Quản trị hiệu quả trường học

1 QTHQTH KB EVERARD GEO FREY MORRIS IAN WILSON I I • A • Effective School Management Fourth Edition K B Everard, Geoffrey Morris and Ian Wilson ~ P C P Paul Chapman Publishing A SAGE Publishing Compan.

Effective School

Management

Fourth Edition

K B Everard, Geoffrey Morris

~

P·C·P

Paul Chapman Publishing

A SAGE Publishing Company

1 Oliver's Yard

55 City Road

London ECl Y ISP

Dv an SREM suu tfun va bien dtch

Bien dtch : vo Van Hung

Bui Thi Thanh Hien DoanVanAnh Hi~u dinh: VO Van Hung - Nguy~n Thi Thai

MUCLUC

LOI NOI DA.U 9

1 GIOI THitU 18

; .:t , , ; : : .:::: ? ,,

GIAO VIEN PHO THONG CO CAN HOC VE QUAN LY KHONG? 18

? , .::t ,<' - -

BAN NANG, HIEU BIET CHUNG, KY NANG VA KY THUAT 20

QUAN LY LA Gi? AI LA NGUOI QUAN LY? 21

NGUOI QUAN LYVA TO CHUC 21

DAO DUC VA NGUOI QUAN LY 25

VAI TRO VA SU M:eNH CUA TRUONG HOC: CO PHAf GrAO DlJC VA QUAN LY KHONG TUONG THICH VO'.I NHAU? 26

N · ? r , PHAN I QUAN LY CON NGUOI 2 NGUOI QUAN LY LA NHA LANH D,:\O : 32

cAc KY NANG CU XU GIUA NGUOI VO'.I NGUOI 32

cAc MO HiNH cAcH QUAN LY 33

DlNH HUONG vA HANH VI 36

cAc PHUONG PHAP TIEP C!N CHI PH6rvA Dt)' PHONG ; 36

DIEU CHiNH HANH VI PHU HQ'P VO'.I HOAN CA.NH ·• 37

NHAN RA cACH cu XU KHONG PHU HQ'P 37

VAI TRO LA.NH DAO VA KINH NGHI:eM LAM VI:ec 38

DlNH HUONG THlJ DONG/ MANG TINH CHINH TRl .40

PHONG cACH VA NGUOI QUAN LY TRUONG HOC .40

cAc PHAM TRULA.NH DAO .41

; / 7 ; ' - ' CHUAN QUAN LYVA LANH DAO .42

.:, ? ? ,, , ?

DAC DIEM CUA HIJ;m TRUONG VA PHO HIEU TRUONG 43

3 D(>NG VIEN CON NGUOI · .45

DONG VIEN .45

CHUNG TA CAN DQNG VIEN AI? .46

THOA MAN NHU CA.U .46

BANG XEP HANG cAc NHU cAu cuA MASLOW .47

TfNH xAc DANG CUA H:e THONG THU BAc As LYTHUYETXVALYTHUYETY 50

Mt,Jc lt,Jc

FREDERICK HERZBERG 50

SlJ THAM GIA · 53

NHU cAu THANH TiCH .53

NGUOI THANH D.e,.T DO DQNG ca cA NH.AN 54

LY LU.e,N VE SlJ Dc)NG VIEN VA NGUOI QUAN LY TRUONG HOC 56

4 TIEPNH!NVATHl)'CHitNQUYETDJNH ··· ··· .69

BIEN Y TUONG THANH HI~N THlJC 69

RA QUYET DJNH ·-· 69

cAc TUAN TlJ LOGIC TRONG VI~c RA QUYET DiNH 7o THIHANHQUYETDiNH 74

COCAUTHlJCHI~N 74

cACH RA QUYET DiNH 75

,.:' ;, .,, !: ? ,

RAQUYETDiNHKIEUTHAMVAN - "HQ'PDONGQUANLY" 77

CAM KET··· ··· 80

SlJ UY QUYEN ~ 80

NHUNG NGUYEN TAC CHiNH 82

5 QUAN LY cAc CU<)C HOP 83

cAc cuc)c HOP VA NRA QUAN LY 83

NHOM ···83

TRAC NGHI~M VE MQT cuoc HOP HI~U QUA 84

M'{JC DiCH CUQC HOP 84

cAc cuc)c HOP LON 87

RA QUYET DlNH 88

.:, -TRAO DOI THONG TIN 89

TONG HQ'P Y KIEN 90

NHOM NANG DQNG 93

.:, - -CHUAN Bi CHO MOT CUQC HOP 97

;t ., ;t ,,, :t 7 , ,,.,

6 TUYEN Dl}NG, SU Dl}NG, THAM DINH, PHAT TRIEN VA SA THAI CAN BO 103

CON NGUOI NHU MQT NGUON LlJC 103

.,:f ,;

VTI;lC TUYEN D'{JNG CAN BO 104

TRUE cAN B◊ 116

TH6A rnuAN VE KHOI LUONG CONG VI:ec 118

QUAN LYVI:eC DANH GIA VA KET QUA CONG TAC 120

DAP UNG NHU cAu PRAT TRIEN 124

VAN DE TAI HOA NHAP 124

HU.AN L~N NHOM 125

SA THAI cAN B◊ 127

CUNG co DOAN KET T.e.P THE 132

7 QUANLYXUNGD(>T 134

KY NANG ca BAN 134

GIA TIU CUA SlJ XUNG D<)T 134

LYDOVATiNHCM1TRONGXUNGD<)T 135

NGUYCaCUAXUNGD<)T 136

SlJ GANH DUA GHJA cAc NHOM 136

THAI D◊ DOI VOi XUNG D◊T 137

GIA.I QUYET cAc VAN DE CUA sv XUNG D◊T 140

'1 ~ , ;:r ,, GIAI QUYET XUNG DOT TRONG TO CHUC 141

PHONG NGUA NHO'NG XUNG DQT KHONG MONG MUON 143

HUONG DAN GIA.I QUYET XUNG D◊T 143

cAC KY NANG QUAN LYXUNGDQT 144

8 QUANLYBANTHAN 159

NGUOI QUAN LY LA MQT NGUON LlJC 159

VI-ec SU DlJNG vA ~ DlJNG THOI GIAN 159

THIET w cAc uu TIEN 160

CHi TIEU VE TiNH m-eu QUA 161

cAc KYTHUe,.T QUAN LYTHOI GIAN :_ 161

CHE NGlJ SlJ cANG THANG (STREES) .' 163

TiNHQUYETDOAN 166

; ,3 ., T ? A PHAT TRIEN NANG LlJC CUA BAN THAN 167

QUAN LYVI-ec HOC CUA BAN 170

KIEM soAT THAI D◊ vA cAcH HANH VI cuA CHUNG TA 113

cAc ca H◊I BiNH DANG , 176

cACH QUAN LYTICH ClJC VA TIEU ClJC 177

N ? r N · r PHAN II QUAN LYTO CHUC ;, , 9 TO CHUC 182

A ; ; , QUYMO TO CHUC 182

,, ? ;:r ,, CAC Ml.JC TIEU CUA TO CHUC 182

cAc BEN LIEN QUAN 185

v,&N DlJNG vAo BAN THAN 187

MOI TRUONG 187

MvclvcD

cAc Mo HINH cuA TO CHUC 190

;:: ? , ,;/ ,,

THANH PHAN CUA CAC TO CHUC , 198

cAC H:e THONG DAN XEN NHAU 201

DAU HI:eu PHAN BI:eT TRUONG HOC HI:eu QUA 204

10 cAc NHOM CONG TAC 206

BAN CHAT CUA NHOM 206

cAC VAI TRO TRONG NHOM 207

DJNH HUONG vAo HANH DONG 209

DJNH HUONG vAo CON NGUO'I 209

NHUNG VAI TRO LIEN QUAN DEN TRI NAO 211

xAY Dl)'NG NHOM 213

QUAN LY HI:eu QUA HOAT DONG CUA NH6M 219

11 QUAN LYVA DIEU CHINH CHUONG TRINH GIAO DlJC 222

DIEU CHiNH CHUONG TRINH CHO PHU HQP VOi NHU CA.U THlJC TE 222

CHUONG TRINH QUOC GIA 223

DAP UNG NHU CA.U CUA NHU'NG CONG DAN TUONG LAI 224

xAY Dl)'NG THAI DO TICH ClJC 226

THU HUT SlJ THAM GIA CUA cAC BEN LIEN QUAN 228

,.:' ,;/

W KE HOACH TAP THE 228

M(JC DiCH vA cAc H:e THONG GIA TRJ 229

xAY Dl)'NG CHUONG TRINH TRONG THlJC TE 231

QUAN LY GlAO DTJC :MAM NON, CHAM SOC TRE, TAO DlJNG VA DUY TRI KHONG GIAN CHOI CHO TRE 232

LANH DAO VA QUAN LYTRONG CHUONG TRINH 234

QUAN LYVI:ec DANH GlAHOC SINH 234

NHU cAu DAC BIET vA KE HOACH HOA N™1' 236

cAc TRUONG CHUYEN 238

12 QUAN LY CHAT LUONG, RUI RO, sue KHOE VAAN TOAN .239

J 239 CHATLUQNG

DAU TU vAo No LlJC CHU.AN Bl THAY vi NO LlJC s-0-A sAI 242

TAP TRUNG vAo QUYTRiNH THAYvi TAP TRUNG vAo KET QUA .242

RUIRO 246

sue KHOE VA SlJ AN TOAN 247

QUAN LY SlJ AN TOAN CUA TRUONG HOC 249 MOT so VAN DE CAN QUAN TAM CHUNG 2s3

13 QUAN LY NGUON Ll)'C 258

NGUON UJC LA DQNG UJC HAY NHU CAU LA D◊NG Ll)'C? 258

PHU NU vA QUAN LY GIAO DUC 259

DA.U TU TIEN CUA 260

QUAN LY TRUONG HQC THEO LA.NH THO 260

PHAN TiCH QUAN H~ VON - LAI 262

GIA TRl TOT NHAT 263

KIEM soAT TAI CHiNH vA NGAN sAcH 264

KIEM SOAT NGUON LlJC 266

::: 'I' ::: A ; , : / ; :::

DIEU CHINH NGUON LlJC meN co DE PHU HOF VOI NHU CAU 266

VAI TRO CUA THU QUYVA VI~C GAY QUY 268

cAc NHA THA.U DQC W VA DAU THA.U Q\NH TRANH 269

14 QUAN LYMOI TRUONG 271

MOI TRUONG TlJ NHIEN 271

QUAN H~ DOI NGON 272

PHU HUYNH GI!N DU 273

PHU HUYNH LA DOI TAC 273

UY VIEN H◊I DONG TRUONG 274

cAc KY NANG cAN THIET DE DOI PH6 vm PHU HUYNH, cAc UY VIEN H◊I DONG vA NGuar su DUNG LAO D◊NG 275

7 ,, ,._ , .:t , • QUAN LY CUQC THANH TRA CUA ca QUAN CHUAN GIAO DUC ' 277

TRUONG HQC TRONG CQNG DONG 281

PHAN III QUAN LY Sl)' THAY £>01 • • ,'l 15 MO TA SlJ TIIAY DOI 286

7 ,.t' :t BAN CHAT SlJ THAY DOI , 286

; ,,, ,, ., ., ., ;t DANH GIA DUNG TINH PHUC T~ CUA SlJ THAY DOI 290

, , :t ,.t' TN SAO KE HO~CH THlJC HIJ;:N THAY DOI L.,eJ THAT B.,e,J 291

- ::: 7 .:t ,, •

16 NHUNG TIEN L];: CUA Sl)' TIIAY DOI TIIANH CONG 294

cAc DIEU KIEN DAN DEN sv THAY DOI THANH c6NG c-0-A To CHUC 294

CHAT LUQNG QUAN LY cAN THIET DE TIEN HANH SlJ THAY DOI 301

,,.! ,, ;t , , , , ,

17 TIEP ~ Sl)' TIIAY DOI MOT CACH HE THONG 306

GIOI THI~U cACH TIEP Q,.N 306

DANH GIA MUC D◊ HOF LY CUA DE XUAT VE SlJ THAY DOI 309

SlJ'rHAM DO 311

Mvc Ive

MO TA TUCJNG LAI 313

MO TA HIBN TN ; 315

sv SAN sANG vAI<fIANANG 317

PHAN TiCH YEU TO ANH HUONG - MOI TRUONG TAM LY 319

NHUNG VAN DE CAN GW QUYET 321

~ _, NGUON LlJC CHO ST} THAY DOI 322

18 QUAN LY sv QUAD(> 326

ca du QUAN LY sv QUA DO .• 326

cAc NHI:eM VlJ DOI var vrec QUAN LY sv QUA DO 330

xAYDlJNG KE HOP.,.CH 331

THU B!C CUA cAC M[JC TIEU 333

sv CAM KET 334

.,., ;r ~ ,

W BIEU DO TRACH NHII;<'.M 337

- ,, ,, ,:/

THEO DOI VA DANH GIA SlJ THAY DOI 341

IEIIM1,1cl1,1c

LOINOIDAU

Nang cao hi?u qud qudn ly truong h9c vdn la m9t trong nhung

moi quan tam chu yeu cua chung ta

(Co quan Ra soat Gia.a vien ph6 thong, 1995, do~ 134)

