Giao an ngu van 8 HKI

Tâm trạng đó của người mẹ cũng gần giống với tâm trạng nhân vật “tôi” khi hồi tưởng về “những kỉ niệm mơn man” của buổi tựu trường đầu tiên trong bài học hôm nay.. Thời gian: 16 phút - H

Caỷm nhaọn ủửụùc taõm traùng, caỷm giaực cuỷa nhaõn vaọt toõi trong buoồi tửùu trửụứng

ủaàu tieõn trong moọt ủoaùn trớch truyeọn coự sửỷ duùng keỏt hụùp caực yeỏu toỏ mieõu taỷ vaứ bieồu caỷm

II – TRỌNG Tâm KIẾN THỨC, KỸ NĂNG

1 Kiến thức

-Coỏt truyeọn, nhaõn vật, sửù kieọn trong đủoạn trớch Toõi ủi học.

- Ngheọ thuật mieõu tả taõm lớ treỷ nhoỷ ụỷ tuoồi ủeỏn trường trong moọt văn bản tửù sửù qua ngoứi buựt Thanh Tịnh

2 Kỹ năng:

- ẹoùc- hieồu ủoaùn trớch tửù sửù coự yeỏu toỏ mieõu taỷ vaứ bieồu caỷm

- Trỡnh baứy những suy nghĩ, tỡnh cảm về một sự việc trong cuộc sống của bản thaõn

3.Thaựi ủoọ: Bieỏt traõn troùng nhửừng tỡnh caỷm ủeùp cuỷa tuoồi hoùc troứ.

iii- chuẩn bị

- HS: ẹoùc baứi vaứ soaùn baứi trửụực theo ủũnh hửụựng cuỷa sgk vaứ hửụựng daón cuỷa giaựovieõn

- GV: + Tỡm hieồu kú taực phaồm, chuaồn kieỏn thửực, soaùn baứi

+ Sửu taàm tử lieọu veà taực giaỷ, aỷnh chaõn dung taực giaỷ, tranh aỷnh veà ngaứy khaitrửụứng

iii- Phơng pháp, Kĩ thuật dạy học:

ẹaứm thoaùi, thaỷo luaọn nhoựm, bỡnh giaỷng, neõu vaỏn ủeà, kú thuaọt khaờn traỷi baứn

IV- Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy- học

1.OÅn ủũnh toồ chửực :

2 Kieồm tra : vụỷ soaùn cuỷa hs (5 phuựt)

3 Baứi mụựi:

* Hoaùt ủoọng 1: Giụựi thieọu baứi

Muùc tieõu: Taùo taõm theỏ, ủũnh hửụựng chuự yự cho hoùc sinh.

Phửụng phaựp: Thuyeỏt trỡnh

Thụứi gian: 1 phuựt

Trong cuoọc ủụứi cuỷa moói con ngửụứi, nhửừng kổ nieọm tuoồi thụ, nhaỏt laứ tuoồi hoùc troứthửụứng ủửụùc lửu giửừ beàn laõu trong trớ nhụự, caứng ủaựng nhụự hụn laứ caực kổ nieọm cuỷa

ngày tựu trường đầu tiên Năm lớp 7, các em đã học bài “Cổng trường mở ra” của

Lí Lan, bài văn miêu tả tâm trạng một người mẹ trong đêm chuẩn bị cho con trướcngày khai trường để vào lớp một, vừa lo cho con, vừa nhớ lại tuổi thơ áo trắngù củachính mình Tâm trạng đó của người mẹ cũng gần giống với tâm trạng nhân vật

“tôi” khi hồi tưởng về “những kỉ niệm mơn man” của buổi tựu trường đầu tiên trong bài học hôm nay

Hoạt động của thầy và trò Kêt quả cần đạt

* Hoạt động 2 :HD đọc- tìm hiểu

chung

Mục tiêu: HS nắm được những nét chính

về t/g, t/p, bố cục, phương thức biểu đạt.

Phương pháp: Đàm thoại, thuyết trình,

Kỹ thuật: khăn phủ bàn

Thời gian:15 phút

- GV hướng dẫn cách đọc: Đọc giọng

đều, nhỏ nhẹ theo hồi tưởng của nhân

vật, nhấn mạnh những chi tiết miêu tả

tâm trạng, đọc đúng ngữ điệu đối thoại

của nhân vật(bà mẹ: dịu dàng, thầy hiệ

trưởng: ân cần)

- GV đọc mẫu một đoạn rồi gọi học

sinh đọc tiếp

Gọi học sinh đọc phần chú thích ở SGK

Em hãy cho biết một vài nét về tiểu sử

của Thanh Tịnh? GV cho hs xem ảnh t/g

Em hãy cho biết những nét đặc trưng

trong bút pháp Thanh Tịnh ?

Hãy xác định thể loại và nêu xuất xứ

của văn bản ?

- Phương thức biểu đạt chính của văn

bản là gì ?

Bố cục của văn bản gồm mấy phần ?

Nêu nội dung từng phần ?

I Đọc - tìm hiểu chung

1 Tác giả

- Thanh Tịnh ( 1911- 1988 )

- Quê ở ngoại thành Huế Cũng như Thạch Lam, truyện Thanh Tịnh ít kịch tính mà nhẹ nhàng, giàu chất thơ

2, Tác phẩm :

- Thể loại : truyện ngắn

- Trích trong tập “ Quê mẹ” ( 1941 )

3 Bố cục : 3 phần

- Phần 1: Từ đầu cho đến “lướt ngangtrên ngọn núi” :Tâm trạng, cảm giácnhân vật “ tôi” trên con đường cùngmẹ đến trường

- Phần 2: Tiếp đó cho đến “được nghỉcả ngày nữa” : Tâm trạng ,cảm giáccủa “tôi” khi đến trường

Các ý được sắp xếp theo trình tự nào?

*Hoạt động 3: HD đọc – tìm hiểu chi

tiết

Mục tiêu: HS nắm được giá trị nội dung,

nghệ thuật và ý nghĩa của văn bản.

Phương pháp: Gợi mở, nêu vấn đề, thảo

luận chung cả lớp.

Thời gian: 16 phút

- HS đọc lại đoạn văn đầu văn bản

- Thời điểm nào khiến cho nhân vật tôi

nhớ lại kỷ niệm ngày đầu tiên đi học của

mình?

GV diễn giảng : Đoạn văn mở đầu với

những hình ảnh thiên nhiên trong trẻo:

“những đám mây bàng bạc”, “ mấy cành

hoa tươi”, “ bầu trời quang đãng” và lời

văn man mác chất thơ

Hình ảnh nào gợi những ấn tượng sâu

sắc trong lòng nhân vật “ tôi” ? Vì sao?

- Tâm trạng của nhân vật tôi khi nhớ lại

kỉ niệm cũ như thế nào ?

- Em có nhận xét gì về giá trị biểu cảm

của 4 từ láy trên ?

- Cảm giác ấy được so sánh như thế nào?

Có ý nghĩa gì ?

Tâm trạng “tôi” trên con đường cùng mẹ

tới trường được miêu tả như thế nào?

- Ngày đầu tiên đến trường, đối với

“tôi” là một ngày trọng đại, đáng nhớ

Điều này đã khiến cậu bé có nhiều thay

II Đọc – Tìm hiểu chi tiết

1, Tâm trạng, cảm giác của nhân

vật “ tôi” trong ngày đầu tiên đi học.

*Khơi nguồn kỉ niệm:

- Những ngày cuối thu -> đây là thờiđiểm tựu trường

- Mấy em nhỏ rụt rè núp dưới nónmẹ khiến lòng “ tôi” thấy “ rộn rã”

- Tâm trạng : nao nức , mơn man ,tưng bừng, rộn rã

-> Từ láy

=> Cảm giác thực, trong sáng

a, Trên con đường cùng mẹ đến trường:

- Cậu thay đổi ngay từ trong hành vilẫn nhận thức, thấy mình đã chững

Chi tiết nào cho thấy những thay đổi

trong lòng cậu bé ?

Tuy đã ra vẻ chững chạc như vậy nhưng

đôi lúc, cậu bé tỏ ra thật ngây thơ, rất

buồn cười, hãy tìm chi tiết thể hiện

những nét đáng yêu ấy?

Những từ bặm , ghì ,xệch ,muốn thuộc từ

loại gì ?

Qua đó để nói lên tâm trạng của cậu bé

như thế nào?

Trong đoạn văn có h/a so sánh nào được

sử dụng rất hay? Ý nghĩa của hình ảnh so

sáng ấy là gì?

chạc

- Con đường này tôi đã quen đi lạilắm lần nhưng lần này tự nhiên thấylạ

- Cảnh vật xung quanh tôi đều thayđổi

- Tôi bặm tay ghì thật chặt nhưng mộtquyển vở cũng xệch ra

- Tôi muốn thử sức mình …

- Nghĩ: Chỉ những người thạo mới cầmnổi bút, thước

-> Từ loại động từ

-> Tâm trạng hồi hộp , cảm giác

mới mẻ, sự hồn nhiên , đáng yêu của cậu bé.

4 Củng cố: 5 phút

Qua buổi tựu trường đầu tiên của năm học sau ba tháng nghỉ hè, em hãy phát biểusuy nghĩ của mình?

5: Hướng dẫn về nhà :3phút

-Đọc kĩ văn bản

- Soạn tiếp phần tìm hiểu chi tiết văn bản

+Tiếp tục tìm hiểu tâm trạng của nhân vật tôi trong ngày đầu tiên đi học: khi đứng

ở sân trường, nghe gọi tên vào lớp, khi đón nhận giờ học đầu tiên

+ Tìm những chi tiết miêu tả thái độ, cử chỉ của phụ huynh và thầy giáo đối vớicác em nhỏ lần đầu tiên đi học

Thanh Tịnh

I – MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT

Caỷm nhaọn ủửụùc taõm traùng, caỷm giaực cuỷa nhaõn vaọt toõi trong buoồi tửùu trửụứng

ủaàu tieõn trong moọt ủoaùn trớch truyeọn coự sửỷ duùng keỏt hụùp caực yeỏu toỏ mieõu taỷ vaứ bieồu caỷm

II – TRỌNG Tâm KIẾN THỨC, KỸ NĂNG

1 Kiến thức

- Coỏt truyeọn, nhaõn vật, sửù kieọn trong đủoạn trớch Toõi ủi học.

- Ngheọ thuật mieõu tả taõm lớ treỷ nhoỷ ụỷ tuoồi ủeỏn trường trong moọt văn bản tửù sửù qua ngoứi buựt Thanh Tịnh

2 Kỹ năng:

- ẹoùc- hieồu ủoaùn trớch tửù sửù coự yeỏu toỏ mieõu taỷ vaứ bieồu caỷm

- Trỡnh baứy những suy nghĩ, tỡnh cảm về một sự việc trong cuộc sống của bản thaõn

3.Thaựi ủoọ: Bieỏt traõn troùng nhửừng tỡnh caỷm ủeùp cuỷa tuoồi hoùc troứ.

iii- chuẩn bị

- HS: ẹoùc baứi vaứ soaùn baứi trửụực theo ủũnh hửụựng cuỷa sgk vaứ hửụựng daón cuỷa giaựovieõn

- GV: + Tỡm hieồu kú taực phaồm, chuaồn kieỏn thửực, soaùn baứi

+ Sửu taàm tử lieọu veà taực giaỷ, aỷnh chaõn dung taực giaỷ, tranh aỷnh veà ngaứy khaitrửụứng

iii- Phơng pháp, Kĩ thuật dạy học:

ẹaứm thoaùi, thaỷo luaọn nhoựm, bỡnh giaỷng, neõu vaỏn ủeà, kú thuaọt khaờn traỷi baứn

IV- Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy- học

1. ổ n định tổ chức:

2 Kiểm tra (5 ph)

- Tâm trạng và cảm giác của nhân vật “Tôi”khi cùng mẹ đến trờng nh thế nào?

- Nhận xét của em về nhân vật tôi qua phần đã phân tích ?

3 Bài mới:

* Hoạt động 1: Giới thiệu bài

Muùc tieõu: Taùo taõm theỏ, ủũnh hửụựng chuự yự cho hoùc sinh.

