Đánh giá kết quả chăm sóc người bệnh dẫn lưu màng phổi do chấn thương ngực tại bệnh viện khoa ngoại tổng hợp bệnh viện 71tw

ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ CHĂM SÓC NGƯỜI BỆNH DẪN LƯU MÀNG PHỔI DO CHẤN THƯƠNG NGỰC TẠI BỆNH VIỆN KHOA NGOẠI TỔNG HỢP BỆNH VIỆN 71TW TÓM TẮT Mục tiêu Đánh giá kết quả chăm sóc người bệnh dẫn lưu màng phổi do c[.]

ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ CHĂM SÓC NGƯỜI BỆNH DẪN LƯU MÀNG PHỔI DO CHẤN THƯƠNG NGỰC TẠI BỆNH VIỆN KHOA NGOẠI TỔNG HỢP - BỆNH VIỆN 71TW

TÓM TẮT

Mục tiêu: Đánh giá kết quả chăm sóc người bệnh dẫn lưu màng phổi do chấn thương ngực

Phương pháp: Nghiên cứu mô tả tiến cứu 30 trường hợp chấn thương ngực được đặt dẫn lưu màng phổi tại khoa Ngoại Tổng hợp, Bệnh viện 71TW từ tháng 11/2022 - 10/2023

Kết quả: 90% người bệnh có dấu hiệu khó thở và tràn dịch; 86,7% người bệnh được chỉ định mổ cấp cứu; nguyên nhân do tai nạn giao thông 60%; 100% người bệnh được chăm sóc theo đúng 4 nguyên tắc cơ bản: kín, một chiều, vô khuẩn, hút liên tục; 100% người bệnh được hướng dẫn các liệu pháp hô hấp; 100% NB được thay băng chân ống dẫn lưu trong đó 66,7% thay băng 2 ngày/lần; 100% được giáo dục sức khỏe và hẹn tái khám; 93,3% người bệnh hài lòng với việc chăm sóc, theo dõi của điều dưỡng

Từ khóa: chăm sóc dẫn lưu màng phổi, chấn thương ngực

1 ĐẶT VẤN ĐỀ

Chấn thương ngực là một trong những tổn thương thường gặp do tai nạn,

có thể gây nguy hiểm đến tính mạng nếu không được cấp cứu kịp thời; tử vong

do chấn thương ngực chiếm 20-25% số trường hợp tử vong do chấn thương [2] Biểu hiện chính của chấn thương ngực là sự rối loạn thông khí hoặc mất máu hoặc cả hai, sự hạn chế thông khí xảy ra cũng có thể do đau hoặc có thể do dập phổi, tràn khí, tràn máu khoang màng phổi [1], [3] Khi bị chấn thương ngực phương pháp cơ bản để cứu sống người bệnh là dẫn lưu màng phổi (DLMP) Việc chăm sóc theo dõi người bệnh DLMP rất quan trọng, đòi hỏi phải thực hiện đúng nguyên tắc, quy trình Nếu người bệnh không được chăm sóc theo dõi cần thận có thể gây những biến chứng làm tăng thời gian nằm viện, chi phí điều trị thậm chí tử vong [2]

Chúng tôi thực hiện đề tài: "Đánh giá kết quả chăm sóc người bệnh dẫn lưu màng phổi do chấn thương ngực tại khoa Ngoại Tổng hợp - Bệnh viện 71TW" với mục tiêu:

- Mô tả đặc điểm tình trạng của người bệnh trước phẫu thuật

- Đánh giá kết quả chăm sóc bệnh nhân dẫn lưu màng phổi do chấn thương ngực

2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Đối tượng nghiên cứu

- Người bệnh bị chấn thương ngực được đặt ống dẫn màng phổi tại khoa Ngoại Tổng Hợp- Bệnh viện Khoa Ngoại tổng hợp - Bệnh viện 71TW trong thời gian từ 5-10/2015