M1,1c dich chfnh cua cuon sach nay la giup cho cac giao vien emu trach nhiem quan

ly cap cao trong nha truO'Ilg, cung nhu cac truO'Ilg ph6 thong va cao dfulg nO'i h9 dang cong tac, tr& nen Weu qua hO'Il Day khong phai la cuon sach cua nhfrng nha ly thuyet viet cho nhfrng nha ly thuyet, ma cua nhfrng nguai thvc hanh viet cho nhfrng nguai thvc hanh Nhung thvc hanh cong viec gi? Ian Wilson la m(lt nha lanh di;to thvc hanh va hai tac gia khac cua cuon sach la Bertie Everard va Geoffrey Morris deu

da rung la can b9 quan ly cap cao trong cac nganh cong nghiep, va chung toi da danh rat nhieu thai gian trong S\I nghi~p cua mlnh d~ giup da nhfrng ngu&i khac, ca trong nganh cong nghiep va giao d\1-c, h9c duqc each tr& thanh nhfrng nha quan ly Weu qua hO'Il, cung nhu rnmg cao tinh Weu qua cua cac t6 chuc - thuO'Ilg nghiep, cong nghiep, giao d\1-c va giao h9i Do v~y chung toi c6 th~ n6i ding chung toi khong chi thanh thi;to ve thvc hanh quan ly va ho.;i.t d9ng cua t6 chuc ma con ve phuO'Ilg phap d~ cai thien hai linh Vl,IC nay

' Trang hai tac gia diiu tien cua cuon sach, m9t nguai (Morris), da giang d.;i.y va quan

ly a ca.c tmO'Ilg h9c va & cong ty Unilever, la giam doc dieu hanh cua m9t cong ty tu van ve quan ly cua Chau Au, cong ty nay da dong m(lt vai tro rat nang d9ng trong viec phat tri~n dao t.;i.o quan ly truO'Ilg h9c 1ir nam 1971 Tac gia con l.;ti (Everard) la can b9 quan ly giao d\1-c va dao t.;i.o cua ICI, va 1ir nam 1982 da dao t.;i.o tren 1000 Hieu truong cac truO'Ilg ph6 thong ve linh Vl,IC quan ly, chu yeu v6i tu each la giao SU thinh giang t.;ti H9c vien Gia.a d\1-C thu9c D.;ti h9c Luan don Chung toi cho d.ng dieu nay khien cuon sach cua chung toi la d9c nhat vo nhi, bro rat it nguai c6 du trach nhiern quan ly va kinh nghiern dao t.;i.o trong ca nha truO'Ilg va trong cac nganh cong nghiep d~ lap kin ch6 trong ve van hoa va thu~t ngu Chung toi deu tham gia T6 chuc Gia.a

Loi n6i dau 0

dl).c va Hoi dong quan tri cua CNAA trong vi~c cong nh?n gia tri cac khoa h9c c6 cap bfulg ve quan ly giao dl).c, va deu da tung giang d9-y cac khoa d6 Do V?Y chung toi c6 cha dung trong gi&i h9c thu?t va rat quen thuoc v&i chuong trlnh giang d9-y ve quan

ly & b?C d~ h9c, va v&i h~ thong gia tri rong khilp a ca.c ca sa giao dl).C Thi.re V?Y, d6

la phfun chat va nang h;rc cua chung toi

Tat nhien la nhiing kinh nghi~m nay da dinh hinh each nhin cua ch1JI1g toi ve quan

ly va lanh d9-o nha truO'Ilg Nhfmg kinh nghi~m nay da thuyet phl).c chung toi ve gia tri cua vi~c xay di.;mg "cau noi h9c t?p" giua cac to chuc giao d1.1c va phi giao dl).c ( chu yeu la thuong m~), de vi~c thi;rc hanh quan ly va xay di.;mg to chuc thanh cong c6 the duqc chuyen giao qua 1~ gifra hai nh6m to chuc Tuy nhien, do cac nganh cong nghi~p c6 be day truyen thong ve phat trien quan ly va lanh d9-o lau hon, va dau tu nhieu hon cho cac linh vi;rc nay hon nganh giao dl).c, nen phan 16n vi~c chuyen giao qua cau noi nay la hu6ng ve giao dt.ic Chung toi tin rfulg chi mot so bi quyet se duqc chuyen giao qua cau noi nay, va ngay ca dieu nay c6 the cung can phai chuyen doi ho~c dieu chlnh cho thich hqp tru&c khi dua vao su d1.1ng mot each huu ich

Lu?n diem cua chung toi la nhfmg nguoi khong tin la nha truO'Ilg c6 the h9c t?p tu cac nganh cong nghi~p da can cu vao cac ly lu?n sai lam va thieu kien thuc ca ban

ve quan ly cong nghi~p H9 c6 khai ni~m ve cac to chuc va can bo quan ly trong nganh cong nghi~p ma chung toi rat it khi cong nh?n la th?t, ho~c neu la th?t, thi khong hi~u qua Chung toi biet nhfmg loi buoc toi vi~c b6c lot va dieu nguoi ta cho

la xau xa ve dong ca lqi nhu?n, nhung chung toi khong chap nh?n rfulg d9-o due cua phan 16n cac to chuc kinh doanh deu la xau ca Nh?n dinh cua chung toi la:

M()t so cong ty c6 hi¢u qua, c6 tu each tot va thanh cong, m()t phdn boi vz h9 duqc lanh dr;w va to chi't:c tot, ma d6 lq,i m()t phdn nha nhu:ng can b() quan ly cua h9 da h9c qudn

ly m()t each c6 h? thong Tuang ty: nhu vq,y, m()t so truang pho thong vet cao ddng c6 hi¢u qua vet thetnh cong, m()t phdn boi vz h9 duqc lanh dq,o vet to chuc tot, trong d6 m()t phdn lq,i nha veto Hi¢u tru6ng vet cac can b() quan ly cua h9 da h9c quan ly m()t each c6 h¢ thong

Chinh vi V?Y ma Hi~u tru&ng va can bo quan ly & cac truO'Ilg pho thong va cao dclng c6 the h9c duqc each quan ly tot hon nha vi~c h9c t?p nhfmg nguoi c6 cung trach nhi~m a ca.c cong ty va nha truO'Ilg thanh cong va th?m chi ca a nu&c ngoai, nhu vung D9-i Tay Duong hay Bien Bile

Vi~c h9c t?p nhu V?Y can c6 thoi gian Chung ta khong y kien gi khi dau tu 4 den 6 nam de dao t9-0 duqc mot bac si, lu?t SU, duqc Si hay bac si thu y, nhung thu hoi c6 I.ml Lai n6i dau

baa nhieu can b(> quan duqc dao t;;i.o v6i so tuan nhu vi;t.y? Ma quan ly ciing phuc t;;i.p

va doi hoi cao nhu nhiing nghe kia

nguoi khac, va nganh cong nghi~p da ma.c rat nhieu sai lam (nganh giao dvc ciing vi;t.y) Cho nen chung ta can phan bi~t nhiing gi chung ta se ung dvng tu nganh cong nghi~p sang nganh giao d1=1c Nganh cong nghi~p ciing da c6 sv phan bi~t tuong tv

vi nhieu y tuang mm ve to chuc va quan ly biit ngu6n tu cac tmang d;;i.i hoc M(>t so c6 tac d1=1ng va m(>t so thi khong Cuon sach nay viet ve nhiing y tuang c6 tac d1=1ng,

va canh baa nguoi doc ve m(>t so b~.y can canh giac

Trang m(>t thoi gian rat dai sach v& va cac khoa hoc ve quan ly giao d1=1c bt sinh vien coi la qua "n?ng ve ly thuyet", "han lam", "khong thvc te", thi;t.m chi la "kh6ng phi:1 hqp"; sach v& va khoa hoc khong de ci;t.p den cac dieu ki$n thvc ve can b(> quan ly,

ma l;;i.i n6i den m(>t vai tro GUQ'C ly tuang hoa nao d6 Tu narn 1988, khai ni~m ve vi~c hoc ti;t.p dva tren nang Ive va van being dva theo tieu chi da chung to d6 la m(>t Ive Iuqng doi li;t.p m;;i.nh m~, duqc khuyen khich bai ca quan Tri~n khai tieu chrnfu B(> Lao d(>ng (Employment Department's Standards Initiative) tru&c day va bai H(>i d6ng quoc gia cac Van being ve nghe ( a Scotland la SCOTVEC) - va nay duqc thay the bai Ca quan quan Iy Van being va Chuang trinh hoc ti;t.p Sv phat tri~n nay c6 le la m(>t chi each Ian nhat trong giao d1=1c va d;;i.y nghe k~ tu khi D;;i.o Irn1t ve Thq thu cong duqc ap dl,l.Ilg narn 1543 Dieu nay ciing c6 tinh each m;;i.ng nhu vi~c ban hanh Chuang tru:m quoc gia Cac truang da nhi;ln thuc duqc anh huang cua h$ thong chung chi quoc gia ve nghe nhu m(>t phuong phap thay the cac van being ph6 thong trung hoc va dv bt d;;i.i hoc

H(>i d6ng quoc gia ve chung chi bi;t.c ct;;i.i hoc thuang lay nguyen tile sau d~ danh gia cac khoa dao t;;i.o nghe:

Phuong hu&ng hoc ti;lp cua hoc sinh phai vuan t6i hi~u biet cao hon va nang Ive tot han Do vi;t.y, trong khi m(>t chuong trinh c6 th~ bao.g6m v6i vi~c tiep thu ky thui;t.t va ky nang, hoac hoc ti;t.p cac du li~u la thich hqp, thi nhiing kien thuc nay phai nang nang lvc thvc hi~n tri tu$ va sang t;;i.o len muc cao han nhiing gi t6n t;;i.i ben trong vi~c hoc ti;t.p cac ky nang ky thui;t.t va ca chinh thvc te nfia

Chung t6i hoan toan tan thanh nguyen ta.c tren, va toan b(> tinh d(>t pha cua cuon sach nay la nhfun nang cao nang lvc va ket qua cong tac Chung t6i khong danh gia thap ly thuyet; cau each ngon cua Lewin c6 n6i khong c6 gi c6 tinh thvc hanh hon la

Lai n6i c1au m

m9t ly thuyet tot la rat dung, nhung chung toi ciing tin ding c6 qua nhi~u sach v~

quan ly giao dl,lC duqc viet ill quan diem cua nha ly thuyet MJJ.C dich cua chung toi

la l~p li;ii the can bfulg va b6 sung them m9t so van d~ c6 tinh thl)'.C hanh vao nhfrng bai viet cua nhfrng h9c gia chi nghien CU'U v~ quan ly ma thieu thl)'.C hanh (m~c du nhi~u nguai trong so h9 la nhung h9c gia xuat siic)

C6 le gQ'i y cho nhung each tiep c~ khac nlirn ngay trong nhfrng ill duqc dung de mieu ta "quan ly" (management) Tu nay khac v6i "quan tri" hay "hanh chinh" (administration) (m~c du a Bile My~ nay ~1:f9'C dung gful v6i nghia chung toi dung cho "quan ly") va "lanh d;;io", nhung bao g6m ca hai Do v~y, theo chung toi thl can

b9 qudn ly la nguoi:

(1) Biet di~u h9 muon xay ra va lam cho n6 xay ra;

(2) Chtu trach nhi~m kiem soat cac ngu6n tai nguyen va dam bao chung duqc dung m9t each toi uu;

(3) Khuyen khfch tinh hi~u qua trong cong vi~c dang lam va fun kiem Sl.J cai thi~n khong ngirng

( 4) La nguai chtu trach nhi~m v~ ket qua lam vi~c cu.a b9 ph~ h9 quan ly, ma trong d6 h9 ciing la m9t thanh phful

(5) T;;io ra moi truong va tinh thful chung c6 ich giup m9i nguai c6 the phat huy tot nhat kha nang cua h9

(Everard, 1984)

