CHƯƠNG 4: THỰC TRẠNG THỊ TRƯỜNG BẢO HIỂM NHÂN THỌ Ở VIỆT NAM VÀ ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC NHÂN TỐ ĐẾN QUYẾT ĐỊNH
4.1. Thực trạng thị trường bảo hiểm nhân thọ ở Việt Nam
4.1.1. Tổng quan thị trường bảo hiểm nhân thọ Việt Nam
Về quy mô thị trường:
Năm 2017, nền kinh tế Việt Nam có thêm một năm khởi sắc với tăng trưởng cao và kinh tế vĩ mô nhìn chung cũng ổn định. Trong bối cảnh tái cơ cấu nền kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế, việc triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp hoàn thiện môi trường kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp bảo hiểm đã giúp thị trường bảo hiểm nói chung và thị trường bảo hiểm nhân thọ Việt Nam đạt được những kết quả tích cực, duy trì và đạt được mức tăng trưởng cao, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô và bổ trợ cho các chính sách an sinh xã hội, góp phần bảo vệ tài chính cho các nhà đầu tư và thúc đẩy hội nhập, phát triển hội nhập kinh tế quốc tế.
Theo cục quản lý giám sát bảo hiểm, tính đến hết 31/12/2017 thị trường bảo hiểm có 64 doanh nghiệp hoạt động trong cả lĩnh vực phi nhân thọ, nhân thọ, tái bảo hiểm và môi giới bảo hiểm. Tổng tài sản toàn thị trường đạt 316.300 tỷ đồng, tăng 25% so với năm 2016, tổng doanh thu phí toàn thị trường đạt 132.369 tỷ đồng trong đó doanh thu phí bảo hiểm đạt 107.821 tỷ đồng (tăng 23,4% so với năm 2016), doanh thu đầu tư đạt 24.548 tỷ đồng, số tiền chi trả quyền lợi bảo hiểm là 31.904 tỷ đồng. Trong đó, kết thúc năm 2017, thị trường bảo hiểm nhân thọ tiếp tục duy trì đà tăng trưởng ấn tượng, với tổng doanh thu phí bảo hiểm ước đạt 66.235 tỷ đồng, tăng trưởng 31% so với năm 2016, trong đó doanh thu khai thác mới ước đạt 22.558 tỷ đồng, tăng trưởng 28,7%; số lượng hợp đồng có hiệu lực (theo hợp đồng chính) ước đạt 7.447.242 hợp đồng, tăng 16,4% so với cùng kỳ.
Tổng số tiền bảo hiểm tương ứng đạt 579.687 tỷ đồng, tăng 35,26% so với năm 2016. Bình quân số tiền bảo hiểm của hợp đồng bảo hiểm cá nhân chính khai thác mới trong năm 2017 đạt 286,4 triệu đồng. Số tiền bảo hiểm nhóm bình quân đạt 59,19 tỷ đồng tương ứng với 122,9 triệu đồng/thành viên.
Cũng theo Cục QLBH, trong năm 2017, các DN bảo hiểm nhân thọ đã chi trả quyền lợi BH ước đạt 15.947 tỷ đồng; trong đó trả giá trị tiền bảo hiểm gốc là 5.961 tỷ đồng, trả giá trị hoàn lại là 3.412 tỷ đồng, trả tiền đáo hạn là 6.574 tỷ đồng. Số tiền chi trả bảo hiểm tập trung chủ yếu vào các sản phẩm hỗn hợp và bảo hiểm liên kết đầu tư. Tổng tài sản của các DNBH nhân thọ năm 2017 ước đạt 233.691 tỷ đồng, tăng 28,6%. Tổng nguồn vốn chủ sở hữu ước đạt 40.721 tỷ đồng, tăng 35,2%.
