Bài giảng kinh doanh quốc tế

• Toàn cầu hóa - chiều hướng tiến tới một nền kinh tế toàn cầu phụ thuộc và liên kết chặt chẽ hơn • Toàn cầu hóa thị trường – là việc thị trường quốc gia riêng biệt và đặc thù đang hội n

Toàn cầu hóa

1.1

Khái quát về kinh doanh quốc tế

1.2

Nội dung của chương

Trường Đại học Kinh tế Huế

1.1 Toàn cầu hóa

Trường Đại học Kinh tế Huế

1.2.1 Toàn cầu hóa là gì?

1.2.2 Động lực thúc đẩy quá trình

toàn cầu hóa

1.2.3 Những thay đổi trong kinh tế

toàn cầu 1.2.4 Tác động của toàn cầu hóa

Toàn cầu hóa

Trường Đại học Kinh tế Huế

Tình huống: Toàn cầu hóa của

Starbucks

• Bạn biết gì về Starbucks?

Trường Đại học Kinh tế Huế

“Khi bạn có niềm tin vào chính bản

thân bạn, tin vào giấc mơ của bạn Bạn hãy làm bất cứ điều gì có thể

-để khiến giấc mơ đó trở thành hiện thực Không có thành công nào được tạo nên bởi sự may mắn." -

"Howard Schultz.

https://www.youtube.com/watch?v=hPbrlTrường Đại học Kinh tế Huế

Tình huống: Toàn cầu hóa của

nghỉ ở Ý đã nảy ra ý tưởng mở các quán cà phê

– 1984: khai trương quán cà phê đầu

tiên – third place “nơi chốn thứ ba”

– Thay đổi thói quen/tạo văn hóa

thưởng thức cà phê – 1987: Howard Schultz mua lại

• Cơ hội với thị trường nước ngoài

– 1996: Nhật Bản, 50/50 liên doanh

• 3/2014: 1034 quán

– 1998: Anh, mua Seattle Coffee (60

quán cà phê/$84 triệu) – Cuối những năm 1990: Taiwan,

China, Singapore, Thailand, New Zealand, South Korea, and Malaysia (cấp phép)

– 2002: Thụy Sỹ (liên doanh), Áo, Đức,

Trung Âu – 2/2013: Việt Nam – cấp phép (Tp

HCM: 8 quán/Hà Nội: 6 quán)

Tình huống: Toàn cầu hóa của

Starbucks

Trường Đại học Kinh tế Huế

• Starbucks và thương mại công

bằng (Fair Trade)

– Thông lệ C.A.F.E (Công bằng cho

người nông dân và cà phê) – 2000: bắt đầu mua cà phê Fairtrade

• Mục tiêu: giúp người nông dân trồng cà phê quy mô nhỏ liên kết thành những hợp tác xã dân chủ, đầu tư vào nông trại và cộng đồng của họ, bảo vệ môi trường và phát triển các kỹ năng kinh doanh cần thiết để cạnh tranh trong thị trường toàn cầu.

1.2.1 Toàn cầu hóa là gì?

Câu hỏi: Toàn cầu hóa là gì?

• Toàn cầu hóa - chiều hướng tiến tới một nền kinh tế toàn cầu phụ thuộc và liên kết chặt chẽ hơn

• Toàn cầu hóa thị trường – là việc thị trường quốc gia riêng biệt và đặc thù đang hội nhập dần hình thành thị trường toàn cầu

• Toàn cầu hóa sản xuất – là quá trình cung ứng hàng hoá và dịch vụ từ các nơi trên toàn cầu để khai thác, tận dụng

được sự khác biệt quốc gia về chi phí và chất lượng của các yếu tố sản xuất (lao động, năng lượng, đất đai, và vốn)

Trường Đại học Kinh tế Huế

Toàn cầu hóa

-Việt Nam, Trung

Toàn cầu hóa thị trường

• Nguyên nhân:

– Việc dỡ bỏ rào cản thương mại qua biên giới

– Thị hiếu của người tiêu dùng ở các nước khác

nhau cũng có xu hướng tiệm cận lại gần với nhau

Trường Đại học Kinh tế Huế

• Lợi ích:

– Giảm chi phí

– Tăng cường chất lượng hoặc tính năng của sản

phẩm– Cạnh tranh hiệu quả hơn

Toàn cầu hóa sản xuất

Trường Đại học Kinh tế Huế

35%

Toàn cầu hóa sản xuất

Trường Đại học Kinh tế Huế

Chỉ số toàn cầu hóa (Globalization Index)

• Top 10 nước có chỉ số toàn cầu hóa cao?

