Slide bài giảng quản trị học 2022

Đầu tiên và quan trọng nhất là khả năng lãnh đạo sự tíchhợp của phần cứng, phần mềm và năng lực phân tích tiên tiến với sự tập trung vào người tiêu dùng, vì đây lànhững các yếu tố sẽ đượ

GIỚI THIỆU HỌC PHẦN

QUẢN TRỊ HỌC

ThS Lê Thị Thảo Trường đại học Ngoại thương

GIỚI THIỆU CHUNG

• Tên môn học: Quản trị học

• Thời lượng: 3 TC

• Mục tiêu:

▪ Nguyên lý cơ bản + kiến thức cập nhật về quản trị

▪ Kỹ năng giải quyết tình huống và ra quyết định

▪ Kỹ năng phân tích doanh nghiệp và phân tích chiến lược

▪ Cải thiện kỹ năng làm việc nhóm và thuyết trình

GIỚI THIỆU CHUNG (tiếp theo)

Nội dung môn học:

• Bài 1: Tổng quan về quản trị

• Bài 2: Lịch sử các học thuyết quản trị

• Bài 3: Môi trường quản trị

• Bài 4: Chức năng hoạch định

• Bài 5: Quản trị chiến lược

• Bài 6: Chức năng tổ chức

• Bài 7: Chức năng lãnh đạo

• Bài 8: Động viên nhân viên

• Bài 9: Chức năng kiểm soát

GIỚI THIỆU CHUNG (tiếp theo)

Giáo trình:

Quản trị học

(Sách dịch từ cuốn Management 3rd E By Robbins, Bergman, Stagg and Coulter Nxb Prentice Hall)

Tài liệu tham khảo:

Management – Robbins & Coulter (2017)

BÀI 1: TỔNG QUAN VỀ QUẢN TRỊ

ThS Lê Thị Thảo Trường đại học Ngoại thương

TÌNH HUỐNG DẪN NHẬP

Quyết định thành hay bại của Microsoft: Tuyển chọn CEO kế tiếp (2013)

Hội đồng quản trị của Microsoft đang phải đối mặt với một nhiệm vụ quan trọng,

đó là tìm ra một vị giám đốc điều hành phù hợp thay thế cho Steve Ballmer

Không nhất thiết phải là một người xuất chúng, am hiểu công nghệ, được

ngưỡng mộ hay đạt được nhiều thành tựu mà cần một người phù hợp với

những nhu cầu đặc biệt của công ty trong tương lai

Cuộc tuyển chọn này không được phép sai lầm Tuy nhiên, đối với nhiều hội

đồng quản trị, tìm được một người phù hợp là một điều khó khăn Nhiệm kì

trung bình của một CEO của công ty trong danh sách Fourtune 500 là 4,6 năm

Với những cái tên như: Yahoo!, J.C, Penney, Siemens CEO của họ đều là

những người có năng lực với những hồ sơ tuyệt vời, nhưng sự phù hợp không

thực sự đáp ứng

TÌNH HUỐNG DẪN NHẬP (tiếp theo)

Chỉ một quyết định sai lầm trong cuộc tuyển chọn này đều sẽ làm giảm hiệu quả của công ty trong nội bộ cũng như là mối quan hệ bên ngoài của nó với hệ sinh thái bao gồm: nhà cung cấp, đối tác, nhà phân phối ủng hộ công ty và sản phẩm của họ Hai thất bại liên tiếp sẽ hủy hoại các cơ hội phát triển Những gì mà Yahoo đã trải qua là một ví dụ.

Hội đồng quản trị và các nhà tuyển dụng luôn làm việc một cách rất nghiêm túc nhưng họ thường bỏ lỡ cái gì là then chốt Việc xác định chính xác 3 đến 4 tiêu chuẩn quan trọng là một thách thức đối với Microsoft Đó là những tiêu chuẩn mà ban lãnh đạo không thể nào bỏ qua được Những tiêu chuẩn là định hướng cho công cuộc tìm kiếm - nếu chúng chính xác và đủ cụ thể, sẽ giúp tìm được người kế nhiệm tiếp theo.

