giáo trình kinh tế vĩ mô - chương 4

Hữu dụng được đo lường bởi các “đơn vị hữu dụng”  Các sản phẩm có thể chia nhỏ  Người tiêu dùng luôn có sự lựa chọn hợp lý... thỏa mãn mà NTD đạt được khi tiêu dùng một số lượng hàng

Chương 5: Lý thuyết về sự lựa chọn của người tiêu

 Nguyên tắc tối đa hóa hữu dụng

 Đường cầu cá nhân và đường cầu thị trường

 Đường Engel

 Tác động thay thế, tác động thu nhập

 Hàng hóa Giffen

2

5.1 HỮU DỤNG

Các giả thuyết:

 Mức thỏa mãn khi tiêu dùng sản phẩm có

thể định lượng và đo lường được Hữu

dụng được đo lường bởi các “đơn vị hữu dụng”

 Các sản phẩm có thể chia nhỏ

 Người tiêu dùng luôn có sự lựa chọn hợp

lý

Một số khái niệm cơ bản

nhận được khi tiêu dùng hàng hóa và dịch vụ Hữu dụng mang tính chủ quan

thỏa mãn mà NTD đạt được khi tiêu dùng một số

lượng hàng hóa và dịch vụ nhất định trong một đơn

vị thời gian nhất định

đổi trong tổng hữu dụng khi NTD tiêu dùng thêm một đơn vị sản phẩm trong một đơn vị thời gian nhất

định Trong điều kiện các yếu tố khác không đổi

4

Tổng hữu dụng và hữu dụng biên

TU có thể giảm sút.

Quy luật hữu dụng biên giảm dần

• Với giả định các yếu tố khác không đổi, khi sử dụng ngày càng nhiều một sản phẩm thì hữu dụng biên

(MU) của sản phẩm đó giảm dần

5.2 ĐƯỜNG BÀNG QUAN

 Định nghĩa rổ hàng hóa trên thị trường

• Rổ hàng hóa trên thị trường là một tập hợp

của một hoặc nhiều hàng hóa với số lượng cụ thể.

• Rổ hàng hóa này có thể được ưu thích hơn rổ hàng hóa khác do có sự kết hợp khác nhau

giữa các hàng hóa.

 Dựa vào giả định thích

nhiều hơn ít Ta lấy rổ hàng

hóa A làm chuẩn và so sánh các rổ hàng hóa khác với A

Sở thích của người tiêu dùng

Người tiêu dùng thích rổ hàng hóa A hơn các rổ hàng hóa nằm trong vùng này vì A có nhiều hơn cả hai hàng hóa.

B

D

Người tiêu dùng thích các rổ hàng hóa nằm trong vùng này hơn rổ hàng hóa A vì có nhiều hơn cả hai hàng hóa so với A.

E H

B

5.2 ĐƯỜNG BÀNG QUAN

Đường bàng quan (đường đẳng ích) là đường tập hợp các các rổ hàng hóa, dịch vụ khác nhau tạo ra một mức hữu dụng như nhau cho người tiêu dùng.c

Rổ hàng hóa nào nằm phía trên và

bên phải đường bàng quan được ưa thích hơn các rổ

hàng hóa nằm trên đường bàng quan.

E H

Các đường bàng quan

không cắt nhau

Biểu đồ bàng quan

• Biểu đồ bàng quan là một tập hợp các đường bàng quan biểu thị sở thích của một người tiêu dùng đối với tất cả các phối hợp (rổ hàng hóa) của hai hàng hóa.

• Các rổ hàng hóa nằm trên đường

bàng quan càng xa gốc tọa độ thì càng được ưa thích hơn

D

4 6 8 10 12 14

Tỷ lệ thay thế biên (MRS) là số

lượng một hàng hóa mà người tiêu dùng có thể từ bỏ để tiêu dùng thêm một đơn vị hàng hóa khác mà lợi ích không đổi.

MRS là độ dốc của đường bàng quan.

MRS = C / F

Dọc theo đường bàng quan, tỷ lệ thay thế biên có quy luật giảm dần nên Đường bàng quan lồi vào gốc tọa độ

những đường thẳng là 2 loại hàng thay thế hoàn hảo cho nhau.