Đặc biệt trong năm 2017, có 9 DNBH nhân thọ tăng vốn điều lệ gồm:
Manulife tăng từ 1.820 tỷ đồng lên 5.720 tỷ đồng; Dai-ichi tăng từ 2.153 tỷ đồng lên 5.408 tỷ đồng; AIA tăng từ 1.264 tỷ đồng lên 3.224 tỷ đồng; Chubb Life tăng từ 1.165 tỷ đồng lên 1.245 tỷ đồng; Generali tăng từ 2.183 tỷ đồng lên 3.523 tỷ đồng, Aviva từ 800 tỷ đồng lên 2.557 tỷ đồng, Sunlife từ 1.350 tỷ đồng lên 1.520 tỷ đồng, Phú Hưng tăng từ 683 tỷ đồng lên 888 tỷ đồng, FWD từ 1.395 tỷ đồng lên 2.014,5 tỷ đồng..., góp phần giúp doanh nghiệp gia tăng năng lực tài chính, đáp ứng nhu cầu hoạt động kinh doanh ngày càng tăng.
Giai đoạn từ 2013 đến hết năm 2017 thị trường bảo hiểm nhân thọ có nhiều biến động lớn với sự mua lại sáp nhập và thay đổi tên thương hiệu của nhiều doanh nghiệp. Tính đến hết năm 2017, Công ty TNHH Bảo hiểm nhân thọ MB Ageas (MB Ageas Life) do 3 đối tác góp vốn gồm: Ngân hàng TMCP Quân đội (61%);
Tập đoàn Ageas (29%) và Công ty bảo hiểm nhân thọ Muang Thai Life (10%) với vốn điều lệ 1.100 tỷ đồng ra mắt thị trường tháng 3/2017 đã đánh dấu số lượng doanh nghiệp nhân thọ trên thị trường cán mốc con số 18 doanh nghiệp.
Theo đó danh mục các doanh nghiệp BHNT trên thị trường hiện nay bao gồm:
Bảng 4.1. Danh mục các doanh nghiệp BHNT trên thị trường Việt Nam hiện nay
TT Tên công ty Năm
thành lập
Vốn điều lệ (tỷ đồng)
1 Tổng công ty Bảo Việt Nhân thọ 2004 2.500
2 Công ty TNHH Bảo hiểm nhân thọ Prudential Việt
Nam 1999 1.136
3 Công ty TNHH Manulife Việt Nam 1999 5.720
4 Công ty TNHH Bảo hiểm Nhân thọ AIA (Việt Nam) 2000 3.224 5 Công ty TNHH Bảo hiểm nhân thọ Chubb Việt Nam
(Chubb life) 2005 1.245
TT Tên công ty Năm thành
lập
Vốn điều lệ (tỷ đồng) 6 Công ty TNHH Bảo hiểm nhân thọ Previor Việt Nam
(Previor Việt Nam) 2005 1.079
7 Công ty TNHH Bảo hiểm nhân thọ Dai-chi Việt Nam
(Dai-chi Life Việt Nam) 2007 5.406
8 Công ty TNHH Bảo hiểm nhân thọ Cathay Việt Nam
(Cathay life) 2007 3.344
9 Công ty TNHH Bảo hiểm nhân thọ FWD Việt Nam
(FWD Việt Nam) 2007 2.015
10 Công ty TNHH Bảo hiểm nhân thọ Hanwha life Việt
Nam (Hanwha life Việt Nam) 2008 1.891
11 Công ty TNHH Bảo hiểm nhân thọ Vietcombank –
Cardif (VCLI) 2008 600
12 Công ty TNHH Bảo hiểm nhân thọ Fubon Việt Nam
(Fubon life) 2010 1.400
13 Công ty TNHH Bảo hiểm nhân thọ Generali Việt
Nam (Generali Life) 2011 3.523
14 Công ty TNHH Bảo hiểm nhân thọ Aviva (Aviva) 2011 2.557 15 Công ty TNHH Bảo hiểm nhân thọ Sunlife Việt nam
(Sun life) 2013 1.520
16 Công ty cổ phần bảo hiểm nhân thọ Phú Hưng 2013 888 17 Công ty TNHH Bảo hiểm nhân thọ BIDV Metlife
(BIDV Metlife) 2014 1.000
18 Công ty TNHH Bảo hiểm nhân thọ MB Ageas (MB
Ageas life) 2016 1.100
Nguồn: Cục quản lý và giám sát bảo hiểm Về danh mục sản phẩm và tỷ trọng khai thác:
Theo điều 7, Luật kinh doanh bảo hiểm 2010 ở Việt Nam đã phân loại các nghiệp vụ Bảo hiểm nhân thọ thành:
- Bảo hiểm trọn đời - Bảo hiểm sinh kỳ
- Bảo hiểm tử kỳ - Bảo hiểm hỗn hợp
- Bảo hiểm trả tiền định kỳ - Bảo hiểm liên kết đầu tư - Bảo hiểm hưu trí
- Nhóm các sản phẩm bảo hiểm nhân thọ bổ sung (còn được gọi là các sản phẩm bảo hiểm bổ trợ)
Theo đó, kết quả khai thác chung toàn thị trường trong năm 2017 được cục quản lý giám sát cung cấp như sau:
+ Số lượng hợp đồng khai thác mới của các sản phẩm chính đạt 1.964.262 hợp đồng, tăng 27,64% so với năm 2016. Trong đó số lượng hợp đồng bảo hiểm cá nhân đạt 1.963.970 hợp đồng. số lượng hợp đồng bảo hiểm nhóm đạt 292 hợp đồng (tương ứng với số lượng thành viên trong nhóm được bảo hiểm là 140.605 người).
+ Về thị phần doanh thu phí bảo hiểm khai thác mới (bao gồm cả sản phẩm bổ trợ) Bảo Việt nhân thọ chiếm 20,6%; Prudential chiếm tỷ trọng 18,34%;
Dai0ichi chiếm 16,11%; Manulife chiếm 13,75%; AIA chiếm 10,5%; Generali chiếm 4,8%; Chubb chiếm 4,45%; 11 doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ còn lại chiếm thị phần 11,44%.
Hình 4.1. Thị phần doanh thu phí bảo hiểm khai thác mới của các doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ năm 2017
Nguồn: Số liệu niên giám thống kê thị trường – cục quản lý và giám sát bảo hiểm
Trong đó, thị phần tổng doanh thu phí bảo hiểm của các hợp đồng bảo hiểm có hiệu lực lần lượt được xếp hạng như sau: Bảo Việt nhân thọ (26,38%);
Prudential (24,48%); Manulife (12,27%); Dai-ichi (12,16%), AIA (9,51%), Chubb (3,92%), Generali (2,95%), Hanwha (2,32%), các doanh nghiệp còn lại chiếm 6,02% thị phần doanh thu phí bảo hiểm của các hợp đồng bảo hiểm có hiệu lực.
+ Về phí bảo hiểm và số tiền bảo hiểm:
• Xét về quy mô, doanh thu phí bảo hiểm, các sản phẩm bảo hiểm hỗn hợp chiếm tỷ trọng phí cao nhất, chiếm 49,28%; tiếp theo là sản phẩm bảo hiểm liên kết đầu tư chiếm 47,72%; đứng thứ ba là nghiệp vụ bảo hiểm tử kỳ chiếm 1,01%
tổng doanh thu phí toàn thị trường, doanh thu phí của những nghiệp vụ bảo hiểm còn lại chỉ chiếm 1,99% tổng doanh thu phí toàn thị trường.
•Số tiền bảo hiểm của nghiệp vụ bảo hiểm liên kết đầu tư dẫn đầu, chiếm 74,09% số tiền bảo hiểm toàn thị trường, tiếp theo là nghiệp vụ bảo hiểm hỗn hợp chiếm 21,17% số tiền bảo hiểm toàn thị trường, đứng thứ ba là nghiệp vụ bảo hiểm tử kỳ, chiếm 2,22%; số tiền bảo hiểm của các nghiệp vụ còn lại chỉ chiếm 2,52%
tổng số tiền bảo hiểm toàn thị trường.
Kết quả chi tiết được mô tả dưới hình sau:
Hình 4.2: Doanh thu phí bảo hiểm theo nghiệp vụ năm 2017
Nguồn: Số liệu niên giám thống kê thị trường – cục quản lý và giám sát bảo hiểm