Đây là cách tiếp cận mà IBM – 1 tập đoàn công nghệ đa quốc gia đã làm để đưa ra được quyết định đúng đắn trong thời điểm gay go của họ Tập đoàn này đã bị thâm hụt dòng tiền và sa sút nhanh chóng trong đầu những năm 1990 Công ty đã không đủ quyết đoán để đưa ra một quyết định CEO của họ đã lên kế hoạch chia công ty thành 7 đơn vị

và đây là một quyết định sai lầm Các thành viên hội đồng quản trị Tom Merphy và Jim Burk đã làm một việc được cho là anh hùng khi tuyển dụng Lou Gerstner Họ đi khắp thế giới, tìm hiểu về cả bên trong công ty và bối cảnh bên ngoài của nó, sau đó họ cụ thể hoá những mà công ty cần: một nhà lãnh đạo có năng lực và hiểu biết thực tiễn về

TÌNH HUỐNG DẪN NHẬP (tiếp theo)

Nhưng trường hợp của Microsoft thì khác, lý do là ở các thời kỳ khác nhau ( IBM-1993, Microsoft- 2013).Microsoft có một thương hiệu vĩ đại không thể nhầm lẫn, sức khoẻ tài chính lành mạnh với dòng tiền thườngniên khổng lồ Không một công ty nào có thể so kịp với nền tảng của tập đoàn này Tuy nhiên, nó đã bỏ lỡ một

số cơ hội phát triển trên đường đi, điển hình như chuyển đổi từ sản xuất máy tính sang thiết bị di động Hệsinh thái chúng - nơi các công ty xây dựng các phần mềm ứng dụng hoặc các sản phẩm đang sử dụng côngnghệ của Microsoft đang bị bị đe dọa Nhu cầu về các sản phẩm hiện đang là nguồn tạo ra dòng tiền lớn nhấtđang suy giảm giảm

Vậy những tiêu chuẩn mới của cuộc chơi này là gì? Đầu tiên và quan trọng nhất là khả năng lãnh đạo sự tíchhợp của phần cứng, phần mềm và năng lực phân tích tiên tiến với sự tập trung vào người tiêu dùng, vì đây lànhững các yếu tố sẽ được đưa vào các thiết bị và trở thành dịch vụ Xây dựng khả năng tích hợp này nhanhhơn đối thủ là yêu cầu thiết yếu Mặc dù kế hoạch này đã được hoạch định nhưng Microsoft lại triển khaikhông tốt, trong khi Apple lại làm rất thành công Mua lại Nokia đã mang đến cho Microsoft những cơ hội mới,nhưng CEO cần chắc chắn rằng các thiết bị của Microsoft/ Nokia phải đưa đến cho người sử dụng những trảinghiệm tốt hơn đối thủ của họ

TÌNH HUỐNG DẪN NHẬP (tiếp theo)

Thứ hai là năng lực huy động hệ sinh thái người dùng Google và Amazon đã vượt Microsoft rất nhiều nămtrước về khoản này nhưng vẫn chưa muộn Microsoft vẫn đi theo vết xe đổ của mình trong khi các đối tác của

nó thì vẫn mong nó sẽ dẫn dắt cuộc chơi Họ sẽ tham gia cùng Microsoft khi họ thấy người CEO mới có đủ uytín với cả bên trong và bên ngoài và không bỏ lỡ cơ hội tiếp theo trên con đường phát triển Việc chứng minhđược khả năng hoàn vốn từ khoản chi 9 tỉ USD cho việc nghiên cứu và phát triển sẽ tạo ra sự khác biệt Bướctiến sâu hơn vào phần cứng thông qua việc mua lại Nokia có thể là một cú sốc bất ngờ, nhưng sức ép và sựphụ thuộc lẫn nhau là các thuộc tính vốn có của mọi hệ sinh thái, đặc biệt là công nghệ

Thứ ba là việc hàn gắn nền văn hóa khác nhau đang bị chia rẽ Hãy nhìn vào cách CEO Alan Mulally đã vượtqua được sự chia rẽ giữa các đơn vị ở Ford sau gần 100 năm Ông ấy đã tổng hợp các bản báo cáo trực tiếpvào mỗi thứ Năm hàng tuần để cho cả đội lãnh đạo cùng xem, cả chiến lược và tác nghiệp Việc tham gia làbắt buộc Hầu hết mọi người mà ông tiếp nhận đều tiếp tục ở lại nhưng Mulally đã thay đổi hành vi của họ.Chương trình tái cơ cấu gần đây của Ballmer có thể giúp ích Microsoft, nhưng những CEO tiếp theo có thể

TÌNH HUỐNG DẪN NHẬP (tiếp theo)

Khó có thể tìm được một người đáp ứng được tất cả những phẩm chất quan trọng này, nhưng nó vẫn là ưutiên của Hội đồng quản trị Nếu công ty không thể tìm được ứng viên có đủ các chỉ tiêu thì còn có một sự lựachọn khác đó là: tuyển một chủ tịch điều hành có sự chín chắn và có kinh nghiệm làm CEO trước đây để huấnluyện và hướng dẫn cho một CEO mới Điều này sẽ giúp cho CEO mới có thời gian để mở rộng khả năng màkhông đưa công ty vào nguy cơ nguy hiểm

