Với tầm quan trọng đó, Luật giáo dục 2019 đã đề ra mục tiêu giáo dục tiểu học là “Nhằm hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và năng lực
Trang 1BIỆN PHÁP
“Một số biện pháp rèn Phẩm chất cho học sinh tại lớp 4B trường Tiểu học Canh
Hiệp"
1.Đặt vấn đề:
“ Trẻ em như búp trên cành Biết ăn ngủ, biết học hành là ngoan”
Đúng như lời dạy của Bác, các em như một tờ giấy trắng dễ vẽ nên một bức tranh đẹp nhưng cũng dễ bị vấy bẩn Vì vậy để các em có những cách ứng xử, hành
vi phù hợp là một việc làm vô cùng cần thiết Với tầm quan trọng đó, Luật giáo dục 2019 đã đề ra mục tiêu giáo dục tiểu học là “Nhằm hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và năng lực của học sinh; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học Trung học cơ sở.” Tại trường Tiểu học Canh Hiệp nơi tôi dạy, công tác giáo dục phẩm chất cho học sinh được xác định là một trong những hoạt động quan trọng, nhằm hình thành cho học sinh lòng nhân
ái, mang bản sắc của con người Việt Nam, biết chăm học, chăm làm; tự tin, trách nhiệm; trung thực, kỷ luật; đoàn kết, yêu thương; Là một giáo viên đang trực tiếp giáo dục học sinh lớp 4B, trường Tiểu học Canh Hiệp, tôi muốn đi sâu tìm hiểu và thực hiện những biện pháp giáo dục phẩm chất cho học sinh lớp chủ nhiệm, với mong muốn giáo dục các em trở thành những học sinh có phẩm chất tốt, luôn vững vàng trước những khó khăn thử thách của cuộc sống, trở thành những công dân tốt trong tương lai, góp phần xây dựng và bảo vệ đất nước Tôi luôn trăn trở làm thế nào để hình thành và phát triển phẩm chất cho học sinh
Chính từ những lý do đó tôi đã chọn đề tài: “Một số biện pháp rèn Phẩm chất cho
học sinh tại lớp 4B trường Tiểu học Canh Hiệp"
2 Giải quyết vấn đề
2.1 Cơ sở lý luận:
- Theo thông tư số 22/2016/TT-BGDĐT ban hành ngày 22 tháng 9 năm 2016 của Bộ trưởng Bộ GD-ĐT, học sinh tiểu học được đánh giá qua 3 mặt: Môn học và hoạt động giáo dục, năng lực và phẩm chất Trong đó sự hình thành và phát triển phẩm chất thể hiện qua các mặt chủ yếu: chăm học, chăm làm; tự tin, trách nhiệm;
Trang 2trung thực, kỷ luật; đoàn kết, yêu thương Những mặt này được đánh giá bằng các mức độ:
+ Tốt: đáp ứng tốt các yêu cầu giáo dục, biểu hiện rõ và thường xuyên;
+ Đạt: đáp ứng được yêu cầu giáo dục, biểu hiện nhưng chưa thường xuyên; + Cần cố gắng: chưa đáp ứng được yêu cầu giáo dục, biểu hiện chưa rõ
- Phẩm chất là những yếu tố đạo đức, hành vi ứng xử, niềm tin, tình cảm, giá trị cuộc sống; ý thức pháp luật của con người được hình thành sau một quá trình giáo dục Phẩm chất cũng là một trong những thành phần cơ bản trong cấu trúc nhân cách nói chung và là yếu tố nền tảng tạo nên nhân cách của một con người
- Tuy nhiên trong quá trình thực hiện công tác giáo dục về phát triển phẩm chất cho học sinh đã không đạt được hiệu quả như mong muốn: các em vẫn chưa thật sự
tự tin, tự giác cũng như chưa biết cách thể hiện trách nhiệm của mình khi vi phạm các quy định Chính những tồn tại đó đã thôi thúc tôi viết nên những biện pháp này
2.2 Cơ sở thực tiễn:
