A PHẦN MỞ ĐẦU I Lý do chọn đề tài Người Việt Nam từ xưa vẫn quan niệm “Trăm hay không bằng tay quen”, “Học đi đôi với hành”, “Đi một ngày đàng, học một sàng khôn” để nhấn mạnh yếu tố thực hành và vận[.]
Trang 1A PHẦN MỞ ĐẦU
I Lý do chọn đề tài
Người Việt Nam từ xưa vẫn quan niệm: “Trăm hay không bằng tay quen”, “Học điđôi với hành”, “Đi một ngày đàng, học một sàng khôn” để nhấn mạnh yếu tố thựchành và vận dụng thực tế Hơn 2000 năm trước, Khổng Tử đã nói “Những gì tôi nghe,tôi sẽ quên Những gì tôi thấy, tôi sẽ nhớ Những gì tôi làm, tôi sẽ hiểu” Còn nhà triếthọc Hy Lạp, Xôcrat cũng nêu quan điểm “Người ta phải học bằng cách làm một việc
gì đó; Với những điều bạn nghĩ là mình biết, bạn sẽ thấy không chắc chắn cho đến khilàm nó” Những tư tưởng của các nhà giáo dục, các nhà triết học thời cổ đại có thểđược coi là nguồn gốc tư tưởng đầu tiên của học qua trải nghiệm Tư tưởng này thực
sự được đưa vào giáo dục hiện đại từ những năm đầu của thế kỉ XX Năm 1902, tại
Mĩ, “Câu lạc bộ trồng ngô” đầu tiên dành cho học sinh được thành lập với mục đíchdạy cho trẻ thực hành trồng ngô, ứng dụng kĩ thuật nông nghiệp thông qua trải nghiệmcác công việc thực tế của nhà nông từ gieo trồng, chăm sóc đến thu hoạch ngô Năm
1907, tại Anh, học qua trải nghiệm được tổ chức thông qua phong trào “Hướng đạosinh” với các hoạt động trải nghiệm nhờ cắm trại, kĩ năng sống trong rừng…Cho đếnnăm 1977, học qua trải nghiệm đã chính thức được thừa nhận bằng văn bản và đượctuyên bố rộng rãi khi Hiệp hội giáo dục trải nghiệm được thành lập Ngày nay, học quatrải nghiệm đang được tiếp tục triển khai trên phạm vi toàn thế giới và được nhìn nhậnnhư là một triển vọng tương lai tươi sáng cho giáo dục toàn cầu trong những thập kỉtiếp theo Ở nước ta, một trong những quan điểm đổi mới giáo dục và đào tạo đượcnêu trong Nghị quyết Hội nghị trung ương 8 khóa XI của Ban chấp hành trung ươnglà: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huytính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắcphục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc Tập trung dạy cách học, cáchnghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹnăng, phát triển năng lực Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức họctập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học…” Theo
đó quan điểm chỉ đạo của Đảng là: “Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang
bị kiến thức sang phát triến toàn diện năng lực và phẩm chất người học Học đi đôi vớihành; lý luận gắn với thực tiễn; giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và
Trang 2giáo dục xã hội” Điều đó cho thấy, việc đổi mới hình thức, phương pháp dạy học theoChương trình mới năm 2018 đặc biệt nhấn mạnh hình thức học tập trải nghiệm Riênglớp 6, đã có bộ môn hoạt động trải nghiệm Còn lớp 7,8,9 chưa có bộ môn này riêngbiệt Bởi vậy, giáo viên chủ nhiệm cần lồng ghép các trải nghiệm thông qua các tiếtHoạt động ngoài giờ lên lớp (HĐNGLL), các tiết sinh hoạt lớp để học sinh có nhiều kĩnăng trong cuộc sống Hoạt động học tập trải nghiệm sáng tạo là hình thức gắn họctập với thực tiễn, gắn giáo dục trong nhà trường với giáo dục ngoài xã hội, “phá vỡ”không gian lớp học, đồng thời có sự tham gia của nhiều nguồn lực xã hội vào quá trìnhgiáo dục Đây là một hình thức tổ chức dạy học tạo điều kiện cho học sinh có nhữngtrải nghiệm khám phá mới mẻ, qua đó góp phần hình thành năng lực, kĩ năng làm việcnhóm, kĩ năng sưu tầm, đánh giá tư liệu, phát triển năng lực người học Xuất phát từthực tiễn trong công tác chủ nhiệm hiện nay và yêu cầu của việc tổ chức hoạt động họctập trải nghiệm sáng tạo cho học sinh trong giờ sinh hoạt lớp, trong tiết hoạt động giáodục, bản thân tôi lựa chọn giải pháp: “ Tổ chức hoạt động học tập trải nghiệm sáng
tạo nhằm giáo dục đạo đức, lối sống cho hoc̣ sinh lớp chủ nhiệm ”.