Tất nhiên, những phẩm chất lãnh đạo khác: can đảm, khiêm tốn, kỹ năng giao tiếp, khả năng tạo động lực,chọn đúng người sẽ phải được xem xét nhưng những đặc điểm thông thường chỉ là những yêu cầu tối thiểu

CÂU HỎI:

1 Tiêu chuẩn chung để một người được lựa chọn trở thành CEO như IBM hoặc Microsoft là gì?

2 Có hay không sự khác biệt về tiêu chuẩn để trở thành CEO của IBM (những năm 1993) và Microsoft(những năm 2010s)?

MỤC TIÊU BÀI HỌC

Sau khi học xong bài này, sinh viên sẽ:

• Trả lời được ai là nhà quản trị (người quản lý) và nơi làm việc (của họ)

• Giải thích tại sao các nhà quản trị (nhà quản lý) quan trọng đối với các tổ chức

• Mô tả chức năng, vai trò và kỹ năng của nhà quản trị (nhà quản lý)

• Các yếu tố định hình xu hướng của quản trị

CẤU TRÚC NỘI DUNG

1.1 AI LÀ NHÀ QUẢN TRỊ

Nhà quản trị

Nhà quản trị là người làm việc cùng với và thông qua người khác để hoàn thành các mục tiêu của tổ chứcbằng cách điều phối hoạt động của họ

1.1 AI LÀ NHÀ QUẢN TRỊ

1.1.1 Nhà quản trị làm việc ở đâu?

1.1.2 Các cấp bậc quản trị

1.1.1 NHÀ QUẢN TRỊ LÀM VIỆC Ở ĐÂU?

• Nhà quản trị làm việc trong một tổ chức

• Ba yếu tố của tổ chức:

▪ Có mục đích;

▪ Nhiều người chia sẻ mục đích;

▪ Có cấu trúc/quan hệ

Các nhân viên thừa hành

1.1.2 CÁC CẤP BẬC QUẢN TRỊ

Quản trị viên cấp cơ sởQuản trị viên cấp trung

Quản trị viêncấp cao

1.1.2 CÁC CẤP BẬC CỦA NHÀ QUẢN TRỊ (tiếp theo)

Quản trị viên cấp cao

• Kiến tạo tầm nhìn phát triển tổ chứcXây dựng các kế hoạch

và chiến lược dài hạn

• Quyết định và triển khai các chương trình thay đổi tổ chức

(cơ cấu tổ chức, văn hoá)

• Lựa chọn các nhân sự chủ chốt của công ty

• Điều phối hoạt động của công ty

• Đánh giá thành tích chung của công ty và các bộ phận

• Kiểm soát việc thực hiện chiến lược và mục tiêu chung của

công ty

1.1.2 CÁC CẤP BẬC CỦA NHÀ QUẢN TRỊ (tiếp theo)

Quản trị viên cấp trung

• Lập các kế hoạch trung hạn và chuẩn bị các kế hoạch dài hạn

để cấp trên phê duyệt dựa trên chiến lược công ty

• Thiết lập các chính sách của phòng/ban

• Xem xét các báo cáo ngày và báo cáo tuần về sản xuất hoặc

1.1.2 CÁC CẤP BẬC CỦA NHÀ QUẢN TRỊ (tiếp theo)

Quản trị viên cấp cơ sở

• Lập các kế hoạch ngắn hạn và chi tiết

• Phân công công việc cụ thể

• Giám sát hoạt động hàng ngày

• Đánh giá thành tích của cấp dưới

• Duy trì liên lạc chặt chẽ với các nhân viên thừa hành

nhằm tạo động lực, truyền thông chính sách và hỗ trợ

nhân viên

CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM

Vai trò hoạch định chiến lược của doanh nghiệp đặc biệt quan trọng đối với quản trị:

A cấp cao

B cấp trung

C cấp cơ sở

D cấp cao và cấp trung

• Mục tiêu của quản trị:

▪ Hiệu quả: hoàn thành các mục tiêu của tổ chức (Làm đúng việc)

▪ Hiệu suất: Khả năng hoàn thành các mục tiêu với mức độ lãng phí nguồn lực thấp nhất – tận dụng tốtcác nguồn lực sẵn có (Làm đúng cách)

▪ Một nhà quản trị giỏi phải đạt được cả hiệu quả và hiệu suất

CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM

Những khía cạnh nào dưới đây đúng với hoạt động quản trị?

