thiết bị đủ phục vụ cho hoạt động dạy học ở các khối lớp. Bộ máy tổ chức: Chi bộ Đảng: Có 27 đảng viên do đồng chí Nguyễn Thanh Thương – Hiệu trưởng làm Bí thư Chi bộ; Công đoàn: Có 43 công đoàn viên do đồng chí Lê Phan Hồ được bầu chức danh Chủ tịch Công đoàn; Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh: 17 đoàn viên, đồng chí Nguyễn Hữu Tài làm Bí thư Chi đoàn; Đội Thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh; Sao Nhi đồng; Hội đồng trường Do đồng chí Đoàn Thị Hồng Oanh làm chủ tịch Hội đồng; Hội đồng thi đua khen thưởng; Hội đồng tư vấn; Tổ chuyên môn: có 5 tổ chuyên
Trang 1PHẦN 1: MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài.
Giáo dục phổ thông nước ta đang thực hiện bước chuyển từ chương trìnhgiáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực của người học – từ chỗ quantâm tới việc học sinh học được gì đến chỗ quan tâm tới việc học sinh học đượccái gì qua việc học Để thực hiện được điều đó, nhất định phải thực hiện thànhcông việc chuyển từ phương pháp dạy học theo lối “truyền thụ một chiều” sangdạy cách học, cách vận dụng kiến thức, rèn luyện kỹ năng, hình thành năng lực
và phẩm chất, đồng thời phải chuyển cách đánh giá kết quả giáo dục từ nặng vềkiểm tra trí nhớ sang kiểm tra, đánh giá năng lực vận dụng kiến thức giải quyếtvấn đề, coi trọng kiểm tra đánh giá kết quả học tập với kiểm tra, đánh giá trongquá trình học tập để có tác động kịp thời nhắm nâng cao chất lượng của hoạtđộng dạy học và giáo dục. Trong những năm qua, toàn thể giáo viên cả nước đãthực hiện nhiều công việc trong đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánhgiá và đã đạt được những thành công bước đầu Đây là những tiền đề vô cùngquan trọng để chúng ta tiến tới việc việc dạy học và kiểm tra, đánh giá theo theođịnh hướng phát triển năng lực của người học Tuy nhiên, từ thực tế giảng dạycủa bản thân cũng như việc đi dự giờ đồng nghiệp tại trường tôi thấy rằng sựsáng tạo trong việc đổi mới phương pháp dạy học, phát huy tính tích cực, tự lựccủa học sinh… chưa nhiều Dạy học vẫn nặng về truyền thụ kiến thức Việc rènluyện kỹ năng chưa được quan tâm Hoạt động kiểm tra, đánh giá còn nhiều hạnchế, chú trọng đánh giá cuối kì chưa chú trọng đánh giá cả quá trình học tập Tất
cả những điều đó dẫn tới học sinh học thụ động, lúng túng khi giải quyết các
tình huống trong thực tiễn Vì những lí do trên, tôi chọn đề tài: “Dạy học theo
định hướng phát triển năng lực học sinh theo chương trình phổ thông mới
ở TrườngTiểu học” làm đối tượng nghiên cứu nhằm nâng cao chất lượng dạy
học của bản thân, từ đó đóng góp một phần nhỏ bé vào công cuộc đổi mới cănbản, toàn diện của ngành giáo dục nước nhà.
Trang 21.2 Khái quát về thực tế đơn vị công tác.