II Mục đích và phương pháp nghiên cứu
2 Phương pháp nghiên cứu:
Thực hiện sáng kiến này, tôi đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:
2.1 Phương pháp nghiên cứu tổng hợp lý luận:
Tổng hợp các bài viết, các kế hoạch bài dạy có sử dụng hoạt động trải nghiệm nóichung, tiết HĐNGLL nói riêng
2.2 Phương pháp phân tích số liệu
2.3 Thiết kế kế hoạch bài giảng các tiết Hoạt động ngoài giờ lên lớp 8 có sửdụng hoạt động trải nghiệm và đưa vào giảng dạy
Trang 32.4 Phương pháp thực nghiệm
III Giới hạn của sáng kiến:
Nghiên cứu cơ sở lý luận về đổi mới phương pháp dạy học trong hoạt động trảinghiệm để giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh lớp chủ nhiệm
Nghiên cứu thiết kế các hoạt động trải nghiệm của các tiết Hoạt động ngoài giờ lênlớp và các tiết sinh hoạt lớp nhằm giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh lớp chủnhiệm
IV.Cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn
1 Cơ sở lý luận:
1.1 Vấn đề giáo dục đạo đức lối sống
Đạo đức được xem là khái niệm luân thường đạo lý của con người, nó thuộc vềvấn đề tốt xấu, hơn nữa xem như là đúng sai được sử dụng trong ba phạm vi: lươngtâm con người, hệ thống phép tắc đạo đức và trừng phạt Lối sống hay phong cáchsống, nếp sống là những nét điển hình được lặp đi lặp lại và định hình thành phongcách, thói quen trong đời sống của con người
Con người không phải tự nhiên mà có đạo đức, lối sống Phải qua quá trình rèngiũa, học tập, tiếp thu kiến thức, phải có kinh nghiệm sống nhất định mới biết điềuđúng, điều sai, điều tốt, điều xấu mới hình thành dần đạo đức, lối sống cá nhân Đặcbiệt đạo đức hay lối sống đều hoàn toàn có thể thay đổi theo lứa tuổi, môi trường sống,địa vị xã hội…
Lứa tuổi vị thành niên chiếm số lượng khá lớn Đây là lứa tuổi đang hoàn thiệnnhân cách, đạo đức, là lứa tuổi thích tìm tòi, khám phá mọi thứ xung quanh để hìnhthành đạo đức, lối sống riêng cho mình, không chịu lệ thuộc cách dạy dỗ của ngườilớn Đây là lứa tuổi không quá bé, không phải lớn rất dễ phát triển sai hướng, lệchhướng Đồng thời xã hội ngày càng phát triển, hội nhập thì bên cạnh những điều tiến
bộ, hiện đại nó kéo theo vô số những tệ nạn, mối đe dọa đối với đạo đức, lối sống củagiới trẻ, trong đó có học sinh Trung học cơ sở (THCS) Bởi vậy giáo dục đạo đức, lốisống cho học sinh THCS là điều vô cùng cần thiết trong nhà trường nói chung và đốivới học sinh lớp chủ nhiệm nói riêng Điều đó giúp các em rèn luyện, điều chỉnh suynghĩ, hành vi, tâm trạng của bản thân giúp các em sống có trách nhiệm với bản thân,
Trang 4gia đình, xã hội, có khả năng đối phó linh hoạt với những đổi thay liên tục của cuộcsống và xây dựng cho mình những mối quan hệ tốt đẹp trong lớp, trong trường vàngoài xã hội; sống tích cực và lành mạnh.