A Là một quá trình

B Được định hướng bởi mục tiêu của tổ chức

C Đối tượng của quản trị là con người

D Cả (A), (B) và (C)

1.3 NHÀ QUẢN TRỊ LÀM GÌ

1.3.1 Các chức năng của quản trị

1.3.2 Vai trò của nhà quản trị

1.3.1 CÁC CHỨC NĂNG CỦA QUẢN TRỊ

Các mục tiêu của

tổ chức được thực hiện

và quyết định cách thức tốt nhất để hoàn thành chúng.

Quá trình phân bổ và điều phối nhân lực và các nguồn lực khác để triển khai thành công các kế hoạch.

Quá trình ảnh hưởng đến người khác để họ thể hiện các hành vi cần thiết để thực hiện các mục tiêu của

tổ chức.

Quá trình điều tiết các hoạt động của tổ chức để đảm bảo rằng thành tích thực tế đáp ứng các tiêu chuẩn

kỳ vọng và mục tiêu của

tổ chức.

…đưa ra các lựa chọn có ảnh hưởng đến tổ chức

• Người khởi xướng

• Người xử lý xáo trộn/nguy cơ

• Người phân bổ các nguồn lực

• Người thương lượng

1.3.2 VAI TRÒ CỦA NHÀ QUẢN TRỊ

Vai trò ra quyết định (Decisional Roles)

Vai trò thông tin (Informational Roles)

Vai trò quan hệ (Interpersonal Roles)

…phát triển và duy trì các mối quan hệ tích cực với những người quan trọng

• Người đại diện (Figurehead)

• Người lãnh đạo (Leader)

• Đầu mối liên lạc với bên ngoài (Liaison)

…thu nhận và truyền đạt thông tin, đóng vai trò như trung tâm thần kinh của

các đơn vị trong tổ chức

• Người theo dõi thông tin (Monitor)

• Người phổ biến thông tin (Disseminator)

• Người phát ngôn (Spokerperson)

1.3.2 VAI TRÒ CỦA NHÀ QUẢN TRỊ (tiếp theo)

Sự khác biệt về vai trò quản trị giữa các bộ phận

1.4 CÁC KỸ NĂNG QUẢN TRỊ

1.4.1 Kỹ năng chuyên môn

1.4.2 Kỹ năng nhân sự

1.4.3 Kỹ năng khái quát hoá

1.4.4 Mối quan hệ giữa cấp bậc quản trị và kỹ năng quản trị

1.4.1 KỸ NĂNG CHUYÊN MÔN

• Kiến thức và khả năng vận dụng một cách thành thạo những kiến thức

vào một lĩnh vực cụ thể

• Các lĩnh vực: sản xuất, bán hàng, marketing, nhân sự, tài chính…

• Một nhà quản trị giỏi có cần phải giỏi kỹ năng chuyên môn

Tại sao một nhà quản trị giỏi có cần phải giỏi kỹ năng chuyên môn?

1.4.2 KỸ NĂNG NHÂN SỰ

• Kỹ năng nhân sự là khả năng của một nhà quản trị có thể

hợp tác tốt với người khác với tư cách là một thành viên

cũng như lãnh đạo của nhóm

• Các kỹ năng nhân sự quan trọng:

▪ Kỹ năng giao tiếp;

▪ Kỹ năng năng lãnh đạo, khuyến khích người khác;

▪ Làm việc nhóm;

▪ Làm việc trong môi trường đa văn hoá

1.4.3 KỸ NĂNG KHÁI QUÁT HOÁ

• Kỹ năng khái quát hoá là khả năng của một nhà quản trị làm việc với các ý tưởng và khái niệm

• Cụ thể:

▪ …nhận thức tổ chức như một tổng thể thống nhất và mối q.hệ phụ thuộc giữa các bộ phận

▪ …nhận biết sự phù hợp giữa tổ chức với bối cảnh rộng hơn của ngành, cộng đồng và thế giới

▪ …thu thập, xử lý thông tin và ra quyết định

• Kỹ năng khái quát hoá là yếu tố trung tâm trong việc thiết lập tầm nhìn và kế hoạch chiến lược cho một

tổ chức

1.4.3 KỸ NĂNG KHÁI QUÁT HOÁ (tiếp theo)

Tóm lược:

Kỹ năng chuyên môn

Khả năng làm việc

với các sự vật (things)

Kỹ năng Nhân sự

Khả năng làm việc

với con người

Kỹ năng khái quát hoá

Khả năng làm việc

với các ý tưởng và khái niệm

1.4.4 MỐI QUAN HỆ GIỮA CẤP BẬC QUẢN TRỊ VÀ KỸ NĂNG QUẢN TRỊ

Quản trị viên cấp cao

Quản trị viên cấp trung

Kỹ năng khái quát hoá và ra quyết định

Kỹ năng nhân sự

Kỹ năng chuyên môn

Câu hỏi trắc nghiệm

Kỹ năng nào dưới đây thuộc về nhóm kỹ năng chuyên môn?