Năm học 2021-2022, tôi được nhà trường phân công chủ nhiệm lớp 4B Lớp có 100% học sinh là người dân tộc thiểu số (Chăm và BaNa), cha mẹ đều làm nông, Cuộc sống của gia đình các em hết sức khó khăn
Thuận lợi:
+ Được sự quan tâm của nhà trường và các cấp lãnh đạo: cơ sở vật chất phục vụ cho việc dạy và học đầy đủ, phòng học có tivi thông minh tiện lợi cho việc tiếp cận công nghệ thông tin phục vụ đắc lực cho công tác giảng dạy
+ Đa số học sinh của lớp đều chăm ngoan, lễ phép với thầy giáo, cô giáo và người lớn tuổi, có ý thức học tập và trình độ tương đối đều
Khó khăn:
+ Năm học 2021-2022 là năm học toàn ngành giáo dục tiếp tục thực hiện nhiệm
vụ kép: vừa tích cực thực hiện các giải pháp phòng, chống dịch Covid-19 bảo đảm
an toàn trường học, vừa ra sức phấn đấu khắc phục khó khăn hoàn thành nhiệm vụ, mục tiêu năm học, đáp ứng yêu cầu đổi mới và bảo đảm chất lượng 3 mặt giáo dục
Trang 3Thời gian học rút ngắn lại tập trung cho những kiến thức cốt lõi Chính vì thế thời gian mà giáo viên dành cho việc rèn luyện các em về phẩm chất chưa nhiều
+ Hơn thế nữa do đặc điểm tâm lý lứa tuổi học sinh lớp 4: ở lứa tuổi này tình cảm của các em không bền vững, các em dễ thay đổi, dễ bị tác động bên ngoài, khó kiềm chế, hay bắt chước Thích được khen và được nêu gương
+ Một số em chưa tích cực học tập và tham gia các hoạt động tập thể Tình trạng học hời hợt, không chú ý nghe giảng, không chuẩn bị đồ dùng học tập trước khi đến lớp Ý thức chấp hành kỷ luật, nội quy của lớp và của nhà trường chưa tốt vẫn còn ở một số em
+ Nhiều em có kiến thức tốt nhưng khả năng tự quản và giao tiếp kém vì luôn tự
ti, chưa linh hoạt khi xử lí các tình huống của cuộc sống
+ Bên cạnh đó nhiều em trả lời câu hỏi còn cộc lốc, chưa có đầy đủ chủ ngữ, vị ngữ Nhiều em chưa biết nói lời cảm ơn, xin lỗi khi mắc lỗi
- Có nhiều nguyên nhân dẫn đến những tồn tại này như: phần đông phụ huynh đều là nông dân lao động nên thời gian sát sao quản lý con là không có giao phó hoàn toàn cho giáo viên Một số học sinh ở với ông bà để bố mẹ đi làm xa dẫn đến các em thiếu sự quan tâm của gia đình, tác động của internet, mạng xã hội, do các
em còn hạn chế về năng lực, phẩm chất dẫn đến thiếu kĩ năng sống
- Kết quả về mặt phẩm chất của lớp giữa học kì I năm học 2021-2022:
Tổng
số học
sinh
Phẩm chất Chăm học,
chăm làm
Tự tin, trách nhiệm
Trung thực,
kỉ luật
Đoàn kết, yêu thương
21
% 33.3 66.7 0 33.3 66.7 0 42.9 57.1 0 47.6 52.4 0 Xuất phát từ những cơ sở thực tiễn trên, tôi nghĩ khó lòng mà đạt được kết quả rèn luyện phẩm chất của các em như mong muốn Trách nhiệm của tôi trong việc giáo dục phẩm chất cho các em đòi hỏi tôi phải rất tích cực vì phụ huynh của học sinh tôi quá bận lo cho cuộc sống giao phó hoàn toàn trách nhiệm cho tôi Tôi đã quyết tâm thực hiện những biện pháp sau để góp phần nâng cao phẩm chất cho học sinh nhằm hướng tới những điều sau: cuốn hút các em vào các hoạt động học tập, tạo cho các em môi trường học tập tốt, tập thói quen ứng xử văn minh, cho phụ
Trang 4huynh thấy rõ trách nhiệm của mình trong việc phối hợp với nhà trường giáo dục con em mình