1.2 Hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong chương trình giáo dục phổ thông
a Khái niệm trải nghiệm sáng tạo
Hoạt động trải nghiệm sáng tạo là hoạt động giáo dục, trong đó, dưới sự hướngdẫn của nhà giáo dục, từng cá nhân học sinh được tham gia trực tiếp vào các hoạt độngkhác nhau của đời sống nhà trường cũng như ngoài xã hội với tư cách là chủ thể củahoạt động, qua đó phát triển năng lực thực tiễn, phẩm chất nhân cách và phát huy tiềmnăng sáng tạo của cá nhân mình.” Trong đó, khái niệm “trải nghiệm” dùng để chỉphương thức giáo dục, còn “sáng tạo” chính là mục tiêu giáo dục
“Trải nghiệm” là thể nghiệm, thực nghiệm Khi trực tiếp tham gia các hoạt độngtrong thực tiễn với tư cách chủ thể hoạt động, người học sẽ phát triển về kiến thức, kĩnăng, tình cảm và ý chí nhất định Còn “sáng tạo” được hiểu là có năng lực vận dụngnhững kiến thức đã biết để ứng dụng trong tình huống mới, không theo chuẩn đã có.Nghĩa là nhìn một vấn đề theo những cách khác với thông thường, không bị hạn chếbởi thói quen, phong tục, tiêu chuẩn
Trong quá trình tham gia hoạt động trải nghiệm sáng tạo, để giải quyết các nhiệm
vụ thực tiễn, học sinh sẽ phải vận dụng kiến thức, kĩ năng đã có để giải quyết vấn đề,ứng dụng trong tình huống mới (không theo chuẩn đã có); hoặc nhận biết được vấn đềtrong các tình huống tương tự; hoặc có khả năng độc lập nhận ra chức năng mới củađối tượng; hoặc có năng lực tìm kiếm và phân tích được các yếu tố của đối tượng trongcác mối tương quan của nó, hay có thể độc lập tìm kiếm ra giải pháp thay thế và kếthợp được các phương pháp đã biết để đưa ra hướng giải quyết mới cho một vấn đề Đóchính là sự sáng tạo của học sinh, là mục tiêu giáo dục tích cực mà ta cần đạt được
b Mục đích
Mục đích chính của việc tổ chức hoạt động trải nghiệm trong trường phổ thông lànhằm hình thành và phát triển phẩm chất, tư tưởng, ý chí, tình cảm, giá trị, kĩ năngsống và những năng lực chung cần có ở con người trong xã hội hiện đại Điều này thựchiện mục tiêu quan trọng của giáo dục đào tạo: giáo dục những con người toàn diện
Trang 5Hoạt động trải nghiệm sáng tạo còn là chiếc cầu nối giữa nhà trường, kiến thức cácmôn học và thực tiễn cuộc sống một cách có tổ chức, có định hướng nhằm nuôi dưỡng
và phát triển đời sống tình cảm, ý chí, tạo động lực hoạt động, tích cực hóa bản thân
2 Cơ sở thực tiễn
Trong chương trình giáo dục hiện hành cũng luôn đề cao những hoạt động mangtính thực tế, vận dụng của học sinh Qua nghiên cứu lí thuyết cho thấy các hoạt độngngoài giờ lên lớp, ngoại khóa, sáng tạo khoa học kĩ thuật… lâu này cũng chính lànhững dạng hoạt động trải nghiệm sáng tạo Trong chương trình giáo dục tổng thể
năm 2018 đã có môn Hoạt động trải nghiệm sáng tạo riêng Điều đó cho thấy sự quan
trọng và cần thiết của nó
Tuy nhiên hiện nay hoạt động ngoài giờ lên lớp còn mắc phải một số hạn chế nhưcác hoạt động đó chủ yếu được tổ chức dựa trên các chủ đề đã được quy định trongchương trình với các hình thức còn chưa phong phú; học sinh thường được chỉ định,phân công tham gia một cách bị động, các em chưa chủ động trong tất cả các khâutrong tiến trình hoạt động Giáo viên tổ chức hoạt động cho học sinh nhưng chưa xácđịnh rõ hoạt động đó sẽ hướng tới hình thành những năng lực gì cho các em Điều đókhông phù hợp với một chương trình định hướng phát triển phẩm chất và năng lực họcsinh nên cần phải thay đổi