- Tiêu chuẩn loại trừ: Người bệnh dẫn lưu màng phổi không do chấn thương

2.2 Phương pháp nghiên cứu

2.2.1 Phương pháp nghiên cứu: Mô tả cắt ngang

- Phương pháp chọn mẫu: Chọn mẫu toàn bộ người bệnh bị chấn thương ngực được đặt ống dẫn màng phổi trong thời gian từ tháng 01/2015 - 10/2015, với số lượng 30 người

2.2.2 Phương pháp thu thập số liệu:

- Quan sát, phỏng vấn người bệnh và người nhà người bệnh

- Sử dụng thông tin từ hồ sơ bệnh án

2.3 Xử lý số liệu: Phương pháp thống kê thông thường

3 KẾT QUẢ

3.1 Đặc điểm tình trạng người bệnh

Bảng 1 Dấu hiệu chính của người bệnh lúc vào viện

Tình trạng Bệnh

nhân

Khó thở

Không khó thở

Tổng số

Bảng 2 Tổn thương do chấn thương ngực

Tình trạng bệnh

nhân

Tràn dịch

Tràn khí

Tràn dịch và tràn

khí

Tổng số

Bảng 3 Chỉ định phẫu thuật

Chỉ định phẫu

thuật

Cấp cứu

Cấp cứu trì hoãn

Tổng số

Bảng 4 Nguyên nhân chấn thương ngực

Chỉ định phẫu

thuật

Tai nạn giao

thông

Tai nạn lao động

Tai nạn sinh hoạt

Tổng số

3.2 Kết quả chăm sóc bệnh nhân dẫn lưu màng phổi trong chấn thương ngực

Bảng 5 Thời gian thay băng

Thời gian thay

bằng

1 ngày/lần

2 ngày/lần

Tổng

Bảng 6 Thời gian rút ống dẫn lưu màng phổi

Thời gian rút dẫn

lưu

2 – 3 ngày

4 – 5 ngày

> 5 ngày

Tổng

Bảng 7 Các hình thức chăm sóc, phục hồi chức năng hô hấp

Các hình thức CS

hô hấp

Hướng dẫn thực

hiện

Thay đổi tư thế

Vỗ rung

Tập ho

Thổi bóng/chai

Bảng 8 Thời gian nằm viện

Thời gian nằm

viện

5 – 7 ngày

8 – 10 ngày

> 10 ngày

Tổng số

Bảng 9 Kết quả chăm sóc điều trị

Kết quả chăm sóc,

điều trị

Tốt không có biến

chứng

Có biến chứng,

kéo dài thời gian điều trị

Tổng số

Bảng 10 Sự hài lòng của người bệnh đối với công tác chăm sóc của điều dưỡng

Kết quả chăm sóc,

điều trị

Hài lòng

Chưa hài lòng

Tổng số

4 BÀN LUẬN

Kết quả nghiên cứu về chăm sóc DLMP trên 30 người bệnh cho thấy độ tuổi thường gặp nhất là từ 18 - 50 tuổi (66.7%); đa số người bệnh là nam giới

(86.6%), tỷ lệ này tương đương với kết quả nghiên cứu của Đoàn Quốc Hưng [4] trên 115 trường hợp DLMP do vết thương - chấn thương ngực tại Bệnh viện Việt Đức Nguyên nhân chủ yếu do tai nạn giao thông (60%), tỷ lệ này cao hơn kết quả nghiên cứu của Đoàn Quốc Hưng (46,1%), tai nạn sinh hoạt (23,3%) thấp hơn kết quả nghiên cứu của Đoàn Quốc Hưng (46,1%)

Tại Bệnh viện Khoa Ngoại tổng hợp - Bệnh viện 71TW, việc chăm sóc, theo dõi DLMP được thực hiện theo đúng 4 nguyên tắc cơ bản: Kín, một chiều,

vô khuẩn, hút liên tục Trong quá trình dẫn lưu đảm bảo duy trì áp lực hút từ 18

- 22 cm H2O [2] Trong quá trình dẫn lưu số lượng dịch dẫn lưu được theo dõi

và ghi chép đầy đủ, đặc biệt là trong 12 giờ đầu để đề phòng tràn máu, tràn khí màng phổi tiếp diễn và kiểm tra ống dẫn lưu có tắc hay không, đề phòng tắc ống dẫn lưu bằng cách sửng dụng dụng cụ hoặc dùng tay để vuốt dẫn lưu