Đông Hải là một trong 4 xã đảo của huyện Duyên Hải tỉnh Trà Vinh Xã
có truyền thống anh hùng cách mạng, qua hai cuộc kháng chiến trường kỳ lịch
sử nhân dân xã Đông Hải đã chịu nhiều mất mát do hậu quả chiến tranh tàn phá.Toàn Đảng, toàn dân quyết tâm bám đất giữ làng giành lại độc lập tự do dưới sựlãnh đạo của Đảng Trước năm 30/4/1975, Giáo dục tiểu học ở đây hầu nhưchưa có Số lượng trường lớp trong xã không đáng kể; Sau khi nước nhà độc lậpthống nhất, nhân dân xã Đông Hải cùng với cả nước tiến lên xây dựng phát triểnkinh tế văn hóa xã hội Tiếp theo những năm đổi mới, thực hiện chủ trương xâydựng xã nông thôn mới từng bước tiến tới xây dựng xã văn hóa Nông thôn địaphương đã có những chuyển biến rõ nét, mạng lưới trường lớp được phân bốđều khắp trên các ấp tạo điều kiện thuận lợi cho con em nhân dân địa phươngđến trường Đông Hải có chiều dài bờ biển hơn 16 km nằm cách trung tâmhuyện Duyên Hải gần 18 km đường bộ Phía Đông giáp với xã Dân Thành, Tâygiáp với xã Long Vĩnh, Nam giáp với biển Đông, Bắc giáp với Thị Trấn LongThành Với hệ thống kênh rạch chằng chịt là vùng đất ngập mặn quanh năm theothủy triều lên xuống hàng ngày Xã có tổng diện tích tự nhiên là 6.718,78 ha.Toàn xã có 7 ấp với 2.902 hộ dân (11.401 nhân khẩu), trong đó có 70 hộ với 297nhân khẩu là dân tộc Khmer; có 66 hộ nghèo chiếm 2,27% Hộ cận nghèo 119chiếm 4,1% Toàn xã có 1 trường trung học cơ sở, 1 trường Mẫu giáo và 2trường tiểu học
Trường tiểu học Đông Hải A được tách ra từ Trường Phổ thông cơ sởĐông Hải theo Quyết định số 148/2000/QĐ-UBHvào ngày 24 tháng 04 năm
2000 và được sáp nhập với trường tiểu học Đông Hải C theo quyết định số2339/QĐ-UBND ngày 26 tháng 9 năm 2018 Trường được giao nhiệm vụ giáodục học sinh tiểu học trên địa bàn 4 ấp Định An, Động Cao, Phước Thiện và HồTàu Tuy nhiên hàng năm trường vẫn tiếp nhận một lượng học sinh thuộc xãLong Khánh và Long Vĩnh lân cận Tháng 12 năm 1998 xã Đông Hải được
Trang 3ngành Giáo dục công nhận hoàn thành Phổ cập giáo dục xóa mù chữ trong toàndân; Tháng 10/2006 được Sở Giáo Dục Đào Tạo Trà Vinh công nhận đạt chuẩnquốc gia về công tác Phổ cập giáo dục đúng độ tuổi Hàng năm được huyện, tỉnhkiểm tra và tái công nhận xã đạt chuẩn Phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổimức độ 3; Phổ cập giáo dục xóa mù chữ mức độ 2.
- Tình hình nhà trường : Số điểm trường: 3; Tổng số lớp: 24;Tổng số họcsinh cuối năm học 2019-2020 : 595; nữ: 271, dân tộc: 32; Chia ra: Khối 1: 6lớp: 163 học sinh; Nữ: 80; Dân tộc: 8; Khối 2: 5 lớp : 115 học sinh; Nữ: 55; Dântộc: 8; Khối 3: 4 lớp : 90 học sinh; Nữ: 45; Dân tộc: 6; Khối 4: 4 lớp: 111 họcsinh; Nữ: 49; Dân tộc: 4; Khối 5: 5 lớp: 116 học sinh; Nữ: 42; Dân tộc: 6
- Đội ngũ cán bộ giáo viên nhân viên: Tổng số 43 ; Nữ : 20 ; Dân tộc: 4 ;
Nữ dân tộc 1 : Chia ra: Hiệu trưởng :1; Phó hiệu trưởng: 1; Giáo viên giảng dạy:35; Nhân viên: 6( có 3 NVHĐ 68
- Trình độ đào tạo: Trên chuẩn: 31/35 chiếm 88,58 %; Đạt chuẩn: 4/35chiếm 11,42 %
- Cơ sở vật chất: Phòng học:25; Phòng Hiệu trưởng:1; Phòng phó hiệutrưởng:1 Văn phòng:1, Thư viện:1; Thiết bị:1; Phòng truyền thống Đội:1; Phòng
y tế:1, Phòng thường trực bảo vệ:1; Kho:1; Trường có hàng rào xây dựng cơbản, bàn ghế giáo viên, học sinh và các trang thiết bị đủ phục vụ cho hoạt độngdạy học ở các khối lớp
