Chương 2 SỰ BIẾN ĐỔI TRONG VĂN HÓA ẨM THỰC CỦA NGƯỜI THÁI HUYỆN QUAN SƠN
2.2. Văn hóa ẩm thực của người Thái huyện Quan Sơn, tỉnh Thanh Hóa từ năm 2005 đến nay
2.2.5. Giá trị của văn hóa ẩm thực của người Thái ở Quan Sơn từ 2005 đến
Văn hóa ẩm thực đối với đời sống con người
Ăn uống hiện nay được nhiều giới, nhiều nghành quan tâm.
Trước đây, ăn uống được chú trọng ở hai mặt là ăn để sống và ăn để lao động. Ngày nay, ăn uống không chỉ để sống, để lao động mà ăn uống được quan tâm, đặc biệt là lĩnh vực văn hóa và dinh dưỡng, người ta quan tâm ăn thế nào vừa ngon lại vừa tăng thêm sức khỏe, sống lâu, ăn như thế nào để cơ thể phát triển cân đối, đẩy lùi bệnh tật. Đối với người
Thái Quan Sơn cũng vậy, ăn uống ngày càng được quan tâm hơn, sự cần thiết của ăn uống được khẳng định ngày càng rõ rệt.
Ẩm thực phản ánh kinh tế, đời sống xã hội
Ngày nay, do nền kinh tế phát triển nên các sản phẩm hàng hóa cũng rất đa dạng vì vậy nguồn lương thực, thực phẩm cũng rất phong phú với nhiều chủng loại. Tuy nhiên, việc trao đổi buôn bán vẫn chưa thuận lợi vì ở trong các xã không có chợ, nơi trao đổi buôn bán chủ yếu là ở các của hàng tạp hóa nhỏ. Hàng năm chỉ có duy nhất một phiên chợ cuối năm ở cửa khẩu Na Mèo. Tuy không có chợ nhưng ở đây lại có dịch vụ hàng quán và giao bán thực phẩm vào tận trong bản. Một số gia đình khá giả đã có tủ lạnh để bảo quản thức ăn, vì thế mỗi dịp lễ tết họ không cần phải muối thịt để như trước. Bên cạnh đó, các dụng cụ thô sơ trong ăn uống cũng được cải thiện hơn, dùng các loại vật liệu của nghành công nghiệp hiện đại như: nồi cơm điện, máy sát, bếp ga, các đồ dùng bằng kim loại, nhựa,… Cách chế biến cầu kỳ và chất lượng hơn nhờ có nhiều loại gia vị mới. Như vậy, so với trước kia thì người dân đã dần dần thoát ra khỏi nền kinh tế tự cung tự cấp, đời sống xã hội có phần phát triển hơn.
Ẩm thực phản ánh mối quan hệ giữa con người với con người Ngày nay, con người vẫn thể hiện thái độ tình cảm yêu thương, gắn bó với nhau thông qua ăn uống. Qua đó, cho thấy tình cảm của con cháu với ông bà, cha mẹ và mọi thành viên trong gia đình với nhau.
Trong gia đình, ông bà, cha mẹ, trẻ em, phụ nữ mang thai,… luôn được sự quan tâm, chăm sóc đặc biệt. Họ luôn nhường nhịn nhau không chỉ trong công việc mà còn cả trong ăn uống. Do kinh tế phát triển hơn
trước nên họ không còn đi săn bắn, chài lưới nhiều như trước nhưng tinh thần đoàn kết và tương thân tương ái, đùm bọc lẫn nhau vẫn được thể hiện khi gia đình nào đó trong bản có việc.
Ẩm thực phản ánh mối quan hệ giữa con người với tự nhiên Từ khi kinh tế phát triển, đồng bào Thái không còn sống dựa vào tự nhiên nữa, họ không còn sống tập trung ở vùng đồi núi mà sống rải rác xuống vùng đất bằng phẳng hơn. Hàng ngày, họ cũng không còn đi tìm lương thực, thực phẩm từ tự nhiên bởi đã có các sản phẩm từ việc buôn bán. Họ không còn lo đói kém vì đã có kỹ thuật nuôi trồng đem lại hiệu quả cao. Do trước đây nguồn lương thực, thực phẩm từ tự nhiên bị khai thác cạn kiệt cộng thêm sự phát triển của kinh tế, con người đã khai thác tự nhiên không hợp lý nên đã dẫn đến ô nhiễm môi trường, một số loài động thực vật bị tuyệt chủng.
Ẩm thực phản ánh quá trình tiếp biến và giao lưu văn hóa Hiện nay, quá trình tiếp biến và giao lưu văn hóa diễn ra mạnh mẽ. Đặc biệt trong ăn uống ở các đám cưới, đám tang bị ảnh hưởng từ người Kinh. Thậm chí, do chính sách mở của và giao lưu buôn bán nên các xã giáp Lào như Tam Thanh, Na Mèo còn ảnh hưởng bởi cách ăn uống của người Lào. Vì vậy người Thái ở vùng biên giới có những đặc điểm trong ăn uống rất giống người Lào.
Qua đây chúng ta thấy rằng ẩm thực có nhiều giá trị đối với nhiều mặt, nhiều lĩnh vực trong đời sống xã hội, nó phản ánh các mối quan hệ của con người và là một trong những thước đo kinh tế của một cộng đồng người hiện nay.