Phửụng phaựp: Thuyeỏt trỡnh

Thụứi gian: 1 phuựt

ễÛ tieỏt hoùc trửụực, caực em ủaừ hieồu ủửụùc yeỏu toỏ khụi nguoàn cho doứng caỷm xuực

trong treỷo thieỏt tha cuỷa nhaọn vaọt toõi vaứ cuừng hieồu ủửụùc taõm traùng cuỷa caọu beự treõn

con ủửụứng cuứng meù ủeỏn trửụứng Trong tieỏt hoùc naứy, coõ vaứ caực em seừ tieỏp tuùc tỡmhieồu doứng caỷm xuực ủeùp ủeừ aỏy

Hoạt động của thầy và trò Kết quả cần đạt

*Hoaùt ủoọng 2: HD ủoùc – tỡm hieồu chi II Đoc- Tìm hiểu chi tiết:

tieỏt(tieỏp )

Muùc tieõu: HS naộm ủửụùc giaự trũ noọi dung,

ngheọ thuaọt vaứ yự nghúa cuỷa vaờn baỷn.

Phửụng phaựp: Gụùi mụỷ, neõu vaỏn ủeà, thaỷo

luaọn chung caỷ lụựp.

Thụứi gian: 20 phuựt

Goùi moọt hoùc sinh ủoùc laùi phaàn hai

Tỡm nhửừng chi tieỏt mieõu taỷ taõm traùng

ngụừ ngaứng, caỷm giaực mụựi laù cuỷa nhaõn

vaọt “toõi” khi ủeỏn trửụứng ?

Caựi nhỡn cuỷa caọu veà ngoõi trửụứng trửụực

vaứ sau khi ủi hoùc coự gỡ khaực ?

-> Trửụực kia, ngoõi trửụứng ủoỏi vụựi “toõi”

coứn laứ nụi xa laù , chửa ủeồ laùi trong loứng

caọu aỏn tửụùng gỡ ngoaứi caỷm tửụỷng laứ “

cao raựo vaứ saùch seừ hụn nhửừng ngoõi nhaứ

khaực trong laứng” Nhửng hieọn nay trong

taõm traùng moọt caọu hoùc troứ nhoỷ laàn ủaàu

tieõn ủi hoùc “toõi” caỷm thaỏy trửụứng thaọt

oai nghieõm, saõn trửụứng quaự roọng neõn

caọu caỷm giaực mỡnh trụỷ neõn laùc loừng vaứ

ủaõm ra lo sụù vaồn vụ

- TT cuỷa nhaõn vaọt “Toõi” ủửụùc dieón taỷ

qua h/a so saựnh naứo? Caựch so saựnh aỏy

noựi leõn ủieàu gỡ ?

( ủeà cao sửù haỏp daón cuỷa nhaứ trửụứng ,

khaựt voùng bay boồng cuỷa “Toõi” )

Hỡnh aỷnh nhửừng caọu hoùc troứ laàn ủaàu tieõn

ủi hoùc ủửụùc so saựnh ntn ? em coự nhaọn

xeựt gỡ veà ngheọ thuaọt so saựnh ủoự ?

GV dieón giaỷng : caực em vửứa ngụừ ngaứng,

lo sụù, laùi nghú mỡnh saộp sửỷa bửụực sang

moọt theỏ giụựi khaực nhử nhửừng chuự chim

non phaỷi rụứi toồ ủeồ bay vaứo khoaỷng trụứi

1 Tâm trạng, cảm giác của nhân vật tôi trong ngày đầu đầu tiên đi học:

a Trên con đ ờng cùng mẹ đến tr ờng

b, Khi ủeỏn trửụứng :

- Saõn trửụứng Mú Lớ daứy ủaởc caỷ ngửụứi

- Ngửụứi naứo aựo quaàn cuừng saùch seừ ,tửụm taỏt

- Trửụứng vửứa xinh xaộn, vửứa oainghieõm hụn caựi ủỡnh laứng Hoaứ AÁp

- Loứng toõi ủaõm ra lo sụù vaồn vụ

- Hỡnh aỷnh caực caọu hoùc troứ nhoỷ ủửụùc vớnhử nhửừng chuự chim non

-> Ngheọ thuaọt so saựnh raỏt giaứu sửực gụùicaỷm

- Nghe goùi ủeỏn teõn, toõi tửù nhieõn giaọtmỡnh vaứ luựng tuựng

- Toõi duựi ủaàu vaứo loứng meù nửực nụỷ khoực

rộng

Tâm trạng “tôi” lúc nghe thầy gọi tên

và khi phải rời bàn tay mẹ để vào lớp

được miêu tả ra sao ?

Qua đoạn văn ta thấy nhân vật “tôi” khi

đến trường có cảm giác như thế nào ?

Gọi học sinh đọc lại phần 3

Bước vào lớp , cái nhìn của nhân vật

“tôi” đối với bạn bè , mọi vật xung

quanh thể hiện tình cảm của cậu như thế

nào ?

“Tôi” đã bước vào giờ học đầu tiên

trong tâm trạng ra sao ?

Trình bày cảm nhận của em về thái độ ,

cử chỉ của những người lớn đối với các

em bé lần đầu đi học ?

Qua tấm lòng của các bậc phụ huynh và

thầy cô giáo , chúng ta nhận ra trách

nhiệm của người lớn đối với học sinh ,

ngoài ra , đó còn là trách nhiệm của ai

đối với ai ?

* Thảo luận : (ghi bảng phụ)

Miêu tả tâm trạng nhân vật “tôi”, tác

giả đã sử dụng những hình ảnh so sánh

nào ? Em có nhận xét gì về những hình

ảnh so sánh đó ?

* Hoạt động 3: HD tổng kết ghi nhớ

theo

-> Cảm giác ngỡ ngàng , lo sợ khi sắp bước sang một môi trường khác và phải xa mẹ , xa nhà

c, Khi đón nhận giờ học đầu tiên :

-Đoạn văn diễn tả rất tinh tế tâm lí trẻthơ : Lúc đầu sợ hãi nhưng rồi cũng dễdàng thích nghi với môi trường mới ,cảm thấy gần gũi với thầy giáo , bạnbè , lớp học và “tôi” dù đã có lúc vẫn tơtưởng đến những kỉ niệm đi bẫy chimnhưng khi bắt đầu giờ học thì rất nghiêmtúc , tự tin

-> Gần gũi với lớp học , với bạn bè , tự

tin nghiêm túc khi bước vào giờ học.

2, Tấm lòng của người lớn dành cho các em :

- Phụ huynh chuẩn bị chu đáo cho con

em , ông đốc đầy cảm thông , bao dung ,thầy dạy lớp rất vui tính , ân cần

-> Tấm lòng thương yêu , tinh thần

trách nhiệm của gia đình và nhà trường đối với thế hệ tương lai

* Các nhóm thảo luận:

-> 3 hình ảnh so sánh tiêu biểu : nhữngcảm giác trong sáng như mấy cành hoatươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãn;

ý nghĩ thoáng qua như làn mây lướtngang trên ngọn núi; những học trò mớinhư những chú chim non nhìn quãng trờirộng

- Những hình ảnh ấy gắn liền vớinhững cảnh sắc thiên nhiên sáng tươi,giàu sức gợi cảm

III, Tổng kết :

Mục tiêu: HS khái quát kiến thức

Phương pháp: Khái quát hoá

Thời gian: 6 phút

-VB có sự kết hợp của những phương

thức biểu đạt nào?

- Sự kết hợp đó có tác dụng gì? Thiên

nhiên trong truyện ngắn này có vai trò

như thế nào?

- Chất thơ của truyện thể hiện từ những

yếu tố nào ? Có thể gọi truyện ngắn này

là bài thơ bằng văn xuôi được không? Vì

sao?

Cho biết nội dung truyện ngắn này và

nêu những nét đặc sắc về nghệ thuật

của tác phẩm ?

Gọi HS đọc ghi nhớ ở SGK trang 9

*Hoạt động 4: HD Luyện tập :

Mục tiêu: HS vận dụng kiến thức đã học

vào làm bài tập

Phương pháp: Thảo luận nhóm

Thời gian: 7 phút

Phân tích dòng cảm xúc thiết tha , trong

trẻo của nhân vật “tôi”

GV gợi ý :

Trình bày cảm xúc , tâm trạng nhân vật

theo trình tự thời gian để đảm bảo tính

thống nhất cho văn bản

Cần chỉ ra sự kết hợp hài hòa giữa kể ,

miêu tả và bộc lộ cảm xúc ( kể : nêu sự

việc , nhân vật ; miêu tả : cảnh con

đường , ngôi trường , bạn bè ,lớp học ;

biểu cảm : tâm trạng ngỡ ngàng , lo sợ ,

những hình ảnh so sánh … )

Sau khi học sinh làm xong GV gọi một

em đọc lại bài của mình , cả lớp cùng

nghe để góp ý , bổ sung , GV đánh giá ,

1 Nghệ thuật:

+ Tự sự xen miêu tả và biểu cảm +Miêu tả tâm trạng, cảm xúc tinh tế + Hình ảnh, ngôn ngữ giàu sức gợi

2 Nội dung:

Tâm tạng ngỡ ngàng , lạ lẫm củamột cậu bé lần đầu tiên đi học

IV Luyện tập

Học sinh tự làm từ 7 đến 10 phút

- Học bài theo vở ghi, đọc văn bản SGK

- Viết bài văn ngắn ghi lại ấn tợng của em trong buổi đến trờng khai giảng lần đầutiên

- Chuẩn bị bài: “Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ “ theo các câu hỏi sgk

- Yêu cầu hs nhắc lại

kiến thức cơ bản của văn

bản Tôi đi học

- Phân tích tâm trạng của

nhân vật tôi trong buổi

tựu trờng đầu tiên

thể hiện chân thực, rõ nét trong truyện ngắn Tôi đi học.

4 Nghệ thuật:

- Miêu tả tinh tế diễn biến tâm trạng của nhân vật tôi

ngày đầu tiên đi học

- Ngôn ngữ giàu yếu tố biểu cảm, hình ảnh so sánh độc

đáo ghi lại dòng liên tởng, hồi tởng của nhân vật tôi.

- Giọng điệu trữ tình trong sáng.

II/ Câu hỏi và bài tập

1 Tâm trạng của nhân vật tôi trong buổi tựu trờng đầu

b Tâm trạng của cậu bé khi đứng trớc sân trờng

- Ngạc nhiên, bỡ ngỡ, vì sân trờng hôm nay thật khác lạ,

đông vui quá

- Nhớ lại trớc đâythấy ngôi trờng cao ráo sạch sẽ hơn cácnhà trong làng Nhng lần này lại thấy ngôi trờng vừa xinh

+Khi đứng trớc sân trờng

+Khi ngồi trong lớp đón

nhận giờ học đầu tiên

- Chú cảm thấy trơ trọi, lúng túng, vụng về

- Khi nghe ông đốc gọi tên, chú bé giật mình, lúng túng ,tim nh ngừng đập … oà khóc nức nở

c Tâm trạng của cậu bé khi dự buổi học đầu tiên.

- Khi vào lớp học, cảm xúc bâng khuâng, hồi hộp dâng lênman mác trong lòng cậu Cởu cảm thấy một mùi hơng lạbay lên Thấy gì trong lớp cũng lạ lạ hay hay rồi nhìn bànghế rồi lạm nhận đó là của mình

- Vừa ngỡ ngàng vừa tự tin, nghiêm trang bớc vào giờ học

đầu tiên

2 Cảm nhận về hình ảnh ngời mẹ trong văn bản.

Gợi ý:

Hình ảnh ngời mẹ là hình ảnh thân thơng nhất của em

bé trong buổi tựu trờng Ngời mẹ đã in đậm trong những kỷniệm mơn man của tuổi thơ khiến cậu bé nhớ mãi Hình ảnhngời mẹ luôn sánh đôi cùng nhân vật tôi trong buổi tựu tr-

ờng Khi thấy các bạn mang sách vở, tôi thèm thuồng muồn

thử sức mình thì ngời mẹ cúi đầu nhìn con, cặp mắt âu yếm,giọng nói dịu dàng “thôi để mẹ cầm cho ” làm cậu bé vôcùng hạnh phúc Bàn tay mẹ là biểu tợng cho tình thơng, sựsăn sóc động viên khích lệ Mẹ luôn đi sát bên con trai , lúcthì cầm tay, mẹ đẩy con lên phía trớc , lúc bàn tay mẹ nhẹnhàng xoa mái tóc của con…

3 Trong truyện tác giả đã dùng rất nhiều những hình

ảnh so sánh hay và đặc sắc để nói lên kí ức tuôn trào của tuổi thơ Em hãy tìm 1 số những hình ảnh mà em cho là tiêu biểu và phân tích giá trị bểu cảm của chúng?