2.3 Mô tả, trình bày những nội dung cụ thể của biện pháp
2.3.1 Xây dựng kế hoạch chủ nhiệm lớp
Ngay từ đầu năm học, tôi đã bắt đầu xây dựng cho mình một kế hoạch chủ nhiệm Để đảm bảo có một kế hoạch hợp lý, khả thi, khoa học, khi xây dựng kế hoạch chủ nhiệm tôi căn cứ vào những vấn đề sau: mục tiêu, nhiệm vụ, kế hoạch giáo dục của trường, các đoàn thể Đặc điểm tình hình của địa phương, của lớp chủ nhiệm (bao gồm các đặc điểm về truyền thống, tập thể, những mặt khó khăn và thuận lợi cơ bản, hoàn cảnh, điều kiện của số đông học sinh và gia đình học sinh…) Dự báo về khả năng phát triển từng mặt của lớp Các kế hoạch này thể hiện tính toàn diện, cụ thể, có trọng tâm, trọng điểm của từng thời gian và từng mặt nội dung giáo dục, tập trung vào các vấn đề chính sau: phối hợp tốt với phụ huynh, thực hiện các biện pháp trong giảng dạy, rèn các kĩ năng sống, rèn ngôn ngữ Tôi
đã cụ thể qua các kế hoạch: sổ chủ nhiệm; kế hoạch sinh hoạt theo chủ điểm;
2.3.2 Tăng cường sử dụng các phương pháp dạy học tích cực
Thay vì cho các em ngồi tiếp thu từ một phía, trong giờ học tôi cố gắng cho học sinh hoạt động càng nhiều càng tốt Vì dễ nhận thấy rằng nhiều em đứng tại chỗ thì trả lời lưu loát Nhưng khi gọi lên bảng thì các em lại ngập ngừng không trả lời được Làm sao cho nhiều em được lên bảng, được nói, được làm bài, được thể hiện
Trang 5mình để các em quen dần cảm giác đứng trước tập thể dù đó chỉ là một lớp học Để thực hiện được điều đó tôi đã tăng cường sử dụng các phương pháp dạy học theo quan điểm lấy học sinh làm trung tâm, học sinh với vai trò chủ động trong học tập: như phương pháp đóng vai, sơ đồ tư duy, xử lý tình huống, trò chơi…
Giúp các em có hứng thú học tập tốt hơn, tôi lồng vào bài học những video câu chuyện hấp dẫn, có ý nghĩa sâu sắc, dễ hiểu, gần gũi với lứa tuổi tiểu học, như các câu chuyện trong chương trình “Quà tặng cuộc sống”, truyện kể cho bé - Hạt giống tâm hồn Sau khi xem xong tôi đã yêu cầu các em phát biểu suy nghĩ của mình về ý nghĩa, điều làm em xúc động hay bài học em rút ra được cho bản thân qua câu chuyện Từ câu trả lời của các em, tôi sẽ biết được học sinh đang ở mức độ nào từ
đó đưa ra được biện pháp giáo dục phù hợp
Trang 6Chẳng hạn: Với bài Hiếu thảo với ông bà cha mẹ (Đạo đức 4) tôi đã lồng câu chuyện Sự tích Bông hoa cúc trắng vào đầu tiết 2, sau khi xem xong câu chuyện các em đã chia sẻ cảm xúc của mình:
Trang 7Với giải pháp này đã phần nào thúc đẩy học sinh hoạt bát, mạnh dạn, thêm phần
tự tin vào bản thân Các em đã có những biểu hiện tiến bộ như chăm chỉ, tự giác hơn trong các hoạt động
2.3.3 Động viên, khích lệ, khen thưởng tích cực
Để các em có động lực thực hiện tốt hoạt động học tập và rèn luyện của mình Ngoài việc sử dụng các phương pháp kỷ luật tích cực giúp các em nhận ra những lỗi vi phạm và hướng khắc phục Thì không thể thiếu được sự động viên, khích lệ, khen thưởng tích cực dành cho các em