Tu khi cuon sach duqc xuat ban lful thu ba vao nam 1996, c6 m9t Sl.J chuyen bien dful dful ill "quan ly" sang "sl)' lanh d;;io" Di~u nay duqc minh h9a bfulg Sl.J ra dai cua Truong cao diing quoc gia v~ lanh d;;io trong truong h9c (www.ncsl.org.uk) va vi~c d6i ten cac tieu chuful quan ly cua MCI (ca quan t;;io l~p cac tieu chuful v~ ngh~ nghi~p quoc gia trong quan ly) thanh "cac tieu chuful v~ quan ly va lanh d;;io" (www.management-standards.org.uk);

Hinh 1 la m9t ban d6 chuc nang m6i ma cac tieu chuful d6 dl)'.a vao, va ID\lC dich quan tr9ng m6i nhat duqc dtnh nghia la: Cung cap phuong hu6ng, danh duqc s~c cam ket, tip d"IJ,ng cac thay doi va dq,t duqc ket qua thong qua Vi?C SU: d"IJ,ng con nguoi va ccic ngu6n tai nguyen khac m<)t each hi?u qud, sang tq,o va c6 trach nhi?m

IFJ Lai n6i d~u

Hinh 1 Quan ly va lanh tlq,o tich hQP

Loi n6i dau m

Ph.in Ian nhfrng ngum doc cua ch(mg toi se nh?n thay dng ca hai djnh nghia deu mieu ta vai tro cua Hi~u tmong, nguCY.i dung d.iu, nha lanh d9-o trong cac tmcmg ph6 thong va cao dfuig M<)t s6 huang t&i nhfrng vi trf nhu v~y, ho~c cap thap hon tiep theo: Hi~u ph6, Trq ly hi~u truong, Hi~u tmong cac tmcmg & kh6i thap hon, nguO'i dung d.iu cac phong ban, giao vien chfnh

Nhfrng dieu chung toi n6i deu huang den tieu hoc, trung hoc va cac tmcmg d~c bi~t, ciing nhu cac trung tarn giao dl).C m.im non (mijc du cac ph.in de giai quyet cac van

de giua cap phong ban cua cac ca s& giao dl).c Ian chiic chan la khong ap dl,lllg v6i tmcmg tieu hoc & m<)t lang nh6); va di~u nay la phu hqp v&i cac trucmg dan l~p ciing nhu cong l~p

Chung toi tin rfulg nhieu dieu chung toi n6i ciing ap dl,lllg duqc v6i vi~c quan ly cac tmcmg cao ding va 09-i hoc va chung toi hy vong dieu nay cung se duqc nhfrng nguO'i doc lam vi~c trong cac trucmg nhu v~y nh& trong d.iu Mijc du v~y, chung toi mu6n danh st,r huang dful cho cac giao vien lam cong tac quan ly giao d1=1-c dt.r cac khoa hoc ngan h9-il va dai h9-il ve nhfrng van de ma theo kinh nghi~m cua chung toi, nhung giao vien v6i tu each la can be) quan ly thvc sv mu6n hoc h6i Du cuon sach dva vao cac nghien c(ru ve quan ly hi~u qua va nhfrng t6 chuc thanh cong, va n6 OUQ'C di~n d9-t & muc de) rat c6 tinh thvc hanh, n6 ciing vful duqc gan lien v6i ly thuyet Neu cu6n sach khong danh gia duqc m<)t s6 tmcmg phai quan trong, thi d6 la bm vi chung toi da co tinh chon cac each tiep C?Jl ma chung toi da SU dl,lllg, va thay rfulg chung thfchhqp

Chung toi da them vao nhfrng bai t~p ngan ma nguO'i doc c6 the lien h~ den hoan canh nha tmcmg cua ho M<)t trong s6 cac bai t~p c6 the dung cha vi~c thao lu?n nh6m - hoc nh6m la m<)t phuong phap huu fch c6 the duqc l~p ra & bat cu tmcmg nao hoijc trong nh6m dong nghi~p ill cac tmcmg khac nhau trong khu Vl,J'.C Nhung van de khac danh cho thao lu?n cung OUQ'C b6 sung vao ban in I.in thu tu Khi nao c6 the, chung toi deu them vao cac vf d1=1 ill nha tmcmg

Nhfrng sv lien h~ c6 y thuc tu cu6n sach den v&i hoan canh cua nguO'i doc giup cho qua trinh hoc t~p Chung toi tan thanh mo hinh hoc t~p kinh nghi~m duqc mo ta b&i Kolb (1984, trang 33), mo hinh nay dt,ra tren cong trinh cua Lewin va Dewey tm&c d6

Mo hinh nay doi h6i m<)t chu ky nang cao rnlng Ive bfulg vi~c quan sat va the hi~n bing kinh nghi~m ClJ the, roi tc;i.o ra cac khai ni~m truu tuqng hoijc khai quat, sau d6 kiem tray nghia cua nhfrng khai ni~m nay trong cac hoan canh m&i Do v~y vi~c hoc t~p t6ng hqp cac qua trinh kinh nghi~m, nh?n thuc, tu duy va hanh vi; n6 khong chi

la sv truyen dc;i.t hay tieu hoa kien thuc Cu6n sach nay khong cung cap kinh nghi~m Cl) the, nen n6 se khong c6 fch cha nguO'i doc khong lam cong tac quan ly, nhung li.D Lai n6i dau

chung toi hy v<;mg n6 se giup ich cho vi$c nh?n biet, the hi$n lc;li va chuyen thanh khai ni$rn, va chung toi gqi y nhfrng each dua ket qua cua cac qua trinh tri tu$ nay vao tht;rc te

Chung toi nhin thay cutf n sdch se tluqc diing cho vi?c tf.t h9c a nha va a ca quan; la

m()t phdn czia tai li?u them cha cdc khod hQc ngdn va did hq,n; dung cha thdo lwj,n nh6m khong chinh thuc; hay nhu: m()t cutf n so tay tham khao danh cha can b() th11c

hanh quan ly Chung t6i khong nghI ding qua nhieu IIll_lC tieu nhu V?Y la nhieu tharn v9ng boi vi d6 la each chung toi da dung cac cuon sach c6 n9i dung tuang ti,r ve quan

ly Moi quan tarn 16n nhat cua chung t6i la nhieu nguai c6 the thu dugc nhieu lqi ich

tu cuon sach thi lc;li don gian la kh6ng c6 thai gia de d9c; st;r uu tien cua hQ khong danh cha cho st;r phat trien ban than Chung ta nen nghI ky xem st;r s.ip xep nhu v~y

thl c6 lqi nhat cho nha truang hay khong b&i vi khong the cai thi?n tinh h'inh a m()t nhii tru:ong mii khong c6 S~t thay aoi trong con ngzcai

Ban bao cao cuaLt;rclugng d~c bi$tve quanlynha truang (1990), c6 tenlaPhdttrien quan ly nhii tru:i'mg - con au:i'mg Zen phia tru:ac, keu g9i mot "each tiep c~ rn6i

trong phat trien quan ly, trong d6 t?p trung st;r chu y vao vi$c ho trg ben trong va gan v6i nha truang va nhfrng ca sa giao d1.1c kh6ng chu tr9ng vao huan luy$n ben ngoai nha truang." Quan diem nay nhln SlJ phat trien quan ly nhu m9t qua trinh quyet dinh trong vi$c giup d6' cac t6 chuc d<,1t dugc rnvc dich cua hQ, va dan ra dinh nghia cua Everard ve qua trinh nay nhu la "mot each tiep c~ ho trg, thuc dily, va lien h$ m9t each hai hoa v6i st;r phat trien cua t6 chuc" Ly lu~ nay bao tmrn len toan b9 cuon sach cua chung toi, cuon sach chu tr9ng den hau nhu tat ca cac tinh chat cua cac nha truang hi$u qua da dugc ban bao cao ke den, va cho thay m6i tinh chat c6 the dugc nha truang tt;r phat trien nhu the nao

Chung toi chia se quan diem cua lt;rc lugng d~c bi$t ding nha truang phai v~ dong hu6ng t6i rn9t each tiep c~ ket hgp hai hoa den si,r phat trien cua lt;rc lugng lao d9ng, du6i SlJ chi d<,10 cua Hi$u truO'Ilg, de vi$c danh dugc cac IIll).C tieu t?P the va dap ung cac nhu cau cua ca nhan tr& thanh van de thu9c ve lQ'i ich chung thay vi

thu9c ve cac nhu cau c<,lnh tranh nhau Ban bao cao cung khuyen cac truang nen ap dl).Ilg nghi$p V1.1 trong nganh cong nghi$p; cuon sach cua ch(mg toi da bao g6rn dieu nay du6i d<,l.Ilg tuang tac ma nha truang c6 the su dl_lllg tt;r lt;ra ch9n chu de, ky thu~t

va bai t?p nao dap ung dugc nhu cau cua hQ

Nam 1995, ca quan dao t<,10 giao vien (TTA) da nh?n trach nhi$m huang dan phat trien nghe nghi$p cho giao vien trong toan quoc, bao g6rn ca nhfrng ngum lam cong tac quan ly, da khm d9ng chuang trinh HEADLAMP v6i rn1.1c dich huan luy$n cho cac hi$u truO'Ilg rn6i dugc b6 nhi$m, chuang trinh nay nay dugc d6i ten la Chuang trinh

Loi n6i dau m

Nh?p man Hieu truong (HIP), va c6 rat nhi~u nguoi tham gia Ke tu d6 hai chuOTig

trinh khac ciing da dUQ'C bo sung them va cong viec nay dUQ'C Truong Cao dfulg Quoc gia Lanh d<;10 trong nganh Giao d1,1c chiu trach nhiem

Chung toi xin thu nh?TI la trong qua trinh viet cuon sach nay, chung toi la nhung ke d?O sach c6 sang t?O, m¢t wen tuQ'Ilg Ian tran trong gi6i dao t?O v~ quan ly Tu lau chung toi da thu th?p tu nhung bai giang, nhfrng tai lieu dUQ'C phat, nhfrng bai bao, nhung bao cao n◊i b◊, sach v& va cac CUQC thao lU?TI v6i cac d&ng nghiep c6 chuyen man ca m◊t ca s& nhfrng y tuong dan xen Ian nhau ma tu d6 chung toi da xay dt,mg thanh van rieng cua minh, nhu nhung con ~him xay to Thuong thi goc cua y tuong ban dau bi mat di vi n6 dUQ'C sang sua va sap xep l?i de dUQ'C dung theo each m6i Chung toi ciing biet minh mang nQ' rat nhi~u nhfrng nha tu tuong l&n trong quan ly Cung nhu sv biet an den tat ca nhung nguoi ma chung toi da dung y tu&ng cua h9, chung toi co gang viet ra het ten h9 neu chung toi biet dUQ'C ngu&n cua y tuong Nhung ciing c6 nhfrng nguoi ma chung toi mang m¢t m6n nQ' di;ic biet

Bertie Everard c6 han h?nh dUQ'C lam viec nhi~u nam v6i Giao SU Dick Beckhard cua MIT, khi 6ng tham van cho ICI, va v6i nhung d6ng nghiep cua ICI khac nhu Arthur Johnston va Derek Sheane Phan III su dl,l.Ilg nhi~u nhung kien thuc sau s,ic duQ'c xay dvng tu kinh nghiem nay Giao su Bill Reddin, 6ng Ralph Coverdale da qua co va cac h9c tro cua 6ng, Meredith Belbin ciing da giup da de g9t giua nhung y tu&ng cua ong Sau nay la nhung d&ng nghi~p & H9c vi~n Giao d1_1c thu¢c D?i h9c Luan don va

H◊i dong phat trien quan ly giao d1,1c BEMAS, di;ic biet la Janet Ouston

Geoff Morris muon gui loi cam an den nhung d6ng nghi~p cua ong & EMAS (Djch V1.1

tu van Quan ly chau Au), nhfrng nguoi da d6ng g6p cho viec phat trien y tu&ng dUQ'C

su dl,l.Ilg trong cuon sach nay, den Tom Lea tu Bach khoa Brighton, nguoi da lam viec cung 6ng trong nhi~u khoa h9c trong suot 20 nam; den Malcolm Mander tu D?i h9c Brunel, den Carmen Newsome, Hieu tru&ng truong tieu h9c Tockwith - Yorkshire, nguoi da cung cap nhung thong tin ben trong v~ cac di~u tra cua Ofsted (Ca quan Tieu chuful Giao d1,1c) va sv thay doi trong truong tieu h9c Ong ciing muon bay t6 sv biet an doi v6i sv chi trich (phan l&n c6 tinh tich eve) cua VQ' 6ng (nguyen la giao vien), con gai 6ng (ciing la giao vien) va con trai ong (m◊t can b◊ quan ly), va cam an

h9 vi da cho phep ong vang mi;it tinh than m¢t each t?ID thoi trong gia dinh

Ian Wilson muon bay t6 sv biet an cua mlnh t6i nhung CUQC thao lu?TI hiiu ich ma anh da c6 dUQ'C v6i ban lanh d?O cap cao cua truong Rydens va Trung h9c Woodcote Ong cung chiu anh huong b&i cac d6ng nghiep lam vi~c t?i dv an quoc te nghien cuu v~ Hinh d?O nha truong ma 6ng c6 tham gia Ong ciing danh gia rat cao sv ho trQ' va

IE! Loi n6i aau

d9ng vien cua cac thay hi~u tru6ng, trong d6 c6 Sandy Davies, Roy Blatchford va Keith Sharp va cac d6ng nghi~p a Surrey, d~c bi~t la Judy Nettleton da cung cap thong tin v~ cac trucmg d~c bi~t Gia dinh cua 6ng lu6n luon, nhu m9i khi, rat vi tha cha nhung thoi gian ong ng6i ben may tinh thay vi danh cha h9

Tat ca chung toi cii.ng lu6n duqc doc thuc m9t each dung dan bai Marianne Lagrange, nguoi bien t~p cua chung t6i, Berteke Ibbett va Irene Greenstreet, cac thu

ky cu.a Morris, nhung nguoi da xu ly van ban cha ban thao Chung toi muon bay to

sv biet O'Il den hQ va nhiing nguoi chua duqc neu ten

voi nhO'ng suy nghi ben trong tu nhO'ng sl,I' sap xep khong mang tfnh ch~t cua nganh giao d1,1c khong?