Yêu cầu TL:

Có 3 hình ảnh so sánh đặc sắc:

- Tôi quên thế nào đợc những cảm giác trong sáng ấynảy nở trong lòng tôi nh mấy cành hoa tơi mỉm cờigiữa bầu trời quang đãng

- ý nghĩ ấy thoáng qua trong trí tôi nhẹ nhàng nh mộtlàn mây lớt ngang trên ngọn núi

- Họ nh con chim con đứng bên bờ tổ, nhìn quãng trờirộng muốn bay nhng còn ngập ngừng e sợ

Yêu cầu TL:

- Các h/a so sánh thể hiện các nét cảm xúc, tâm trạng của

nhân vật tôi trong từng thời điểm cụ thể và quan trọng.

- Các h/a so sánh đã khơi gợi đợc sự đồng cảm của ngời đọc

về những trạng thái tâm lí của những cô cậu học trò nhỏ lần

đầu đến lớp

- Những hình ảnh so sánh độc đáo ấy góp phần làm cho câuvăn trở lên nhẹ nhàng, lãng mạn, phù hợp với việc thể hiệnmột dòng cảm xúc thấm đẫm những kỉ niệm thơ ngây

4 Hình ảnh “ Một con chim con liệng đến đứng bên bờ của sổ, hót mấy tiếng rụt rè rồi vỗ cánh bay cao” có ý nghĩa gì?

Suy nghĩ của em về chất

thơ trong truyện Tôi đi

học.

- Chất thơ thể hiện ở

những yếu tố nào trong

truyện ?

Đây là hình ảnh khách quan vừa tả thực vừa là hình ảnh

so sánh ngầm có ý nghĩa tợng trng Con chim ấy hay chính

là ngời học trò ấy, trong một buổi mai “ đầy sơng thu và giólạnh” đã ngập ngừng cất cánh vào bầu trời cao rộng vớinhững ớc mơ và hi vọng

5 Hãy viết một đoạn văn ngắn ghi lại suy nghĩ của em

về chất thơ trong truyện Tôi đi học?

GV gợi ý:

Đoạn văn HS viết phải chỉ ra đợc biểu hiện của chất thơtrong truyện: chất thơ chứa đựng ngay trong tình huốngtruyện: Buổi tựu trờng đầu tiên; chất thơ trong dòng hồi t-ởng đẹp đẽ, mơn man; chất thơ trong tình cảm ấm áp, trìumến của mọi ngời dành cho các em nhỏ lần đầu tiên đến tr-ờng( phụ huynh, ông đốc, thầy giáo trẻ); và chất thơ đợc thểhiện qua những dòng viết về cảnh thiên nhiên, hình ảnhngôi trờng, hình ảnh các em học sinh, ở giọng văn nhẹnhàng, trong sáng, gợi cảm, ở những hình ảnh so sánh tơimới giàu cảm xúc…

- Cảm nghĩ phải chân thành, tha thiết tránh liệt kê dẫnchứng một cách máy móc( có thể liên hệ chút ít về buổi tựutrờng đầu tiên của mình)

- Viết đoạn văn ngắn không nên triển khai thành bài văn

nêu cảm nghĩ về cả tác phẩm Tôi đi học.

- Vui và tự hào vì mình đã là học sinh lớp một

- Rụt rè làm quen với các bạn mới

- Chuẩn bị bài : Tính thống nhất về chủ đề văn bản

+ Đọc và trả lời các câu hỏi SGK

2 Kyừ naờng: ẹoùc- hieồu vaứ coự khaỷ naờng bao quaựt toaứn boọ vaờn baỷn, trỡnh baứy moọt

vaờn baỷn (noựi, vieỏt) thoỏng nhaỏt veà chuỷ ủeà

3 Thaựi ủoọ: Coự yự thửực vieỏt vaờn baỷn coự tớnh thoỏng nhaỏt veà chuỷ ủeà

iii chuẩn bị của thầy và trò

1 Giaựo vieõn: Soaùn giaựo aựn

2 Hoùc sinh: Chuaồn bũ baứi theo ủũnh hửụựng cuỷa gv vaứ caõu hoỷi sgk

iv Phơng pháp

- Vaỏn ủaựp, phaõn tớch maóu

v Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy- học

1 OÅn ủũnh toồ chửực:

2.Kieồm tra baứi cuừ

3 Baứi mụựi:

Hoaùt ủoọng 1:Giụựi thieọu baứi :

Muùc tieõu: Taùo taõm theỏ, ủũnh hửụựng chuự yự cho hoùc sinh

Phửụng phaựp: Thuyeỏt trỡnh, neõu vaỏn ủeà

Thụứi gian: 1 phuựt

Moọt vaờn baỷn khaực haỳn vụựi nhửừng caõu hoón ủoọn do noự coự tớnh maùch laùc vaứ tớnhlieõn keỏt Chớnh nhửừng ủieàu naứy seừ laứm cho vaờn baỷn ủaỷm baỷo tớnh thoỏng nhaỏt veà chuỷủeà Theỏ naứo laứ chuỷ ủeà vaứ tớnh thoỏng nhaỏt veà chuỷ ủeà cuỷa vaờn baỷn ? Tớnh thoỏng nhaỏtveà chuỷ ủeà cuỷa vaờn baỷn ủửụùc bieồu hieọn qua nhửừng bỡnh dieọn naứo ? Baứi hoùc hoõm nayseừ

laứm roừ nhửừng ủieàu aỏy

Hoaùt ủoọng cuỷa thaày vaứ troứ Keỏt quaỷ caàn ủaùt

Hoaùt ủoọng 2: Tỡm hieồu veà chuỷ ủeà cuỷa

vaờn baỷn

Muùc tieõu: HS naộm ủửụùc khaựi nieọm chuỷ ủeà

vaờn baỷn

Phửụng phaựp: Vaỏn ủaựp, phaõn tớch maóu

Thụứi gian: 10phuựt

Goùi hoùc sinh ủoùc laùi vaờn baỷn “ toõi ủi

hoùc” cuỷa Thanh Tũnh

Taực giaỷ nhụự laùi nhửừng kổ nieọm saõu saộc

naứo trong thuụỷ thieỏu thụứi cuỷa mỡnh ?

I Chuỷ ủeà cuỷa vaờn baỷn :

* ẹoùc- vaờn baỷn vaứ traỷ lụứi caõu hoỷi

- Nhửừng kổ nieọm saõu saộc trong loứng taựcgiaỷ : Kổ nieọm laàn ủaàu tieõn ủi hoùc

- Treõn con ủửụứng cuứng meù ủeỏntrửụứng: Taõm traùng hoài hoọp , caỷm giaựcmụựi meỷ , vửứa luựng tuựng , vửứa muoỏnkhaỳng ủũnh mỡnh

- Taõm traùng ngụừ ngaứng , lo sụù khiủửựng trửụực ngoõi trửụứng , nghe goùi teõnvaứ phaỷi rụứi tay meù ủeồ vaứo lụựp

- ẹoựn nhaọn giụứ hoùc ủaàu tieõn trong

- Những hồi tưởng ấy gợi lên những cảm

giác như thế nào trong lòng tác giả ?

Như vậy, vấn đề trọng tâm được tác giả

đặt ra qua nội dung cụ thể của văn bản

là gì ?

GV nói : Nội dung trả lời các câu hỏi

trên chính là chủ đề của văn bản: “Tôi

đi học”

Vậy, em hiểu thế nào là chủ đề của văn

bản?

Hoạt động 3: Tìm hiểu về tính thống

nhất của chủ đề văn bản

Mục tiêu: HS hiểu được tính thống nhất

về chủ đề của văn bản.

Phương pháp: Vấn đáp, phân tích mẫu

Thời gian: 15 phút

1, Những căn cứ để xác định : văn bản

“ Tôi đi học” nói lên những kỉ niệm

của tác giả trong ngày đầu tiên đi học.

Căn cứ vào đâu , em biết văn bản “ Tôi

đi học” nói lên những kỉ niệm của tác

giả về buổi đầu tiên đến trường ?

2, Những chi tiết miêu tả “ cảm giác

trong sáng” của nhân vật “ tôi” :

cảm giác gần gũi , thân thuộc với mọivật , bạn bè cùng thái độ nghiêm túc ,tự tin

-> Những hồi tưởng về kỉ niệm ngàyđầu tiên đi học tạo ấn tượng sâu đậm ,không thể nào quên

-> Tâm trạng , cảm giác của một cậubé lần đầu tiên đi học

=> Là vấn đề chủ chốt, những ý kiến,

những cảm xúc của tác giả được thể hiện một cách nhất quán trong văn bản.

II Tính thống nhất về chủ đề của văn bản

-> *Nhan đề : Tôi đi học

- Các từ ngữ : … những kỉ niệm mơnman của buổi tựu trường, “lần đầu tiênđến trường” , “ hai quyển vở mới”

- Các câu : + “ Hằng năm … buổi tựu trường” + “ Tôi quên thế nào được cảmgiác trong sáng ấy”

+ “ Hai quyển vở mới … bắt đầuthấy nặng”

+ “ Tôi bặm tay … cũng rơi xuốngđất”

* Tô đậm cảm giác:

Hãy tìm những chi tiết miêu tả “ cảm

giác trong sáng” của nhân vật “ tôi” ở

buổi đầu tiên đến trường Những từ ngữ

nào chứng tỏ tâm trạng đó in sâu trong

lòng nhân vật “tôi” suốt cả cuộc đời ?

GV nói : Tất cả những chi tiết trên đều

tập trung để biểu hiện chủ đề văn bản

( đó là những “ cảm giác trong sáng”

của “ tôi” ngày đầu đến trường ) Đó

chính là tính thống nhất của chủ đề văn

bản

Từ việc phân tích trên , em hãy cho biết

thế nào là tính thống nhất của chủ đề

văn bản ?

- Muốn viết được văn bản có tính thống

nhất về chủ đề ta phải làm gì?

=> Muốn viết được một văn bản đảm

bảo tính thống nhất về chủ đề , trước

hết cần xác định vấn đề trọng tâm , sau

đó sắp xếp ý theo trình tự hợp lí , lựa

chọn từ ngữ , đặt câu sao cho tất cả tập

trung biểu hiện vấn đề đó

- Tính thống nhất này thể hiện ở những

phương diện nào ?

a, Trên đường đi học :

- Con đường : quen đi lại lắm lần ,nhưng … hôm nay thấy lạ

- Không lội qua sông thả diều ,không đi ra đồng nô đùa -> thấy mìnhtrang trọng , đứng đắn

b, Trên sân trường :

- Trường cao ráo , sạch sẽ hơn cácnhà trong làng -> oai nghiêm nên lo sợvẩn vơ

- Bở ngỡ , núp bên người thân , nứcnở khóc

c, Trong lớp học : Có những hôm đi chơi suốt cả ngày

… vẫn không thấy xa nhà , xa mẹ ->chưa lần nào thấy xa mẹ như lần này

-> Là sự nhất quán về ý đồ , ý kiến ,cảm xúc của tác giả thể hiện trong vănbản

*Tính thống nhất về chủ đề của vb thểhiện ở:

- Hình thức : nhan đề của văn bản, đềmục, trong qh giữa các phần các đoạncủa vb và các từ ngữ then chốt thườnglặp lại

- Nội dung : xác định đề tài, có chủđịnh của tg, mọi phần, mọi chi tiết đều

Gọi HS đọc ghi nhớ ở SGK trang 12

Hoạt động 4: HD luyện tập

Mục tiêu: HS vận dụng được lí thuyết để

làm bài tập

Phương pháp: Thảo luận nhóm

Thời gian: 10 phút

Hãy cho biết văn bản trên viết về đối

tượng nào và về vấn đề gì ?

Các đoạn văn đã trình bày đối tượng

theo thứ tự nào ?

