Tràn khí màng phổi

• Sự xuất hiện các dấu hiệu của phổi ở ngoài đường này cho phép loại trừ TKMF... TRÀN KHÍ MÀNG PHỔI DƯỚI PHỔI TKMF dưới phổi hiếm gặp: khí đọng lại giữa đáy phổi và vòm hoành, bờ hoành t

CA LÂM SÀNG

• Bệnh nhân nam, 34

tuổi, diễn biến bệnh 2

ngày sau mổ nội soi

X quang tim phổi:

cho phim dưới đây.

CHẨN ĐOÁN XQ TRÀN KHÍ KHOANG LỒNG

NGỰC

ĐỊNH NGHĨA

Tràn khí lồng ngực được hiểu

là sự xuất hiện khí ở một số khoang và tổ chức của lồng ngực ngoài đường dẫn khí và chứa khí của bộ máy hô hấp.

PHÂN LOẠI THEO VỊ TRÍ

+ Tổn thương gây rách thực quản.

+ Tổn thương gây thủng đường dẫn khí: vết

thương do dao đâm, đạn bắn.

+ Chấn thương vật tày.

+ Các nhiễm trùng do vi khuẩn hoại thư sinh hơi.

• Dưới đây là một số hình minh họa.

Tràn khí dưới da vùng cổ và vai

Tràn khí màng phổi kết hợp với tràn khí dưới da, trung thất ở BN U phổi thứ phát

TKDD sau đặt catheter vùng ngực

TKDD sau đặt catheter vùng ngực

TKDD sau đặt catheter vùng ngực

+ Ngoại khoa: vết thương xuyên thấu thành ngực do dao đâm, đạn bắn, gãy xương

sườn, sau phẫu thuật, thủ thuật vùng

ngực.

Tràn khí màng phổi có thể được phát hiện ở các tư thế chụp:

+Tư thế đứng: là tư thế phổ biến nhất,

dễ phát hiện nhất TKMF, áp dụng với các bệnh nhân sức khỏe cho phép

đối với các bệnh nhân nặng trong

khoa điều trị tích cực, phải dựa vào một số dấu hiệu để phát hiện TKMF

• Thấy được đường màng phổi mảnh, nét.

• Không thấy tổ chức phổi ở ngoài đường màng phổi

• Sự xuất hiện các dấu hiệu của phổi ở ngoài đường này cho phép loại trừ TKMF.

Tràn khí màng phổi kính đáo

Tràn khí màng phổi kín đáo vùng đỉnh: chú ý không thấy cấu trúc phổi bên ngoài đường màng phổi.

Tràn khí màng phổi trái

Tràn khí

màng phổi trái

• Phân biệt TKMF với nếp da thành ngực : nếp da kéo dài liên tục với thành ngực còn đường màng phổi trong TKMF không có

TRÀN KHÍ MÀNG PHỔI DƯỚI PHỔI

TKMF dưới phổi hiếm gặp: khí đọng lại giữa đáy phổi và vòm hoành, bờ hoành trước cao hơn

bờ hoành sau dẫn đến dấu hiệu vòm hoành đôi.

Khí đọng dưới

đáy phổi tạo

nên dấu hiệu

vòm hoành đôi

TRÀN KHÍ MÀNG PHỔI ÁP LỰC

TENSION PNEUMOTHORAX

• Các dấu hiệu: như TKMF thông

thường và thêm các dấu hiệu :

• Trung thất bị đẩy lệch sang bên đối diện

• Khoang liên sườn giãn rộng

• Phổi bị xẹp nhiều, có khi xẹp toàn bộ

• Một dấu hiệu quan trọng là vòm

hoành lõm xuống

Tràn khí

màng phổi

áp lực

Tràn khí màng phổi trái

Tràn khí

áp lực màng phổi phải

Tràn khí màng

phổi phải áp

lực + Vôi hóa

màng phổi

Tràn khí

áp lực màng phổi phải

Tràn khí

áp lực màng phổi

trái

2.2.TRÀN KHÍ MÀNG PHỔI Ở BN

CHỤP PHỔI TƯ THẾ NẰM

• Với các bệnh nhân nặng nằm trong khoa điều trị tích cực, phải chụp phổi ở tư thế nằm TKMF được phát hiện dựa vào :

• Dấu hiệu góc tâm hoành sáng: do khí

đọng lại ở vùng trước – trong của phổi

• Dấu hiệu góc sườn hoành sâu: do TKMF vùng trước-bên làm góc sườn hoành

sáng hơn

TRÀN KHÍ MÀNG PHỔI VÙNG

TRƯỚC TRONG

Tràn khí màng phổi vùng trước trong tạo hình ảnh góc tâm hoành sáng hơn

TRÀN KHÍ MÀNG PHỔI VÙNG TRƯỚC BÊN TẠO

DẤU HiỆU GÓC SƯỜN HOÀNH SÂU.

DEEP SULCUS SIGN

• Dấu hiệu này thấy được

trên phim chụp BN ở tư

thế nằm trong các

phòng điều trị tích cực

Khi có TKMF, khí sẽ

đọng lại ở góc

sườn-hoành tạo ra dấu hiệu

góc sườn – hoành sâu.