Lai n6i dau m

GI6'I THIBU

GlAOVIENPHOTH6NGC6cANHQCVEQUANLYKHONG?

C6 dung nhiin.g nha quan ly gioi la do barn sinh chu khong phai do dugc dao tl;l.o hay khong? Nang h;rc quan ly c6 tl;r nhien den v6i chung ta hay khong? Tru&c khi tra loi cac ca.u hoi tren, bl;l.ll se thay tra loi phieu hoi ng.in du6i day se rat b6 ich Bl;l.ll hay Ian lugt tra loi rung cau hoi, khong can do d1.;r qua lau, va ciing dung d9c tru6c

Phieu hoi v~ nguyen tcic quan ly

Hay cha ill diem O (hoan toan khong d6ng y) den 4 (hoan toan d6ng y) de cha thay bl;l.ll d6ng y ho~c khong d6ng y den rnuc nao v6i rung y kien du6i day Bl;l.ll nh6 sau khi tra loi xong cac cau hoi tu 1 den 5 mm xern cac cau hoi ill 6 den 10

(1) N guoi ta nen b6 qua rn('it s6 Ioi nhat dinh trong cong vi~c cu.a cap duai de khong lam hQ nan chf

(6) Neu nhu c6 ai d6 phat hi~n ra bat cu loi gi trong vi~c t6i lam, t6i muon hQ n6i thfulg v6i t6i hon

Giai thich phieu hoi

Khi lam gan het phieu h6i, b?U chic da nh~ ra c6 moi lien h~ gifra cau I va cau 6, cau 2 va cau 7, v.v Tht,rc te, 5 cau h6i dau lien quan den each chung ta quan ly nguoi khac ho~c tin rfulg ta phai quan ly nguoi khac Trang khi d6, cac cau h6i 6-10 lc;li lien quan den each chung ta tin la chung ta duqc quan ly, ho~c phai duqc quan ly C6 ve hqp ly la chung ta phai quan ly nguoi khac nhu each chung ta yan muon duqc quan ly Tuy nhien, b?U se nam trong so Ian nhfrng nguoi da tra lcri phieu h6i nay bfulg each cho di~m "4", neu b?U khfulg dinh chic chlin rfulg "Neu nhu c6 ai d6 phat hi~n ra bat cu loi gi trong vi~c toi lam, t6i muon hQ n6i thfulg v6i t6i hon" (Cau h6i 6), nhunglc;li d6ngthoi d~ xuat di~m "3" ho~c "4" la "Nguoi tanen b6 quam(>t soloi nhat dinh trong c6ng vi~c cu.a cap du6i d~ khong lam hQ nan chi" (Cau hoi I) Cac cau tra loi cu.a m(>t nh6m nam muai giao vien chu nhi~m tieu bi~u da cho m<)t ban ket qua trung binh th~ hi~n trong Hinh I.I

Hinh 1.1 Bang diem cua phieu h6i vJ nguyen tdc qudn ly

1 -Gi&i thi~u Im!

Khi nhln vao so diem b,;m da cho hoi;i.c vao bang diem tren, c6 the se x:uat hi¢n 2 each phan doi

(1) "Cac ca.u hoi khong hoan toan tuong :x:ung" Dung nhu v~y, nhrmg cful thiet vi khong muon de vi¢c trao doi qua l('> lieu k hi tra lCYi phieu h6i Nhung sv tuong :x:ung rat gful nhau de thay duqc van d~

(2) "Ca.ch b,;m quan ly hay muon duqc quan ly rat khac nhau tir cap nay sang cap khac." Cac giao vien chu nhi¢m muon duqc nghe n6i v~ cac sai lfun cu.a h9, (va c6 the hoan toan yen tam khi nghe ve cac sai lfun cu.a h9 vi h9 du chin chin

de khong cam thay bt nan long), tuy :nhien v6i cac can b('> tre hon, m9i chuy¢n khong phai nhu the." The nhung, phieu hoi nay duqc dua cho cac nh6m can b('> nha trucmg a m9i cap va ket qua chung gful nhu giong nhau

Nhu trong trucmg hqp Cau hoi so 10, each dung tu duqc doi thanh: "Nhieu quyet

dtnh cu.a giao vien chu nhi¢m " Cau tra 10'.i cung dua ra quan diem ro rang la a m9i cap chung ta deu tin rang minh da thong bao cho nguO'.i khac biet ly do cu.a sv thay doi Tuy nhien, trong phful loo cac trucmg hqp, chung ta dang song trong ao tuang

BAN NANG, HIEU BIET CHUNG, KY NANG VA ICY THU.AT

Tu nhfrng dieu chung ta nhln thay tren day, chung ta c6 the thay rang "ban nang tv

nhien" cu.a chung ta ve quan ly nguO'.i khac c6 ve nhu khong dung thvc teliim Trang thvc te, chung ta c6 the vi suy tinh m('>t each ly tri ma tranh vi¢c doi dau v6i b,;m d6ng nghi¢p hoi;i.c nguO'.i cap du6i trong vi¢c giai quyet m('>t so van de, nhrmg S\f lang tranh cac van de c6 tht;rc la m('>t vi¢c lam rat gay h1;rc minh, mang tinh tieu ct;rc va mat thO'.i gian cho cac ben

Hau nhu nhfrng dieu chung toi muon n6i den trong cuon sach nay c6 the chi la sv nhfrng le thong thucmg, vi d1,1 nhu nhfrng van de nay sinh phai duqc suy nghi thau dao it nhat 1 lful Dang tiec la trong CUQC song binh thucmg, nhu ta van nhln thay nhfrng nguO'.i x:ung quanh, con nguO'.i thucmg khong :xi:r sv theo dung v6i cac nguyen tile ma le ra rat hien nhien doi v6i h9 Phuong thuoc chua trt c6 le la h9 phai nh~ biet duqc ro:

(1) Nhfrng cai bay,

(2) Nhfrng nguyen tile chi di;i.o giup chung ta tranh duqc ci;i.m bay - hoi;i.c thoat ra khoi nhfrng ci;i.m bay ma ta tinh CCY sa vao; va

(3) Nhfrng canh bao SO'IIl ve nhung dieu rile roi

Luy¢n t~p phan ung theo cac nguyen tile nay se phat trien duqc cac "ky nang" quan ly

m 1 - Giai thiE;!U

Cuoi cung, cuon sach se gqi y m<)t so ky thu~t va "c6ng c1,1." nhat dtnh ma chung ta c6 th~ su d1,1.ng d~ nang cao hi¢u qua cua "t~p th~" ma chung ta chiu trach nhi¢m ho~c trong d6 chung ta la thanh vien

QUAN LY LA GI? AI LA NGUOI QUAN LY?

Nhu tat ca giao vien deu biet tu khi h9 con ng6i tren giang duD'Ilg d;;ti h9c, day la m<)t khai ni¢m da ton nhieu giay m1;rc Cac dtnh nghia ve quan ly thl rat nhieu va da d?Dg den muc chung ta c6 th~ danh 20 trang tiep chi d~ n6i ve van de nay th6i Tuy nhien, m1,1.c tieu cua chung ta kh6ng phai la triet ly ma la hu6ng dan th-i;rc tien Do v~y chung

ta can ngi:in g9n

Th~t kh6ng phai khi hi~u quan ly la th-i;rc hi¢n m<)t nhi¢m V1,1 ke san theo m<)t each dtnh tru&c Nhu chung ta da trao d6i & Phan m& dau, quan ly theo nghia r<)ng nhat la: (1) De ra phuang hu6ng, m1,1.c dich va m1,1.c tieu;

(2) L~p ke ho,;1.ch tien trlnh th-i;rc hi¢n ho~c m\1.C tieu d,;1.t dugc nhu the nao; (3) To chuc cac ngu6n 1-i;rc c6 san (nhan 1-i;rc, thoi gian, v~t 1-i;rc), d~ c6 th~ d,;1.t dugc m\J.C tieu m<)t each kinh te nhat theo dung ke ho,;1.ch de ra

( 4) Ki~m soat tien trlnh th-i;rc hi¢n (vi d\l: doi chieu ket qua d,;1.t dugc v&i ke ho,;1.ch

va th-i;rc hi¢n vi¢c sua sai khi can thiet)

(5) De ra va nang·cao chuful cua to chuc

Do toan b<) nghe d,;1.y h9c deu chua d-i;rng it nhat m<)t yeu to "quan ly" nao d6 theo nghia nay nen nguoi ta c6 th~ l~p lu~ rfulg m6i giao vien la m<)t nha quan ly Nhfrng dinh nghia h~p han ve quan ly l;;u l~p lu~ rfulg m<)t can b<) quan ly con phai

"chi d,;10" them cong vi¢c cua nguoi khac Va m<)t Ian nua, trong vai tro cua giao vien dung 16p, dµm nghia nay c6 th~ ap dl,l.Ilg cho tat ca cac giao vien va, th-i;rc te, hau het cac nguyen tfic quan ly deu c6 th@ ung' dl,l.Ilg tr-i;rc tiep trong "quan ly" 16p h9c Tuy nhien, moi quan tam hang dau cua chung ta se la "cdn b{) quan ly" truimg hQC theo nghfa thong thuimg, nghfa la nhung giao vien co trach nhi?m /4p ke hoq,ch, to chu:c, chi dq,o va kiem soat cong Vi?C cita nhung giao vien khac

"T6 chuc" - du la m9t khoa, m<)t truOT1g, m<)t truD'Ilg cao dfulg, d;;ti h9c, ca quan quan

ly giao dvc, ho~c, dung ra la h¢ thong giao dvc n6i chung - mong dqi 3 dieu & nhung

"nguoi quan ly" Ba dieu d6 la hQ se:

1 - Gi&i thi~u m

(1) tich hc;>p cac nguon Ive de theo du6i cac mvc tieu m(>t each hi~u qua;

(2) la tac nhan cua S\.f thay d6i huu hi~u; va

(3) duy trl va phat trien cac nguon l\IC

S\f tich hgp cac ngu6n 11.fc

Vai tro quan ly- nguqc l,;1.i v6i vai tro d,;1.y h9c - la "chat ket dinh" trong t6 chuc, hy v9ng dng khong theo nghia "g.in" cong vi~c l,;1.i v6i nhau - du nhfrng nguoi duqc bl;lll quan ly se tat yeu c6 nhfrng hie thaynhu vj;l.y - nhung theo nghia gifr t6 chuc l,;1.i v6inhau

Cong vi~c dau tien & d6 m(>t giao vien phai lj;l.p ke ho,;1.ch, t6 chuc, chi d,;10 va kiem soat cong vi~c cua cac giao vien khac lien quan den m(>t thay d6i ca ban ve tieu chi

thanh cong cua cong vi~c Nhieu nguoi phai vat va m6i h9c duqc nhfrng bai nay Trong suot quy trlnh giao dlf,C, thanh cong cua h9c sinh c6 X11 hu6ng phv thu(>c vao vi~c the hi~n va khai thac y tu&ng va tai nang cua rieng minh Dieu nay cung c6 the

la tarn diem cua nhi~m vv giang d,;1.y dau tien M~t khac, la m9t can b9 quan ly,

di den nhung quyet dtnh va hanh d9ng ma ctic thanh vien trong ttj,p the phai ttj,n

du bl;lll c6 the cam nh~ ding m(>t y tu&ng ctia m(>t nguoi nao d6 khong hay bang y tu&ng cua mlnh, nhung bl;lll vful c6 the khon ngoan ung h(> y tu&ng d6, d~c bi~t neu nguoi de ra y tu&ng d6 c6 vai tro chu chat trong thvc hi~n

Nguoi quan ly it quan tarn den vi~c minh la nguon l\IC han vi~c SU dlf,ng nguon l\.fC

6 phan 16n cac cap quan ly truong h9c, giao vien la nguoi phai hoan thanh ca vai tro tren lap va quan ly, va dieu nguy hiem la nguoi ta quen rang each ung xu dem l,;1.i thanh cong tren lap h9c khac v6i each ung xu can thiet de d(>ng vien tj;l.p the

Geoffrey Morris chua quen truong hc;>p khi trong niim dau tien lam tru&ng b(> mon, ong da thay d6i sach giao khoa va chuang trlnh giang d,;1.y ma khong thu hut tat ca can b(> trong b(> mon mlnh vao cu(>c!