Theo em , có thể thay đổi trật tự sắp xếp

này được không ? Vì sao ?

Nêu chủ đề của văn bản “ Rừng cọ quê

tôi”

Tìm các từ ngữ , các câu tiêu biểu thể

hiện chủ đề của văn bản ?

- Cho hs thảo luận để lựa chọn

thể hiện chủ định này của tg

* Ghi nhớ (SGK) III Luyện tập : Bài tập 1 : Phân tích tính thống nhất

về chủ đề của văn bản

a, - Văn bản “ Rừng cọ quê tôi” nói vềcây cọ ở sông Thao , quê hương tácgiả

- Thứ tự trình bày : miêu tả hìnhdáng cây cọ , sự gắn bó của cây cọ với

tuổi thơ tác giả , tác dụng của cây cọ ,

tình cảm gắn bó giữa cây cọ với người dân sông Thao

- Khó thay đổi trật tự sắp xếp Vì các phần được bố trí theo một ý đồ đã định , các ý đã mạch lạc , liên tục

b, Chủ đề của văn bản : vẻ đẹp và ý nghĩa của rừng cọ quê tôi

c, Các từ ngữ được lặp lại nhiều lần : Rừng cọ , lá cọ và các ý lớn trong phần thân bài :

- Miêu tả hình dáng cây cọ

- Nêu sự gắn bó mật thiết giữa cây cọ với nhân vật “ tôi”

- Các công dụng của cây cọ đối với cuộc sống

Bài tập 2:Chon câu b, d

4 Củng cố :

- Em hiểu thế nào về chủ đề văn bản?

- Tính thống nhất về chủ đề văn bản thể hiện ở những phương diện nào ?

- Làm thế nào để một văn bản có tính thống nhất?

5 Hướng dẫn về nhà : - Học kĩ bài

- Làm bài tập 3 trang 14 SGK

- Soạn bài: Trong lòng mẹ

+ Tập tóm tắt văn bản

+ Tỡm hieồu nhaõn vaọt baứ coõ, nhaõn vaọt beự Hoàng

Tuần 2: bài 2

Ngaứy soaùn: 22 -8-2011

TIEÁT 5 TRONG LOỉNG MEẽ

(Trớch “Nhửừng ngaứy thụ aỏu”) Nguyeõn Hoàng

I Mức độ cần đạt:

- Coự ủửụùc nhửừng kieỏn thửực sụ giaỷn veà vaờn hoài kớ

- Thaỏy ủửụùc ủaởc ủieồm cuỷa theồ vaờn hoài kớ qua ngoứi buựt Nguyeõn Hoàng: thaỏmủửụùm chaỏt trửừ tỡnh, lụứi vaờn chaõn thaứnh, daùt daứo caỷm xuực

II.Trọng tâm kiến thức, kĩ năng

1 Kiến thức:

- Khaựi nieọm theồ loaùi hoài kớ

- Coỏt truyeọn, nhaõn vaọt, sửù kieọn trong ủoaùn trớchTrong loứng meù.

- Ngoõn ngửừ truyeọn theồ hieọn nieàm khaựt khao tỡnh caỷm ruoọt thũt chaựy boỷng cuỷanhaõn vaọt

- YÙ nghúa giaựo duùc: nhửừng thaứnh kieỏn coồ huỷ, nhoỷ nhen, ủoọc aực khoõng theồlaứm khoõ heựo tỡnh caỷm ruoọt thũt thieõng lieõng, saõu naởng

2 Kĩ năng

- Bửụực ủaàu bieỏt ủoùc- hieồu moọt vaờn baỷn hoài kớ

- Vaọn duùng kieỏn thửực veà sửù keỏt hụùp caực phửụng thửực bieồu ủaùt trong vaờn baỷntửù sửù ủeồ phaõn tớch taực phaồm truyeọn

3 Thái độ

- Bieỏt naõng niu, traõn troùng tỡnh caỷm ruoọt thũt

III Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

- GV: + Tỡm hieồu kú taực phaồm, chuaồn kieỏn thửực, soaùn giaựo aựn

+ Phaỏn maứu, baỷng phuù, buựt daù

- HS: ẹoùc vaứ soaùn baứi trửụực theo ủũnh hửụựng cuỷa sgk vaứ hửụựng daón cuỷa giaựovieõn

IV Phơng pháp/ k T

- ẹaứm thoaùi, thuyeỏt trỡnh, thaỷo luaọn nhoựm

Kú thuaọt khaờn phuỷ baứn

V tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học

1.OÅn ủũnh toồ chửực:

2 Kieồm tra: 5 phuựt

- Taõm traùng, caỷm giaực cuỷa nhaõn vaọt “ toõi” trong ngaứy ủaàu tieõn ủi hoùc ủửụùc

mieõu taỷ nhử theỏ naứo? ( treõn con ủửụứng ủeỏn trửụứng, khi ủeỏn trửụứng, vaứo tieỏt hoùcủaàu tieõn )

- Em hãy nêu những đặc sắc về nghệ thuật của truyện ngắn “Tôi đi học”.

3 Bài mới:

Hoạt động 1: Giới thiệu bài:

Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho học sinh

Phương pháp: thuyết trình

Thời gian: 1 phút

Trong dòng văn học hiện thực 1930 – 1945, Nguyên Hồng là một cây bút xuất sắcvới giọng văn thấm đẫm chất trữ tình Tiêu biểu cho những sáng tác ấy là “Những ngày thơ ấu” – Tập hồi kí về tuổi thơ đầy cay đắng, bất hạnh của chính tácgia Hôm nay, chúng ta tìm hiểu một đoạn trích của tác phẩm, đó là văn bản “Trong lòng mẹ”

Hoạt động của giáo viên và học sinh Kết quả cần đạt

Hoạt động2: HD đọc –tìm hiểu chung

Mục tiêu: HS nắm được những nét

chính về t/g, t/p, bố cục, phương thức

biểu đạt.

Phương pháp: Đàm thoại, thuyết trình

Kỹ thuật: khăn phủ bàn

Thời gian:15 phút

- GV hướng dẫn cách đọc :

Gịong chậm, tình cảm: chú ý các từ ngữ

, hình ảnh thể hiện cảm xúc của nhân

vật tôi

GV đọc mẫu một đoạn rồi gọi 3- 4 học

sinh đọc

Gọi HS đọc chú thích ở SGK trang 18

Hãy cho biết một vài nét về tiểu sử

- Văn bản trên thuộc thể loại nào ?

- Nêu xuất xứ văn bản ?

- GV giảng : “ Những ngày thơ ấu” là

I Đọc- Tìm hiểu chung

1, Tác giả :

- Nguyên Hồng (1918–1982),

- Quê ở Nam Định

- Các sáng tác của ông thường viết vềnhững người cùng khổ với trái timyêu thương thắm thiết

- Những tác phẩm chính : Bỉ vỏ ,Những ngày thơ ấu , Cửa biển

2 Tác phẩm :

- Thể loại : Hồi kí

- Xuất xứ : Trích trong chương 4 tậphồi kí “Những ngày thơ ấu”

tập hồi kí về tuổi thơ đầy cay đắng, bất

hạnh của chính tác giả Tập hồi kí gồm 9

chương, văn bản học là chương 4 Trong

thể hồi kí “ tôi” là nhân vật chính, là

người kể chuyện và trực tiếp bộc lộ cảm

nghĩ về những điều có thực trong cuộc

đời mình

Bố cục của văn bản gồm mấy phần ?

Nêu nội dung từng phần ?

Hoạt động 3: HD đọc- tìm hiểu chi tiết

Mục tiêu: HS nắm được giá trị nội

dung, nghệ thuật và ý nghĩa của văn

bản.

Phương pháp: Gợi mở, nêu vấn đề, thảo

luận chung cả lớp,giảng bình.

Thời gian: 16 phút

Hãy tìm những chi tiết thể hiện cảnh

ngộ thương tâm của chú bé Hồng ?

* Hoàn cảnh của bé Hồng:

- Mồ côi cha

- Mẹ đi bước nữa

- sống bơ vơ bên nội

-> éo le, tội nghiệp, đáng thương

GV giảng : Hoàn cảnh đáng thương :

Còn nhỏ mà đã mồ côi cha, sống xa me

Đã vậy, cậu còn luôn bị bà cô cay độc

hành hạ bằng những lời lẽ mỉa mai, xúc

phạm

- Bản chất của bà cô được thể hiện

trong cuộc đối thoại ấy qua những chi

tiết nào?

- Vẻ mặt và điều bà cô hỏi có phản ánh

đúng tình cảm với mẹ bé Hồng không ?

-Vì sao em nhận ra điều đó?

- Từ ngữ nào biểu thị thái độ thực chất

3.Bố cục : 2 phần

- Từ đầu cho đền “ người ta hỏi đến chứ ?”: Cuộc đối thoại giữa bà cô cayđộc và chú bé Hồng, ý nghĩ , cảm xúccủa chú về người mẹ đáng thương

- Phần còn lại : Cuộc gặp lại bất ngờvới mẹ và cảm giác vui sướng cựcđiểm của bé Hồng

III Đọc- Tìm hiểu chi tiết 1,Nhân vật bà cô trong cuộc đối thoại với bé Hồng.

của bà ta? Rất kịch nghĩa là gì?

-Trước câu trả lời bất cần của cậu bé bà

cô có buông tha em không?

- Qua miêu tả giọng nói, cặp mắt, em

nhận thấy đằng sau đó ẩn chứa thái độ

gì ?

- Bà ta tiếp tục tấn công cháu bằng cách

nào ?

Mục đích của bà khi đưa tin?

- Việc bà cô kệ cháu cười dài trong

tiếng khóc vẫn cứ tươi cươiø kể cho

thấy tính cách gì của bà cô ?

- Cử chỉ vỗ vai nghiêm nghị, tỏ thái độ

thương xót anh trai ->làm rõ bản chất gì

của bà ta ?

Trong những chi tiết trên, tác giả thường

nhắc đi, nhắc lại hành động gì ở bà cô?

(Cái cười )

Hãy phân tích sự khác nhau giữa những

cái cười đó ? ( chú ý cử chỉ , giọng điệu ,

nét mặt khi cười và những mâu thuẫn

trong lời nói của bà ta )

-> Khi thấy đứa cháu tỏ vẻ dửng dưng

, bà ta không chịu buông tha mà vẫn “

ngọt ngào” cùng cái nhìn “ chằm chặp”

Nhắc đến mẹ bé Hồng bà ta cười nụ

cười khinh bỉ , châm chọc , đặc biệt là

nụ cười độc ác khi nhắc đến hai tiếng “

em bé” Lúc bé Hồng khóc nức nở, bà

vẫn tỏ thái độ vô cảm Không những

thế, bà còn miêu tả tình cảnh khốn khổ

của mẹ bé Hồng bằng một sự thích thú

Sau đó, bà thay đổi đấu pháp bằng cách

thể hiện thái độ thương xót đối với

người đã mất Đến đây , sự thâm hiểm

đã được phơi bày toàn bộ

-giọng ngọt, nhìn chằm chặp

-> ẩn chứa ác ý

- …vỗ vai tôi cười : đưa tin xấu

- … vào bắt mợ mày may vá sắmsửa cho và thăm em bé chứ

-> gièm pha, xúc xiểm mẹ Hồng

- Cô tôi vẫn cứ tươi cười kể chuyệncho tôi nghe …-> lạnh lùng ,vô cảm,độc ác; kể cảnh đói rách, túngthiếu với vẻ thích thú

- Tỏ sự ngậm ngùi thương xót thầy

tôi …

-> thâm hiểm ,trơ trẽn

=> Bà cô lạnh lùng , độc ác , thâmhiểm - Là hạng người sống tànnhẫn , khô héo cả tình máu mủ trongxã hội thực dân nửa phong kiến thờibấy giờ

- Qua ủoự , em thaỏy baứ coõ beự Hoàng laứ

moọt ngửụứi nhử theỏ naứo ? Baứ ta tửụùng

trửng cho loaùi ngửụứi naứo trong xaừ hoọi ?

4 Cuỷng coỏ : - Hoùc sinh ủoùc- toựm taột laùi ủoaùn trớch

- Phaựt bieồu caỷm nghú veà nhaõn vaọt baứ coõ beự Hoàng ?