• Vị thứ của Việt Nam?

– 88/59,16

Trường Đại học Kinh tế Huế

1.2.2 Động lực thúc đẩy quá trình

toàn cầu hóa

Câu hỏi: Các động lực thúc đẩy quá trình toàn cầu hóa

sâu hơn là gì?

• Hai yếu tố vĩ mô thúc đẩy quá trình toàn cầu hóa:

1 Việc dỡ bỏ các rào cản trong các hoạt động thương mại và đầu tư

2 Đổi mới trong khoa học - công nghệ

• Thương mại quốc tế xảy ra khi một doanh nghiệp xuất khẩu

hàng hóa hoặc dịch vụ cho người tiêu dùng ở một nước khác

• Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) xảy ra khi một doanh

nghiệp đầu tư các nguồn lực vào các hoạt động kinh doanh bên ngoài đất nước của họ

Trường Đại học Kinh tế Huế

Sự xuất hiện của các thể chế

toàn cầu

 Các thể chế toàn cầu:

➢ Giúp quản lý, qui định và đưa ra các chính sách cho thị trường toàn cầu

➢ Thúc đẩy việc xây dựng các hiệp ước đa quốc gia

để kiểm soát hệ thống kinh doanh toàn cầu

 Một số thể chế toàn cầu tiêu biểu gồm có:

➢ Tổ chức thương mại thế giới (WTO)

➢ Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF)

➢ Ngân hàng thế giới (WB)

➢ Liên hiệp quốc (UN)Trường Đại học Kinh tế Huế

-Đẩy mạnh đầu tư FDI vào ASEAN

o Nội dung cơ bản:

-Hệ thống ưu đãi thuế quan : cắt giảm thuế, loại bỏhàng rào phi thuế quan, hài hòa các thủ tục hải

• ASEAN 6 (gồm Bru-nei, In-đô-nê-si-a,

Ma-lai-si-a, Philipine, Sin-ga-po và Thái Lan) đã cơ bản

hoàn thành việc xóa bỏ thuế nhập khẩu vào năm 2010

• Các nước CLMV xóa bỏ khoảng 90% số dòng

thuế vào 2015 và 97% vào 2018 Ngoài ra, một

số mặt hàng nông nghiệp nhạy cảm như đường thô, đường trăng, gạo, thịt gà, thịt lợn và phụ

phẩm, thịt đóng hộp, trứng, một số mặt hàng hoa quả… được phép duy trì mức thuế suất 5% sau

Trường Đại học Kinh tế Huế

Từ ngày 1/1/2015, đã có thêm 1.706 dòng thuếđược cắt giảm xuống thuế suất 0% Số còn lại

gồm 669 dòng thuế (chiếm 7% Biểu thuế), chủyếu là những mặt hàng nhạy cảm trong thương mại giữa Việt Nam và ASEAN, sẽ xuống 0% vào năm 2018, tập trung vào các nhóm hàng như ô

tô, xe máy, phụ tùng linh kiện ô tô xe máy, dầu thực vật, hoa quả nhiệt đới, đồ điện dân dụng như tủ lạnh, máy điều hòa, sữa và các sản phẩm

 Minh bạch thủ tục hải quan, thống nhất một Biểu thuế quan chungg (AHTN) trên

sơ sở Hệ thống hài hòa (HS) của Cơ quan Hải quan thế giới (WCO)

Trường Đại học Kinh tế Huế

The story of Vietnam’s

Trường Đại học Kinh tế Huế

The story of Vietnam’s

economic miracle

Trường Đại học Kinh tế Huế

The story of Vietnam’s

economic miracle

Trường Đại học Kinh tế Huế

• 1/1/1995: WTO ra đời với ba mục tiêu chủ yếu

– Tạo ra một luồng thương mại tự do

– Mở cửa các thị trường

– Giải quyết các tranh chấp thương mạiTrường Đại học Kinh tế Huế

Average Tariff Rates on Manufactured Products as

Percent of Value

Trường Đại học Kinh tế Huế

Động lực thúc đẩy quá trình

toàn cầu hóa

Tốc độ tăng trưởng trung bình hàng năm của tổng kim ngạch XK và GDP của toàn thế giới, 1950-2010 Trường Đại học Kinh tế Huế