- Bộ máy tổ chức: Chi bộ Đảng: Có 27 đảng viên do đồng chí NguyễnThanh Thương – Hiệu trưởng làm Bí thư Chi bộ; Công đoàn: Có 43 công đoànviên do đồng chí Lê Phan Hồ được bầu chức danh Chủ tịch Công đoàn; Đoànthanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh: 17 đoàn viên, đồng chí Nguyễn Hữu Tài làm
Bí thư Chi đoàn; Đội Thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh; Sao Nhi đồng; Hộiđồng trường Do đồng chí Đoàn Thị Hồng Oanh làm chủ tịch Hội đồng; Hộiđồng thi đua khen thưởng; Hội đồng tư vấn; Tổ chuyên môn: có 5 tổ chuyên
Trang 4môn Khối 1, Khối 2, khối 3, Khối 4, Khối 5; Tổ Văn phòng: 1; Chi hội khuyếnhọc với 43 hội viên; Ban đại diện Cha mẹ học sinh.
Tất cả cán bộ giáo viên công nhân viên nhà trường đều đạt chuẩn về trình
độ đào tạo Cơ sở vật chất của nhà trường cơ bản đáp ứng được yêu cầu dạy vàhọc Trong những năm qua nhà trường mặt dù gặp rất nhiều khó khăn nhưng vớitinh thần “ Tất cả vì học sinh thân yêu” toàn thể cán bộ giáo viên, công nhânviên nhà trường luôn luôn tự giác đi đầu tham gia tích cực các phong trào củangành, của địa phương phát động và đạt được nhiều thành tích đáng trân trọng.Được sự quan tâm sâu sắc, sự lãnh chỉ đạo của lãnh đạo Phòng giáo dục vàchính quyền địa phương, nhà trường đã mạnh dạn đổi mới phương pháp dạyhọc theo hướng phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của học sinh và đã tạođược bước chuyển biến đáng kể trong toàn thể đơn vị
PHẦN 2: LÝ THUYẾT 2.1 Cơ sở lý luận.
Căn cứ Công văn Số: 4612/BGDĐT-GDTrH V/v hướng dẫn thực hiệnchương trình giáo dục phổ thông hiện hành theo định hướng phát triển năng lực
và phẩm chất học sinh từ năm học 2017-2018
Tiếp tục thực hiện nghiêm túc Thông tư số 30/2014/TT-BGDĐT ngày 28tháng 8 năm 2014 của Bộ trưởng Bộ GDĐT ban hành Quy định đánh giá họcsinh tiểu học, Thông tư số 22/2016/TT-BGDĐT ngày 22 tháng 9 năm 2016 sửađổi, bổ sung một số điều của Quy định đánh giá học sinh tiểu học ban hành kèmtheo Thông tư số 30/2014/TT-BGDĐT (đối với cấp Tiểu học)
Việc đổi mới phương pháp dạy học đòi hỏi những điều kiện thích hợp vềphương tiện, cơ sở vật chất và tổ chức dạy học, điều kiện về tổ chức, quản lý.Ngoài ra, phương pháp dạy học còn mang tính chủ quan Mỗi giáo viên với kinhnghiệm riêng của mình cần xác định những phương hướng riêng để cải tiếnphương pháp dạy học và kinh nghiệm của cá nhân Một trong những định hướng
Trang 5cơ bản của việc đổi mới giáo dục là chuyển từ nền giáo dục mang tính hàn lâm,
xa rời thực tiễn sang một nền giáo dục chú trọng việc hình thành năng lực hànhđộng, phát huy tính chủ động, sáng tạo của người học Định hướng quan trọngtrong đổi mới PPDH nói chung vàđổi mới PPDH ở Tiểu học nói riêng là pháthuy tính tích cực, tự lực và sáng tạo, phát triển năng lực hành động, năng lựccộng tác làm việc của người học Đó cũng là những xu hướng tất yếu trong cảicách PPDH ở mỗi nhà trường
Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diệngiáo dục và đào tạo nêu rõ: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và họctheo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiếnthức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớmáy móc Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở đểngười học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực Chuyển
từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạtđộng xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học Đẩy mạnh ứng dụng công nghệthông tin và truyền thông trong dạy và học” Để thực hiện tốt mục tiêu về đổimới căn bản, toàn diện GD&ĐT theo Nghị quyết số 29-NQ/TW, cần có nhậnthức đúng về bản chất của đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng pháttriển năng lực người học và một số biện pháp đổi mới phương pháp dạy học theohướng này Đổi mới phương pháp dạy học đang thực hiện bước chuyển từchương trình giáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực của người học,nghĩa là từ chỗ quan tâm đến việc HS học được cái gì đến chỗ quan tâm HS vậndụng được cái gì qua việc học Để đảm bảo được điều đó, phải thực hiện chuyển
từ phương pháp dạy học theo lối "truyền thụ một chiều" sang dạy cách học, cáchvận dụng kiến thức, rèn luyện kỹ năng, hình thành năng lực và phẩm chất Tăngcường việc học tập trong nhóm, đổi mới quan hệ giáo viên - học sinh theohướng cộng tác có ý nghĩa quan trọng nhằm phát triển năng lực xã hội Bên cạnhviệc học tập những tri thức và kỹ năng riêng lẻ của các môn học chuyên môn
Trang 6cần bổ sung các chủ đề học tập tích hợp liên môn nhằm phát triển năng lực giảiquyết các vấn đề phức hợp.Phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động của
người học, hình thành và phát triển năng lực tự học(sử dụng sách giáo khoa, nghe, ghi chép, tìm kiếm thông tin ), trên cơ sở đó trau dồi các phẩm chất linh
hoạt, độc lập, sáng tạo của tư duy Có thể chọn lựa một cách linh hoạt cácphương pháp chung và phương pháp đặc thù của môn học để thực hiện Tuynhiên dù sử dụng bất kỳ phương pháp nào cũng phải đảm bảo được nguyên tắc
“Học sinh tự mình hoàn thành nhiệm vụ nhận thức(tự chiếm lĩnh kiến thức) với
sự tổ chức, hướng dẫn của giáo viên” Việc sử dụng phương pháp dạy học gắnchặt với các hình thức tổ chức dạy học Tuỳ theo mục tiêu, nội dung, đối tượng
và điều kiện cụ thể mà có những hình thức tổ chức thích hợp như: học cá nhân,học nhóm; học trong lớp, học ở ngoài lớp Cần chuẩn bị tốt về phương phápđối với các giờ thực hành để đảm bảo yêu cầu rèn luyện kỹ năng thực hành, vậndụng KT vào thực tiễn, nâng cao hứng thú cho người học
Việc đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lựcthể hiện qua bốn đặc trưng cơ bản sau:
Một là, dạy học thông qua tổ chức liên tiếp các hoạt động học tập, giúphọc sinh tự khám phá những điều chưa biết chứ không thụ động tiếp thu nhữngtri thức được sắp đặt sẵn Giáo viên là người tổ chức và chỉ đạo học sinh tiếnhành các hoạt động học tập phát hiện kiến thức mới, vận dụng sáng tạo kiếnthức đã biết vào các tình huống học tập hoặc tình huống thực tiễn
Hai là, chú trọng rèn luyện cho học sinh biết khai thác sách giáo khoa vàcác tài liệu học tập, biết cách tự tìm lại những kiến thức đã có, suy luận để tìmtòi và phát hiện kiến thức mới Định hướng cho học sinh cách tư duy như phântích, tổng hợp, đặc biệt hoá, khái quát hoá, tương tự, quy lạ về quen… để dầnhình thành và phát triển tiềm năng sáng tạo
Ba là , tăng cường phối hợp học tập cá thể với học tập hợp tác, lớp học trởthành môi trường giao tiếp GV - HS và HS - HS nhằm vận dụng sự hiểu biết và
Trang 7kinh nghiệm của từng cá nhân, của tập thể trong giải quyết các nhiệm vụ học tậpchung.