Thay doi m(>t each c6 hi~u qua

Thay d6i la m(>t trong nhfrng chuc nang quan tr9ng ctia vai tro quan ly Thay d6i c6 the duqc kh&i xu6ng ngay ben trong nha truong ho~c bi ap d~t tu ben ngoai Thay d6i c6 the du6i hlnh thuc c6 nhfrng Cai tien nhu the nao d6 de d,;1.t OUQ'C mvc tieu, ho~c ta phai duang dau v6i nhfrng mvc tieu va thach thuc m6i

&J 1 - Gi&i thi~u

Trang vong 35 nam tr& lc;ti day, nha tmang da phai trai qua ra'.t nhieu cai t6 can ban

do nhfrng bien d(>ng ve chfnh tri, triet ly va ty 1~ sinh de Trang nhfrng nam sap t6i, c6 rn(>t dieu duang nhu chac chan la ti 1~ nhfrng thay d6i ve cong ngh~ va xa h(>i se ngay rn◊t tang nhanh, va lchd nang thanh c6ng, hoi!,c n6i dung ra, la s~c t6n tq,i ciia hQc sinh chung ta trong m()t m6i truong thay doi se phl!, thu()c vao khd ming ch(mg

ta thay doi n()i dung, phuang phdp va di!,c tinh dta gido dl!,c cho thich h<J'P v6i nhu cdum6i

Sv thay d6i dugc n6i den ky hOTI & cac trang sau Theo dinh nghia, thl quyet dtnh c6 tfnh chien luge lien quan den sv thay d6i V6i tu each la nguoi quan ly, chung ta dn thu hut rn9i nguoi tham gia vao sv thay d6i, va chung ta cung d.n nh& dng nhfrng hi~n tugng sau thuang xuyen xay ra, tac d(>ng den ch(mg ta va ca nhfrng nguoi chung

ta quan ly

d6 de xua'.t m◊t lo:;i.t vi~c lam, b,;m hay ghi l<;Li can th~ cac y kien phat sinh xern c6 baa nhieu y kien ung h(> va baa nhieu y kien phan doi (Chu y: "Dung, nhung " dugc coi la phan doi) Khuynh huang w nhien cua con nguoi la chong l<;Li va thi;Uil chi phan n◊ tmac nhfrng y kien khong phai cua rninh Khuynh huang nay con mc;inh hOTI neu sv thay d6i la ap dc}t doi v6i h9 Hay lang nghe nhfrng loi nh~ xet khi m(>t thong baa cua giao vien tru6ng b(> rnon dan tren bang trang phong h(>i d6ng thong baa ve hfiu het nhfrng thay d6i hoc}c moi khi chfnh phu dua ra rn(>t thong tu rn6i nao

giao vien thl luon thieu Se de dang hOTI nhieu neu cu ap dt,mg m(>t giai phap chuiin

da dugc ap d\lilg hi~u qua ill tru&c, d:;i.y l:;i.i kien thuc cu, nhac l<;Li m(>t chuOTig trinh h9c cu v6i phuOTig phap cu hOTI la chuan bi va ap dvng m◊t phuOTig phap m6i Cho

du c6 y dinh tot den dau chang nfra, tbi khung hoang va cac th6i quen se chiem uu the hOTI so v6i vi~c san sang thay d6i Ca.ch duy nhat d~ vugt qua nhfrng can tr& ve thoi gian la xac dinh r6 cac mac thoi h,;m cuoi cung cha cac ho,;tt d('mg Du thoi gian danh cha nhfrng ho,;tt d(>ng nay c6 nhieu the nao di chang nua, ta van thuang thay ding phai den phut ch6t nhfrng ho:;i.t d¢ng d6 m6i duqc thvc hi~n - b&i chfnh chung

ta hoc}c nguoi khac - khi n6 dugc nang len muc d◊ ''khung hoang" vi ai d6 dang

"giam sat dfulg sau ta"

Thay d6i d6ng nghia v6i rui ra va nhung kh6 khan khong luang tru&c duqc Li~u thoi khoa bi~u c6 bi trung nhau khong? Li~u h9c sinh c6 hu6ng ung nhu ta hy v9ng hay

1 - Giai thi$u m

khong? Li~u chung ta c6 du cac ngu6n h,rc d~ dap ung khong? Li~u chung ta c6 th~ ung ph6 v6i tinh hinh m6i hay khong?

"Tam nhzn hq,n che?' Nghien cuu cho thay chi so quan tr9ng nhat cua ti~m nang quan

ly cao va ket qua qua.11 ly c6 hi~u qua la chat luQTig "len thfulg" - kha nang c6 tfun nhin r(mg hon cac ho9.t d(mg cua minh va thay duqc cac hoi;it d(>ng d6 tiong boi canh chung Tuy nhien, chung ta c6 xu hu6ng nhin thap xuong m(>t b~c thay vi ph6ng r(>ng tfun m~t, d~c bi~t trong nhung luc bi sue ep cang thfulg Do v~y, chung ta c6 th~:

(1) vi ghen ty ma gifr lqi ich cua ban than ho~c cua phong ban minh thay vi g~ v6i lqi ich chung cua toan t6 chuc; va

(2) dua ra nhiing quyet dinh d~ doi ph6 v6i nhfrng khung hoang rue thl ma quen rfulg quyet dinh nay c6 th~ ti;io ra ti~n 1~ nguy hi~m se dfu1 den them nhfrng khung hoang khac (lich sir cua moi quan h~ gifra ben quan ly va cong doan day ray nhung muu mo ng~ hi;l.Il tai h9a)

Van de ve tdi to chuc, vt the, ranh gilri, quyen hq,n Ngoa.i vi~c phai ton nhi~u thoi gian, nhi~u nguoi con xem thay d6i chua cit,rng nhi~u "nguy cO'" Thong thucmg, phan ung ciau tien cua chung ta la t~p trung vao nhfrng nguy CO' nay thay vi fun kiem cac CO' h(>i Nguoi ta n6i m(>t bi~u hi~n cua SlJ W tin ca nhan hay tinh lanh mi;l.nh cua t6 chuc nfu11 ngay trong nang 11,IC ciao nguqc li;l.i xu the tren

Thieu tien Ducmg nhu SlJ thay ci6i nao cung luon ton ti~n

Cac ngu6n 11,Ic hfru hinh cua m(>t t6 chuc c6 th~ ciuqc phan loi;l.i thanh:

(l) nhan ll!c (nhfrng nguoi ciuqc t6 chuc tuy~n d1,1.ng)

(2) vqt ll!C (nha xuang va trang thiet bi), va

(3) tai ll!C (ngu6n quy ma t6 chuc c6 th~ dung)

Neu nhfrng ngu6n 11,Ic nay khong ciuqc duy tri thi gian cion la chung ta se khong con c6 ca t6 chuc ci~ ma ket hQP ho~c thay ci6i

Ben ci;l.nh ci6 con c6 cdc nguon llfc ciuqc coi la vo hznh, trong ci6 c6 "hznh dnh" va

"danh tieng' la hai thu ciuqc thucmg xuy"en cong nh~ Neu khong c6 hlnh anh tot, thi SlJ t6n ti;l.i cua bat cu doanh nghi~p nao, k~ ca trucmg tu thvc, ch~c ch~ se bi nghi ng&, ngay ca trong h~ thong nha nuac, thl hinh anh cfing rat quan trQng & bat Icy cho nao c6 11,Ia ch9n, vi dv nhu vi~c tuy~n dvng nguoi lao ci¢ng, s~p xep h9c sinh theo cong vi~c va vi~c ch9n trucmg cua cha IDE; hQC sinh va ban than cac em Hay suy

fll 1 -Gi6i thi$u

ngam ve cac ngu6n h;rc VO hlnh khac ma nha tmcmg SO' hfru va dun quan tr9ng tuang doi gifra cac ngu6n 11.fc d6: chuan di;i.O due? chuan k:y lu~t? cac moi quan h~ va ung h¢

tu ben ngoai?

Duy trz cac ngu6n h,rc d6 thoi la chua du Tien trinh thay d6i doi hoi cac nha quan ly phai t~p trung nhieu vao vi~c phat trien cac ngu6n 11.fC de dap ung duqc cac thu thach va nhu d.u m6i Neu h~ thong giao d1J,c muon tien b9 va thick ung v6i xa h9i

thi phiii lay "nhu cdu lam d9ng l-(!c" chu khong phiii Uy "ngu6n h;c lam d9ng h;c"

-dieu d6 c6 nghia la cac ngu6n 11.fc phai chuyen d6i de thfch ung vm nhu d.u chu khong phai nguqc li;!.i Nhfrng nhu c§.u nay se biit ngu6n tu Sl.f ket hqp gifra cac gia ttj

cu.a nha trucmg, cac XU hu6ng trong phi;l.ID vi moi trucmg va phap l~nh ve giao dl).C Cac hoi;i.t d¢ng quan ly d~c bi~t lien quan den vi~c duy tri va phat trien cac ngu6n 11.fc la:

1 Yeu to nhan h;c - vi~c 11.fa ch9n, thiet ke cong vi~c, quan ly ket qua cong vi~c, l~p ke hOi;!.Ch nganh nghe, dao ti;l.O, cac de an, huan luy~n

2 Yeu to vq,t ll;c: mua ban, kiem soat hang trong kho, quan ly tai san; va

3 Yeu to tai ll;c: l~p ngan sach, kiem soat gia thanh, gay quy, phan tich von/lai Trong khi tai chinh thucmg duqc coi la tr& ngi;l.i trong vi~c xay dl.filg chuang trinh giao dl).C, thl van de thl.fC Sl.f li;!.i thucmg la yeu to con nguai D¢i ngii cu.a chung ta c6 du k:y nang va kien thuc cm thiet de gim thi~u nhung man h9c va phu~g phap mm hay khong? HQ c6 muon ti;i.o ra Sl.f thay d6i hay khong? Mai quan h~ gifra m¢t ben la k:y nang va kien thuc, va m¢t ben la niem khao khat d6i mm la tinh huong "con ga va qua trung" De ho trq m¢t man h9c mm chung ta cm hieu r6 n6; de mong muon tirn hieu ve man h9c, chung ta li;l.i cm phai tin vao tinh thfch hqp cu.a n6

M¢t can b¢ quan ly trucmg h9c cm phai c6 kha nang l~p ke hoi;i.ch, t6 chuc va kiem soat tat ca cac ngu6n 11.fC, nhung k:y nang quan tr9ng nhat r6 rang la phat trien ngu6n

'

nhan }1=fC

La nha giao chung ta dong m¢t vai tro quan tr9ng va c6 anh huoog den dai song cu.a cac em h9c sinh La can b¢ quan ly, thl them vao d6, ch(mg ta tr& thanh m¢t trong nhung anh huoog quan tr9ng nhat den dai song cong tac cu.a can b¢ tr1=fc tiep ho~c gian tiep du6i quyen chung ta La nguai dung d§.u chung ta ti;i.O rah~ thong gia tri cu.a nha trucmg

1 - Giai thi~u m

Ve vi~c lam va thai d9 cua chung ta ph\l thu('>c rat 16n vao:

(1) Vi~c can b9 lam vi~c c6 vui ve hay khong;

(2) Cac ll'll tien trong cong vi~c cua h9; va

(3) Nhung tieu chuful ma hQ tuan theo va the hi~n

La "nguai Hinh d9-o" m('>t nh6m can b9, chung ta c6 "nen tang quy~n h,rc" m~ me c6 the dung de tac d9ng den cac quyet dinh Can b9 quan ly t6i se gay kh6 de cho nhfrng can b9 trong phong ban khong ung hQ h9 trong cac buoi h9p ca quan, cho du cac van de dang duqc trao doi da duqc b.m den tru&c day trong cac nh6m & phong ban r6i Cac tu nhu "trung thanh" c6 the bi hieu l~ch 19-c de am chi sv gful b6 mu quang Nhu chung ta thay "vi~c quan ly h9p hanh" tot se c6 the tr& thanh "sv thao tung"; n6i m('>t each khach quan, sv trung thvc va cong bling c6 the mat di khi c6 xung d('>t;

va m9i tro chO'i se <lien ra

Trong each cu xu cu.a minh, moi can b('> quan ly phai luon luon the hi~n tu each d9-o due Nhfrrig nguai khac, nhat la can b('> quan ly lau nam hD'll, thuong nh9-y earn hD'll v&i nhfrng thu do9,ll phi d9-o due hD'll ca muc nguai gay ra n6 c6 the tu&ng tuqng duqc Nhfrng nguai cu ngay ngo tu&ng rninh la cac nha quan ly tre gi6i giang, ho~c

la nhfrng nguai di~u hanh sac xao va d6ng earn, trong thvc te, c6 khi 1~ bi coi la m('>t ten deu gia VO nguyeh tac trong mat cac dong nghi~p

Cac chuful ve nang Ive, duqc dung cho cac van bling h9c nghe quoc gia (NVQ), nay duqc yeu du bao gom nhfrng doi h6i ve ngh~ nghi~p bat ngu6n tu d9-o due va gia tri,

va h~ qua thvc tien cu.a ket qua ho9-t d¢ng tuan theo m¢t CO' SCY gia tri phai duqc long ghep vao cac ban mo ta ket qua d.iu ra (NCVQ, 1995) Cac chuful m&i ve quan ly va lanh d9-o bao gom ca phful "Darn bao tuan thu cac gia tri, khuon kho d9-o due va phap lu~t" (trang thong tin di~n tu: www.managementstandards.org)

VOI NHAU?