5 Hửụựng daón veà nhaứ :

- ẹoùc – tỡm hieồu kú caõu hoỷi sgk

- Caõu 3: Chaỏt trửừ tỡnh trong ủoaùn trớch:

+ Tỡnh huuoỏng vaứ noọi dung caõu chuyeọn: Hoaứn caỷnh ủaựng thửụng cuỷa beự Hoàng, caõuchuyeọn veà ngửụứi meù aõm thaàm chũu ủửùng noói ủau vaứ t/c cuỷa beự Hoàng vụựi meù

+ Doứng caỷm xuực phong phuự cuỷa Hoàng

+ Keồ keỏt hụùp bieồu caỷm

+ Hỡnh aỷnh theồ hieọn taõm traùng , so saựnh gaõy aỏn tửụùng

+ Lụứi vaờn say meõ khaực thửụứng, doứng caỷm xuực mụn man, daứo daùt

Caõu 5: Nhaứ vaờn vieỏt veà phuù nửừ vaứ nhi ủoàng

Ngaứy 22- 8 – 2011

Tieỏt 6 Vaờn baỷn : Trong loứng meù (tieỏp)

Nguyeõn Hoàng

I Mức độ cần đạt:

- Coự ủửụùc nhửừng kieỏn thửực sụ giaỷn veà vaờn hoài kớ

- Thaỏy ủửụùc ủaởc ủieồm cuỷa theồ vaờn hoài kớ qua ngoứi buựt Nguyeõn Hoàng: thaỏmủửụùm chaỏt trửừ tỡnh, lụứi vaờn chaõn thaứnh, daùt daứo caỷm xuực

II.Trọng tâm kiến thức, kĩ năng

1 Kiến thức:

- Khaựi nieọm theồ loaùi hoài kớ

- Coỏt truyeọn, nhaõn vaọt, sửù kieọn trong ủoaùn trớchTrong loứng meù.

- Ngoõn ngửừ truyeọn theồ hieọn nieàm khaựt khao tỡnh caỷm ruoọt thũt chaựy boỷng cuỷanhaõn vaọt

- YÙ nghúa giaựo duùc: nhửừng thaứnh kieỏn coồ huỷ, nhoỷ nhen, ủoọc aực khoõng theồlaứm khoõ heựo tỡnh caỷm ruoọt thũt thieõng lieõng, saõu naởng

2 Kĩ năng

- Bửụực ủaàu bieỏt ủoùc- hieồu moọt vaờn baỷn hoài kớ

- Vaọn duùng kieỏn thửực veà sửù keỏt hụùp caực phửụng thửực bieồu ủaùt trong vaờn baỷntửù sửù ủeồ phaõn tớch taực phaồm truyeọn

3 Thái độ

- Bieỏt naõng niu, traõn troùng tỡnh caỷm ruoọt thũt

- GV: + Tỡm hieồu kú taực phaồm, chuaồn kieỏn thửực, soaùn giaựo aựn

+ Phaỏn maứu, baỷng phuù

- HS: ẹoùc vaứ soaùn baứi trửụực theo ủũnh hửụựng cuỷa sgk vaứ hửụựng daón cuỷa giaựovieõn

iii- Phơng pháp, Kĩ thuật dạy học:

- ẹaứm thoaùi, thuyeỏt trỡnh, thaỷo luaọn nhoựm, giaỷng bỡnh, khaựi quaựt hoaự

- Kú thuaọt khaờn phuỷ baứn

V tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học

1.OÅn ủũnh toồ chửực:

2.Kieồm tra: 5 phuựt

- Toựm taột ủoaùn trớch “Trong loứng meù” vaứ neõu hoaứn caỷnh cuỷa chuự beự Hoàng

- Phaõn tớch nhaõn vaọt baứ coõ beự Hoàng

3 Baứi mụựi

*Hoaùt ủoọng 1: Chuyeồn yự ủeồ giụựi thieọu baứi

Muùc tieõu: Taùo taõm theỏ, ủũnh hửụựng chuự yự cho hoùc sinh

Phửụng phaựp: thuyeỏt trỡnh

Thụứi gian: 1 phuựt

Hoaùt ủoọng cuỷa thaày vaứ troứ

* Hoaùt ủoọng 2: Tiieỏp tuùc tỡm hieồu chi

tieỏt vaờn baỷn

Muùc tieõu: HS naộm ủửụùc giaự trũ noọi

dung, ngheọ thuaọt vaứ yự nghúa cuỷa vaờn

baỷn.

Phửụng phaựp: Gụùi mụỷ, thaỷo luaọn

chung caỷ lụựp, giaỷng bỡnh.

Thụứi gian: 20 phuựt

Khi nghe baứ coõ nhaộc ủeỏn meù baống lụứi

mổa mai, Hoàng nghú veà meù nhử theỏ naứo?

GV noựi : Trong taõm trớ caọu, meù luoõn laứ

ngửụứi meù hieàn tửứ , dũu daứng, cuoọc soỏng

ủau khoồ , luoõn nhaón nhuùc

Thaựi ủoọ Hoàng ra sao khi nghe baứ coõ hoỷi

coự muoỏn vaứo Thanh Hoựa gaởp meù

khoõng?

Vỡ sao tuy raỏt nhụự meù nhửng Hoàng laùi

noựi khaực ủi ?

-Sau caõu hoỷi thửự hai : “ sao laùi khoõng

Keỏt quaỷ caàn ủaùt

II ẹoùc- tỡm hieồu chi tieỏt( tieỏp)

-… toõi cuựi ủaàu khoõng ủaựp.-> nhaọn ra yự

nghú cay ủoọc

vào ? …”, phản ứng Hồng ra sao ?

-Vì sao chú khóc nức nở khi nghe bà cô

nhắc đến hai tiếng “ em bé” ?

GV nói : Mục đích của bà cô khi nhắc

đến “ em bé” là để cho Hồng phải nhục

nhã tủi thân Thế nhưng, Hồng khóc

không phải vì xấu hổ, bơ vơ Tình

thương đi liền với nỗi tức giận sao mẹ

lại sợ những thành kiến vô lí , tàn ác đó

để trốn tránh mọi người , xa lìa anh em

cậu

Nghe bà cô kể về tình cảnh đáng

thương của mẹ , thái độ Hồng ra sao ?

Nghệ thuật so sánh có tác dụng biểu lộ

tình cảm bé Hồng như thế nào ?

-Em có nhận xét gì về mạch văn ở

đây ? Nó làm rõ thái độ của Hồng đối

với cổ tục ra sao ?

Qua đó ta thấy tình cảm của Hồng đối

với mẹ như thế nào ?

Hồng đã gặp lại mẹ trong hoàn cảnh

nào?

Vì sao chỉ mới thoáng thấy bóng người

ngồi trên xe kéo giống mẹ , Hồng đã

đuổi theo gọi ?

-Cười đáp lại

-> Vì lòng yêu thương mẹ, khôngmuốn để bà cô hả hê và không muốntình yêu mẹ bị “ những rắp tâm tanhbẩn xâm phạm đến”

-Lòng tôi thắt lại , khóe mắt đã cay

cay

- Nước mắt tôi chan hòa đầm đìa

- Hai tiếng “ em bé” xoắn chặt lấy tâm can tôi …

- Tôi thương và căm tức mẹ …

-> Khóc vì quá thương mẹ sống bơ

vơ , khổ cực ở một nơi xa xôi

- Cô tôi chưa dứt câu, cổ họng tôi đã nghẹn ứ …

- Giá những cổ tục đày đoạ mẹ như hòn đá , cục thủy tinh , đầu mẫu gỗ , tôi quyết vồ lấy mà cắn , mà nghiến …

-> Hồng đau đớn , uất ức đến cựcđiểm Nỗi căm tức được diễn đạtbằng những hình ảnh so sánh đầy ấntượng

- NT: Lời văn dồn đập cùng điệp từ “mà” và những động từ gợi tả biểu lộhết lòng căm thù vô hạn những cổ tụcđã đày đoạ mẹ

-> Kính yêu mẹ , xót xa cảm thông

cho hoàn cảnh đáng thương của mẹ

b, Khi gặp lại mẹ :

- Hồng gặp lại mẹ trong một hoàncảnh thật bất ngờ : Một buổi chiều tan

Phân tích hiệu quả của phép so sánh?

Phân tích tâm trạng bé Hồng khi gặp

lại mẹ

GV: Hồng khóc ->Những giọt nước mắt

vừa hờn , vừa tủi lại vừa mãn nguyện ,

hạnh phúc

Cảm giác sung sướng, mãn nguyện khi

được nằm trong lòng mẹ được thể hiện

bằng những chi tiết nào ?

Qua đó em cảm nhận được Hồng đã vui

sướng như thế nào ?

GV diễn giảng : cảm giác sung sướng

cực điểm được tác giả diễn đạt bằng

những cảm hứng say mê, những rung

động vô cùng tinh tế Cậu bé Hồng đã

căng hết các giác quan để cảm nhận tất

cả tình yêu thương, sự dịu dàng của

mẹ Đoạn văn vẽ lên một không gian

của ánh sáng, của màu sắc, của hương

thơm vừa lạ lùng, vừa gần gũi Đó là

một thế giới dịu dàng, ấm áp tình mẫu

tử

-Vì sao lúc này “ Câu nói của bà cô bị

học Chỉ nhìn thoáng qua , Hồng đãlinh cảm người ngồi trên xe kéo làmẹ, thế là cậu chạy theo gọi

Nếu khác nào cái ảo ảnh

-> Tiếng gọi xuất phát từ nỗi khátkhao tình mẹ, vừa mừng lại vừa“bốirối” vì không biết đó có phải là mẹhay không

-> Mừng rỡ đến mất tự chủ : Chạy

đuổi theo, thở hồng hộc riú cả chân

lại rồi khi mẹ chưa kịp hỏi, chỉ xoa

đầu đã oà khóc nức nở

=> xúc động, vui sướng, vừa hờn tủivừa mãn nguyện

* Trong lòng mẹ:

- Tôi ngồi trên đệm xe , đùi áp đùi mẹ tôi , đầu ngả vào cánh tay mẹ tôi … những cảm giác ấm áp … mơn man khắp da thịt …

- Hơi quần áo , hơi trầu … thơm tho lạ thường

- Tôi không còn nhớ …

- Câu nói của bà cô bị chìm ngay đi

…

=> vui sướng cực điểm của đứa conkhi ở trong lòng mẹ

chìm ngay đi” ?

Gặp lại mẹ, Hồng bồng bềnh trôi trong

cảm giác sung sướng, rạo rực, không

còn quan tâm tới bất kì điều gì Nếu

trước kia, câu nói của bà cô làm cậu

đau đớn biết bao thì giờ đây, nó chẳng

còn nghĩa lí gì nữa, vì cậu có mẹ là đã

có tất cả Hồng chỉ còn biết tận hưởng

niềm hạnh phúc mà cậu đang có

Tình yêu thương của bé Hồng đối với

mẹ như thế nào ?

* Thảo luận: (ghi bảng phụ)

Theo em , chất trữ tình của văn bản

được thể hiện qua những yếu tố nào ?