Đổi mới trong khoa học và công nghệ

• Bộ vi xử lý và viễn thông

– Máy tính rẻ hơn, mạnh hơn

– Vệ tinh, cáp quang, công nghệ không dây, internet và

internet – Định luật Moore: năng lực tính toán của bộ vi xử lý sẽ tăng gấp đôi và chi phí sản xuất giảm một nửa sau mỗi 18 tháng – Cước điện thoại quốc tế ngày càng giảm mạnh

• Internet và WWW

• Công nghệ trong ngành giao thông vận tải

– Máy bay thương mại

Trường Đại học Kinh tế Huế

Tác động đối với toàn cầu hóa sản xuất

• Vì cước phí vận tải liên quan đến toàn cầu hóa sản xuất giảm, việc phân phối sản phẩm trên toàn thế

giới mang lại hiệu quả kinh tế hơn

• Chi phí xử lý thông tin và liên lạc giảm mạnh trong

vòng 2 thập kỷ qua

• Ví dụ: Dell

• Sử dụng Internet để phối hợp và kiểm soát các hệ thống phân phối toàn cầu

• Sử dụng đường hàng không để vận chuyển các bộ phận quan trọng

• Đối với các cuộc gọi về hỗ trợ kỹ thuật, chuyển hướng đến Bangalore (Ấn Độ) Trường Đại học Kinh tế Huế

Tác động đối với toàn cầu hóa thị trường

• Hệ thống liên lạc toàn cầu rẻ (eg, www) giúp tạo nên các sàn giao dịch số toàn cầu

• Cước vận tải rẻ làm cho chi phí vận chuyển toàn cầu hiệu quả về mặt kinh tế giúp tạo ra thị trường toàn cầu

• Ví dụ: ngành trồng hoa hồng ở Ecuador

• Giá vé máy bay rẻ > nhiều người di chuyển giữa các quốc gia > giảm khoảng cách văn hóa giữa các quốc gia > xu hướng tiệm cận trong thị hiếu và sở thích

Trường Đại học Kinh tế Huế

Thay đổi bức tranh đầu tư trực tiếp nước ngoài

1.1.3 Những thay đổi trong kinh tế toàn cầu

Trường Đại học Kinh tế Huế

Thay đổi sản lượng và thương mại

thế giới

Câu hỏi: Sản lượng và thương mại thế giới thay đổi nhưthế nào trong vòng 50 năm qua?

• Vào thập niên 60:

• Mỹ thống trị bức tranh kinh tế và thương mại thế giới

• Năm 1963: chiếm 38,3% GDP toàn thế giới

• Mỹ dẫn đầu trong FDI toàn cầu

• Các công ty đa quốc gia của Mỹ thống lĩnh các hoạt động kinh doanh quốc tế

• Khoảng một nữa thế giới – các nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung của chủ nghĩa cộng sản – ngoài vòng giới hạn của kinh doanh quốc tế của các nước Phương tây

Trường Đại học Kinh tế Huế

Thay đổi sản lượng và bức tranh

thương mại thế giới

Sự thay đổi của GDP và thương mại thế giới theo quốc giaTrường Đại học Kinh tế Huế

Tình huống: Ngành công nghiệp phần mềm

– Có hơn 100 doanh nghiệp phần mềm

– Năm 2008-2009: tạo doanh thu 60 tỷ USD + 47 tỷ USD từ dịch

vụ phần mềm, bán phần cứng…; tốc độ tăng trường 16%

• Infosys, Wipro, Tata Consultancy Services, and HCL Technologies

• Infosys Technologies: doanh thu (22 tỷ USD), nhân viên (60.000 người)

• Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển nhanh chóng của ngành công nghiệp phần mềm của Ấn Độ?Trường Đại học Kinh tế Huế

Thay đổi trong đầu tư trực tiếp nước

– Các công ty của Nhật đầu tư vào Bắc Mỹ và châu Âu

• Phòng chống rủi ro biến động của tỷ giá

• Tránh các rào cản thương mạiTrường Đại học Kinh tế Huế

Thay đổi bức tranh FDI

Tỷ lệ % trong tổng nguồn vốn FDI, 1980 - 2010

Trường Đại học Kinh tế Huế

Thay đổi trong đầu tư trực tiếp nước

• Dòng chảy xuyên biên giới của đầu tư trực tiếp nước ngoài đang tăng lên

• Trung Quốc là nước nhận được nhiều FDI nhất

– 2004-2009: 60-100 tỷ USD/năm

Trường Đại học Kinh tế Huế

Thay đổi bức tranh FDI

Trường Đại học Kinh tế Huế

Thay đổi của các công ty đa quốc gia

Câu hỏi: Công ty đa quốc gia (Multinational Enterprises - MNE)

là gì?