Trong chương trình mới, các hoạt động tập thể, hoạt động ngoài giờ sẽ phong phú
về nội dung, phương pháp và hình thức hoạt động, đặc biệt mỗi hoạt động phải phùhợp với mục tiêu phát triển những phẩm chất, năng lực nhất định của học sinh; nghĩa
là học sinh được học từ trải nghiệm nhưng không đơn giản chỉ là “Trăm nghe khôngbằng một thấy” mà còn cao hơn nữa là “ Học đi đôi với hành”
Sáng kiến này còn được lựa chọn từ thực tiễn giáo dục học sinh chủ nhiệm khối 8
ở trường THCS Lạc Xuân Cụ thể là tập thể lớp 8A3 Lớp tôi chủ nhiệm có rất nhiềuhọc sinh cá biệt nên đạo đức, lối sống của các em có phần lệch lạc chưa vào khuônkhổ Ý thức tự giác, tinh thần đoàn kết chưa cao Đặc biệt các em còn thiếu nhiều kĩnăng trong giao tiếp, ứng xử; ít tham gia vào các hoạt động thi đua của trường, thànhtích học tập chưa cao Nhưng tôi nhận ra trong lớp có nhiều em có những năng khiếunổi trội như hát hay, đàn giỏi, vẽ đẹp, kể chuyện truyền cảm… Vì vậy tôi quyết định
sẽ lồng ghép các hoạt động trải nghiệm vào các tiết Hoạt động ngoài giờ lên lớp, tiếtsinh hoạt lớp để các em có cơ hội thể hiện bản thân
Trang 6Hơn nữa hiện nay, Bộ giáo dục yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học theo hướngphát triển phẩm chất, năng lực của học sinh Nếu giáo viên chỉ sử dụng những hìnhthức hoạt động ngoài giờ cũ thì khó có thể giáo dục được nhân cách, đạo đức của họcsinh một cách toàn diện Giáo viên phải hướng đến những hoạt động trải nghiệm sángtạo để rèn luyện đạo đức, kĩ năng cho học sinh.
Xuất phát từ lý do trên, tôi chọn sáng kiến: “Tổ chức hoạt động học tập trải
nghiệm sáng tạo nhằm giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh lớp chủ nhiệm ”.
Trang 7B PHẦN NỘI DUNG
I THỰC TRẠNG
1 Thuận lợi:
1.1 Đối với giáo viên
Giáo viên được sự quan tâm, chỉ đạo kịp thời của cấp trên, của nhà trường và được
hỗ trợ từ Tổ chuyên môn
Bản thân giáo viên cũng luôn cố gắng tìm tòi để xây dựng những tiết sinh hoạt lớp,tiết HĐNGLL đổi mới theo hướng phát triển phẩm chất năng lực học sinh
1.2 Đối với học sinh
Đa số học sinh thích khám phá; chủ động, tích cực hợp tác tốt với giáo viên chủnhiệm trong các tiết học trải nghiệm
Học sinh có ý thức trong việc tìm hiểu các tư liệu liên quan đến các chủ đề củatháng
2 Khó khăn:
2.1 Đối với giáo viên:
Để chuẩn bị cho việc dạy học theo trải nghiệm sáng tạo, nhà trường đã tạo điềukiện cho giáo viên chủ nhiệm tham gia tập huấn về trải nghiệm Tuy nhiên, khi bắt tayvào trực tiếp vận dụng trong lớp chủ nhiệm khối 8 theo chương trình đổi mới đối vớigiáo viên vẫn còn bộc lộ những tồn tại như sau:
- Để hoạt động trải nghiệm sáng tạo có hiệu quả giáo viên phải nghiên cứu kỹ nộidung, hình thức, biện pháp tổ chức hoạt động Đồng thời giáo viên phải có sự chuẩn bịchu đáo và dự kiến các tình huống khó khăn mà học sinh dễ mắc phải trong quá trìnhthực hiện hoạt động để có các giải pháp hợp lý, kịp thời Vì vậy, giáo viên mất khánhiều thời gian để chuẩn bị cho một hoạt động trải nghiệm của tiết sinh hoạt lớp haytiết Hoạt động ngoài giờ lên lớp.