Trò chuyện hằng ngày, quan sát, lắng nghe để hiểu được những suy nghĩ, tâm tư tình cảm, tính cách của mỗi em Kịp thời động viên, giúp đỡ các em gặp khó khăn; nhắc nhở, uốn nắn ngăn chặn những biểu hiện lệch lạc về suy nghĩ, cách ứng xử, lời nói chưa đúng chuẩn mực ở mỗi học sinh cũng như khích lệ, khen thưởng khi các em tiến bộ, có việc làm tốt
Giáo dục phẩm chất cho học sinh nhưng không làm các em phải sợ sệt, mất đi sự hồn nhiên của lứa tuổi, không bắt các em phải thực hiện một cách áp đặt phải thế này, phải thế kia,… mà tạo hứng thú, tạo môi trường học tập vui vẻ, nhẹ nhàng, thân thiện Cô và trò cùng hòa mình vào hoạt động học tập, hoạt động tập thể Trong các hoạt động đó, các em sẽ có thêm những trải nghiệm, những lời khuyên bảo của cô, được khích lệ sẽ tự tin mạnh dạn, có động lực hơn trong học tập
Trang 9Sau một thời gian áp dụng giải pháp này, học sinh lớp tôi đã tự tin, tích cực hơn trong học tập và hoạt động, thúc đẩy không khí thi đua chung của lớp
2.3.4 Xây dựng tiết sinh hoạt lớp theo hướng đổi mới tích cực
Không thể phủ nhận vai trò của tiết sinh hoạt lớp nên tôi luôn chú trọng thiết kế
kế hoạch sinh hoạt lớp cụ thể và chi tiết
Ở phần 1 của tiết sinh hoạt kết hợp với việc tổng kết công tác tuần tôi ghi nhận những thành tích đạt được của lớp, tuyên dương – khen thưởng các cá nhân, tổ thực hiện tốt Sau đó nêu lên những mặt còn tồn tại, hạn chế cần rút kinh nghiệm Tôi thường kể những mẫu chuyện ngắn giáo dục các em như an toàn giao thông, chống đuối nước, chống bạo lực học đường và cho các em trao đổi để hoàn thiện nội dung hoạt động tuần tới
Để tiết sinh hoạt lớp vui vẻ, hào hứng, trong phần sinh hoạt theo chủ điểm tôi đưa ra những nội dung sinh hoạt phù hợp với từng giai đoạn, chủ đề, chủ điểm của từng tuần, tháng trong năm học Tổ chức cho các em tham gia vui văn nghệ như: Tiếng hát hay, nhảy dân vũ; trò chơi, đố vui, thi vẽ tranh…
Trang 10
Tôi nhận thấy những hiệu quả tích cực từ tiết sinh hoạt lớp, đó là việc rèn luyện
sự tự tin, tính trung thực, kỷ luật, tinh thần đoàn kết cho học sinh giúp học sinh phát triển các phẩm chất phù hợp với sự tiến bộ xã hội ngày nay
2.3.5 Phối hợp tốt 3 môi trường giáo dục: Gia đình- nhà trường- xã hội
Cuối cùng Gia đình, nhà trường, xã hội luôn được coi là “tam giác đều” trong công tác giáo dục những phẩm chất đạo đức, học tập cho học sinh có hiệu quả Ngay từ đầu năm học, tôi đã có kế hoạch và đến thăm gia đình học sinh, gặp gỡ trò chuyện với phụ huynh, thường xuyên liên lạc qua điện thoại trao đổi về những biểu hiện của học sinh ở gia đình, ở lớp, đặc biệt là những học sinh chưa ngoan:
Tôi trao đổi, phân tích tác hại của việc đánh mắng con gây tâm lí trơ lì, hay nói dối, chối cãi mỗi khi mắc lỗi Tư vấn cho phụ huynh các cách dạy con không đòn roi, không la mắng mà quan tâm, chia sẻ, dành thời gian với các em nhiều hơn để
Trang 11các em gần gũi, tin tưởng mà mạnh dạn chia sẻ khó khăn với mình Từ đó, hiểu và giúp các em hoàn thiện hơn về phẩm chất của mình
Đồng thời, tôi cũng thường xuyên trao đổi với Ban Giám hiệu nhà trường, tổng phụ trách Đội để nhận được sự hỗ trợ kịp thời từ các ban ngành đoàn thể, chính quyền địa phương đối với những học sinh có hoàn cảnh khó khăn để các em có đủ điều kiện đến trường