• Công ty đa quốc gia là doanh nghiệp có hoạt động

sản xuất trong hai hay nhiều nước

• 1960s: hoạt động kinh doanh quốc tế bị thống trị bởi các

MNE lớn của Mỹ

• Xu hướng 1: Các công ty đa quốc gia đến từ các quốc gia

ngoài Mỹ ngày càng tăng

• Xu hướng 2: Sự xuất hiện ngày càng nhiều các công ty đa

quốc gia quy mô nhỏ và trung bình

Trường Đại học Kinh tế Huế

Thay đổi của các công ty đa quốc gia

Thay đổi trật tự thế giới

Câu hỏi: Tại sao sự thay đổi trong trật tự thế giới lại

quan trọng đối với các công ty?

• 1989 – 1991: sụp đổ của chủ nghĩa cộng sản ở Đông Âu

• Cơ hội mới trong xuất khẩu và đầu tư

• Phát triển kinh tế ở Trung Quốc

• Cơ hội lớn mặc dù sự kiểm soát của chủ nghĩa cộng sản vẫn tiếp tục

• Cải cách thị trường tự do và dân chủ ở Mỹ Latinh

• Thị trường mới và nguồn nguyên liệu và sản xuất mớiTrường Đại học Kinh tế Huế

Kinh tế toàn cầu trong thế kỷ 21

Câu hỏi: Nền kinh tế toàn cầu sẽ ra sao trong thế kỷ

thể ném các kế hoạch vào tình trạng hỗn loạn

Trường Đại học Kinh tế Huế

1.1.4 Tác động của toàn cầu hóa

 Quan điểm ủng hộ toàn cầu hóa

 Tạo khả năng mới, những cơ hội mới để nâng cao năng suất, sản lượng và hiệu quả trong SXKD

 Mở rộng thị trường quốc tế cho hàng hóa, dịch vụ và các yếu tố sản xuất

 Tăng khả năng tiêu thụ và tiếp cận các nguồn lực cần thiết cho quá trình sản xuất kinh doanh quốc tế

 Cải thiện mức sống: tăng trưởng kinh tế, tăng khả năng tiếp cận hàng hóa, dịch vụ đa dạng, phong phú với giá cả và chi phí hợp lý

 Giúp giải quyết vấn đề thất nghiệp và phát triển không đồng đều

Trường Đại học Kinh tế Huế

Tác động của toàn cầu hóa

Quan điểm chống toàn cầu hóa

Đối với việc làm và tiền lương

Đối với qui định về lao động và môi trường

Đối với việc bất bình đẳng trong lợi tức

Toàn cầu hóa và quyền tối thượng quốc gia

Đối với văn hóa

Đối với khủng hoảng tài chính và kinh tế khu vực và trên thế giới

Trường Đại học Kinh tế Huế

Đối với việc làm và tiền lương

 Loại bỏ việc làm tại các nước đã phát triển

nước đang phát triển

các nước đang phát triểnMade in China = Not make here

Trường Đại học Kinh tế Huế

Đối với việc làm và tiền lương

Trường Đại học Kinh tế Huế

Đối với qui định về lao động và

môi trường

 Tiêu chuẩn lao động thấp hơn hay cao hơn?

 Tiêu chuẩn về môi trường thấp hơn hay cao hơn?

Khí thải CO2

ô nhiễm Các loại ô nhiễm khácTrường Đại học Kinh tế Huế

Apple và thực hành sử dụng lao động

• 2006: Mail on Sunday báo cáo về tình hình sử dụng lao động tại các nhà

máy của Foxconn và Inventec sản xuất Ipod như sau:

– 200,000 lao động sống và làm việc tại nhà máy

– Tự tử gia tăng ở Foxconn

• 2011: Apple báo cáo rằng tình trạng sử dụng lao động trẻ em tại TQ ngày

– Các điều kiện về sức khỏe và an toàn

– Ô nhiễm môi trường

Trường Đại học Kinh tế Huế

Ô nhiễm không khí tại Bắc Kinh

Trường Đại học Kinh tế Huế

Toàn cầu hóa và bất bình đẳng trong

Nếu chúng ta là cộng đồng với dân số là

 13 người bị đói hoặc suy dinh dưỡng

 14 người không biết đọc

 7 người không được đi học

 30 người có tài sản tại ngân hàng

 53 người sống dưới 2 USD

Trường Đại học Kinh tế Huế

Toàn cầu hóa và chủ quyền quốc gia

 Toàn cầu hóa đe

dọa nền dân chủ

 Toàn cầu hóa:

người bảo vệ nền dân chủ

Trường Đại học Kinh tế Huế

Toàn cầu hóa đối với nền văn hóa

 Toàn cầu hóa

đồng nhất nền

văn hóa

 Toàn cầu hóa đồng hủy diệt tính đa dạng của các nền văn hóa

Trường Đại học Kinh tế Huế

1.2 Khái quát về kinh doanh

quốc tế

Trường Đại học Kinh tế Huế

Khái niệm

• Kinh doanh quốc tế (international business) là việc thực hiện liên tục một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình đầu tư, từ sản xuất đến thương mại hàng hóa và dịch vụ trên các thị trường vượt qua biên giới của hai hay nhiều quốc gia vì mục đích sinh lợi.

Trường Đại học Kinh tế Huế

• Thuật ngữ về công ty hoạt động kinh

doanh trên nhiều nước:

– Công ty đa quốc gia (Multinational Corporation – MNC/MNE)

– Công ty xuyên quốc gia (Transnational Corporation - TNC)

– Công ty toàn cầu (Global Corporation - GC):

là công ty tiêu chuẩn hóa các hoạt động toàn cầu trên mọi lĩnh vực

Khái niệm (tt)

Trường Đại học Kinh tế Huế

Công ty đa quốc gia MNC Công ty xuyên quốc gia

Không có sự kết hợp về sản phẩm

giữa các quốc gia

Quyền quyết định hoạt động R&D, marketing được giao cho trụ sở ở các quốc gia

Đáp ứng nhu cầu địa phương hóa ở

từng quốc gia cao

Ví dụ: Mc Donald, Unilever

Ví dụ: Shell, Ford Motor

Trường Đại học Kinh tế Huế

Kinh doanh quốc tế và kinh doanh trong nước

trong kinh doanh hoàn toàn có thể áp dụng trong kinh doanh quốc tế cũng như kinh doanh trong nước

thực hiện trong phạm vi một nước trong khi quản trị kinh doanh quốc tế được thực hiện xuyên qua biên giới các nước và phức tạp hơn, vì:

– Sự khác biệt giữa các nước về văn hóa, chính trị, kinh tế, luật pháp, …

– Phải hoạt động theo quy định của hệ thống thương mại và đầu

tư quốc tế – Liên quan đến tỷ giá hối đoái

Trường Đại học Kinh tế Huế

Tại sao các công ty tham gia

thị trường thế giới?

• Đảm bảo an toàn cho các nguồn cung cấp nguyên liệu quan trọng (ví dụ nhôm, vàng, cao su, dầu…)

• Tìm kiếm thị trường

– Thị trường trong nước nhỏ: cung vượt cầu

– Khai thác lợi thế về quy mô và lợi thế về phạm vi

• Tiếp cận các yếu tố sản xuất (lao động, năng lượng, đất đai, và vốn) giá rẻ

• Giảm thiểu rủi ro

• Ước vọng của các nhà lãnh đạo

• Mở rộng chu kỳ sống của sản phẩm

• Nâng cao hiểu biết về cạnh tranh quốc tế

• Phát triển thêm lợi nhuận để đầu tư, tạo công ăn việc làm

• Thực hiện tốt quản trị nhân viên cũng như tiến bộ của sản phẩm (do thông qua cạnh tranh)

Trường Đại học Kinh tế Huế

Các hình thức kinh doanh quốc tế

• Xuất khẩu (Exporting)

• Dự án trao tay (Turnkey Projects)

• Cấp phép (Licensing)

• Nhương quyền thương mại (Franchising)

• Chế tạo theo hợp đồng (Manufactering Contracts)

• Hợp đồng quản lý (Management Contracts)

• Liên doanh (Joint Ventures)

• Công ty con sở hữu toàn bộ (Wholly Owned

Subsidiaries)

• Liên minh chiến lược (Strategic Alliances)Trường Đại học Kinh tế Huế