Đặc trưng của sử thi Ấn Độ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA NGỮ VĂN  BÀI TẬP LỚN A3 Chủ đề 3 Đặc trưng của sử thi Ấn Độ (qua phân tích văn bản Rama buộc tội – Ramayana) Học phần Đọc hiểu các văn bản văn học phương Đông ở nhà trường phổ thông Hà Nội, 2021 MỤC LỤC MỞ ĐẦU 1 NỘI DUNG 1 Chương 1 Một số vấn đề về lí thuyết 1 1 1 Khái quát về văn học Ấn Độ 1 1 2 Khái quát về sử thi Ấn Độ 2 1 2 1 Khái niệm 2 1 2 2 Đặc trưng 3 1 3 Khái quát về tác giả và tác phẩm 4 1 3 1 Tác giả 4 1 3 2 Tác phẩm 4 Chương 2 Đặc trưng của s.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

KHOA NGỮ VĂN

- -

BÀI TẬP LỚN A3

Chủ đề 3: Đặc trưng của sử thi Ấn Độ

(qua phân tích văn bản Rama buộc tội – Ramayana)

Học phần: Đọc hiểu các văn bản văn học phương Đông

ở nhà trường phổ thông

Hà Nội, 2021

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 1

Chương 1: Một số vấn đề về lí thuyết 1

1.1 Khái quát về văn học Ấn Độ 1

1.2 Khái quát về sử thi Ấn Độ 2

1.2.1 Khái niệm 2

1.2.2 Đặc trưng 3

1.3 Khái quát về tác giả và tác phẩm 4

1.3.1 Tác giả 4

1.3.2 Tác phẩm 4

Chương 2: Đặc trưng của sử thi Ấn Độ qua văn bản 5

Ra-ma buộc tội - Ramayana 5

2.1 Tính quy mô đồ sộ 5

2.2 Tính giáo huấn sâu đậm 6

2.3 Tính xung đột gay gắt về đạo lí 8

2.4 Tính đa dạng về hệ thống nhân vật 10

KẾT LUẬN 12

Tài liệu tham khảo 13

MỞ ĐẦU

Văn học phương Đông được biết đến như một nền văn học đồ sộ, có nhiều đóng góp lớn với nền văn học thế giới Là nền văn học gắn liền với văn học của các nước như: Trung Hoa và các nước thuộc vùng văn học chữ Hán,

Ấn Độ, nước trung cận Đông, Bắc Phi Do đó mà văn học phương Đông mang nhiều đặc trưng riêng Là nền văn học xuất hiện từ lâu, minh chứng qua

các tác phẩm cổ (Kinh Thi, Rig Veda, Tử thư, ) Do có sự tách biệt về địa lí,

giao thông mà các nước phương Đông thời cổ không có sự giao lưu với bên ngoài đã dẫn đến các tính dân tộc được bộ lộ và hình thành rõ nét trong các tác phẩm Ra đời từ khá sớm nên văn học phương Đông có sự khác biệt, phát triển chậm hơn so với văn học tiến bộ khác Thường gắn với lối tư duy, cảm thức như: hướng nội, trữ tình, cảm tính,

Tiêu biểu cho nền văn học phương Đông ta không thể không nhắc tới

Ấn Độ - đất nước của nền văn học cổ Với sự phát triển mạnh mẽ về văn học

và đặc biệt là sử thi, Ấn Độ đã đem đến những kiệt tác lớn, mang giá trị sâu sắc cho nền văn học Nhắc đến nền văn học Ấn Độ, bao giờ ta cũng nghĩ đến

hai bộ sử thi Mahabharata và Ramayana Trong đó, Ramayana là thành tựu

văn học lớn nhất của Ấn Độ

Trong nghiên cứu này tôi đi nghiên cứu vấn đề: “Đặc trưng của sử thi

Ấn Độ qua văn bản Ra-ma buộc tội - Ramayana” Bài nghiên cứu giúp tôi hiểu sâu hơn về văn bản Ra-ma buộc tội, cùng với những đặc trưng của sử thi