Hoạt động 3: HD Tổng kết :

Mục tiêu: HS khái quát kiến thức

Phương pháp: Khái quát hoá

Thời gian: 6 phút

Qua phần phân tích , em hãy nêu

những nét đặc sắc về NT, nội dung của

văn bản này

=> Tình yêu thương mãnh liệt của bé

Hồng đối với mẹ

* Các nhóm thảo luận

-> Gịong điệu xót xa , căm giận , yêuthương đều ở mức độ tột đỉnh Tìnhhuống truyện : Một đứa bé mồ côicùng bà cô độc ác, cuộc gặp gỡ bấtngờ đầy cảm động với mẹ qua cáchkể chuyện kết hợp với việc bộc lộ tâmtrạng cảm xúc , những hình ảnh sosánh ấn tượng giàu sức gợi cảm, đặcbiệt giọng văn ở phần cuối chương saymê khác thường

III.Tổng kết – ghi nhớ:

- NT:

- ND: Đoạn văn kể lại một cách chân

thực, cảm động những cay đắng , tủi cực và tình yêu thương cháy bỏng của bé Hồng thời thơ ấu đối với người mẹ bất hạnh

IV Luyện tập

*Hoạt động 4: HD luyện tập

Mục tiêu: HS vận dụng kiến thức để làm bài tập

Phương pháp: Gợi mở, thảo luận nhóm

Thời gian: 7 phút

Gọi HS đọc ghi nhớ ở SGK trang 21

*Các nhóm thảo luận:

- Nguyên Hồng là nhà văn của phụ nữ :

+ Nhân vật người mẹ là người phụ nữ tần tảo , là nạn nhân của cổ tục phong kiến, thương con , sống ân tình với người chồng đã khuất

+ Nguyên Hồng thể hiện sự cảm thông , bênh vực cho người mẹ cũng như cóquan điểm tiến bộ trong hôn nhân , lên án cổ tục đày đọa mẹ

- Nguyên Hồng là nhà văn của nhi đồng:

+ Nhân vật bé Hồng có cuộc đời bất hạnh , tâm hồn già cỗi so với độ tuổi , vìphải luôn đối phó với hoàn cảnh sống nghiệt ngã

+ Bé Hồng có trái tim nhạy cảm tình yêu thương mẹ thắm thiết

 Tấm lòng nhân đạo sâu sắc của tác giả

4 Củng cố :

- Em hiểu thế nào là tự truyện?

- Nhận xét của em về đoạn văn miêu tả cảm giác sung sướng cực điểm củaHồng ?

5 Hướng dẫn về nhà :

- Học kĩ bài

- Hoàn thiện bài tập phần luyện tập

- Tìm đọc tác phẩm “ Tắt đèn”

- Xem trước bài : “Trường từ vựng” + Đọc ví dụ và trả lời câu hỏi sgk

- Tập hợp các từ có chung nét nghĩa vào cùng một trường từ vựng

- Vận dụng kiến thức về trường từ vựng để đọc- hiểu và tạo lập văn bản

3 Thái độ

- Coự yự thửực sửỷ duùng trửụứng tửứ vửùng trong giao tieỏp

III Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

1 Giaựo vieõn: Soaùn giaựo aựn, baỷng phuù

2 Hoùc sinh: ẹoùc baứi vaứ traỷ lụứi caõu hoỷi SGK

IV Phơng pháp

- Vaỏn ủaựp, phaõn tớch maóu, thaỷo luaọn nhoựm, thuyeỏt trỡnh

V tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học

1.OÅn ủũnh toồ chửực:

2, Kieồm tra baứi cuừ:

- Moọt tửứ nhử theỏ naứo ủửụùc xem laứ coự nghúa roọng ( hoaởc heùp ) hụn so vụựi nghúa nhửừng tửứ ( hoaởc moọt tửứ ngửừ ) khaực ? Cho vớ duù

- Tỡm tửứ coự nghúa heùp hụn so vụựi nghúa cuỷa tửứ “ baứn” ? -> baứn goó

3,Baứi mụựi:

*Hoaùt ủoọng 1: Giụựi thieọu baứi:

Muùc tieõu: Taùo taõm theỏ vaứ ủũnh hửụựng chuự yự cho hoùc sinh

Phửụng phaựp: Thuyeỏt trỡnh

Thụứi gian: 1 phuựt

Trong moỏi quan heọ veà nghúa giửừa caực tửứ ngửừ , ngoaứi hai khaựi nieọm “ nghúaroọng” , “ nghúa heùp”, coứn coự moọt khaựi nieọm nửừa laứ “ Trửụứng tửứ vửùng” Theỏ naứolaứ trửụứng tửứ vửùng ? Chuựng ta seừ hieồu roừ khaựi nieọm naứy qua baứi hoùc hoõm nay

* Hoaùt ủoọng 2:HD tìm hiểu khái niệm trờng từ vựng

Muùc tieõu: Hỡnh thaứnh khaựi nieọm veà trửụứng tửứ vửùng, hoùc sinh naộm ủửụùc nhửừng lửu yự veà trửụứng tửứ vửùng.

Phửụng phaựp: Vaỏn ủaựp, thaỷo luaọn nhoựm

Thụứi gian: 15 phuựt

Hoaùt ủoọng cuỷa giaựo vieõn vaứ hoùc

sinh

Keỏt quaỷ caàn ủaùt

Goùi hoùc sinh ủoùc ủoaùn vaờn, GV ghi

nhửừng tửứ in ủaọm leõn baỷng : maởt,maột

da , goứ maự , ủuứi , ủaàu , caựnh tay ,

mieọng

Em haừy cho bieỏt nhửừng tửứ in ủaọm

treõn coự nhửừng neựt chung gỡ veà

nghúa?

GV : Ta goùi nhửừng tửứ coự neựt chung

I.Theỏ naứo laứ trửụứng tửứ vửùng :

về nghĩa ấy là trường từ vựng

Vậy, em hiểu thế nào là trường từ

vựng ?

Như vậy, cơ sở để hình thành

trường là gì?

* Lưu ý :

Em hãy tìm những từ thuộc trường

từ vựng “ tay” Theo em , từ “ tay”

có thể có những trường từ vựng nào

?

Từ đó , em rút ra điều gì ?

Gọi học sinh đọc ví dụ về trường từ

vựng “mắt" trong sách giáo khoa

Em có nhận xét gì về từ loại của

các từ trong trường từ vựng “

mắt” ?

GV đi đến lưu ý 2 :

Gọi học sinh đọc ví dụ trường từ

vựng : “ ngọt” trong sách giáo khoa

* Câu hỏi thảo luân: (ghi bảng

phụ)

Người ta dựa vào đâu để chia thành

nhiều trường từ vựng khác nhau của

từ “ ngọt” ?

Cho từ “l¹nh”, dựa trên hiện tượng

nhiều nghĩa, em hãy xác lập các

trường từ vựng của từ này ? -> lưu ý

3

GV diễn giảng : cần phân biệt

nhiều nghĩa và đồng âm cho học

sinh

Gọi học sinh đọc đoạn văn trích

trong tác phẩm “ Lão Hạc”

-> Là tập hợp của những từ có ít nhất

một nét chung về nghĩa

-> Đặc điểm chung về nghĩa

* Lưu ý

- Bộ phận của tay : cánh tay , ngón tay ,bàn tay …

mềm mại, thô …

- Hoạt động của tay : cầm , nắm ,xé …

-> Một trường từ vựng có thể bao gồm

nhiều trường từ vựng nhỏ hơn

- Bao gồm nhiều từ loại : danh từ , độngtừ , tính từ

-> Một trường từ vựng có thể bao gồm những từ khác biệt nhau về từ loại

* Các nhóm thảo luận:

- Dựa vào hiện tượng nhiều nghĩa

-> Trường thời tiết : ấm , lạnh , hanh …

- Trường màu sắc : tươi , sẫm …

- Trường tính tình : lạnh lùng , ôn hòa

…

-> Do hiện tượng nhiều nghĩa , một từ có thể thuộc nhiều trường từ vựng khác nhau

- Nhân hóa -người – thú vật

-> Trong thơ văn hoặc trong đời sống

Em hãy cho biết đoạn văn có sử

dụng biện pháp tu từ gì ?

Như vậy , tác giả đã chuyển từ

trường từ vựng nào sang trường từ

vựng nào để nhân hóa ?

Từ đó , em rút ra điều gì cần nhớ?

hàng ngày, người ta có thể hoán chuyển trường từ vựng để tăng tính nghệ thuật của ngôn từ

Hoạt động 3:HD luyện tập

Mục tiêu: HS vận dụng được lí thuyết vừa học vào làm bài tập

Phương pháp: vấn đáp, thảo luận nhóm

Thời gian: 20 phút

Hoạt động của thầy và

trò

Kết quả cần đạt

Bài 1 : Tìm các từ thuộc trường từ

vựng “ người ruột thịt” ở văn bản “

Trong lòng mẹ” của Nguyên Hồng

Bài 2 : Hãy đặt tên trường từ vựng

cho mỗi dãy từ dưới đây ?

Bài 3 : Đọc đoạn văn và cho biết

các từ in đậm thuộc trường từ vựng

nào?

Bài 4 :

III Luyện tập :

Bài 1

- Trường từ vựng người ruột thịt :Tôi ,

thầy tôi ,mẹ tôi ,cô tôi , anh em tôi …Bài 2:

a, Dụng cụ đánh bắt thủy sản

b, Dụng cụ để đựng

c, Hoạt động của chân

d, Trạng thái tâm lí của con người

đ, Tính cách của người

e, Dụng cụ để viếtBài 3: - Thuộc trường từ vựng thái độ

Bài 4:

- Khứu giác : mũi , thính , thơm, điếc -Thính giác : tai , nghe , điếc , rõ , thính

4,Củng cố:

Hãy nhắc lại khái niệm về trường từ vựng và cho ví dụ ?

Trong trường từ vựng , cần lưu ý mấy vấn đề ?

5 Hướng dẫn về nhà : Học kĩ bài

- Làm bài tập 5, 6, 7 trang 23, 24

- Xem trước bài : “ Bố cục văn bản”

+ §äc v¨n b¶n sgk, tr¶ lêi c¸c c©u hái cã liªn quan

+ Xem trước các bài tập trong sgk

TUAÀN 2 : Baứi 2

Ngaứy soaùn: 29-8-2011

TIEÁT 8: BOÁ CUẽC CUÛA VAấN BAÛN

I Mức độ cần đạt:

- Naộm ủửụùc yeõu caàu cuỷa vaờn baỷn veà boỏ cuùc

- Bieỏt caựch xaõy dửùng boỏ cuùc vaờn baỷn maùch laùc, phuứ hụùp vụựi ủoỏi tửụùng phaỷnaựnh, yự ủoà giao tieỏp cuỷa ngửụứi vieỏt vaứ nhaọn thửực cuỷa ngửụứi ủoùc

II.Trọng tâm kiến thức, kĩ năng

1 Kiến thức

Boỏ cuùc vaờn baỷn, taực duùng cuỷa vieọc xaõy dửùng boỏ cuùc

2 Kĩ năng

- Saộp xeỏp caực ủoaùn vaờn trong baứi theo moọt boỏ cuùc nhaỏt ủũnh

- Vaọn duùng kieỏn thửực veàboỏ cuùc trong vieọc ủoùc – hieồu vaờn baỷn

3 Thái độ

Coự yự thửực xaõy dửùng boỏ cuùc khi taùo laọp vaờn baỷn

III Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

1 Giaựo vieõn: Giaựo aựn

2 Hoùc sinh: Chuaồn bũ baứi theo ủũnh hửụựng cuỷa sgk vaứ hửụựng daón cuỷa gv

IV Phơng pháp

ẹaứm thoaùi, thaỷo luaọn nhoựm, phaõn tớch

V tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học

1.OÅn ủũnh toồ chửực

2 Kieồm tra baứi cuừ:

- Theỏ naứo laứ chuỷ ủeà cuỷa vaờn baỷn ?

- Tớnh thoỏng nhaỏt veà chuỷ ủeà cuỷa vaờn baỷn ủửụùc theồ hieọn ụỷ nhửừng phửụng dieọn naứo ?

- Kieồm tra vụỷ baứi taọp cuỷa hs

3 Baứi mụựi

Hoaùt ủoõng 1: Giụựi thieọu baứi mụựi:

Muùc tieõu: Taùo taõm theỏ, ủũnh hửụựng chuự yự cho hoùc sinh

Phửụng phaựp: Thuyeỏt trỡnh

Thụứi gian: 1 phuựt

Caực em ủaừ ủửụùc hoùc boỏ cuùc vaứ maùch laùc trong vaờn baỷn Vaọy caực em haừy chobieỏt boỏ cuùc moọt vaờn baỷn goàm maỏy phaàn? ( hoùc sinh traỷ lụứi ) Baứi hoùc hoõm nay seừoõn laùi cho caực em kieỏn thửực veà boỏ cuùc cuỷa vaờn baỷn cuừng nhử caựch saộp xeỏp yự ụỷthaõn baứi sao cho hụùp lớ

Hoạt động của GV và học sinh Kết quả cần đạt

Hoạt động 2: HD tìm hiểu bố cục của

văn bản

Mục tiêu: Hình thành khái niệm bố

cục văn bản cho hs

Phương pháp: đàm thoại, phân tích

mẫu

Thời gian: 7phút

- Em hãy nhắc lại chức năng từng phần

của văn bản ?