- Khi thực hiện hoạt động trải nghiệm đòi hỏi người giáo viên phải được trang bịkiến thức, kỹ năng, phương pháp, lẫn kinh nghiệm trong tổ chức hoạt động dạy học;kết quả giáo dục phản ánh sự đầu tư và năng lực của người thầy
Trang 8- Việc giáo dục trải nghiệm sáng tạo cũng cần kinh phí thực hiện và hơn hết làđảm bảo sự an toàn cho học sinh, tạo niềm tin cho phụ huynh cùng đồng hành với nhàtrường trong việc giáo dục con em mình Vì vậy đòi hỏi giáo viên phải cân nhắc kĩcàng khi lựa chọn hoạt động trải nghiệm cho học sinh tham gia.
2.2 Đối với học sinh:
Khái niệm học tập trải nghiệm đối với học sinh hiện nay khá mới bởi lâu naychúng ta vẫn chú trọng những tiết học trên lớp, qua kênh sách giáo khoa và kênh hìnhbằng các phương tiện hỗ trợ Vì vậy, nếu tổ chức các hoạt động trải nghiệm mà không
có sự chuẩn bị về tâm lý và phương pháp, chắc chắn học sinh sẽ bị rơi vào trạng tháithụ động khi tiếp cận đối tượng trải nghiệm
II Các biện pháp giải quyết vấn đề:
1 Tổ chức trải nghiệm qua hình thức câu lạc bộ
Câu lạc bộ là hình thức hoạt động ngoại khóa của những nhóm học sinh có cùng
sở thích hoặc nhu cầu, dưới sự định hướng của nhà giáo dục nhằm tạo môi trường giaolưu giữa các học sinh với nhau, giữa học sinh và giáo viên, giữa HS với môi trườngxung quanh Hoạt động câu lạc bộ là cơ hội để các em chia sẻ kiến thức, hiểu biết, thểhiện mình, đồng thời cũng giúp các em tích lũy thêm được hiểu biết, các kĩ năng, thái
độ, năng lực cần thiết Các câu lạc bộ cần phải được thành lập dưa trên các nguyên tắc:
tự nguyện, bình đẳng; không phân biệt đối xử; phát huy tính sáng tạo; tôn trọng ý kiếncủa học sinh và học sinh là chủ thể của mọi vấn đề trong câu lạc bộ Để tổ chức hìnhthức hoạt động này một cách có hiệu quả, cần có sự tham gia đồng bộ của các lựclượng giáo dục trong và ngoài nhà trường, có chương trình giáo dục cụ thể được thẩmđịnh, giám sát việc giảng dạy và học tập của giáo viên và học sinh, có cơ sở vật chất và
bố trí thời gian hợp lí, gắn kết nội dung học tập trong câu lạc bộ với nội dung giáo dụccủa nhà trường Giáo viên có thể tổ chức theo quy mô lớp nhằm giúp các em phát huynăng lực, phẩm chất Các câu lạc bộ có thể tổ chức theo năng khiếu của học sinh nhưđàn, hát, khéo tay hay làm, body shaming hoặc theo các chủ đề như Sử dụng nănglượng tiết kiệm và hiệu quả; Bảo vệ môi trường xung quanh, …
Trang 9Hình ảnh họp mặt câu lạc bộ với chủ đề “ your beautiful”
2 Tổ chức trải nghiệm qua hình thức các trò chơi của các chủ đề
Trò chơi là một hình thức hoạt động trải nghiệm sáng tạo tích cực, có hiệu quả caođối với quá trình giáo dục học sinh Hơn nữa, nếu tổ chức trò chơi một cách tích cực sẽgiúp học sinh hình thành được kiến thức, kĩ năng, năng lực một cách tự nhiên, đầyhứng thú, có tác dụng giáo dục “học mà chơi, chơi mà học” Trò chơi có thể được tổchức trong nhiều giai đoạn khác nhau của 01 hoạt động trải nghiệm như khởi động,dẫn nhập vào nội dung học tập, cung cấp tri thức, đánh giá kết quả hay củng cố kiếnthức đã học Với những chủ đề như học sinh