Việc chăm sóc DLMP rất quan trọng, đặc biệt là chăm sóc hô hấp Bảng 7

mô tả các hình thức chăm sóc hô hấp cho người bệnh đặt DLMP tại BVĐK Hà Tĩnh gồm: thay đổi tư thế, tập thổi bỏng, vỗ rung, tập họ; đây là những kỹ thuật đơn giản nhưng có hiệu quả rất lớn; trong 30 người bệnh đặt DLMP, có 100% người bệnh hướng dẫn chăm sóc hô hấp, trong đó được hướng dẫn thổi bóng là 83,3% (thấp hơn kết quả nghiên cứu của Đoàn Quốc Hưng là 100%), 90% người bệnh được hướng dẫn và hỗ trợ thay đổi tư thế, trừ các trường hợp bị hạn chế vận động Tỷ lệ người bệnh được vỗ rung là 43,3% do đây là phương pháp đòi hỏi người có kỹ thuật chuyên môn để thực hiện Tập họ ít được thực hiện nhất (36,6%) vì gây đau nhiều cho NB, tuy nhiên đây là phương pháp tốt để giúp giãn nở phổi, tránh biến chứng xẹp phổi; các tỷ lệ này đều thấp hơn nhiều so với kết quả nghiên cứu của Đoàn Quốc Hưng [5]

Thời gian rút DLMT phần lớn < 3 ngày (60%), trên 5 ngày chiếm tỷ lệ 16,7%

Thời gian nằm viện chủ yếu là dưới 10 ngày (60%), từ 10 - 12 ngày (40%), không có NB nằm viện > 12 ngày

5 KẾT LUẬN

Qua nghiên cứu 30 trường hợp phẫu thuật dẫn lưu màng phổi tại khoa Ngoại Tổng Hợp, Bệnh viện Đa khoa Tĩnh Hà Tĩnh, chúng tôi rút ra một số kết luận sau:

- Người bệnh nhập viện trong tình trạng khô thở chiếm tỷ lệ 90%; bị tràn dịch/máu chiếm tỷ lệ 66,7%

- Nguyên nhân do TNGT chiếm tỷ lệ 60%, tai nạn sinh hoạt chiếm tỷ lệ 23,3% Người bệnh được chỉ định mổ cấp cứu chiếm tỷ lệ 86,7%

- 100% người bệnh DLMP được chăm sóc theo đúng 4 nguyên tắc cơ bản: kin, một chiều vô khuẩn, hút liên tục; 100% người bệnh được hướng dẫn các liệu pháp hô hấp; 100% NB được thay băng chân ống dẫn lưu, trong đó 66,7% thay băng 2 ngày/lần; 100% được giáo dục sức khỏe và hẹn tái khám; 93,3% người bệnh hài lòng với việc chăm sóc, theo dõi của điều dưỡng

Quy trình chăm sóc DLMP tại Bệnh viện Khoa Ngoại tổng hợp - Bệnh viện 71TW là đúng quy trình chuẩn, để làm tăng hiệu quả của chăm sóc DLMP bệnh viện cần tổ chức đào tạo liên tục cho tất cả điều dưỡng về chăm sóc, theo dõi người bệnh DLMP và trang bị thêm máy hút áp lực âm để đáp ứng yêu cầu

số dụng cho người bệnh

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Bộ Y tế (2009), Nhà Xuất bản Y học, Điều dưỡng ngoại khoa tập 2, Tr 7694 2 Đặng Hanh Đệ (2000) Dẫn lưu màng phổi, Tạp chí ngoại khoa số 2

-tr 58-60

3 Vương Hùng, Nhà xuất bản Y học (2006) Điều dưỡng ngoại khoa, tr 126- 145

4 Đoàn Quốc Hưng và cộng sự (2010), Nhận xét quy trình chăm sóc dẫn lưu khoang màng phổi trên bệnh nhân chấn thương - vết thương ngực tại khoa Phẫu thuật Tim mạch Lồng ngực Bệnh viện Việt Đức, Tạp chí Y học thực hành

số 9/2010, tr 111-114

5 Đoàn Quốc Hưng (2010), Tai biến trọng dẫn lưu khoang màng phổi, thực trạng và giải pháp, Tạp chí Y học Việt Nam số 7, tr 98 - 101

ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ CHĂM SÓC NGƯỜI BỆNH DẪN LƯU MÀNG PHỔI DO CHẤN THƯƠNG NGỰC TẠI BỆNH VIỆN KHOA NGOẠI TỔNG HỢP - BỆNH VIỆN 71TW

TÓM TẮT

Mục tiêu: Đánh giá kết quả chăm sóc người bệnh dẫn lưu màng phổi do chấn thương ngực

Phương pháp: Nghiên cứu mô tả tiến cứu 30 trường hợp chấn thương ngực được đặt dẫn lưu màng phổi tại khoa Ngoại Tổng hợp, Bệnh viện 71TW từ tháng 11/2022 - 10/2023

Kết quả: 90% người bệnh có dấu hiệu khó thở và tràn dịch; 86,7% người bệnh được chỉ định mổ cấp cứu; nguyên nhân do tai nạn giao thông 60%; 100% người bệnh được chăm sóc theo đúng 4 nguyên tắc cơ bản: kín, một chiều, vô khuẩn, hút liên tục; 100% người bệnh được hướng dẫn các liệu pháp hô hấp; 100% NB được thay băng chân ống dẫn lưu trong đó 66,7% thay băng 2 ngày/lần; 100% được giáo dục sức khỏe và hẹn tái khám; 93,3% người bệnh hài lòng với việc chăm sóc, theo dõi của điều dưỡng

Từ khóa: chăm sóc dẫn lưu màng phổi, chấn thương ngực

1 ĐẶT VẤN ĐỀ

Chấn thương ngực là một trong những tổn thương thường gặp do tai nạn,

có thể gây nguy hiểm đến tính mạng nếu không được cấp cứu kịp thời; tử vong

do chấn thương ngực chiếm 20-25% số trường hợp tử vong do chấn thương [2] Biểu hiện chính của chấn thương ngực là sự rối loạn thông khí hoặc mất máu hoặc cả hai, sự hạn chế thông khí xảy ra cũng có thể do đau hoặc có thể do dập phổi, tràn khí, tràn máu khoang màng phổi [1], [3] Khi bị chấn thương ngực phương pháp cơ bản để cứu sống người bệnh là dẫn lưu màng phổi (DLMP) Việc chăm sóc theo dõi người bệnh DLMP rất quan trọng, đòi hỏi phải thực hiện đúng nguyên tắc, quy trình Nếu người bệnh không được chăm sóc theo dõi cần thận có thể gây những biến chứng làm tăng thời gian nằm viện, chi phí điều trị thậm chí tử vong [2]

Chúng tôi thực hiện đề tài: "Đánh giá kết quả chăm sóc người bệnh dẫn lưu màng phổi do chấn thương ngực tại khoa Ngoại Tổng hợp - Bệnh viện 71TW" với mục tiêu:

- Mô tả đặc điểm tình trạng của người bệnh trước phẫu thuật

- Đánh giá kết quả chăm sóc bệnh nhân dẫn lưu màng phổi do chấn thương ngực

2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Đối tượng nghiên cứu

- Người bệnh bị chấn thương ngực được đặt ống dẫn màng phổi tại khoa Ngoại Tổng Hợp- Bệnh viện Khoa Ngoại tổng hợp - Bệnh viện 71TW trong thời gian từ 5-10/2015

- Tiêu chuẩn loại trừ: Người bệnh dẫn lưu màng phổi không do chấn thương

2.2 Phương pháp nghiên cứu

2.2.1 Phương pháp nghiên cứu: Mô tả cắt ngang

- Phương pháp chọn mẫu: Chọn mẫu toàn bộ người bệnh bị chấn thương ngực được đặt ống dẫn màng phổi trong thời gian từ tháng 01/2015 - 10/2015, với số lượng 30 người