Bốn là, chú trọng đánh giá kết quả học tập theo mục tiêu bài học trongsuốt tiến trình dạy học thông qua hệ thống câu hỏi, bài tập (đánh giá lớp học).Chú trọng phát triển kỹ năng tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau của học sinh vớinhiều hình thức như theo lời giải/đáp án mẫu, theo hướng dẫn, hoặc tự xác địnhtiêu chí để có thể phê phán, tìm được nguyên nhân và nêu cách sửa chữa các saisót
2.2 Cơ sở thực tiễn.
2.2.1 Đối với học sinh:
Thực trạng hiện nay, đa số các em ít ham thích và không hứng thú tronggiờ học Các em không có sự đầu tư, không chịu khó nghiên cứu, tìm tòi kiếnthức, tập trung nghe giảng mà chỉ chép bài và học bài như thế là các em cho là
đủ yêu cầu
2.2.2 Đối với giáo viên:
Đa số giáo viên hiện nay chỉ dạy theo giáo trình sách giáo khoa, ít đầu tư,tìm tòi để tìm ra cách dạy mới, họ chỉ quan tâm đến việc truyền thụ kiến thứctrọng tâm của bài học hoặc trong giờ giảng bài mới vì thời gian không cho phépnên giáo viên chỉ tập trung hướng dẫn học sinh, ít chú ý khai thác kiến thức cácmôn học khác liên quan Vì vậy nội dung bài học thường khô khan, thiếu sinhđộng, không hấp dẫn, không lôi cuốn học sinh học tập
PHẦN 3: HIỆN TRẠNG
Trong những năm qua, cùng với sự phát triển chung của giáo dục phổthông, hoạt động đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá đã được quantâm tổ chức và thu được những kết quả bước đầu thể hiện trên các mặt sau đây:
3.1 Những điểm mạnh.
Trang 8Phòng giáo dục và đào tạo đã chỉ đạo các trường thực hiện tốt các hoạtđộng đổi mới phương pháp dạy học thông qua tổ chức các hội thảo, các lớp bồidưỡng, tập huấn về phương pháp dạy học, đổi mới sinh hoạt chuyên môn theocụm chuyên môn, cụm trường; tổ chức hội thi giáo viên giỏi các cấp, động viênkhen thưởng các đơn vị, cá nhân có thành tích trong hoạt động đổi mới phươngpháp dạy học và các hoạt động hỗ trợ chuyên môn khác
Triển khai việc “Đổi mới sinh hoạt chuyên môn dựa trên nghiên cứu bài học; Phương pháp bàn tay nặn bột, Hoạt động trải nghiệm ” Đây là hình thức
sinh hoạt chuyên môn theo hướng lấy hoạt động của học sinh làm trung tâm, ở đógiáo viên tập trung phân tích các vấn đề liên quan đến người học như: Học sinhhọc như thế nào? Học sinh đang gặp khó khăn gì trong học tập? Nội dung vàphương pháp dạy học có phù hợp, có gây hứng thú cho học sinh không, kếtquả học tập của học sinh có được cải thiện không? Cần điều chỉnh điều gì vàđiều chỉnh như thế nào?