với game online, Tình mẹ (nhân dịp20/10), Biết ơn thầy cô (nhân dịp 20/11), Tự hào Việt Nam (nhân dịp 22/12) giáo viênchủ nhiệm có thể sử dụng các trò chơi để thực hiện Giáo viên sử dụng trò chơi ô chữ,hái hoa dân chủ, rung chuông vàng… để tạo hứng thú cho học sinh tham gia Cuốibuổi sinh hoạt giáo viên chủ nhiệm nhận xét ý thức chuẩn bị, tổ chức của các tổ, rút rabài học đạo đức, lối sống qua từng nội dung sinh hoạt Cụ thể: Không để game onlineđiều khiển bản thân, hãy biến nó thành công cụ cho ta giải trí, trở thành người chơithông minh, tỉnh táo Hay cha mẹ là người sinh ra ta, nuôi dưỡng ta nên người Cônglao ấy không gì có thể so sánh được Phận làm con chúng ta cần kính trọng, biết ơn,hiếu thảo với bậc sinh thành Còn thầy cô là những người cha, người mẹ thứ hai, là
Trang 10người cho ta kiến thức, đạo đức Bởi vậy phải luôn “Tôn sư trọng đạo”, luôn nhớ ơnthầy cô.
Hình ảnh trò chơi ô chữ trong chủ điểm “ Uống nước nhớ nguồn”
3 Tổ chức trải nghiệm qua hình thức diễn đàn
Diễn đàn là hình thức tổ chức hoạt động được sử dụng nhằm thúc đẩy sự tham giacủa học sinh thông qua việc các em được trực tiếp bày tỏ suy nghĩ, ý kiến của mình.Thông qua diễn đàn, học sinh được đưa ra quan điểm, trình bày ý kiến, các câu hỏi, đềxuất ý kiến về một vấn đề nào đó có liên quan đến nhu cầu, hứng thú, sự quan tâm củachính các em Đây cũng là dịp để các em học cách lắng nghe, đóng góp ý kiến, pháttriển tư duy phản biện Thêm nữa, qua diễn đàn, thầy cô giáo, bố mẹ hiểu thêm đượcnhững suy nghĩ, băn khoăn, nhu cầu của con em mình Diễn đàn có thể được tổ chức ởquy mô cấp lớp, cấp khối, cấp trường, huyện hay cao hơn nữa Chủ đề của diễn đànphải thân thiết, gần gũi, thiết thực với học sinh Và nhằm phát huy tính tích cực củahọc sinh, chính các em được chuẩn bị, xây dựng chủ đề, dẫn dắt và điều khiển diễnđàn Để tổ chức các diễn đàn cho học sinh một cách hiệu quả, cần có sự hướng dẫn các
em thiết lập các nguyên tắc khi tham gia diễn đàn, khuyến khích các em cách thức traođổi, trình bày quan điểm một cách tích cực, biết lắng nghe và chia sẻ, biết chấp nhận
sự khác biệt trong quan điểm Đối với học sinh THCS, cần có sự tham gia, quản lí của
Trang 11nhà trường và cha mẹ học sinh một cách phù hợp, kịp thời hỗ trợ và giải quyết cácphát sinh khi cần thiết
Hình ảnh trong buổi diễn đàn “ Viết thư gửi bố mẹ” của lớp chủ nhiệm
4 Tổ chức trải nghiệm qua hình thức hội thi/cuộc thi
Hội thi/cuộc thi là một trong những hình thức tổ chức hoạt động hấp dẫn, thú vị vàđạt hiệu quả cao trong việc giáo dục, rèn luyện học sinh Hội thi mang tính chất thi đuagiữa các cá nhân, các nhóm hoặc tập thể khiến cho người tham gia luôn hoạt động tíchcực để vươn lên nhằm đạt được thành tích tốt, thực hiện được mục tiêu mong muốn.Hội thi có thể được tổ chức dưới nhiều hình thức khác nhau tùy theo tính chất và phạm