Ấn Độ

NỘI DUNG

Chương 1: Một số vấn đề về lí thuyết

1.1 Khái quát về văn học Ấn Độ

Văn học là loại hình nghệ, lấy ngôn từ của chính con người làm chất liệu, phương tiện Qua đó tạo tính thẩm mỹ, tái hiện được sự kiện, biến cố có ảnh hưởng đến hành động, số phận của con người Giúp ta cảm nhận chúng,

đánh giá chúng mà tự định hướng cho mình theo cái lí tưởng đẹp, lí tưởng cao

cả

Văn học Ấn Độ là nền văn học cổ nhất thế giới Trong văn học Ấn Độ, các hình thức truyền khẩu và viết rất được quan tâm Ngoài dạng kiến thức linh thiêng là Vedas, văn học Ấn Độ còn có sử thi Ramayana và Mahabharata Văn học Ấn Độ phát triển mạnh về thơ ca Ba Tư và Urdu trong thời trung cổ, khi bị hồi giáo cai trị Là nền văn học có sự đa dạng và phức tạp về ngôn ngữ Tôn giáo của Ấn Độ cũng ảnh hưởng ít nhiều tới văn học

Văn học ấn độ đang ngày càng phát triển và mở rộng ra Văn học phát triển kéo theo sự phong phú và đa dạng của nền văn hóa - nền văn hóa có ảnh hưởng sâu rộng trên thế giới Xuất hiện nhiều nhà thơ, nhà văn lớn như: Tagore, Valmiki, đã có đóng góp lớp cho nền văn học Ấn Độ Đem đến nhiều sản phẩm đồ sộ cả về hình thức đến nội dung

1.2 Khái quát về sử thi Ấn Độ

1.2.1 Khái niệm

Thuộc giai đoạn thứ hai trong quá trình phát triển của văn học cổ, sử thi xuất hiện dựa trên sự lớn mạnh và phát triển của văn minh nhân loại

Thuộc văn học dân gian, sử thi là thể loại lớn, mang trong mình niềm tự hào của các dân tộc Ra đời trên cơ sở từ thần thoại Trong sử thi cảm hứng chủ yếu là khẳng định và ca ngợi vẻ đẹp, sức mạnh của cộng Là tài sản quý giá của nhân loại, không chỉ mang giá trị văn hóa, lịch sử sử thi còn là thành tựu của một nền văn minh phát triển

Hay ta có thể hiểu, sử thi là tác phẩm tự sự có quy mô lớn, là thể loại của văn học dân gian Xây dựng tác phẩm có vần, nhịp, hình tượng lớn lao đại diện cho cả một cộng đồng Nhằm kể lại, phản ánh đời sống cộng đồng của cư dân thời cổ đại

Những cuộc xung đột giữa các vương quốc, chủng tộc được sử thi phản ánh một cách sống động, chân thực Sử thi ca ngợi những chiến công, thắng lợi của những anh hùng mang lí tưởng, khí phách được nhân dân ngưỡng mộ

1.2.2 Đặc trưng

Là thể loại ra đời sớm (khoảng 800 năm TCN) khi đất nước Ấn Độ được chia thành nhiều vương quốc nhỏ, khi chế độ quân chủ chuyên chế ra đời Sử thi phản ánh chân thực đời sống, tư tưởng của nhân dân thời cổ đại

Ca ngợi những anh hùng với chiến công, lý tưởng lớn lao mà nhân dân tôn thờ Sử thi mang nhiều đặc trưng riêng:

Đầu tiên là tính quy mô đồ sộ Sử thi thường có dung lượng rất lớn, dài

hàng vạn câu Sở dĩ sử thi đồ sộ là do nhân dân Ấn Độ giàu trí tưởng tượng,

suy nghĩ sâu rộng, triền miên Do đất nước Ấn Độ rộng lớn, đa dạng về dân tộc, phong tục, huyền thoại Nội dung các câu chuyện trong sử thi được các nghệ nhân sưu tập các câu chuyện khác nhau, kết nối và xâu chuỗi lại với nhau làm cho nội dung và độ dài của sử thi được kéo ra Không những đồ sộ

về dung lượng, sử thi còn có sức khái quát cao, bối cảnh thể hiện trong sử thi hoành tráng hơn các thể loại khác