• Tỷ lệ thay thế biên là một con số cố định.

5.3 Đường ngân sách

Đường ngân sách là đường thể hiện các phối hợp tối đa số lượng giữa hai hay nhiều hàng hóa mà người tiêu dùng có thể mua với mức giá và thu nhập (I) nhất định

•Đặt F và C lần lượt là số lượng thực phẩm và quần

áo được mua

•giá thực phẩm = P f giá quần áo = P c

•thì P f F là số tiền chi cho thực phẩm, và P c C là số

tiền chi cho quần áo

P f F + P c C = I

5.3 Đường ngân sách

Đường ngân sách F + 2C = $80 (I/P C) = 40

Thực phẩm

40 60 80 = (I/P F) 20

Điểm chắn trục tung (I/P C ), cho biết số lượng

C tối đa có thể được mua với thu nhập I.

Điểm chắn trục hoành (I/P F ), cho biết số lượng F tối đa có thể được mua với thu nhập I.

10 20 30

bằng trừ tỷ lệ giá của 2 hàng hóa.

Thu nhập tăng làm đường ngân sách dịch chuyển ra ngoài

Thu nhập giảm làm đường ngân sách dịch chuyển vào trong

20 40 60 80

0

Nếu hai hàng hóa đều giảm giá nhưng không làm thay đổi tỷ lệ giá thì độ dốc không đổi.

Giống như thu nhập tăng

Nếu hai hàng hóa đều giảm giá nhưng không làm thay đổi tỷ lệ giá thì độ dốc không đổi.

Giống như thu nhập tăng

Nếu hai hàng hóa đều tăng giá nhưng không làm thay đổi tỷ lệ giá thì độ dốc không đổi Giống như thu nhập giảm

Pc = $2

P f = $1

I =

$80

U 2

5.4 NGUYÊN TẮC TỐI ĐA HĨA HỮU DỤNG

Đường ngân sách

A

Tại rổ hàng hóa A

đường ngân sách tiếp xúc vớiø đường đẳng ích,

l i ích c a ng ợi ích của người tiêu ủa người tiêu ười tiêu i tiêu dùng là lớn nhất vì

không thể đạt được mức thỏa mãn nào cao hơn

do thu nhập có gi i hạn ới hạn

5.4 NGUYÊN TẮC TỐI ĐA HĨA HỮU DỤNG

• Phối hợp tối ưu:

– Là phối hợp mà đường ngân sách tiếp xúc với đường đẳng ích – Là phối hợp mà độ dốc của đường đẳng ích bằng độ dốc của đường ngân sách

MUF

MUC

∆C

∆F =

-Độ dốc của đường bàng quan:

Đợ dớc của đường ngân sách: PF

PC

-Do đó, hữu dụng đạt tới đa tại điểm có:

đợ dớc của đường bàng quan = đợ dớc của đường ngân sách

5.4 NGUYÊN TẮC TỐI ĐA HÓA HỮU DỤNG

• Người tiêu dùng sẽ lựa chọn các phối hợp giữa các hàng hóa nhằm tối đa hóa hữu dụng với một ngân sách giới hạn.

• Do đó, rổ hàng hóa lựa chọn phải thỏa mãn hai điều kiện:

1) Phải nằm trên đường ngân sách.

2) Phải mang lại cho người tiêu dùng hữu dụng cao nhất Nghĩa là phải thỏa mãn hệ phương trình sau:

C

F C

P

MU P

MU

I FP

CP

Sự hình thành đường cầu:

Hình thành đường cầu cá nhân

30

Cầu thị trường

Từ cầu cá nhân tới cầu thị trường

Đường cầu thị trường

– Là đường thể hiện mối quan hệ giữa số lượng của một hàng hoá mà tất cả những người tiêu dùng trên thị trường sẽ mua tương ứng với các mức giá khác nhau của hàng hoá đó

– Là tổng cộng của các đường cầu cá nhân

ph ương ngang ng ngang

Cầu thị trường

phải khi có nhiều người tiêu dùng tham gia thị trường

nhân sẽ cũng tác động đến đường cầu thị

trường

35

Đường Engel(tt):

X

I

X I

X

I

Hàng cao cấp Hàng thiết yếu

Hàng cấp thấp

36