• Việc nhận biết dấu hiệu

này rất quan trọng do ta

rất dễ bỏ sót h/ả TKMF

trên phim ngực nằm.

Dấu hiệu góc sườn hoành sâu

DEEP SULCUS SIGN

Dấu hiệu góc sườn-hoành sâu

TKMF chụp tư thế nằm

ngửa và nghiêng

TRÀN KHÍ KÈM TRÀN DỊCH

MÀNG PHỔI

3.TRÀN KHÍ TRUNG THẤT

PNEUMOMEDIASTINUM

TKTT là sự xuất hiện của khí ở trong trung thất (trung thất là một khoang ở trong ngực, nằm giưa hai phổi).

• Một số nguyên nhân:

+ TKTT xảy ra khi khí thoát từ phế nang hoặc đường dẫn khí vào trung thất do có sự thông thương nhau, khí bao quanh các cấu trúc trong trung thất.

+ Do tăng áp lực lồng ngực: tập ho, hắt hơi, nôn mửa, làm nghiệm pháp Valsava.

+ Biến chứng sau đặt nội khí quản

+ Do TKMF và các bệnh lý khác.

Triệu chứng của tràn khí trung thất:

+ Thường không có hoặc rất ít triệu chứng

+ Triệu chứng thường gặp là đau ngực nhiều sau xương ức lan tới

cổ và cánh tay

+ Do đau nên bệnh nhân thở yếu

Các dấu hiệu của TKTT:

+ Phim thẳng: có các dải sáng đều chạy theo chiều dọc của trung thất.

+ Phim nghiêng: thấy quá sáng theo đường thẳng có dạng đứng ở phía trước.

+ Dấu hiệu viền khí quanh các mạch máu lớn: bờ trong của tĩnh mạch chủ trên, tĩnh mạch Azygos, quai đmc, động mạch chủ xuống, các động mạch phổi.

• Tràn khí trung thất sau: do chấn thương thực quan: Dấu hiệu viền khí quanh các mạch lớn và tĩnh mạch chủ trên.

• Khí trong trung thất sau: tách lá tạng màng phổi và góc sườn-cột sống tạo nên dấu hiệu chư V (dấu hiệu của

Tràn khí trung thất trước và trung thất sau

• TKTT ở BN nữ trẻ, bị hen được đặt ống do suy thở

• Viền khí dọc theo phần trên bờ trái tim kết hợp tràn khí dưới da vùng mô mềm ở cổ.

Tràn khí trung thất( mũi tên) và tràn khí dưới da

Trên phim nghiêng: Tràn khí trung thất trước và xẹp thùy dưới phổi trái.

Tràn khí trung thất trên bệnh nhân hen

DẤU HiỆU ViỀN KHÍ QUANH ĐỘNG MẠCH

RING AROUND THE ARTERY SIGN

Dấu hiệu này thấy chủ yếu trên phim ngực nghiêng giúp chẩn đoán tràn khí trung thất

4.TRÀN KHÍ MÀNG NGOÀI TIM

PNEUMOPERICARDIUM

Tràn khí màng ngoài tim là sự xuất hiện khí ở trong khoang màng tim Một số nguyên nhân hay gặp:

+ Sau phẫu thuật tim , chọc hút màng tim.

+ Vết thương thấu tim.

+ Viêm màng ngoài tim do các vi khuẩn sinh hơi.

+ Lỗ dò giữa màng tim với các cơ quan chứa khí lân cận ( dạ dày, thực quan).

+ Chấn thương vật tày (hiếm gặp).

• Trên Xquang: dấu hiệu của tràn khí màng ngoài tim là khoang sáng bao quanh tim lan tới các động mạch phổi gốc hoặc viền sáng bao quanh đáy tim ( dấu hiệu vòm hoành liên tục)

Tràn khí màng ngoài tim sau chọc hút dịch màng tim

DẤU HiỆU VÒM HOÀNH LIÊN TỤC

CONTINUOUS DIAPHRAGM SIGN

• Bình thường ta

không thể thấy vòm

hoành liên tục từ phải

sang trái do bóng tim

xóa vòm hoành (dấu

ngoài tim do khí len

vào dưới bóng tim.

Tràn khí màng ngoài tim

Tràn khí màng ngoài tim

Tràn khí màng ngoài tim

• Chẩn đoán X quang: tràn khí màng

ngoài tim

• BN tiếp tục được làm các xét nghiệm, điện tim, siêu âm, và chụp CT

• Chẩn đoán cuối cùng: Viêm màng

ngoài tim cấp do vi khuẩn sinh hơi

KẾT LUẬN

• Chẩn đoán tràn khí khoang ngực trên Xquang thường qui không quá khó, khi đọc phim lồng ngực chỉ cần chúng ta quan sát toàn diện và tỉ mỷ, khai thác kỹ các triệu chứng lâm sàng là tránh được bỏ sót tổn thương.

• Trong các trường hợp khó, nghi nghờ có tổn thương cần chụp ở các tư thế khác nhau , các thời điểm khác nhau và dựa vào các dấu hiệu đặc hiệu đã nêu ở trên để