A Khả năng nhận dạng cơ hội để đổi mới

B Khả năng nhận ra nơi có vấn đề và triển khai giải pháp

C Khả năng vận dụng quy trình kỹ thuật để thực hiện một hoạt động cụ thể

D Xây dựng mạng lưới quan hệ

1.5 CÁC XU HƯỚNG QUẢN TRỊ

• Thay đổi và đổi mới

• Thị trường và công nghệ

• Sự đa dạng: thị trường, sản phẩm nhân sự

• Toàn cầu hóa

• Chất lượng và sự phát triển của tổ chức

• Các nhà quản trị thực hiện bốn chức năng quản trị: hoạch định, tổ chức, lãnh đaọ và kiểm soát.

• Hoạch định: Quá trình thiết lập các mục tiêuvà quyết định cách thức tốt nhất để hoànthành chúng

• Tổ chức: Quá trình phân bổ và điều phối nhân lực và các nguồn lực khác để triển khai thành công các

BÀI 2: LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN CÁC HỌC

THUYẾT QUẢN TRỊ

Trường đại học Ngoại thương

MỤC TIÊU BÀI HỌC

Sau khi học xong bài này, sinh viên có thể:

• Hiểu và mô tả được bối cảnh lịch sử và sự ra đời của các tư tưởng quản trị

• Mô tả các trường phái của tư tưởng quản trị và sự phát triển của chúng

• Sự đóng góp của những tư tưởng quản trị đối với công việc của nhà quản trị

• Phân tích những hạn chế của từng trường phái lý thuyết quản trị

CẤU TRÚC NỘI DUNG

2.1 Bối cảnh lịch sử

Những tư tưởng quản trị trong nửa đầu thế kỷ 20

2.2

2.1 BỐI CẢNH LỊCH SỬ

2.1.1 Vấn đề tổ chức và quản trị trước thế kỷ 18

2.1.2 Hai sự kiện quan trọng

2.1 BỐI CẢNH LỊCH SỬ

4 mốc quan trọng:

• Trước công nguyên: tư tưởng quản trị sơ khai, gắn liền với tôn giáo & triết học

• Thế kỷ 14: sự phát triển của thương mại thúc đẩy sự phát triển của quản trị

• Thế kỷ 18: cuộc cách mạng công nghiệp là tiến đề xuất hiện lý thuyết quản trị

• Thế kỷ 19: sự xuất hiện của nhà quản trị chuyên nghiệp đánh dấu sự ra đời của các lý thuyết quản trị

2.1.1 VẤN ĐỀ TỔ CHỨC VÀ QUẢN TRỊ TRƯỚC THẾ KỶ 18

• Trước công nguyên: tư tưởng quản trị sơ khai, gắn liền với tôn giáo & triết học.

Người Ai Cập thành lập nhà nước 8000 năm trước công nguyên và những kim tự tháp là dấu tích về trình

độ kế hoạch, tổ chức và kiểm soát một công trình phức tạp Người Trung Hoa cũng có những định chếchính quyền chặt chẽ, thể hiện một trình độ tổ chức cao

• Thế kỷ 14: sự phát triển của thương mại thúc đẩy sự phát triển của quản trị.

Ở Châu Âu, kỹ thuật và phương pháp quản trị bắt đầu được áp dụng trong kinh doanh từ thế kỷ 16 khi hoạtđộng thương mại phát triển

2.2.2 HAI SỰ KIỆN QUAN TRỌNG

• Học thuyết kinh tế cổ điển “Của cải của các quốc gia” của Adam Smith:

Smith công nhận rằng chuyên môn hoá và hợp tác về kinh tế là biện pháp quan trọng nhất nhằm cải thiệnđiều kiện sống Ông đã đập tan tư duy cũ về buôn bán, thương mại và chính sách công, và dẫn tới việchình thành lĩnh vực nghiên cứu mới: kinh tế học

• Cách mạng công nghiệp đầu thế kỷ 18.

Cuộc cách mạng công nghiệp đã chuyển sản xuất từ phạm vi gia đình sang nhà máy Quy mô và độ phứctạp gia tăng, việc nghiên cứu quản trị bắt đầu trở nên cấp bách, song cũng chỉ tập trung vào kỹ thuật sảnxuất hơn nội dung của hoạt động quản trị