vi sử dụng, chẳng hạn như thi vẽ, thi viết, thi tìm hiểu, thi giải đố, thi khéo tay Nộidung của hội thi cũng rất phong phú, thể hiện tính sáng tạo và năng động của ngườithiết kế Đối với học sinh THCS, hội thi có thể được tổ chức trong thời gian diễn racác chủ điểm giáo dục của năm học, sau một đơn vị kiến thức, một giai đoạn học tậpnào đó của một môn học, một kì học hay dành cho một nhóm đối tượng học sinh trong
độ tuổi nhất định Hiện có nhiều hội thi được tổ chức cho học sinh THCS như thi cắm
Trang 12hoa, làm lồng đèn, vẽ tranh, nhảy dân vũ, thi văn nghệ, thi về an toàn giao thông, thigói bánh chưng đón Tết cổ truyền, tham gia ngày hội thể thao… Tùy theo phạm vi tổchức, cần chú ý xác định rõ mục tiêu, nội dung, yêu cầu của hội thi, đối tượng thamgia, công tác tổ chức, tuyên truyền, phân công công việc, chuẩn bị cơ sở vật chất chohội thi, cơ cấu giải thưởng, cách thức tổ chức Ngoài ra, cũng cần có những phương
án dự phòng, dự kiến giải quyết các tình huống phát sinh để tránh những sơ suất, ảnhhưởng đến chất lượng hội thi Giáo viên chủ nhiệm chủ động giao việc cho học sinhtrước khi tham gia để các em có báo cáo sau khi kết thúc các hoạt động Các báo cáo
ấy nhằm mục tiêu hướng tới đầu ra là những bài học về đạo đức, lối sống
Ví dụ: Giáo viên chủ nhiệm tổ chức cuộc thi “Em yêu lịch sử Việt Nam” nhân kỉniệm ngày giải phóng miền Nam 30/04 Qua đó sẽ giáo dục học sinh sống có tráchnhiệm, biết tự hào về lịch sử của dân tộc, từ đó biết trân trọng, giữ gìn và phát huynhững truyền thống quý báu của ông cha để lại Qua hoạt động này học sinh có thểbước đầu hình thành năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tự nhận thức và tích cực hóabản thân Giáo viên chủ nhiệm khuyến khích 100% học sinh trong lớp tham gia Họcsinh tự nghiên cứu tài liệu để trả lời những nội dung liên quan đến bài dự thi một cáchđộc lập
Sau hội thi giáo viên cần kiểm tra đánh giá hiệu quả của hoạt động Vào tiết sinhhoạt lớp gần nhất, giáo viên chủ nhiệm tổ chức một buổi chia sẻ kinh nghiệm, hiểu biếtsau khi trải qua cuộc thi Trong buổi sinh hoạt đó, học sinh sẽ nói lên tiếng nói chủquan của bản thân, sau đó thảo luận và rút ra bài học kinh nghiệm
Hoặc giáo viên tổ chức cuộc thi tìm hiểu về “An toàn giao thông” nhằm giáo dụchọc sinh sống yêu thương, sống có trách nhiệm Cụ thể qua cuộc thi học sinh biết tuânthủ pháp luật, kỉ cương của xã hội, biết tham gia giao thông văn minh để giữ an toàncho bản thân và không làm ảnh hưởng đến người xung quanh Hiệu quả mà cuộc thiđưa lại là học sinh đã có ý thức tự giác đội mũ bảo hiểm khi ngồi sau xe máy hay khi
đi xe đạp điện Số học sinh gửi xe ngoài nhà trường hay đi xe máy đến trường giảmđáng kể
Giáo viên cũng có thể tổ chức các hoạt động thi văn nghệ, tham gia ngày hội thểthao để giáo dục học sinh sống tự chủ, sống trách nhiệm, luôn biết cố gắng vượt quakhó khăn, thử thách, hết mình vì màu cờ sắc áo Từ đó học sinh hình thành và phát
Trang 13triển được các năng lực thể chất, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo, năng lực hợptác, năng lực thẩm mĩ Sau cuộc thi học sinh sẽ biết bảo ban nhau, giúp đỡ nhau, biếtthu xếp công việc hợp lí, hợp tình Đặc biệt tinh thần đồng đội của các em thay đổithấy rõ.