Thứ hai là tính giáo huấn sâu đậm Đó là những vấn đề về đạo đức, luân lí của đất nước Ấn Độ Tác phẩm sử thi luôn gửi gắm và mang tính đạo đức, lí tưởng cao Qua đó hướng con người ta đến những điều tốt đẹp, điều thiện, những lẽ sống công bằng Mục đích giáo huấn chính là mục đích, ý nghĩa cuối cùng mà tác phẩm sử thi hướng tới

Thứ ba là tính xung đột gay gắt về đạo lí Phản ánh và tái hiện cuộc đấu tranh của nhân dân Ấn Độ, sử thi không chú trọng đến việc tái hiện chiến tranh mà chủ yếu khắc họa xung đột giữa hai phe đối đầu là thiện và ác, giữa đạo lí và phi đạo lí Có nhiều xung đột khác nhau xảy ra trong một tác phẩm

sử thi Xung đột xuất hiện đòi hỏi con người ta phải tìm cách giải quyết, giải hòa nêu không thành thì phải tiến tới chiến tranh Khi chiến tranh phải đảm bảo các nguyên tắc về công bằng, nhân đạo Hướng đến mục đích cuối cùng

là hòa hợp, hòa bình

Cuối cùng là tính đa dạng trong hệ thống nhân vật Nhân vật trong sử thi Ấn Độ rất đa dạng: người anh hùng, thần thánh, ma quỷ,… Phần lớn nhân vật đã xuất hiện trong thần thoại, truyền thuyết Nhân việt luôn có sự biến hóa

như nửa người, nửa thần Nhân vật anh hùng trong sử thi mang vóc dáng lớn lao, có sức mạnh về trí tuệ, dũng cảm và mang tấm lòng lương thiện

1.3 Khái quát về tác giả và tác phẩm

1.3.1 Tác giả

Tác phẩm được bổ sung và chau chuốt bởi rất nhiều tu sĩ - thi nhân và đạt đến sự hoàn thiện cuối cùng nhờ đạo sĩ Van-mi-ki

Van-mi-ki là nhà thơ Ấn Độ cổ đại Ông sống vào khoảng thế kỷ V trước công nguyên Sinh ra trong gia đình đẳng cấp Bà La môn Cuộc sống của ông vất vả từ bé, bị cho mẹ ruồng bỏ phải lang thang nhiều nơi sau đó phải trốn vào rừng để sống Sống ở trong rừng ông đã tu luyện thành đạo sĩ Nhà người đầu tiên được nhân dân Ấn Độ xem là nhà thơ của dân tộc

Có cuộc sống khó khăn nhưng ông ăn nói rất lưu loát - xuất khẩu thành thơ, có trí nhớ kỳ lạ Vốn là người thông minh cùng với tài năng của mình, khi thần Narada kể cho Van-mi-ki về chàng Rama, ông đã chú tâm và kể lại cho các môn đệ nghe bằng cách diễn đạt, bằng vần thơ của mình Nhờ đó mà truyện thơ Ramayana của ông được lưu truyền nhiều nơi, trên khắp mảnh đất

Ấn Độ Tác phẩm mang nhiều triết lý, tư tưởng mà Van-mi-ki muốn gửi gắm đến bạn đọc

1.3.2 Tác phẩm

Có nhiều ý kiến khác nhau nói về hoàn cảnh ra đời của Ramayana Nhà nghiên cứu Ấn Độ cho rằng Ramayana được lưu truyền từ thế kỷ VI - V trước công nguyên Hay theo Radhakrishnan thì Ramayana được viết sau sử thi Mahabharata, được ghi lại khi Phật ra đời (563 - 483 trước công nguyên)