2.2.2 Phương pháp thu thập số liệu:

- Quan sát, phỏng vấn người bệnh và người nhà người bệnh

- Sử dụng thông tin từ hồ sơ bệnh án

2.3 Xử lý số liệu: Phương pháp thống kê thông thường

3 KẾT QUẢ

3.1 Đặc điểm tình trạng người bệnh

Bảng 1 Dấu hiệu chính của người bệnh lúc vào viện

Tình trạng Bệnh

nhân

Khó thở

Không khó thở

Tổng số

Bảng 2 Tổn thương do chấn thương ngực

Tình trạng bệnh

nhân

Tràn dịch

Tràn khí

Tràn dịch và tràn

khí

Tổng số

Bảng 3 Chỉ định phẫu thuật

Chỉ định phẫu

thuật

Cấp cứu

Cấp cứu trì hoãn

Tổng số

Bảng 4 Nguyên nhân chấn thương ngực

Chỉ định phẫu

thuật

Tai nạn giao

thông

Tai nạn lao động

Tai nạn sinh hoạt

Tổng số

3.2 Kết quả chăm sóc bệnh nhân dẫn lưu màng phổi trong chấn thương ngực

Bảng 5 Thời gian thay băng

Thời gian thay

bằng

1 ngày/lần

2 ngày/lần

Tổng

Bảng 6 Thời gian rút ống dẫn lưu màng phổi

Thời gian rút dẫn

lưu

2 – 3 ngày

4 – 5 ngày

> 5 ngày

Tổng

Bảng 7 Các hình thức chăm sóc, phục hồi chức năng hô hấp

Các hình thức CS

hô hấp

Hướng dẫn thực

hiện

Thay đổi tư thế

Vỗ rung

Tập ho

Thổi bóng/chai

Bảng 8 Thời gian nằm viện

Thời gian nằm

viện

5 – 7 ngày

8 – 10 ngày

> 10 ngày

Tổng số

Bảng 9 Kết quả chăm sóc điều trị

Kết quả chăm sóc,

điều trị

Tốt không có biến

chứng

Có biến chứng,

kéo dài thời gian điều trị

Tổng số

Bảng 10 Sự hài lòng của người bệnh đối với công tác chăm sóc của điều dưỡng

Kết quả chăm sóc,

điều trị

Hài lòng

Chưa hài lòng

Tổng số

4 BÀN LUẬN

Kết quả nghiên cứu về chăm sóc DLMP trên 30 người bệnh cho thấy độ tuổi thường gặp nhất là từ 18 - 50 tuổi (66.7%); đa số người bệnh là nam giới

(86.6%), tỷ lệ này tương đương với kết quả nghiên cứu của Đoàn Quốc Hưng [4] trên 115 trường hợp DLMP do vết thương - chấn thương ngực tại Bệnh viện Việt Đức Nguyên nhân chủ yếu do tai nạn giao thông (60%), tỷ lệ này cao hơn kết quả nghiên cứu của Đoàn Quốc Hưng (46,1%), tai nạn sinh hoạt (23,3%) thấp hơn kết quả nghiên cứu của Đoàn Quốc Hưng (46,1%)

Tại Bệnh viện Khoa Ngoại tổng hợp - Bệnh viện 71TW, việc chăm sóc, theo dõi DLMP được thực hiện theo đúng 4 nguyên tắc cơ bản: Kín, một chiều,

vô khuẩn, hút liên tục Trong quá trình dẫn lưu đảm bảo duy trì áp lực hút từ 18

- 22 cm H2O [2] Trong quá trình dẫn lưu số lượng dịch dẫn lưu được theo dõi

và ghi chép đầy đủ, đặc biệt là trong 12 giờ đầu để đề phòng tràn máu, tràn khí màng phổi tiếp diễn và kiểm tra ống dẫn lưu có tắc hay không, đề phòng tắc ống dẫn lưu bằng cách sửng dụng dụng cụ hoặc dùng tay để vuốt dẫn lưu