Qua những việc làm trên, tôi thấy các em học sinh đã có sự tiến bộ rõ trongcác mặt của phẩm chất: chăm học, chăm làm, trung thực, trách nhiệm Đồng thời cũng làm cho mối quan hệ ba môi trường giáo dục ngày càng tốt hơn điều đó góp phần quan trọng trong việc giáo dục nhân cách cho các em trở thành một công dân tốt cho xã hội
2.4 Hiệu quả của biện pháp
Bằng những nỗ lực và quyết tâm tìm ra những nguyên nhân để từ đó có những giải pháp hợp lí nhằm giúp học sinh lớp 4B có phẩm chất đạo đức tốt Qua học kì I năm học 2021- 2022, 3 mặt đánh giá của các em có những sự tiến bộ đáng vui mừng đặc biệt là về phẩm chất: đa số các em biết đi học đúng giờ, biết giữ vệ sinh trường, lớp, nơi ở và nơi công cộng, sẵn sàng nhận lỗi khi làm sai, trung thực, không nói dối, biết yêu thương, giúp đỡ bạn bè,… Cụ thể:
- Kết quả về mặt phẩm chất giữa học kì I năm học 2021-2022:
Tổng
số
Phẩm chất Chăm học,
chăm làm
Tự tin, trách nhiệm
Trung thực,
kỉ luật
Đoàn kết, yêu thương
Trang 12học
21
% 33.3 66.7 0 33.3 66.7 0 42.9 57.1 0 47.6 52.4 0
- K t qu v m t ph m ch t cu i h c kì I c a n m h c 2021-2022:ết quả về mặt phẩm chất cuối học kì I của năm học 2021-2022: ả về mặt phẩm chất cuối học kì I của năm học 2021-2022: ề mặt phẩm chất cuối học kì I của năm học 2021-2022: ặt phẩm chất cuối học kì I của năm học 2021-2022: ẩm chất cuối học kì I của năm học 2021-2022: ất cuối học kì I của năm học 2021-2022: ối học kì I của năm học 2021-2022: ọc kì I của năm học 2021-2022: ủa năm học 2021-2022: ăm học 2021-2022: ọc kì I của năm học 2021-2022:
Tổng
số
học
sinh
Phẩm chất Chăm học,
chăm làm
Tự tin, trách nhiệm
Trung thực,
kỉ luật
Đoàn kết, yêu thương
21
% 42.9 57.1 0 47.6 52.4 0 61.9 38.1 0 61.9 38.1 0
3 Kết luận:
3.1 Ý nghĩa:
- Với tôi, để làm tốt công tác giảng dạy và giáo dục cho học sinh, trước hết người giáo viên chủ nhiệm phải hiểu và làm bạn được với các em Vì thế, Làm tốt công tác chủ nhiệm chính là bước đệm quyết định sự thành bại cho cả một năm học Mà thái độ học tập là quan trọng nhất, thái độ đó được rèn luyện trong quá trình giáo viên hình thành cho các em các năng lực phẩm chất Các biện pháp mà tôi thực hiện đã thỏa mãn được điều đó
- Với các giải pháp mà tôi đã thực hiện trong công tác rèn luyện phẩm chất tại lớp 4B đã góp phần giúp học sinh thêm chăm học, tự tin, trách nhiệm tích cực hơn,
tự giác hơn trong môi trường học tập thân thiện của lớp mình Đó là động lực cho bản thân tôi tăng thêm nhiệt huyết, tận tâm hơn với nhiệm vụ chủ nhiệm lớp của mình
3.2 Nhận định việc áp dụng và khả năng phát triển của biện pháp :
- Khi thực hiện những giải pháp này tại lớp 4B - lớp tôi chủ nhiệm, tôi nhận thấy học sinh có ý thức tổ chức kỷ luật, thực hiện tốt nội quy trường lớp, tích cực hơn trong các hoạt động giáo dục, tự tin hơn trong giao tiếp với thầy cô và bạn bè Tôi
đã chia sẻ cho đồng nghiệp trong trường cùng áp dụng Hiệu quả rất đáng mừng, học sinh thực hiện nội quy trường lớp tốt, tích cực hơn trong các hoạt động giáo dục