H.iu het cac tac gia viet ve de tai nay deu san sang dung hoa gifra giao dl)c va quan

ly Tuy nhien, v§.n c6 nhi~u ngum tin tu&ng m~ me rling vai tro va su m~nh cua nguai quan ly, nhu chung toi da mieu ta, la khong tuO'llg thich v&i vai tro va SU m~nh cu.a nha truang Nguai ta l~p lu.µi rling nha truong, v&i cac gia tri giao d1,1c sau sac va If.ml 1 - Gi&i thi$u

tfnh chuyen man ve h9c thu$.t, kh6ng phai la lo/;li to chuc c6 the duqc quan ly b&i m9t "nguoi dung dau chu chat" (linchpin head) hoi.ic th$.m chi m(lt nh6m nguoi quan ly hay Hinh d1;1.o cap cao - nha trucmg phai la nhung c9ng d6ng ti r quan, v6i vi~c tiep c$.n quyen h;c phan deu cha can b(l Trucmg hqp nay da duqc tranh lu$.n tren baa cu.a H9c vi~n Gia.a dvc Luan don, "Cong ty co phdn hii:u hq,n tlq,i chung ve gido dZJ,c" (Maw, va cac tac gia khac., 1984), trong d6 phan anh quan diem cu.a m(lt so cac nha xa h(li h9c giao dvc va cac nha ly lu$.fi khac & cac CO' SO' giao dvc dl;li hQC va cac giao vien da qua huan luy~n de nihn belt tu duy nay Nhfrng 1$.p lu$.n chfnh duqc dua

ra lam dan chung de ung h(l cha quan diem nay duqc trinh bay du6i day Chung t6i dua ra cac lu$.n diem nay & philn dau cu.a cu6n sach vi neu chung khong duqc doi chat, thi philn lan nhung gi a philn tiep theo se bi d9c gia c6 quan diem tuD'Ilg dong bacb6

(1) "Trucmg phai quan ly" doi li).p v6i gia tri va mvc dich cu.a nha trucmg

(2) Vi~c de cao phuD'Ilg ti~n hD'Il la mvc dich lam giam gia tri nang li,rc chuyen man (3) Nha trucmg duqc t6 chuc theo thu bi).c se lam cha giao vien khong tham gia vao tu duy giao dvc CO' ban

( 4) Trach nhi~m giai trlnh theo nganh d9c dang suy yeu; vi~c nay dan den si,r nghi ngo, oan gi$.n, chia re, cac van de ve tinh hqp phap va (trong trucmg hqp phai tham dinh) se kem theo nhung t6n h/;li ve tam ly cha cac ca J?han bi co 11).p (5) Quan ni~m ve m6i quan h~ quyen li,rc trong h~ thong giao d\12 di nguqc 11;1.i cac nguyen t.ic dan chu dan den hi~u qua kh6ng mang tinh giao dl).c cha h9c sinh (6) H9c sinh khong nen duqc giao dl).C ve m~t chinh tq qua vi~c vao m(lt CO' SO'

giao dvc do m(lt "nguoi dung dau chu chat" dieu hanh

(7) N Qi dung cua cac t6 chuc giao dvc va cac to chuc thuO'Ilg m/;li khac nhau m(lt each ca ban; t6 chuc thuO'Ilg m;;ii b6 qua nhung chu y quan tr9ng ve d/;lo due, trong khi doi v6i to chuc giao dl).c thl d/;lo due 11;1.i la van de trung tam

(8) De xuat thvc tien quan ly ("ly thuyet bat tr.le") c6 gia vi tuD'Ilg dt.rO'Ilg v6i d(lng CO' ca nhan va sv thao tung; vi~c lo/;li b6 tu "tham gia" cung la m(>t tinh toan rat xao quy~t

(9) Ly thuyet ve quan ly la mc')t gia thuyet, duqc dua ra nharn lucmg g/;lt du6i hlnh thuc "khoa hQC hanh vi", nhung khong c6 CO' SO' khoa h9c; ly thuyet nay t/;lO ra

tinh hqp phap gia m/;lo cha nhung vi~c lam mang tinh thao rung cua nguoi quanly

1 - Gi&i thi$u m

(10) M9t yeu d.u ve quan ly n?ng ve thuong mc;ti se chi c6 th~ phan b9i chu khong th~ nang cao ban chat giao d1,1c d?c thu cua truong h9c, b61 vi gia tri, tr9ng tarn va each v~ hanh cua n6 mang tinh pha huy va hoan toan xa lc:;1 doi v6i st;r

tu duy giao d1,1c tien b9

(11) Cac nha quan ly len lut t~ hu&ng vi$c su dl,lllg quyen lt;rc va b6 di dc:;10 due truyen thong va ep bu9c nguoi lao d9ng phai tuan theo nhfrng yeu d.u cua t6 chuc Do v~y, khong nen coi nhfrng nguoi dung dau truong h9c la "nha quan ly" ma la nguoi hang dau ve chuyen man gifra nhfrng nguoi ngang hang Chung toi tin dmg nhfrng l~p lu~ nay dt;ra tren nhfrng CO' SO' sai lfim va thieu hi~u biet ve nhfrng t6 chuc thuong mc:;li duqc quan ly tot thi se nhu the nao, (vi d1,1 nhu t6 chuc "Nhfrng nha dau tuvao con nguoi" -Investors in People) M9t so nguoi thi m;}c nhien cong nh~n mo hinh c6 di~n cua m9t t6 chuc cong nghi~p da bi thay the ti:r lau; m9t so thi khong thich hqp v6i hoc:;1.t d¢ng trong nhfrng t6 chuc nhu chung toi da rung trai nghi~m vai tro can b¢ quan ly va nguoi bi quan ly Tht;rc te la c6 st;r khac bi~t rat Ian gifra cong nghi~p va thuong mc:;li, va trong st;r khac bi$t nay nguoi ta lc:;li thay nhfrng t6 chuc va phong ban tieu bi~u ma a nhfrng nguoi quan ly nhfrng t6 chuc nay phan Ian giao vien lc:;ii thay phan nao c6 moi quan h$ tot Chi c6 m9t b¢ ph~ cua nganh cong nghi~p lien quan den nhi~m V1,1 san xuat hang loc:;1.t thong thuong: cac b¢ ph~ nghien cuu, ke toan, dao tc:;10 giong truong h9c trong vi~c su d1;mg can b¢ la nhfrng nguoi c6 chuyen man c6 ky nang, an n6i luu loat, va duqc quan ly phu hqp v6ih9

Neu chung toi nghI rfulg nhfrng phuong phap tiep c~ ma chung toi chu truong trong phan con lc:;ii cua cuon sach nay se dem lc:;ii hi~u ung lam cho cac nha phe binh

"truong phai quan If' lo ngc:;li, thi le ra chung toi da khong nen viet n6 ra Chung toi san sang bao v$ tat ca nhfrng gi chung toi da viet v6i cac ly do ve dc:;10 due va luan ly Chung toi ciing ton tr9ng nang lt;rc chuyen man, tinh rieng bi$t va tinh trung tam ve gia tri trong chuong trinh giao d1,1c (thuong khong 1¢ di$n) cua nha truong M¢t nguoi trong nh6m chung toi la thanh vien sang l~p cua Hi~p h¢i quoc gia ve gia tri

trong giao d1,1c va dao tc:;10 (NA VET) va da tharn gia viet m¢t chuong ve "Cdc gid tr! la

v6i tu each la cac nha chuyen man trong truimg h<Jc" (Everard, 1995b) Theo chung toi vi$c quan ly lchong phai, va lchong chi dan thudn hao ham vi?c su d1/,ng quyJn

Z-i!C, cung lch6ng phai Sf! qur 11/,y cua nguoi ht quan ly, Sf! thieu nhq,y cam tru6r: ctic nhu cdu cua cti nhdn, va cang lchong phai Sf! tit: ho cac giti tr/, con nguoi Tuy nhien,

ngang d?t nen tam vai

fEI 1 - Gi6i thi$u

Chung toi san sang thfra nh?TI nhung khac bi~t ve van hoa gifra nha truong va cac t6 chuc khac, v6i nhung ly do t6n tq,i (raisons d'etre) khac nhau, va chung t6i nh?TI thuc sau s.ic (qua nhung kinh nghi~m cay d.lng) ve nhung vap nga trong vi~c SU dl.J.Ilg cac khai ni~m va thu?t ngfr c6 y nghia khac nhau ve con nguai a cac khfa c?Dh khac nhau trong sv ngan each ve van hoa C6 the chinh nhung cu vap nga d6 da phful nao giai thich ly do tg.i sao chung t6i c6 the chap nh?TI 5 ket lu?TI ve dao t9-o quan ly truong h9c ma Fielding da dung de ket thuc cho bai phe binh cua 6ng trong sach "Cong ty

co phdn aq,i chung v~ gido d"l!,c? (Mawva cac tac gia khac., 1984), trong luc lg.i bac b6 phful 16n nhung l?p lu?TI ma 6ng lay lam can cu de dua ra nhung ket lu?TI tren; va cung giai thich tg.i sao chung t6i tam ph1_1c khciu phl_lc quan diem cua Mitchell ve vai tro cua hi~u tru6ng, trong cung cu6n sach nh6 d6, chi tranh cai ve khu6n ma.u can

bo quan ly cang nghi~p cua ang ma thai

Tuy nhien, ci6 khang phai la cuon sach ve triet ly va luan ly ve giao dl,lc va quan ly; d6 la cuon sach ve thvc tii~n quan ly hi~u qua Do V?Y, tat ca nhfrng gi chung t6i cful phai lam vao thai diem nay la neu khai quat ve vi~c chung toi nh?TI thuc nhu the nao

ve vi~c truong hQC la mot t6 chuc, va SU m~nh cua t6 chuc nay la gi:

(1) Ly do ton tq,i cua nha truong la dong vien hQC sinh hQC t?p, trong ph~ vi chuong trinh QUQ'C cac ben lien quan chap nh?TI, hoijc duqc lu?t phap quy clinh

(2) T6 chuc nha truong phai d9-t OUQ'C cac fill.IC tieu nay v6i hi~u suat va hi~u qua

kinh te cao

(3) Trong mot t6 chuc nhu V?Y se nay sinh nhung cang thfulg gifra cac gia tq xa hoi va gia trj kinh te; gifra w chu ve chuyen man v6i Sl,l' kiem soat quan ly; gifra tinh rieng bi~t va thu b?C ; gifra thcim quyen c6 tinh CCY cau v6i vi~c ra quyet

djnh t?p the ; gifra vai tro kep cua nguai hi~u tru6ng, vfra la ngum "c6 chuyen man hang dilu" vfra la "quan trj tru6ng" ; gifra Cai tot cua giao dl,lC doi v6i nhieu nguai va lQ'i ich ca nhan oua mot so it nguai ; gifra tinh nguyen t.ic cao

va dong CCY ca nhan c6 tinh thvc dl.J.Ilg - va bao nhieu nhfrng dieu nan giai khac

ma dai khi doi h6i phai c6 m(>t quyet djnh ch9n lay m9t ciieu it toi t~ hon gifra