Nhưng đó chỉ là những suy đoán Nhà khảo cổ học Ấn Độ H D Xankalia đã

khẳng định, sử thi Ramayana ra đời vào thế kỉ III trước công nguyên, hoàn

chỉnh vào thế kỉ IV sau công nguyên

Ramayana được coi là bộ sử thi lớn của Ấn Độ, được lưu truyền rộng

rãi từ năm này qua năm khác Đã có biết bao thi sĩ vô danh đã sửa lại, bổ sung khiến cho tác phẩm ngày càng hoàn thiện hơn Tác phẩm đã để lại dấu ấn

trong lòng bạn đọc, mở ra thời kì văn học rực rỡ cho nền văn học Ấn Độ,

Người Ấn coi đây là Kinh Thánh của đất nước mình

Đoạn trích Ra-ma buộc tội được trích trong Ramayana, nằm ở khúc ca thứ VI chương 79 Đoạn trích là phần hay của thiên sử thi Ramayana Đặt

nhân vật vào những xung đột khác nhau, đoạn trích thể hiện được quan niệm, triết lý về nhân vật anh hùng, về hình mẫu lý tưởng của nhân dân Ấn Độ

Chương 2: Đặc trưng của sử thi Ấn Độ qua văn bản

Ra-ma buộc tội - Ramayana

Ra-ma buộc tội là một trong những văn hay nhất trích trong

Ra-ma-ya-na, được đưa vào chương trình dạy học Văn bản đã làm nổi bật lên hình ảnh

một người anh hùng được ca ngợi bởi tài năng, đạo đức và danh dự cá nhân Thể hiện một quan niệm sâu sắc và rõ ràng của nhân nhân Ấn Độ về người anh hùng lí tưởng và phẩm chất của họ Đồng thời việc sử dụng các hình ảnh đặc sắc, nhân vật lí tưởng, đối thoại giàu kịch tính, giàu yếu tố sử thi đã tạo nên một đoạn trích đầy kịch tính

2.1 Tính quy mô đồ sộ

Đoạn trích có nguồn gốc từ truyền thuyết về hoàng tử Ra-ma, được lưu

truyền rộng rãi khắp nơi Sử thi thường có dung lượng rất lớn, dài hàng vạn

câu Sở dĩ sử thi đồ sộ là do nhân dân Ấn Độ giàu trí tưởng tượng, suy nghĩ

sâu rộng, triền miên Do đất nước Ấn Độ rộng lớn, đa dạng về dân tộc, phong tục, huyền thoại Nội dung các câu chuyện trong sử thi được các nghệ nhân sưu tập các câu chuyện khác nhau, kết nối và xâu chuỗi lại với nhau làm cho nội dung và độ dài của sử thi được kéo ra Không những đồ sộ về dung lượng,

sử thi còn có sức khái quát cao, bối cảnh thể hiện trong sử thi hoành tráng hơn các thể loại khác

Ra-ma buộc tội được trích trong sử thi Ra-ma-ya-na - sử thi lớn của Ấn

Độ, nằm ở khúc ca thứ VI chương 79 Đây là một bộ sử thi bằng tiếng Phạn, được viết bằng văn vần, gồm 24.000 câu thơ đôi Có tất cả là 7 tập kể lại những chiến công của Rama trong cuộc chiến đấu tranh chống lại cái xấu xa,

phi đạo lí Ra-ma-ya-na dài gần 5 vạn dòng, mang nhiều ý nghĩa: “Tất cả những gì có trên đất Ấn Độ điều có trong Mahabharata”

Không chỉ lớn về dung lượng mà nó còn lớn về nội dung, giá trị phản

ánh của đoạn trích Ra-ma buộc tội có cốt truyện chặt chẽ, phong cách nhất

quán Vấn đề trong tác phẩm được phản ánh và được lan rộng ra khắp các vương quốc trên đất Ấn Độ Đoạn trích xoay quanh những xung đột khác

nhau của con người, những kỳ tích của người anh hùng Rama Ra-ma buộc tội còn kể lại sự kiện quan trọng trong sử thi Ấn Độ Nội dung mà đoạn trích

phản ánh sâu rộng, bao quát nhiều vấn đề của cuộc sống, con người Thể hiện toàn bộ các khía cạnh, vấn đề của cuộc sống văn hóa, lịch sử của người dân