-> Mở bài : nêu đối tượng được nói đến

Thân bài : trình bày, giải thích, biện

luận … vấn đề được đặt ra ở phần mở

bài

Kết bài : nhận xét chung

- Gọi học sinh đọc văn bản “ Người

thầy đạo cao đức trọng”

Hãy xác định bố cục văn bản trên và

nêu nhiêm vụ của từng phần ?

- Theo em các phần trong văn bản có

mối quan hệ với nhau như thế nào ?

Hoạt động 3: HD tìm hiểu cách bố trí ,

sắp xếp nội dung phần thân bài

Mục tiêu: HS biết cách bố trí, sắp xếp

nội dung phần thân bài trong 1 bài văn

Phương pháp: phân tích mẫu, đàm

thoại

Thời gian: 15phút

- Vì sao cần chú trọng tới cách bố trí,

I Bố cục của văn bản :

1.Bố cục: gồm 3 phần

- Mở bài : Từ đầu cho đến danh lợi

- Thân bài : Tiếp đó cho đến vàothăm

- Kết bài : Phần còn lại

2 Nhiệm vụ :

.- P1: Giới thiệu về thầy Chu Văn An -P2: Tài đức vẹn toàn của thầy ChuVăn An -P3: Tình cảm mọi người đốivới thầy Chu Văn An

3 Mối quan hệ giữa các phần trong văn bản

- Gắn bó chặt chẽ với nhau, phầntrước là tiền đề cho phần sau

II Cách bố trí, sắp xếp nội dung phần thân bài :

1.Phần thân bài của văn bản “Tôi đi học”

- Trình tự thời gian : trên con đườngđến trường -> khi đến trường -> vào

sắp xếp ND phần thân bài

Phần thân bài của văn bản “ Tôi đi

học” được sắp xếp dựa trên những cơ

sở chủ yếu nào ?

Như vậy, ta có thể sắp xếp ý theo trình

tự gì?

Hãy phân tích diễn biến tâm trạng bé

Hồng trong văn bản “ Trong lòng mẹ”

của Nguyên Hồng ?

Ngoài trình tự thời gian phần thân bài

còn được trình bày dựa trên yếu tố

nào ?

Khi tả người , vật , con vật , phong

cảnh … em sẽ lần lượt miêu tả theo trình

tự nào?

GV nói : Đây là những cách sắp xếp ý

quen thuộc ở nhiều văn bản miêu tả

Hãy phân tích cách trình bày các ý làm

sáng tỏ luận đề trong phần thân bài văn

bản “ Người thầy đạo cao đức trọng”

Ngoài việc trình bày theo trình tự các

mặt của vấn đề , văn bản trên còn sắp

xếp ý theo trình tự nào nữa ?

Cách sắp xếp theo trình tự ấy có tác

dụng như thế nào ?

Từ những bài tập trên , hãy cho biết

nội dung phần thân bài có thể được sắp

xếp theo những trình tự nào ?

Gọi HS đọc ghi nhớ ớ SGK trang 25

Hoạt động 3:HD Luyện tập :

giờ học đầu tiên

- Sắp xếp theo sự liên tưởng đối lậpnhững cảm xúc về cùng một đốitượngtrước đây và buổi tựu trường đầutiên

2.Diễn biến tâm trạng của cậu bé Hồng

-Thương mẹ, căm ghét cổ tục phongkiến khi nghe bà cô nói xấu về mẹ ->niềm vui sướng khi được sống tronglòng mẹ

-> Diễn biến tâm trạng

3.Trình tự văn miêu tả:

a.Tả người,vật , con vật:

-Ngoại hình-> nội tâm, tính cách, phẩm chất

- chỉnh thể -bộ phận hoặc tình cảm, cảm xúc

b.Tả phong cảnh:

-> Trình bày theo các mặt của vấn đề :

Chu Văn An là người tài cao , ChuVăn An là người có đạo đức

-> Sắp xếp ý theo trình tự thời gian :

trước và sau khi ông cáo quan -> Để làm rõ cái đức , tài vẹn toàntrước , sau như một của ông

* Ghi nhớ (SGK-25) III.Luyện tập:

Muùc tieõu: HS vaọn duùng ủửụùc lớ thuyeỏt

vaứo laứm baứi taọp

Phửụng phaựp: vaỏn ủaựp, thaỷo luaọn

nhoựm

Thụứi gian: 10 phuựt

Baứi 1: Phaõn tớch caựch trỡnh baứy yự trong

caực ủoaùn trớch

Baứi taọp 1:

a, + Theo khoõng gian : Giụựi thieọu ủaứn chim tửứ xa ủeỏn gaàn-ủeỏn taọn nụi- ủi xa daàn

Mieõu taỷ ủaứn chim baống nhửừng quansaựt maột thaỏy tai nghe

Xen vụựi mieõu taỷ laứ caỷm xuực vaứ nhửừnglieõn tửụỷng , so saựnh

+ Theo khoõng gian : aỏn tửụùng veàủaứn chim tửứ gaàn ủeỏn xa

b,Theo thụứi gian : veà chieàu , luựchoaứng hoõn

+ Theo khoõng gian heùp : mieõu taỷ trửùctieỏp Ba Vỡ

+ Theo khoõng gian roọng : mieõu taỷ

Ba Vỡ trong moỏi quan heọ haứi hoứa vụựicaực sửù vaọt xung quanh noự

c Hai luaọn cửự ủửụùc saộp xeỏp theo taàmquan troùng cuỷa chuựng ủoỏi vụựi luaọnủieồm caàn chửựng minh

4.Cuỷng coỏ :

- Trỡnh baứy nhieọm vuù trong moói phaàn cuỷa vaờn baỷn?

- Neõu caựch trỡnh baứy yự trong phaàn thaõn baứi?

5 Hửụựng daón veà nhaứ : -Hoùc kú baứi

- Laứm baứi taọp 2 ,3 saựch giaựo khao trang 27

- Soaùn baứi : Tửực nửụực vụừ bụứ, chuự yự ủaởc ủieồm nv Chũ Daọu,cai leọ

**************************************

TUAÀN 3 : Baứi 3

Ngaứy soaùn: 1/ 9 / 2011

TIE

ÁT 9: Vaờn baỷn: TệÙC NệễÙC Vễế Bễỉ

( Ngoõ Taỏt Toỏ )

I Mức độ cần đạt:

- Bieỏt ủoùc- hieồu moọt ủoaùn trớch trong taựcp phaồm truyeọn daứi

- Thaỏy ủửụùc buựt phaựp hieọn thửùc trong ngheọ thuaọt vieỏt truyeọn cuỷa nhaứ vaờnNgoõ Taỏt Toỏ.

- Hieồu ủửụùc caỷnh ngoọ cụ cửùc cuỷa ngửụứi noõng daõn trong xaừ hoọi taứn aực, baỏtnhaõn

dửụựi cheỏ ủoọ cuừ; thaỏy ủửụùc sửực phaỷn khaựng maừnh lieọt, tieàm taứng trong nhửừng ngửụứinoõng daõn hieàn laứnh vaứ quy luaọt cuỷa cuoọc soỏng: coự aựp bửực- coự ủaỏu tranh

II.Trọng tâm kiến thức, kĩ năng

1 Kiến thức

- Coỏt truyeọn, nhaõn vaọt, sửù kieọn trong ủoaùn trớch Tửực nửụực vụừ bụứ

- Giaự trũ hieọn thửực vaứ nhaõn ủaùo qua moọt ủoaùn trớch trong taực phaồm Taột ủeứn

- Thaứnh coõng cuỷa nhaứ vaờn trong vieọc xaõy dửùng tỡnh huoỏng truyeọn, mieõu taỷ,keồ chuyeọn vaứ xaõy dửùng nhaõn vaọt

2 Kĩ năng

- Toựm taột vaờn baỷn truyeọn

- Vaọn duùng kieỏn thửực veà sửù keỏt hụùp caực phửụng thửực bieồu ủaùt trong vaờn baỷntửù sửù ủeồ phaõn tớch taực phaồm tửù sử ùvieỏt theo khuynh hửụựng hieọn thửùc

3 Thái độ

Yeõu quyự, traõn troùng ngửụứi noõng daõn

III Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

1 Giaựo vieõn: Tỡm hieồu kú taực phaồm vaứ ủoaùn trớch, soaùn giaựo aựn, s/t aỷnh taực

giaỷ

2 Hoùc sinh: ủoùc vaờn baỷn, traỷ lụứi caực caõu hoỷi phaàn ủoùc –hieồu vaờn baỷn

IV Phơng pháp/kt

- Thuyeỏt trỡnh, giaỷng bỡnh, gụùi mụỷ, thaỷo luaọn nhoựm

- Kú thuaọt: khaờn traỷi baứn

V tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học

1, OÅn ủũnh lụựp

2, Kieồm tra baứi cuừ :

- Tỡnh thửụng yeõu cuỷa Hoàng ủoỏi vụựi meù ủửụùc bieồu hieọn qua nhửừng chi tieỏtnaứo ?

- Chaỏt trửừ tỡnh cuỷa vaờn baỷn ủửụùc theồ hieọn qua nhửừng yeỏu toỏ naứo ?

3, Baứi mụựi ;

Hoaùt ủoọng 1:Giụựi thieọu baứi mụựi :

Muùc tieõu: Taùo taõm theỏ vaứ ủũnh hửụựng chuự yự cho hs

Phửụng phaựp: Thuyeỏt trỡnh

Thụứi gian: 1 phuựt

Ngoõ Taỏt Toỏ laứ laự cụứ ủaàu cuỷa doứng vaờn hoùc hieọn thửùc 1930 – 1945 , oõng ủaởc bieọtthaứnh coõng veà ủeà taứi noõng daõn “ Taột ủeứn” laứ taực phaồm tieõu bieồu nhaỏt trong sửù

nghiệp sáng tác của Ngô Tất Tố Hôm nay chúng ta sẽ học một đoạn trích của tácphẩm trên , đó là văn bản “ Tức nước vỡ bờ”

Hoạt động của giáo viên và học sinh Kết quả cần đạt Hoạt động 2: HD đọc – tìm hiểu chung

Mục tiêu: HS nắm được những nét

chính về t/g, t/p, bố cục, phương thức

biểu đạt.

Phương pháp: Đàm thoại, thuyết trình,

Kỹ thuật: khăn phủ bàn

Thời gian:8 phút

GV hd : Đọc đúng ngữ điệu nhân vật

theo diễn biến tâm lí , nhấn giọng ở

những từ gợi tả , giọng hài hước ở phần

cuối bài

GV đọc mẫu một đoạn rồi gọi học sinh

đọc Gọi một học sinh đọc chú thích ở

sách giáo khoa

Em hãy cho biết những nét chính về

tiểu sử Ngô Tất Tố ?

GV nói: Do xuất thân từ một nhà nho

gốc nông dân nên Ngô Tất Tố có sự

gắn bó máu thịt đối với họ

Hãy xác định thể loại và nêu xuất xứ

của văn bản ?

- Giải thích từ khó ở phần chú thích :

ngoài ra , giải thích thêm “ thuế thân” :

nam giới từ 18 đến 60 tuổi mỗi năm đều

phải đóng thuế , đây là thứ thuế dã man

còn sót lại từ thời trung cổ

- Có thể chia đoạn trích thành mấy

phần? Nội dung từng phần ?

-Theo em nên tìm hiểu đoạn trích theo

hướng nào ?

I Đoc – tìm hiểu chung:

1 Tác giả – tác phẩm:

* Tác giả:

- Ngô Tất Tố ( 1893 – 1954 )

- Quê: Lộc Hà- Từ Sơn- Bắc Ninh

- Là học giả uyên bác,nhà báo tiếnbộ, nhà văn hiện thực xuất sắc

- Viết nhiều và thành công về đề tàinông thôn trước cách mạng

* Tác phẩm:

- Thể loại : tiểu thuyết

- Xuất xứ : trích chương XVIII củatiểu thuyết “ Tắt đèn”

Hoạt động 3 :HD đoc – tìm hiểu chi tiết:

Mục tiêu: HS nắm được giá trị nội

dung, nghệ thuật và ý nghĩa của văn

bản.

Phương pháp: Gợi mở, nêu vấn đề, thảo

luận, giảng bình.