2 dieu "xau", vi dl_l nhu phai: "tan nh&n de tra thanh tu: te1'

( 4) De d9-t QUQ'C Sl,l' can bfulg gifra nhung tinh hu6ng nan giai nhu v~y doi h6i SlJ

phan xet kh6 khan, phai duqc nh.ic den nhu b(> gia trj ben ngoai t6 chuc va 16n hon nhung gia trj cua ca nhan trong t6 chuc

(5) 6 muc do trfru tuqng cao nhat, nhfrng gia tri d6 duqc V?Jl dl.J.Ilg vao' va thuong da.n d.it tat ca nhfrng t6 chuc thanh 09-t, du d6 la t6 chuc giao dl,lc hay thuong mg.i, va cac gia tri nay lam cilu noi gifra hai log.i t6 chuc

1 - Gi&i thii;!u m

Trong phful con l<;li cua cu6n sach, ch(mg toi se thucmg xuyen nhiic l.p nhung van d~

ca ban nay trong vi~c kham pha each cac nha quan ly lam de hoan thanh vai tro

ca nhan cua minh va d6ng thoi dong g6p cha cac ca sa giao d1,1c nai hQ duqc giao quy~n

V~n d1,mg ca nhan

H~ thong cac gia trj ca nhan cua b,,m c6 can trc'191 den vi~c b9n trc'1 thanh m9t nha quan ly c6 hi$u qua hon kh6ng? Nhung diem nao la diem dang chu y nhat? B9n c6 the tlm cho mlnh m(>t ngVoi hvong dan de giup b9n hai hoa giua nhung due tin sau xa nhat voi nhung doi

m 1 -Gi&i thi~u

PHAN 1

.,

m

NGUO'I QUAN LY LA NHA LANH DAO

Ltlnh tlCJo la m()t quy trznh dnh hu6ng tlen nguoi khac nhdm tlCJt tluQ'c m1J,c tlich tlq,t ra

(Dickmann and Stanford Blair, 2002)

Tru&c khi chung ta bilt diu v6i vai tro va nhi~m V1,l cua nguai quan ly, chung ta dn c6 mc)t ky nang nao d6 trong quan h~ v6i nguai khac Chung ta dn phai hieu ro cac quy trinh ung xu khac nhau c6 the dang hi~n huu, va dung s1_r hieu biet cua minh de gay anh hu6ng ho~c "lanh dc;i.011

cac ca nhan hay t~p the Trong mc)t CUQC hQp, nhu chung ta se thay ding cac quyet dinh dua ra c6 tac dc)ng hi~u qua han rat nhi~u bang each ap dl,lilg cac "quy trinh" (mg XU' cu.a CUQC hQp thay vi neu lc;i.i cac lu~ diem, cho

du cac lu~ diem d6 c6 anh hu6ng vang dc)i nhu the nao di chang nfra Vi~c chung

ta SU dl,ll1g nh~ thuc cua minh v~ cac quy trinh (mg XU' nhu the nao la mQt khia cc;i.nh chu yeu trong nguyen tile xu the cua nguai quan ly V~y chung ta se phai su dl,lilg n6

de "di~u hanh" hay dung n6 de "tc;i.o di~u ki~n thu~ lqi" cho cong vi~c?

De giup chung ta c6 the hieu them v~ hanh vi quan ly va cong tac lanh dc;i.o, nguai ta

da tc;i.o ra nhi~u mo hinh Do cac lqi ich kinh te cua vi~c dao tc;i.o can b9 quan ly, nhfrng mo hinh nay da sinh soi nay IlO' t6i muc h6n loc;i.n va cac tac gia c6 luc quang cao cho mo hlnh cua minh bang each chi trf ch mo hinh cua nguai khac

M1,1c tieu cua chung toi la se khong tham gia vao danh sach tren, cung nhu khong muon danh thai gian vao vi~c xem xet lc;i.i cac each tiep c~ khac nhau cua cac nha ly thuyet khac Thay vao d6 chung toi se t~p trung vao mc)t so nguyen tile da duqc cong nh~ r(>ng rai va mc)t so nhung mo hinh duqc l~p ra m(>t each toan di~n ma chung

IEll Phan 1 -Quan ly con nguai

toi thfiy c6 ich cho cac nha quan ly n6i chung va can b9 quan ly trorrg nha truang n6irieng

Nhfrng bgn d9c nao da di d1;r cac 16p h9c lanh d;;io va da d9c de tai li~u ve quan ly khac, trong d6 c6 cu6n "Sv hitfo bie't ve tinh cam" (Emotional Intelligence) cua Goleman (1996), thi gful nhu ch.le ch.in da lam quen ft nhieu v&i n('>i dung cua chuong nay va chuong sau Sau khi lu6t qua cac tieu de, hQ se mu6n chuy~n tie'p thfulg sang chuong 4

1 D;;it duqc ke't qua (c6 nghia la anh hay cm la ngum c6 cqnh hu6ng cong vi~c)

2 Vi cac moi quan h~ (c6 nghia la anh hay cm la ngum c6 dinh hu6ng con ngum.) Nhfrng mo hinh ra dm tru&c d6 nhu mo hinh th~ lien ajc cu.a Schmidt-Tannenbaum (1958), gQ'i y rfulg hai moi quan tam nay xung d9t v&i nhau va ne'u m('>t ngum cang quan tam nhieu de'n ke't qua bao nhieu thi h9 se cang ft quan tam hon de'n cac m6i quan h~ bfiy nhieu, va nguqc 1¢ Dgng cu.a mo hinh ca.ch quan ly duqc mo ta trong hlnh2:

Tham van Dan chu

Hinh 2.1 Mo hinh kieu qudn ly dlfa theo ly thuytt czla Tannenbaum va Schmidt (1958)

Tuy nhien, sau d6 khong lau nguai ta nh~n ra rftng moi quan tam cua can b9 quan

ly ve ke't qua va cac moi quan h~ khong nhat thie't phai trai nguqc nhau, va con c6 th~ quan tam de'n ca hai van de cung hie, (lam sao toi c6 th~ d;;it duqc ke't qua tot nhat

nha vao ye'u to con ngum.?); ho~c, thvc ra, la khong quan tam de'n van de nao ca Day la m9t khai ni~m duqc chap nh~ trong m¢t so mo hinh ki~u quan ly & d6 nguai

ta dua ket qua va moi quan h~ vao hai tr9c khac nhau cua m9t bi~u d6 va ch9n d~t ten ho~c so cho nhfrng vi trf & cac eve, vi d1.1 nhu Bang cua Blake (Blake va Mounton, 1994)

2 - Nguoi quan ly la nha lanh d;;io ffl

Hinh 2.2 dua ra m(>t mo hinh g6m cac chfr s6 cua Blake va cac mo ta b&ng ngon ngfr (Nguoi d9c nen luu y la nhfrng mo ta trong mo hinh duqc dung trong m(>t n(>i dung c1.;t th~ nhu da dugc xac dinh Cac tu nhu "c6 tinh chfnh tr!" duqc dung a phfu1 sau

cu6n sach nay trong m(>t ngfr canh xac thvc hon)

M(>t s6 thu(>c tinh cua tung vi trf trong so nam vi trf duqc dc;it ten nhu sau:

Quytttlodn

• muon mQi thu dugc lam theo y hQ;

• chi "n6i" thayvi "lilng nghe":

THAP ◄ - Quan tam den ket qua - ► CAO

Hinh 2.2 Mo hinh lcieu qudn lj 2 chiJu di/a vao lj thuyet cita Blake va Mouton 1994

• khong quan tarn lfun den tinh cam va y kien cua nguai khac;

• hung han neu bi thach thuc;

• "lai" mQi thu tien ve phia tru&c; va

• ki~m tra don doc can b(>

Quan tam

• quan tam den m9i nguai;

• muon dugc IDQi nguai yeu men;

• tranh xung d(>t cong khai - diu dang va ngon ng9t;

l9 Phan 1 - Quan ly con nguoi

Cl "van de la mi~n sao "ca trucmg deu "vui ve"";

II khen ngqi thanh tich den muc tang boc;

11 che d~y nhfrng tri tr~ hO?C ket qua ho,;1.t d(mg kem; c6 xu hu6ng "quan ly theo ban bf'; va

Cl san sang giup da

II thong nhat v6i ffil,l.C tieu va mong dqi thanh tich;

• giam sat cac ho,;1.t d9ng theo m1,1c tieu de ra;

• giup can b9 tim ra giai phap giai quy€ft ket qua ho,;1.t d9ng kem;

• binh tinh doi m?t v6i xung d9t;

II tan thanh va giam sat cac ke ho,;1.ch hanh d(>ng;

11 thu hut can b9 tham gia vao cac quyet dµili tac d(>ng den chinh h9;

• phan cap ro rang; va

• ra quyet dj.nh khi c.in

Thlf, dl)ng, maizg tinh chink tr; (Chu y:.Nhfrng nguai khong qi;_an tam den ket qua cfing nhu khong quan tam den con nguai thucmg hay nan chi, va m(>ng, hO?C cam thay bi de do,;1 HQ thucmg ung ph6 m(>t ca.ch bi d9ng hoi;ic bi sa vao nhfrng ho,;1.t d(>ng mang "tinh chinh tri")

Cdch zmg xu ht dl)ng:

- khong lam gi hOTI nhfrng gl duqc yeu ciu

- khong chiu thay ddi

- tr& nen lum bieng chenh mang khi khong bi kiem tra

-d6 loi cha nhiingnguaikhac, "b9n tre ngaynay", "s1;rcai each", "chinhphu " de

t9-o ra nhung hoan canh khong the chiu dt_rng n6i

'

Cdch zmg xu mang tinh chink trj:

- qua quan tam den dia tj

- hay v(>i va chi trich ngum khac

- t~p trung sv chu y vao loi cu.a nguai khac

Tq,p trung vao vi?c hanh chink

- lam nhu trong sach

- duy tri h~ thong hi~n thm

- t~n tam chu dao hOTI la sang t9-0 hO?C ca.ch tan

- vfrngvang

2 - Nguoi quan ly la nha lanh d9 o m

DINH HUONG VA HANH VI

Mc)t di~u vo cung quan tr9ng la bl;lll phai nh~ biet duqc dng bat cu mo hlnh nao CJ

dl;lllg nay d~u v~ hanh & hai d'fp de) khac nhau:

1 Dinh hu6ng ca ban (hay con g9i Ia "ki~u ap d~t"), c6 nghia la ca.ch ma mc)t

nguai thucmg hanh xu hay mu6n hanh xu mc)t each tt;r nhien

2 Hanh vi - la each ma mc)t nguai tht;rc St;r hanh xu trong bat Icy tlnh hu6ng Cl,]

th~nao

Dinh hu6ng ca ban, doi khi duqc biet den du6i cai ten "ca.ch tiep c~ quan ly'', se

duqc duy tri tuang d6i thucmg xuyen Chung ta d~u c6 th~ nghI ngay den nhfrng nguai c6 XU hu6ng "quyet doan" trong tat ca cac cong vi~c hQ lam, nhung ngucri quan tam den vi~c giai thich cho cap du6i chfnh xac di~u d.n lfim va phai duqc lam nhu the nao va nhfrng ngucri c6 XU hu6ng c6 chap - ho~c khong 1mg nghe - nhiing

y kien khac ngoai y kien cua chinh rninh M~t khac, chung toi ciing da g~p nhiing ngucri ca ban rat "quan tam", nhiing ngucri mu6n duy tri m6i quan h~ t6t len

tren het

Tuy v~y, hanh vi I.µ rat da dl;lllg - va d.n phai bien d6i - tuy thm)c vao hoan canh va con ngucri Nhu chung ta se thily sau nay, mc)t trong nhung d~c t:nh cu.a nhfrng ngucri tht;rc St.I quan tam den ca con ngucri va ket qua cong vi~c la hQ c6 th~ di~u chinh hanh

vi cua rninh theo nhu du cu.a nguai ma hQ dang giao thi~p

Khi bj ap lt;rc ngucri ta thucmg tt;r dc)ng chuy~n tu ca.ch tiep c~ duqc gQi la "chi ph6i" sang mc)t each tiep c~n hoan toan khac, ma ngucri ta thucmg n6i den la "di.r phong"