Đông đảo giáo viên có nhận thức đúng đắn về đổi mới phương pháp dạyhọc Nhiều giáo viên đã xác định rõ sự cần thiết và có mong muốn thực hiện đổimới đồng bộ phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá
Một số giáo viên đã vận dụng được các phương pháp dạy học, kiểm trađánh giá tích cực trong dạy học; kĩ năng sử dụng thiết bị dạy học và ứng dụngcông nghệ thông tin - truyền thông trong tổ chức hoạt động dạy học được nângcao; vận dụng được qui trình kiểm tra, đánh giá mới
Cơ sở vật chất phục vụ đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giánhững năm qua đã được đặc biệt chú trọng Nhiều dự án của Bộ Giáo dục và Đào tạo
đã và đang được triển khai thực hiện trên phạm vi cả nước đã từng bước cải thiện điềukiện dạy học và áp dụng công nghệ thông tin - truyền thông ở các trường trung học,tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánhgiá
Trang 9Với những tác động tích cực từ các cấp quản lý giáo dục, nhận thức vàchất lượng hoạt động đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá củaTrường đã có những chuyển biến tích cực, góp phần làm cho chất lượng giáodục và dạy học từng bước được cải thiện
Ở nhiều thầy, cô giáo bậc phổ thông do ảnh hưởng cách đào tạo trước đây
ở các trường đại học đó là phương pháp lấy người thầy làm trung tâm, học sinh
là người nhận kiến thức thụ động, áp đặt Vì thế, để nhanh chóng thay đổi họtheo chiều hướng mới cần có thời gian nhất định
Công tác đổi mới phương pháp ở nhiều trường học còn thiếu sự giám sát,nhắc nhở từ các cấp lãnh đạo Bởi vậy nên nhiều giáo viên chỉ thực hiện đổi mớitheo hình thức, mang tính chất đối phó Ðiều này chỉ được khắc phục khi có giáoviên dự giờ, thao giảng hoặc tham gia các hội thi
Ngoài ra, nhiều cán bộ quản lý, giáo viên còn mơ hồ, lúng túng, khônghiểu những phương pháp dạy học hiện đại, phát triển năng lực học sinh Thêmvào đó, ở nhiều trường, nhất là các trường ở vùng sâu, vùng xa thì cơ sở vật chất
để đáp ứng cho việc đổi mới phương pháp dạy học cũng là một vấn đề đángquan tâm Tuy việc đổi mới phương pháp là do con người, nhưng cũng cần cóthêm những điều kiện để hỗ trợ thì việc đổi mới phương pháp dạy học theohướng tích cực sẽ diễn ra suôn sẻ hơn
Trang 10Một vấn đề nữa cũng cần lưu tâm là hiện cả nước nói chung và ngànhgiáo dục nói riêng đang chung tay vào cải cách thủ tục hành chính, tinh gọn hồ
sơ sổ sách Tuy nhiên, thực tế ở nhiều trường, nhiều cấp học thì việc hoàn thành
hồ sơ sổ sách là gánh nặng đối với giáo viên Ở đây còn chưa nói đến chất lượngcủa các loại hồ sơ, nhiều loại chỉ làm cho có hình thức và mang tính chất đốiphó nên cũng gây áp lực đến giáo viên
Thêm nữa, về chương trình học ở các cấp tuy có giảm tải, nhưng vẫn còn
"khá nặng" đối với nhiều giáo viên và học sinh Bên cạnh đó, trong nhiều mônhọc, việc phải "lồng ghép" quá nhiều nội dung như sử dụng năng lượng tiết kiệmhiệu quả, giáo dục môi trường, kỹ năng sống trở thành gánh nặng và tác độngkhông nhỏ đến việc đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tiếp cận năng lựcngười học