Ấn Độ Đòi hỏi sự lựa chọn quyết liệt, bộc lộ sâu sắc bản chất của con người Qua đó thể hiện một cách sâu đậm, rõ nét những đặc trưng của sử thi Ấn Độ

2.2 Tính giáo huấn sâu đậm

Ấn Độ được biết đến là một đất nước có rất nhiều tôn giáo, là nước mộ đạo Hộ tôn sùng nhiều đấng thần linh khác nhau, tuyệt đối tin tưởng vào thần linh Tính giáo huấn, đạo lí công bằng của con người được thể hiện rõ nét trong các sáng tác sử thi Sử thi được coi là cuốn sách về luân lí, đạo đức Luôn đề cao lý tưởng, hướng con người đến những điều tốt đẹp, cái thiện, như

Krixna Dvaipayana đã nói: “Những ai đã nghe sử thi này thì mọi tội lỗi đã phạm trong hành động ý nghĩa và lời nói đều được tẩy rửa” [6]

Trong Ra-ma buộc tội, tác giả gửi gắm nhiều giáo huấn sâu sắc thông qua các nhân vật Đầu tiên là Rama - một nhân vật mang trong mình tấm gương phản chiếu về đạo đức Sau khi đánh bại quỷ vương, cứu được vợ của mình, là một con người của xã hội xưa Rama không còn tin tưởng Xi-ta

Chàng đưa ra những lời buộc tội vợ của mình: “Giờ đây ta phải nghi ngờ tư cách của nàng” [2-tr.57] Với chuẩn đạo đức của xã hội cổ đại, hành động ở

trong nhà của một kẻ xa lạ là không phù hợp, trái với đạo đức Là một vị vua của đất nước, Ra-ma phải hi sinh, đặt cái tiêu chuẩn của cộng đồng lên trên

tình thân, chàng không chấp nhận được cái việc quỷ vương Ra-va-na “nhìn

hau háu khắp người nàng” [2-tr.57]

Trước khi Xi-ta bước lên giàn hỏa thiêu, Ra-ma gọi Xi-ta là “phu nhân cao quý” [2-tr.57], cách gọi bộc lộ sự xa cách, lạnh lùng không còn một chút

thân mật Nhưng đó cũng là một cách gọi đầy trịnh trọng Ghen tuông, nghi ngờ nhân cách của Xi-ta, Ra-ma đã dùng những lời nói lạnh lùng để xua đuổi

nàng “nàng muốn đi đâu thì tùy, ta không ưng có nàng nữa” [2-tr.57] Không

những vậy, Ra-ma còn buông những lời xúc phạm đến nhân cách của Xi-ta

“nàng có thể để tâm đến Lắc-ma-na, Bha-ra-ta” [2-tr.57], khi mà mục đích

của nàng đã đạt được Ở trong nhà của một kẻ xa lạ nên giờ đây Ra-ma phải nghi ngờ tư cách của Xi-ta Với vẻ đẹp yêu kiều, lại ở một mình trong nhà của một kẻ xa lạ giờ đây ta không còn tin tưởng nàng nữa

Khi Xi-ta lên giàn lửa, Ra-ma “vẫn ngồi, mắt dán xuống đất” [2-tr.58],

đau khổ vô biên nhìn Xi-ta ta bước lên giàn lửa Ra-ma quyết hy sinh, đánh đổi tình yêu để bảo vệ công bằng, danh dự của một người anh hùng Giữa xã hội và bản thân mình, giữa tình yêu và danh dự, Ra-ma đã lựa chọn đứng về phí xã hội, đã lựa chọn danh dự để làm tròn bổn phận, trách nhiệm của một vị vua Ra-ma mang trong mình những phẩm chất của một người anh hùng lí tưởng của cộng đồng Nhân vật Rama chân thực, mang vẻ đẹp độc đáo của nhân vật sử thi Ấn Độ Qua Ra-ma, ta nhận thấy sử thi Ấn Độ mang nặng về giáo huấn, luôn bảo vệ và bênh vực cho đạo lý, lẽ phải