Vi d1,1 nhu nhfrng nguai dung d§.u c6 th6i quen lam vi~c gi h9 thich ma khong quan tam deny kien cu.a can be), khi bi d6i dfiu, c6 th~ hQ l.µ luon m6m xin l6i, n6i nhfrng cau nhu la: "Sao anh khong bao cho toi biet?", "Toi khong nghI la anh l.µ coi chuy~n nay nghiem tr9ng nhu v~y", "Canh cua cua toi luon rc)ng m&" Si.r thay d6i tu quyet doan sang quan tam nhu v~y la rift ph6 bien Tat nhien, sau khi !<hung hoang da qua thl nhung thu tru&ng nhu v~y c6 th~ v~n tiep t1,1.c lam nhung gi hQ rnu6n, nhung nhiing can be) khan ngoan se luu y ca.ch phan ung nay d~ dung trong tuang lai Ngucri ta khong nen dt;ra vao nhiing lo.µ phan ung ki~u nhu the nay Trong mc)t s6

trucmg hqp, ca.ch tiep c~n chi phoi l.µ cang tr& nen cung nin khi bi thach thuc ho~c

ap It.re Han nfra, ngay ca CJ m<)t ca nhan, each tiep c~ chi phoi c6 th~ phai nhucmg

m Phan 1 - Quan ly con nguoi

bu&c cha each tiep c~ quan tam, th~ chi ca each tiep c~ d1_1 phong thv d9ng, khi

bi thach thuc, m9t s6 ca nhan v6n luon quan tam giup d:6' c6 th~ bien thanh nhung con SU tu g§.m n1 neu bi d§.y qua xa

Neu chung ta mu6n quan ly m6i quan h~ cua minh v&i cha mt;i h9c sinh, cac uy vien h(li d6ng, d&ng nghi~p, cap tren va cap du&i, thl Icy nang quan tr9ng la phai ung xu

cha phu hqp v&i hoan canh va phu hqp v&i ca nhan Ky nang nay duqc g9i la "s1,1

nh:;i.y cam v&i tinh huong" va "s1_1 m~m deo v~ phong ca.ch" (Reddin, 1971)

Trong trmmg hqp c6 chay hay m(lt trucmg hqp khiln cap khac thi phong each quye't doan cua nguoi lanh d:;i.o c6 th~ la phu hqp nhat - c6 le luc nay khong c6 thoi gian d~ hoi y kien ho~c d~ m9i nguoi "tl,1 lam cong vi~c-cua minh" M~t khac, neu m(ltnguai dang dau kh6, bu&n b1_1c, thl ca.ch tiep c~ quan tarri l:;i.i c6 th~ la tot nhat - "Hay bo cong vi~c sang m9t ben, v~ nha, giai quyet cong vi~c cha xong, r&i quay tr& l:;i.i lam vi~c khi c6 th~" Ca.ch tiep c~ nhu v~y c6 le se mang l:;i.i nhi~u ket qua neu tinh den s1_1 trung thanh va cong vi~c trong tuong lai

Dung la-co nhung luc khi bat ky each cu xu nao cung thich hqp nhu nhau, nhung chung ta phai nh& rdng c6 nhung luc khac khi m(lt ca.ch ung xu cv th~ nao d6 rat khong phu hqp Di~u vo cung quan trc;mg la chung ta phai nang cao:

(1) ky nang nh{jn biet khi nao ni(lt lq~u ung xu Cl,1 th~ nao d6 la sai; va

(2) kha nang sµ dlJ.llg cac· hlnh thuc ung xu khac d~ thay the

Hay nh& rdng ciing nhu "moi quan tam den ket qua" va "qu~ tam den cac moi quan hf', thl ai ciing co moi quan tam thu ba- "quan tam den ban than", ho~c, n6i m9t each khilng dinh hon, la "quan tam den hi~u qua ca nhan" Con nguoi - va t6 chuc -d~u thich nghi rat nhanh v61 bat ky ki~u hanh vi ung xu nao ma duqc coi la "dinh cao" vase tranh ki~u hanh vi nao khong "dem l:;i.i thanh cong" Do do, c6 m9t m6i quan h~ qua l:;i.i rat thu vi trong phong ca.ch quan ly Di~u ro rang la trong m9t t6

chuc ma "ai het to nhat la nguoi duqc nhi~u nhat", thl se co rat nhi~u nguoi to rn&rn Neu sv kinh tr9ng hay luang b6ng ph1,1 thu(lc vao s6 luqng can b(l cap du61 dong, thi nhung de che se duqc xay d1_1Ilg

2 - Nguoi quan ly la nha lanh dq.o m

Trang h1c khong the dua ra each giai quyet cha tung s-i.r ki~n bat nga, lip c6 m9t so

nguyen tile thea kinh nghi~m ma m9t can b9 quan ly c6 the dung de nh~ ra m('>t

each ung xu khong thich hqp v~ phful minh Hay nh& dmg nhfrng nguyen tile nay chi v~ d1_1ng vaa vi~c SU d1_1ng cac each ung XU lchong phu hr;rp ma thoi, va nh& dng trang khi each ung XU quyet daan, ch.ing h~ lip c6 tac d9ng tieu Cl,IC den m9t s6

nguai, nhung lip c6 nhfrng nguai khac thich duqc doi xu thea ca.ch quyet daan, va chfulg phan ung vm bat ky thu naa khac

Nhfrng ca nhan khac nhau c.in duqc doi xu thea cac ca.ch khac nhau Vi d1,1 nhu, trong khi c6 m9t s6 "nguai c6 the hanh d◊ng "rat ch~ neu khong bi "thuc gi1,1.c", thi

c6 nhfrng nguai lip c6 dily du d9ng ca ca nhan de d~t duqc ket qua tot.nhi'.it khi khong cful ai quan

Trang khi xu ly moi quan h~ v&i h9c sinh, ky thui\].t "di~n" m9t sic thai tlnh cam la hinh thuc ma phful lan ch-Cmg ta da su dl,1.Ilg Khi ung xu v&i can b9, chung ta cung cful m¢t muc d9 kiem soat ruang ti,r Mai nguy hiem luon la vi~c chung ta sa vao m9t

s6 each ung xu c6 the gay phan tac d1,mg

Trang quan h~ vai cap du&i, cung each lanh d~o thich hqp c6 the bien d6i ph1,1 thu9c vao ngum cap du&i da lam cong vi~c d6 baa lau (theo Hersey, Blanchard va Johnson, 1996) Khi m6i vao lam h9 c6 thff se cha d(!i each ung xii "chi bdo nhi?m V"f!, 11

quy€n quyet dfnh v€ vi?c h9 se th{!c hi?n nhi?m V"f!, ra sao va sau d6 dua ra phdn h6i

quyet c6ng Vi?C, mq,c du each tiep cq,n nay c6 thff khong phdi lu~ nao cung dung v6i m(it so cap du6i nhat djnh

Cac dau hi~u cu.a vi~c SU d\lng khong dung ch8 each ung XU dc)cdoan

Doi v6i m(it nguoi cap du6i

1 Nguai cap du&i c6 the ap dl,1.Ilg m('>t vai tro bi d¢ng; "Neu sep cua toi khong nghe cac y ruong cua toi, toi se khong tham gia tru khi dugc dich danh hoi den hai}.c bao phai lam"

m Phan 1 -Quan ly con nguoi

Niu btJ,n c6 m9t cap du6i th¥, d9ng, btJ,n luon phdi hoixem d6 la m9t khuynh hu6ng udn c6 thong thuong hay btJ,n ad gay ra n6

M(>t trm:mg phong c6 1§.n n6i v&i chung toi: "Toi duqc tra luang dii ra quyet djnh va toi da lam dung nhu v~y: Van d~ t~ h~i nhat cu.a toi v&i tu ca.ch l~- truang phong d6 la toi da lam cac giao vien trong phong "mat hung" va toi hinh nhu khong lam cha h9 hang hai lam vi~c duqc."

2 Nguoi cap du&i c6 the phan ung m(>t each chinh tri han, va bilt d§.u qua m?t b~ b~ng ca.ch dua y tuc:m.g va nhung gqi y cu.a h9 cha nhung nguoi chju quan tam han, va di~u d6 gi6ng nhu la ganh dua chu khong con la dong g6p y kien nfra

3 Cung c6 the c6 sv phan khang hoc}c ch6ng d6i trvc tiep, (Nhu chung toi nh~ thay, m(>t s6 nguoi lanh d~o c6 tinh d(>c doan khi phai doi m?t v&i hoan canh nay thuang d6i nguqc sang thai d(> quan tam giup da Nhung ca.ch ru sv quan tam giup da nay chi thuang c6 tu6i th9 rat ngiln)

Ddi v&i nguoi ngang hang:

1 M(>t s6 d6ng nghi~p se phan (mg b~ng nhfrng bi~n phap d(>c doan tuong tlJ va

m(>t CUQC chien s6ng mai se nhanh ch6ng xay ra (Chuani5 7)

2 M(>t s6 d6ng nghi~p khac thl c6 khuynh hu6ng quan tam giup da, c6 the lam cha van d~ tr& nen de emu hon b~g ca.ch khong phan ung q_uyet li~t Nhung cung c6 the hQ se pha ho~ vi tri cu.ab~ theo nhung ca.ch kh6 nh~ biet hon

Cac dau hi~u cua vi~c sir dvng khong dung ch6 each ung xu quan tamgiup da

Ddi u6i m9t nguoi cap du6i

nguoi d~u khong tich eve lam vi~c b&i thai dt) xun xoe ho?c ca.ch quan ly b6 s6t cac

vi ph~m trong cong tac "Neu sep khong qua~ tam den ket_qua lam vi~c cu.a toi, thl t~ sao toi phai lo nghI lam gi?" Chinh vi suy nghI d6 ma & day c6 the c6 ue oai luoi bieng va thieu d(>ng CO' hoan thanh cong vi~c

M(>t nguoi d6ng nghi~p luon d6ng y v6i b~ a ngoai m~t (nhung 1~ c6 the pha b~ khi b~ v.ing m?t) thi se khong con duqc b~ ton tr9ng niia

2 - Nguai quiln ly la nha lanh dc,10 m

BlNH· HUONG THlJ BQNG/ MANG TiNH CHiNH TRJ

M~c du each xi'.r si;r th1=1 d¢ng hay mang tinh chinh tri doi khi cilng thich hQP, si;r hu6ng dful khong hu6ng t6i kifr qua cong vi~c cilng khong hu6ng t6i 1Q'i ich cac m6i quan h~ thl cilng khong chilc se c6 gia tri thi;rc nao d6i v&i t6 chuc ho~c trucmg h9c ngo,,n tru trong trucmg hqp thi;rc hi~n nhfrng nhi~m V1=l hoan toan chan tay du6i si;r giam sat gilt gao Cac bl;lil cilng nen Ii.ha rfulg, d6 ciing c6 th€ la van hoa rieng cua trucmg d6 l10~c hanh vi cua nguai quanly da t.;i.o ra khuynh hu6ng d6

Dfulg sau rat nhieu giao vien lam vi~c theo gia hanh chinh tu 9 gia sang den 4 gia

chieu la ca qua trinh dai h9 cam thay th~t v9ng va bi lang quen Vai ngum trong s6

v6i tu ca.ch la thanh vien dung dfiu trong c9ng d6ng dia phucmg hay th~ chi la

thanh vien H¢i d6ng nhan dan V~y thi c6 cai gi khong 6n & day?

PHONG CACH VA NGUOI QUAN LY TRUONG HOC

Ngay nao chung ta ciing nhin thay baa nhieu ca.ch ung xu khac nhau tu nhfrng bl;lil dong· nghi~p OUQ'C dao t.;i.o hful hoi cua chung ta, tu cac em hQC sinh cua chung ta, tu

r:hiing ngum can b¢ hanh c~nh va ph1=1 trq, va nhiing nguai chung ta phai lien h~ hang ngay Trang tung tiucmg hqp thl ca.ch cu xu ca ban cua tung ca nhan se thay

c16i it nhieu, c6 chu dinh hay ti;r nhien, d€ c16i ph6 l,p v6i hoan canh ma co ta hay anh

ta phai duang diiu

Kinh nghi~m nhieu nam giup chung ta h9c duqc ca.ch ung ph6 m9t each hi~u qua han trong cac hoari canh ma ch(mg ta phai d6i di~n, lam sao dB ki€m soat duqc cac phan ung ban nang cU:a minh d~ d.;i.t duqc ket qua mong dgi Tuy v~y, c6 nhiing ca.ch ung xu ma chung ta se khong bao gia thu lam tru khi chung ta thi;rc st;r c6 gilng Han nfra, chung ta c6 th~ bi tr6i bu9c bai nhiing gia dinh vo can cu ve ca.ch ngum ta se phan ung 1,,u

M9t st;r hi€u biet ve phong ca.ch quan ly se giup chung tam& ra canh cua da dong cua nhiing st;r lt;ra ch9n, khien chung ta phai xem xet l.;i.i nhiing gia dinh thieu can cu cua minh va nhung h~ qua ung xu, d~ roi giup chung ta tr& thanh nhiing nguO'i lanh d.;i.o c6 hi~u qua han

m Phan 1 - Quan ly con nguoi