3.3 Nguyên nhân của những hạn chế.
Thực trạng nói trên xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó có thể chỉ ramột số nguyên nhân cơ bản sau:
Nhận thức về sự cần thiết phải đổi mới phương pháp dạy học, kiểm trađánh giá và ý thức thực hiện đổi mới của một bộ phận cán bộ quản lý, giáo viênchưa cao Năng lực của đội ngũ giáo viên về vận dụng các phương pháp dạy họctích cực, sử dụng thiết bị dạy học, ứng dụng công nghệ thông tin - truyền thôngtrong dạy học còn hạn chế
Lý luận về phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá chưa được nghiêncứu và vận dụng một cách có hệ thống; còn tình trạng vận dụng lí luận một cáchchắp vá nên chưa tạo ra sự đồng bộ, hiệu quả; các hình thức tổ chức hoạt độngdạy học, giáo dục còn nghèo nàn
Chỉ chú trọng đến đánh giá cuối kỳ mà chưa chú trọng việc đánh giáthường xuyên trong quá trình dạy học, giáo dục
Trang 11Năng lực quản lý, chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánhgiá từ các cơ quan quản lý giáo dục và hiệu trưởng các trường còn hạn chế,chưa đáp ứng được yêu cầu Việc tổ chức hoạt động đổi mới phương pháp dạyhọc, kiểm tra đánh giá chưa đồng bộ và chưa phát huy được vai trò thúc đẩy củađổi mới kiểm tra đánh giá đối với đổi mới phương pháp dạy học Cơ chế, chínhsách quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá chưakhuyến khích được sự tích cực đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giácủa giáo viên Đây là nguyên nhân quan trọng nhất làm cho hoạt động đổi mớiphương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá ở Trường Tiểu học chưa mang lại hiệuquả cao
Nguồn lực phục vụ cho quá trình đổi mới phương pháp dạy học, kiểm trađánh giá trong nhà trường như: cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, hạ tầng côngnghệ thông tin - truyền thông vừa thiếu, vừa chưa đồng bộ, làm hạn chế việc ápdụng các phương pháp dạy học, hình thức kiểm tra đánh giá hiện đại
4.1 Một số biện pháp đổi mới phương pháp dạy học.
4.1.1 Cải tiến các phương pháp dạy học truyền thống
Trang 12Đổi mới phương pháp dạy học không có nghĩa là loại bỏ các phương phápdạy học truyền thống như thuyết trình, đàm thoại, luyện tập mà cần bắt đầu bằngviệc cải tiến để nâng cao hiệu quả và hạn chế nhược điểm của chúng Để nângcao hiệu quả của các phương pháp dạy học này người giáo viên trước hết cầnnắm vững những yêu cầu và sử dụng thành thạo các kỹ thuật của chúng trongviệc chuẩn bị cũng như tiến hành bài lên lớp, kỹ thuật đặt các câu hỏi và xử lýcác câu trả lời trong đàm thoại, hay kỹ thuật làm mẫu trong luyện tập Tuynhiên, các phương pháp dạy học truyền thống có những hạn chế tất yếu, vì thếbên cạnh các phương pháp dạy học truyền thống cần kết hợp sử dụng cácphương pháp dạy học mới, có thể tăng cường tính tích cực nhận thức của họcsinh trong thuyết trình, đàm thoại theo quan điểm dạy học giải quyết vấn đề.
4.1.2 Kết hợp đa dạng các phương pháp dạy học
Việc phối hợp đa dạng các phương pháp và hình thức dạy học trong toàn
bộ quá trình dạy học là phương hướng quan trọng để phát huy tính tích cực vànâng cao chất lượng dạy học Dạy học toàn lớp, dạy học nhóm, nhóm đôi và dạyhọc cá thể là những hình thức xã hội của dạy học cần kết hợp với nhau, mỗi mộthình thức có những chức năng riêng Tình trạng độc tôn của dạy học toàn lớp và
sự lạm dụng phương pháp thuyết trình cần được khắc phục, đặc biệt thông qualàm việc nhóm Trong thực tiễn dạy học ở trường trung học hiện nay, nhiều giáoviên đã cải tiến bài lên lớp theo hướng kết hợp thuyết trình của giáo viên vớihình thức làm việc nhóm, góp phần tích cực hoá hoạt động nhận thức của họcsinh Tuy nhiên hình thức làm việc nhóm rất đa dạng, không chỉ giới hạn ở việcgiải quyết các nhiệm vụ học tập nhỏ xen kẽ trong bài thuyết trình, mà còn cónhững hình thức làm việc nhóm giải quyết những nhiệm vụ phức hợp, có thểchiếm một hoặc nhiều tiết học, sử dụng những phương pháp chuyên biệt nhưphương pháp đóng vai, nghiên cứu trường hợp, dự án Mặt khác, việc bổ sungdạy học toàn lớp bằng làm việc nhóm xen kẽ trong một tiết học mới chỉ cho thấy
rõ việc tích cực hoá “bên ngoài” của học sinh Muốn đảm bảo việc tích cực hoá