Việc chăm sóc DLMP rất quan trọng, đặc biệt là chăm sóc hô hấp Bảng 7

mô tả các hình thức chăm sóc hô hấp cho người bệnh đặt DLMP tại BVĐK Hà Tĩnh gồm: thay đổi tư thế, tập thổi bỏng, vỗ rung, tập họ; đây là những kỹ thuật đơn giản nhưng có hiệu quả rất lớn; trong 30 người bệnh đặt DLMP, có 100% người bệnh hướng dẫn chăm sóc hô hấp, trong đó được hướng dẫn thổi bóng là 83,3% (thấp hơn kết quả nghiên cứu của Đoàn Quốc Hưng là 100%), 90% người bệnh được hướng dẫn và hỗ trợ thay đổi tư thế, trừ các trường hợp bị hạn chế vận động Tỷ lệ người bệnh được vỗ rung là 43,3% do đây là phương pháp đòi hỏi người có kỹ thuật chuyên môn để thực hiện Tập họ ít được thực hiện nhất (36,6%) vì gây đau nhiều cho NB, tuy nhiên đây là phương pháp tốt để giúp giãn nở phổi, tránh biến chứng xẹp phổi; các tỷ lệ này đều thấp hơn nhiều so với kết quả nghiên cứu của Đoàn Quốc Hưng [5]

Thời gian rút DLMT phần lớn < 3 ngày (60%), trên 5 ngày chiếm tỷ lệ 16,7%

Thời gian nằm viện chủ yếu là dưới 10 ngày (60%), từ 10 - 12 ngày (40%), không có NB nằm viện > 12 ngày

5 KẾT LUẬN

Qua nghiên cứu 30 trường hợp phẫu thuật dẫn lưu màng phổi tại khoa Ngoại Tổng Hợp, Bệnh viện Đa khoa Tĩnh Hà Tĩnh, chúng tôi rút ra một số kết luận sau:

- Người bệnh nhập viện trong tình trạng khô thở chiếm tỷ lệ 90%; bị tràn dịch/máu chiếm tỷ lệ 66,7%

- Nguyên nhân do TNGT chiếm tỷ lệ 60%, tai nạn sinh hoạt chiếm tỷ lệ 23,3% Người bệnh được chỉ định mổ cấp cứu chiếm tỷ lệ 86,7%

- 100% người bệnh DLMP được chăm sóc theo đúng 4 nguyên tắc cơ bản: kin, một chiều vô khuẩn, hút liên tục; 100% người bệnh được hướng dẫn các liệu pháp hô hấp; 100% NB được thay băng chân ống dẫn lưu, trong đó 66,7% thay băng 2 ngày/lần; 100% được giáo dục sức khỏe và hẹn tái khám; 93,3% người bệnh hài lòng với việc chăm sóc, theo dõi của điều dưỡng

Quy trình chăm sóc DLMP tại Bệnh viện Khoa Ngoại tổng hợp - Bệnh viện 71TW là đúng quy trình chuẩn, để làm tăng hiệu quả của chăm sóc DLMP bệnh viện cần tổ chức đào tạo liên tục cho tất cả điều dưỡng về chăm sóc, theo dõi người bệnh DLMP và trang bị thêm máy hút áp lực âm để đáp ứng yêu cầu

số dụng cho người bệnh

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Bộ Y tế (2009), Nhà Xuất bản Y học, Điều dưỡng ngoại khoa tập 2, Tr 7694 2 Đặng Hanh Đệ (2000) Dẫn lưu màng phổi, Tạp chí ngoại khoa số 2

-tr 58-60

3 Vương Hùng, Nhà xuất bản Y học (2006) Điều dưỡng ngoại khoa, tr 126- 145

4 Đoàn Quốc Hưng và cộng sự (2010), Nhận xét quy trình chăm sóc dẫn lưu khoang màng phổi trên bệnh nhân chấn thương - vết thương ngực tại khoa Phẫu thuật Tim mạch Lồng ngực Bệnh viện Việt Đức, Tạp chí Y học thực hành

số 9/2010, tr 111-114

5 Đoàn Quốc Hưng (2010), Tai biến trọng dẫn lưu khoang màng phổi, thực trạng và giải pháp, Tạp chí Y học Việt Nam số 7, tr 98 - 101