Không những vậy, ở Xi-ta ta cũng thấy được một tấm gương về lòng chung thủy Xi-ta mong ngóng cuộc gặp gỡ với Ra-ma sau bao ngày xa cách thế nhưng trước thái độ của Ra-ma, nàng rất ngạc nhiên và đau đớn đến nghẹt thở nàng xấu hổ và tủi nhục cho thân phận Xi-ta tìm mọi lời lẽ có tình, có lý

để minh oan cho mình Nàng nhấn mạnh dòng dõi xuất thân của mình Nàng lấy trái tim tình yêu để khẳng định lòng chung thủy Trước thái độ của Ra-ma không còn cách nào khác nàng buộc phải chọn hành động nhảy vào lửa để minh oan và khẳng định tấm lòng chung thủy Qua đó, ta thấy được sự quyết liệt trong tính cách nhân vật sử thi Đây cũng là chi tiết huyền thoại làm ngời sáng vẻ đẹp của Xi-ta

2.3 Tính xung đột gay gắt về đạo lí

Xung đột trong Ra-ma buộc tội là mâu thuẫn giữa Ra-ma với quỷ

vương Ra-va-na Xung đột giữa hai hai kẻ thù với nhau

Ra-ma là người anh hùng, là hiện thân của cái thiện và đạo lý Tác giả xây dựng Ra-ma như một vị anh hùng, một đấng tối cao của cộng đồng Là người mang trong mình đầy đủ những phẩm chất đáng quý, Ra-ma là hình mẫu lí tưởng của người dân Ấn Độ Không chỉ có sức mạnh, Rama còn có trí thông minh siêu phàm không gì có thể so sánh được Trong sử thi

Ra-ma-ya-na, Ra-ma được miêu tả với “mắt sáng như trời và trăng, đôi tai thấu âm nhạc trời đất”, là người hội tụ những tinh hoa, khí chất của trời đất Ra-ma

còn là hiện thân của lí tưởng, của cái thiện vì vậy mà chàng là kẻ thù của sự giả dối, ghen tuông, của cái xấu Với nhiệm vụ được giao đó là tiêu diệt quỷ vương Ra-va-na - cái xấu, cái ác trong cuộc sống

Ra-va-na là kiếp tái sinh làm quỷ lần thứ hai Hắn là vua của loài quỷ Rắc-sa-xa Chúa quỷ Ra-va-na là kẻ tàn ác hung bạo, là nỗi khiếp sợ của muôn loài, là kẻ thù của chư thần Và hắn đã bị hóa thân thứ bảy của thần Vishnu hóa kiếp Quỷ vương là hiện diện cho cái xấu, phi đạo lý Quan niệm

về cái ác, về dục vọng bản năng khó thể kiểm soát của Hindu giáo, được nhân cách hóa trong thân phận của quỷ vương Tính cách muôn hình vạn trạng của

ác quỷ, dục vọng che mờ lý trí, dùng thủ đoạn cướp vợ người khác, ham muốn cưỡng đoạt tình yêu thánh thiện của Xi-ta

Ra-ma đã dùng tài năng, sức mạnh của mình để đánh bại quỷ vương, cứu được Xi-ta Ra-ma cùng với Xi-ta đã giúp đỡ, bảo vệ dân làng khỏi bọn quỷ dữ: Va-li, trâu thần Dundubhi Ra-ma tiêu diệt và đánh bại được quỷ vương Ra-va-na Chàng đã thực hiện được mong ước, giải quyết được xung đột xảy ra trong cộng đồng Đem lại cuộc sống bình yên, hạnh phúc của người dân Và chàng anh hùng với xuất thân vô cùng cao quý kia đã giải quyết được xung đột, làm một việc cũng hết sức kiêu hùng: bảo vệ cái thiện, diệt trừ cái

ác và đem lại cuộc sống hạnh phúc cho nhân dân

Xung đột thứ hai xuất hiện sau khi Ra-ma giải quyết xong xung đột cộng đồng Chàng lại tiếp tục rơi vào xung đột giữa tình yêu với danh dự và