Sản phẩm thi vẽ tranh về chủ đề “Tôn sư trọng đạo”
5 Tổ chức trải nghiệm qua hoạt động nhân đạo, thiện nguyện
Hoạt động nhân đạo, thiện nguyện là những hoạt động có nội dung tác động đếntình cảm, sự đồng cảm của học sinh trước những người có hoàn cảnh khó khăn Thôngqua hoạt động nhân đạo, thiện nguyện, học sinh có những hiểu biết thêm về hoàn cảnhcủa những thành phần khác nhau trong xã hội, hình thành và giáo dục các em xúc cảm
xã hội, sự thông cảm, lòng khoan dung, nhân ái đồng thời tạo cơ hội để các em thựchành và vận dụng những kĩ năng mà mình có được trong quá trình học tập Đối vớihọc sinh THCS, hoạt động nhân đạo, thiện nguyện có thể được thực hiện dưới nhiềuhình thức khác nhau như xây dựng quỹ ủng hộ, quyên góp đồ dùng học tập, tổ chứcTết trung thu, Tết vì bạn nghèo, chăm sóc người già neo đơn, chăm sóc nghĩa trang liệtsĩ… Tùy vào điều kiện của địa phương, trường học mà lựa chọn hình thức tổ chức hoạtđộng nhân đạo sao cho hợp lí Để nâng cao tính hiệu quả của hình thức này, cần tuyên
Trang 14huy động sự tham gia của các tổ chức cơ quan, đoàn thể, địa phương, hội cha mẹ họcsinh Chú ý không biến hoạt động thiện nguyện, nhân đạo thành hoạt động ganh đua,mang tính hình thức.
Hình ảnh nuôi heo đất cho hoạt động Tết vì bạn nghèo của lớp chủ nhiệm
6 Tổ chức trải nghiệm qua hoạt động bảo vệ môi trường
Vấn đề đáng báo động hiện nay đối với Việt Nam cũng như thế giới là vấn đề vềmôi trường Cuộc sống hiện đại, công nghiệp hóa, kinh tế phát triển nhưng ý thức củacon người về việc bảo vệ môi trường rất hạn chế khiến cho môi trường sống của chúng
ta đang dần bị hủy hoại nghiêm trọng Vì vậy nhiệm vụ của nhà trường là phải trang bịcho học sinh ý thức về bảo vệ môi trường Trong không gian trường học, giáo viên chủnhiệm có thể tổ chức các buổi lao động dọn vệ sinh sân trường, bồn hoa cây cảnh.Giáo viên chia học sinh thành từng nhóm, phân công nhóm trưởng và công việc cụ thểcủa từng nhóm Giáo viên sẽ nghiệm thu và đánh giá chất lượng Khi phân nhóm nhưvậy, các em học được tính độc lập, chịu trách nhiệm với công việc của bản thân, biếtđoàn kết để hoàn thành nhanh nhất công việc được giao Khi các em bỏ công sức ralàm việc như vậy, các em sẽ không vứt rác ra lớp, ra trường một cách bừa bãi, có ý