Thời gian: 22 phút

- Qua phần tóm tắt và phần đầu đoạn

trích em hiểu gia đình chị Dậu đang ở

trong tình thế như thế nào ?

GV nói : vụ thuế đang trong thời điểm

gay gắt nhất , bọn tay sai thì hung hăng

lùng sục những người thiếu thuế để đem

ra làng đánh đập Anh Dậu mới được

thả về , nay vì suất sưu của chú Hợi ,

nếu bị đánh thêm lần nữa chắc chắn sẽ

chết Tất cả vấn đề lúc này là chị Dậu

phải làm sao để bảo vệ được chồng

trong tình thế nguy ngập đó

Hình ảnh bọn tay sai xuất hiện trong

đoạn trích gồm những ai ? Chi tiết nào

cho thấy chúng là nỗi kinh hoàng của

người nông dân trong những ngày thu

thuế và là công cụ đắc lực của bọn thực

dân ?

Em hãy tìm những chi tiết làm rõ bộ

mặt tàn nhẫn không chút tính người của

tên cai lệ? ( thái độ, ngôn ngữ, cử chỉ )

-Khi đến nhà chị Dậu lời nói của hắn ra

sao? xưng hô với anh Dậu như thế nào ?

- Không chỉ chửi bới, cai lệ còn có hành

động như thế nào ?

- Nhận xét của em về thái độ, cử chỉ,

ngôn ngữ của hắn ?

 Tình thế nguy kịch vì tính mạnganh Dậu như ngàn cân treo sợi tóc

1, Hình ảnh tên cai lệ :

- Cai lệ và người nhà Lí trưởng sầmsập tiến vào với những roi song , taythước , dây thừng

- Thét cười mỉa mai

- xưng hô: thằng - ông

- Trợn ngược hai mắt , quát …

- Gịong hầm hè …

- … chạy sầm sập đến chỗ anh Dậu

=> Tàn bạo, bất nhân, tên tay sai

Qua đó ta thấy bản chất của hắn như

thế nào ? Qua h/a cai lệ, em có nhận xét

gì về xã hội PK đương thời?

Khi thấy bọn cường hào kéo đến, phản

ứng anh Dậu ra sao ?

- Sợ quá và lăn đùng ra chỉ còn một

mình chị Dậu đối phó với lũ ác ôn

Hãy phân tích diễn biến tâm lí chị Dậu

trong đoạn trích ?

Khi thấy bọn cai lệ tiến vào, chị Dậu

biểu hiện như thế nào ?

Qua đó ta thấy thái độ của chị ra sao ?

Khi nào ở chị có dấu hiệu phản ứng và

chị đã phản ứng như thế nào ?

Em có nhận xét gì về lời lẽ xưng hô “

tôi – ông” ở đây ?

GV nói : Chị Dậu đã phản ứng bằng

lời lẽ khi nói đến cái đạo lí tối thiểu của

con người và việc thay đổi cách xưng hô

cho thấy chị Dậu đã nâng mình lên

ngang hàng với bọn tay sai

Tìm những chi tiết thể hiện sự phản

kháng quyết liệt của chị Dậu với niềm

căm giận ngùn ngụt ?

Cách xưng hô “ mày, bà” biểu hiện

điều gì ?

Do đâu mà chị Dậu có sức mạnh lạ

lùng khi quật ngã hai tên tay sai như vậy

?

GV diễn giảng : Trước hết, sức mạnh

ở chị Dậu bắt nguồn từ lòng căm hờn :

gia đình chị chỉ vì một suất sưu mà nhà

tan cửa nát, phải bán con, chồng bị hành

hạ đến sống dở, chết dở Em chồng đã

chuyên nghiệp tiêu biểu cho sự tànbạo, xâu xa, thối nát của xã hội thựcdân PK đương thời

2, Nhân vật chị Dậu :

- run run : nhà cháu đã túng …

- Cháu van ông …

-> Thái độ nhún nhường , hạ mình

- Khi bị tên cai lệ đánh , thấy hắnxông đến chỗ anh Dậu Chị đã liêumạng cự lại … chồng tôi đau ốm …

->Tư thế ngang hàng , phản ứng bằng lời lẽ có lí có tình

- Mày trói ngay chồng bà đi …

- … túm lấy cổ hắn

- … lẳng cho một cái ngã nhào rathề

-> Thái độ khinh bỉ , cao độ -> Lòng căm hờn và tình yêu thương chồng

chết vẫn không được yên thân, bản thân

chị không làm gì nên tội cũng bị đánh

dập Tuy nhiên, nguyên nhân sâu xa là

do tình thương đối với chồng, chị đã

chăm sóc ân cần, tận tụy đối với anh từ

miếng ăn đến giấc ngủ, đau xót biết bao

khi anh bị hành hạ đến thân tàn ma dại

Giờ đây, khi thấy chồng sắp sửa bị bắt

trói, chị phải đánh người để bảo vệ

chồng, đây là phản ứng hết sức tự

nhiên

* Thảo luận :

Khi chị Dậu đánh nhau với bọn tay sai,

anh Dậu đã can ngăn Chị Dậu đã trả lời

anh ra sao ?

GV : ta thấy lời anh Dậu rất đúng

trong cái trật tự phong kiến tàn bạo đó

nhưng chị Dậu lại không chấp nhận cái

vô lí ấy Chị đã biết trước hậu quả việc

mình làm nhưng không hề sợ hãi

Qua câu trả lời, ta thấy chị Dậu là

người như thế nào ?

Qua phân tích trên, em thấy chị Dậu là

người như thế nào ?

Em hiểu thế nào về nhan đề văn bản ?

Em có đồng ý với cách đặt tên như vậy

không ?

* Thảo luận :

Thà ngồi tù …

-> Sức phản kháng tiềm tàng nhưng mạnh mẽ

=> Người phụ nữ đảm đang,tháo vát,lòng yêu thương chồng và tiềm tàngmột sức phản kháng mạnh mẽ

 Thành ngữ “ Tức nước vỡ bờ”được lấy làm nhan đề văn bản rất hợp

lí, bởi nó đã nêu lên một quy luật xãhội : có áp bức, có đấu tranh Tuynhiên, hành động của chị Dậu chỉ làtự phát chứ chưa giải quyết được gì ?Mặc dầu vậy, ta vẫn thấy được cảmquan hiện thực của Ngô Tất Tố: Ôngđã dự báo được cơn bão táp cáchmạng của quần chúng sau này

 Sự tuyệt khéo ấy được thể hiện ở :

- Nghệ thuật khắc hoạ nhân vật làmnổi bật bản chất ( lời lẽ, giọng nói,

Nhận xét của Vũ Ngọc Phan “ Cái

đoạn chị Dậu đánh nhau với tên cai lệ là

một đoạn tuyệt khéo” Em hãy chứng

minh ý kiến đó ?

Hoạt động 4 :HD tổng kết – ghi nhớ

Mục tiêu: Khái quát toàn bộ kiến thức

cơ bản của bài

Phương pháp: Khái quát hoá

Thời gian: 5phút

NT đặc sắc của đoạn trích?

Đoạn trích “ Tức nước vỡ bờ” cho em

thấy cuộc sống người nông dân trong xã

hội cũ như thế nào ? Vẽ đẹp tâm hồn họ

ra sao ?

Hoạt động 5 :HD luyện tập

Mục tiêu: HS đọc phân vai

Phương pháp: đọc diễn cảm, phân vai

Thời gian: 5 phút

Đọc diễn cảm văn bản có phân vai

hành động, thân hình, tư thế ) : nhânvật cai lệ ; còn ở chị Dậu là tính cách

đa dạng, diễn biến tâm lí hợp lô gích

- Cảnh chị Dậu đánh nhau với hai têntay sai rất sống động với những hànhđộng dồn dập mà không rối

- Ngôn ngữ đối thoại, miêu tả rất đặcsắc, cách sử dụng khẩu ngữ nhuầnnhuyễn

IV Tổng kết :

1, NT:

- Từ ngữ miêu tả hành động chọnlọc, sinh động, linh hoạt khắc hoạ nvrõ nét

- Ngôn ngữ kể chuyện, miêu tả vàngôn ngữ đối thoại rất đặc sắc

2 ND:

- Qua đoạn trích ta thấy cuộc sống người nông dân trong xã hội cũ vô cùng cực khổ, khiến họ phải liều mạng chống lại

- Vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ vừa giàu tình yêu thương, vừa có sức sống tiềm tàng mạnh mẽ

V Luyện tập :

 4 vai: chị Dậu, anh Dậu, cai lệ,người nhà lí trưởng

4, Củng cố : Vẻ đẹp của hình tượng nhân vật chị Dậu qua đoạn trích ?

5, Hướng dẫn về nhà :

- Học kĩ bài

- Viết đoạn văn phát biểu cảm nghĩ về nhân vật chị Dậu

trong ủoaùn trớch “Tửực nửụực vụừ bụứ”

- Soaùn baứi : Laừo Haùc

- Tỡm ủoùc taực phaồm : Laừo Haùc + Tỡm hieồu hoaứn caỷnh laừo Haùc

+ Veỷ ủeùp nhaõn caựch cuỷa laừo Haùc

Coự yự thửực trong vieọc xaõy dửùng ủoaùn vaờn

III Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

1 Giaựo vieõn: Giaựo aựn

2 Hoùc sinh: ẹoùc trửụực baứi vaứ traỷ lụứi caõu hoỷi sgk

IV Phơng pháp/kt

Vaỏn ủaựp, phaõn tớch maóu, thaỷo luaọn nhoựm

Kú thuaọt: baỷn ủoà tử duy

V tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học

1, OÅn ủũnh lụựp :

2, Kieồm tra baứi cuừ :

- Boỏ cuùc moọt vaờn baỷn goàm maỏy phaàn ? Chửực naờng cuỷa tửứng phaàn ?

- Phần thân bài có thể được trình bày theo những trình tự nào ?

3,Bài mới:

Hoạt động 1: Giới thiệu bài mới :

Mục tiêu: Tạo tâm thế và định hướng chú ý cho hs

Phương pháp: Thuyết trình

Thời gian: 1 phút

Những năm học trước, các em đã được học cách viết đoạn văn trong các kiểuvăn bản tự sự, miêu tả, nghị luận … Bài học hôm nay sẽ củng cố, khắc sâu kỹnăng trình bày một đoạn văn để làm sáng tỏ nội dung nhất định

Hoạt động của thầy và trò Kết quả cầnà đạt

Hoạt động 2 :Hình thành khái niệm

Mục tiêu: Hình thành khái niệm đoạn

văn

Phương pháp: phân tích mẫu, vấn đáp

Thời gian: 7 phút

Gọi học sinh đọc văn bản Ngô Tất Tố

và tác phẩm “ Tắt đèn”

Văn bản trên gồm mấy ý ?

Mỗi ý được viết thành mấy đoạn văn ?

Em dựa vào dấu hiệu hình thức nào để

nhận biết đoạn văn ?

- Về nội dung theo em đoạn văn thường

biểu đạt như thế nào ?

Vậy đoạn văn là gì ?

Hoạt động 2 : Tìm hiểu từ ngữ và câu

trong đoạn văn

Mục tiêu: Hình thành khái niệm từ ngữ

chủ đề, câu chủ đề, nắm được quan hệ

giữa các câu trong đoạn văn

Phương pháp: vấn đáp, phân tích mẫu,

I Đoạn văn là gì ?

1 VD (SGK)

2 Nhận xét:

- Văn bản gồm 2 ý-Ý 1 : Giới thiệu về Ngô Tất Tố đượcviết thành một đoạn : Từ đầu cho đến

“ việc làng” (1940 )-Ý 2 : Giới thiệu về Tắt đèn là đoạncòn lại

- Hình thức: Chữ đầu viết hoa lùi đầudòng và kết thúc bằng dấu chấmxuống dòng

- ND: Thườngbiểu đạt một ý tươngđối hoàn chỉnh

-> Là đơn vị trực tiếp tạo nên văn

bản , bắt đầu bằng chữ viết hoa lùi đầu dòng và kết thúc bằng dấu chấm xuống dòng , thường biểu đạt một ý nghĩa tương đối hoàn chỉnh

II.Từ ngữ va øcâu trong đoạn văn :